<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<?oxygen RNGSchema="http://www.deutschestextarchiv.de/basisformat.rng" type="xml"?>
<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0">   <teiHeader>
<fileDesc>
<titleStmt>
<title type="main">Tractatus Nomico-Politicus. De Collegiis Opificum, Eorumque Statutis ac Ordinationibus. Von Zünft- und Jnnungs-Recht</title>
<author>
<persName ref="http://d-nb.info/gnd/119285452">
<surname>Fritsch</surname>
<forename>Ahasver</forename>
</persName>
</author>
<editor corresp="#DTACorpusPublisher">
<persName ref="http://d-nb.info/gnd/115266127">
<surname>Geyken</surname>
<forename>Alexander</forename>
</persName>
</editor>
<editor corresp="#DTACorpusPublisher">
<persName ref="http://d-nb.info/gnd/1018099549">
<surname>Haaf</surname>
<forename>Susanne</forename>
</persName>
</editor>
<editor corresp="#DTACorpusPublisher">
<persName ref="http://d-nb.info/gnd/1019062681">
<surname>Jurish</surname>
<forename>Bryan</forename>
</persName>
</editor>
<editor corresp="#DTACorpusPublisher">
<persName>
<surname>Boenig</surname>
<forename>Matthias</forename>
</persName>
</editor>
<editor corresp="#DTACorpusPublisher">
<persName>
<surname>Thomas</surname>
<forename>Christian</forename>
</persName>
</editor>
<editor corresp="#DTACorpusPublisher">
<persName>
<surname>Wiegand</surname>
<forename>Frank</forename>
</persName>
</editor>
<respStmt>
<orgName ref="http://www.clarin-d.de">CLARIN-D</orgName>
<resp>
<note type="remarkResponsibility">Langfristige Bereitstellung der DTA-Ausgabe</note>
<ref target="http://fedora.dwds.de"/>
</resp>
</respStmt>
</titleStmt>
<editionStmt><edition>Vollständige digitalisierte Ausgabe.</edition></editionStmt>
<extent>
<measure type="images">196</measure>
<measure type="tokens">54740</measure>
<measure type="types">14892</measure>
<measure type="characters">382427</measure>
</extent>
<publicationStmt>
<publisher xml:id="DTACorpusPublisher">
<email>dta@bbaw.de</email>
<orgName role="project">Deutsches Textarchiv</orgName>
<orgName role="hostingInstitution" xml:lang="en">Berlin-Brandenburg Academy of Sciences and Humanities</orgName>
<orgName role="hostingInstitution" xml:lang="de">Berlin-Brandenburgische Akademie der Wissenschaften (BBAW)</orgName>
<address>
<addrLine>Jägerstr. 22/23, 10117 Berlin</addrLine>
<country>Germany</country>
</address>
</publisher>
<pubPlace>Berlin</pubPlace>
<date type="publication">2014-11-19T10:47:57Z</date>
<availability>
<licence target="http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0/de/">
<p>Distributed under the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported License.</p>
</licence>
</availability>
<idno>
<idno type="URLWeb">http://www.deutschestextarchiv.de/fritsch_tractatus_1669</idno>
<idno type="URLXML">http://www.deutschestextarchiv.de/book/download_xml/fritsch_tractatus_1669</idno>
<idno type="URLHTML">http://www.deutschestextarchiv.de/book/download_html/fritsch_tractatus_1669</idno>
<idno type="URLText">http://www.deutschestextarchiv.de/book/download_text/fritsch_tractatus_1669</idno>
<idno type="DTADirName">fritsch_tractatus_1669</idno>
<idno type="DTAID">20162</idno>
<idno type="URN">urn:nbn:de:kobv:b4-200905198921</idno>
</idno>
</publicationStmt>
<sourceDesc>
<bibl type="M">Fritsch, Ahasver: Tractatus Nomico-Politicus [...] Von Zünft- und Jnnungs-Recht. Naumburg u. a., 1669.</bibl>
<biblFull>
<titleStmt>
<title level="m" type="main">Tractatus Nomico-Politicus. De Collegiis Opificum, Eorumque Statutis ac Ordinationibus. Von Zünft- und Jnnungs-Recht</title>
<author>
<persName ref="http://d-nb.info/gnd/119285452">
<surname>Fritsch</surname>
<forename>Ahasver</forename>
</persName>
</author>
</titleStmt>
<editionStmt>
<edition n="1"/>
</editionStmt>
<extent>
<measure type="pages">[4] Bl., 160 S., [13] Bl.</measure>
</extent>
<publicationStmt>
<publisher><name>Müller</name></publisher>
<publisher><name>Freyschmidt</name></publisher>
<pubPlace>Naumburg</pubPlace>
<pubPlace>Rudolstadt</pubPlace>
<date type="publication">1669</date>
</publicationStmt>
</biblFull>
<msDesc>
<msIdentifier>
<repository>HAB Wolfenbüttel</repository>
<idno>
<idno type="shelfmark">HAB Wolfenbüttel, M: Li Sammelbd. 255 (16)</idno>
<idno type="URLCatalogue">Dig: http://diglib.hab.de/drucke/li-sbd-255-16s/start.htm</idno>
</idno>
</msIdentifier>
<physDesc>
<typeDesc>
<p>Antiqua</p>
</typeDesc>
</physDesc>
</msDesc>
</sourceDesc>
</fileDesc>
<encodingDesc>
<editorialDecl>
<p>Dieses Werk wurde gemäß den <ref target="http://www.deutschestextarchiv.de/doku/richtlinien">DTA-Transkriptionsrichtlinien</ref>
im Double-Keying-Verfahren von Nicht-Muttersprachlern erfasst und in XML/TEI P5 nach
<ref target="http://www.deutschestextarchiv.de/doku/basisformat">DTA-Basisformat</ref> kodiert.</p>
</editorialDecl>
</encodingDesc>
<profileDesc>
<langUsage>
<language ident="lat">Latin</language>
</langUsage>
<textClass>
<classCode scheme="http://www.deutschestextarchiv.de/doku/klassifikation#dtamain">Fachtext</classCode>
<classCode scheme="http://www.deutschestextarchiv.de/doku/klassifikation#dtasub">Recht</classCode>
<classCode scheme="http://www.deutschestextarchiv.de/doku/klassifikation#dwds1main">Gebrauchsliteratur</classCode>
<classCode scheme="http://www.deutschestextarchiv.de/doku/klassifikation#dwds1sub">Recht</classCode>
<classCode scheme="http://www.deutschestextarchiv.de/doku/klassifikation#DTACorpus">core</classCode>
<classCode scheme="http://www.deutschestextarchiv.de/doku/klassifikation#DTACorpus">ready</classCode>
<classCode scheme="http://www.deutschestextarchiv.de/doku/klassifikation#DTACorpus">china</classCode>
</textClass>
</profileDesc>
</teiHeader>
<text><front>
<pb facs="#f0001"/>
<pb facs="#f0002"/>
<pb facs="#f0003"/>
<titlePage type="main"> <byline> <hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">J N J.</hi></hi><lb/>
<docAuthor><hi rendition="#aq"><hi rendition="#red">AHASVERI FRITSCHL</hi></hi></docAuthor><lb/>
<hi rendition="#aq"><hi rendition="#g">JUD.</hi> Con&#x017F;il. aul. Rudel &#x017F;t-<lb/>
Schvvartzburgici,</hi><lb/>
</byline> <docTitle> <titlePart type="main"> <hi rendition="#aq">TRACTATUS<lb/>
<hi rendition="#g"><hi rendition="#red">NOMICO-POLITICUS.</hi></hi><lb/>
<hi rendition="#i">DE</hi><lb/>
<hi rendition="#red"><hi rendition="#g">COLLEGIIS</hi><lb/>
OPIFICUM,</hi><lb/>
Eorumque Statutis ac Ordina-<lb/>
tionibus.</hi><lb/>
</titlePart> </docTitle> <docTitle> <titlePart type="sub"> <hi rendition="#b"><hi rendition="#red"><hi rendition="#in">V</hi>on <hi rendition="#in">Z</hi>u&#x0364;nft- und <hi rendition="#in">I</hi>nnungs-</hi></hi><lb/>
<hi rendition="#in">R</hi>echt/<lb/>
</titlePart> </docTitle> <milestone unit="section" rendition="#hr"/><lb/>
<docImprint> <hi rendition="#aq"><hi rendition="#b"><hi rendition="#red">Sumptibus MARTINI MÜLLERI,</hi></hi><lb/>
Bibliopolæ Numburgen&#x017F;is.</hi><lb/>
<milestone unit="section" rendition="#hr"/><lb/>
<pubPlace><hi rendition="#aq">Rudol&#x017F;tadii.</hi></pubPlace><hi rendition="#aq"> Typis</hi> <publisher><hi rendition="#aq">Ca&#x017F;pari Frey&#x017F;chmidii.</hi></publisher><lb/>
<docDate><hi rendition="#aq">ANNO M. DC. LXIX.</hi></docDate><lb/>
</docImprint> </titlePage>
<pb facs="#f0004"/>
<pb facs="#f0005"/>
<milestone unit="section" rendition="#hr"/><lb/>
<div type="dedication"><head><hi rendition="#c"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g">EPISTOLA DEDICATORIA.</hi><lb/>
JNCLUTI COMITATUS SCHVVARTZ-<lb/>
BUR GICI<lb/>
<hi rendition="#g">UTRIUSQ; LINEÆ,</hi><lb/>
<hi rendition="#b">CIVITATUM</hi><lb/>
<hi rendition="#g">ARNSTADII, FRANCOHU<hi rendition="#i">S</hi>Æ, RU-<lb/>
DELSTADII, SONDERSHUSÆ, KÖ-<lb/>
NIGSEE, LEUTENBERGÆ, JL-<lb/>
MENÆ, GREUSSENÆ, ET<lb/>
BLANCKENBURGI,<lb/>
<hi rendition="#i">MAGISTRATIBUS SENATORIIS,<lb/>
OMNIBUS AC SINGULIS,</hi><lb/>
FAUTORIBUS ET AMICIS SUIS COLENDIS,<lb/>
FELICITATEM PERENNEM!</hi></hi></hi></head><lb/>
<p><hi rendition="#aq"><hi rendition="#in">C</hi>Ollegia opificum, <hi rendition="#i">Viri Senatorii,</hi> certis<lb/>
nixa legibus ac Statutis, quæ ju&#x017F;ta, æqua,<lb/>
commercioru&#x0303;mq&#x0300;; libertati no&#x0303; contraria,<lb/>
in civitate rem e&#x017F;&#x017F;e tàm publicè quám privatim<lb/>
utilem ac &#x017F;alutarem, in confe&#x017F;&#x017F;o e&#x017F;t apud omnes;</hi><lb/>
<fw type="sig" place="bottom">)( 2</fw><fw type="catch" place="bottom"><hi rendition="#aq">contrà</hi></fw><lb/>
<pb facs="#f0006"/>
<hi rendition="#aq">contrà verò, &#x017F;i eadem aut penitus negligantur, aut<lb/>
ob frequentem abu&#x017F;um (ut non rarò fieri &#x017F;olet) in<lb/>
pravitatem monopolicam degenerent, aut negle-<lb/>
ctâ omniæquitate, temporumq&#x0300;; conditione, con-<lb/>
tra &#x017F;uperiorum ac &#x017F;tatuentium intentionem, de-<lb/>
torqueantur, rem e&#x017F;&#x017F;e pernicio&#x017F;i&#x017F;&#x017F;imam, nemo in-<lb/>
ficias ire poterit. Ea propter Magi&#x017F;tratibus Ci-<lb/>
vltatum maximè incumbit, ut eju&#x017F;modimala, ex<lb/>
abu&#x017F;ibus &#x017F;tatutorum Opificum na&#x017F;centia, &#x017F;ummâ<lb/>
curâ præcaveant, &#x017F;everé coerceant, ac &#x017F;ine morâ,<lb/>
freme&#x0303;te licet turbâ lucri cupidâ, corriga&#x0303;t tollantq;.<lb/>
Cumprimis autem Collegia pi&#x017F;torum, lanionum,<lb/>
&amp; qui circa curam annonæ publicæ occupantur,<lb/>
perpetuam ac fidi&#x017F;&#x017F;imam in&#x017F;pectionem exigunt,<lb/>
ne &#x017F;ub iis monopolæ, propolæ, Dardanarii, anno-<lb/>
næ flagellatores, &#x017F;imilisq; farinæ homines deli-<lb/>
te&#x017F;cant, civesq&#x0300;; mi&#x017F;ellam cumprimis plebem, pro<lb/>
libitu rerum pretia &#x017F;tatuentes, premere &amp; exhau-<lb/>
rireaudeant.</hi></p><lb/>
<p><hi rendition="#aq">Cùm igitur <hi rendition="#i">Vos</hi>, Viri Senatorii, <hi rendition="#i">Illu&#x017F;tris&#x017F;imi Co-<lb/>
mites Schvvartzburgici, Domini no&#x017F;tri Clementis-<lb/>
&#x017F;imi,</hi> Civitatum Magi&#x017F;tratus ac Defen&#x017F;ores publi.<lb/>
cæ rei con&#x017F;tituerint, vobisq&#x0300;; curam utilitatis civi-<lb/>
um demandando, injunxerint, ur &#x017F;tatuta opificum<lb/>
atq&#x0300;, artificum Collegiis gratio&#x017F;è conce&#x017F;&#x017F;a, certisq;</hi><lb/>
<fw type="catch" place="bottom"><hi rendition="#aq">privi-</hi></fw><lb/>
<pb facs="#f0007"/>
<hi rendition="#aq">privilegiis firmata, cu&#x017F;todiatis, eaq&#x0300;; ad &#x1F00;&#x03C5;&#x03C4;&#x03AC;&#x03C1;&#x03BA;&#x03B5;&#x03B9;&#x03B1;&#x03BD; &#x017F;a-<lb/>
lutemq&#x0300;; publicam omni ope dirigatis; Agite, agite,<lb/>
igitur, lancti&#x017F;&#x017F;imam ac &#x017F;alubertimam hanc curam<lb/>
&#x017F;u&#x017F;cipite prompti, &amp; quantum in vobis e&#x017F;t, eò<lb/>
laborate, ut ve&#x017F;træ vigilantiæ &amp; admini&#x017F;trationi<lb/>
concreditæ univerfitates florea&#x0303;t, virea&#x0303;t, vigeantq&#x0300;;.<lb/>
Eâ fiue <hi rendition="#i">Tractatum hunc de Collegiis opificum</hi>, horis<lb/>
&#x017F;ub&#x017F;ecivis con&#x017F;cribere, Vobisq&#x0300;; <hi rendition="#i">Viri Senatorii</hi>, con-<lb/>
&#x017F;ecrare, mihi vi&#x017F;um fuit, ut in prom ptu &#x017F;it con&#x017F;ili-<lb/>
um, &#x017F;i forte in unâ vel altera cau&#x017F;a, hanc rem con-<lb/>
cernente, eo op9 fuerit, &#x017F;imulq&#x0300;; calcarac &#x017F;timulum<lb/>
in hâc re curanda, Vobis ad dam. Quam cura&#x0303; mea&#x0303;,<lb/>
ut æqui boniq&#x0300;; con&#x017F;ulere velitis, rogo. Faxit Jeho.<lb/>
va, Magi&#x017F;tratuum omnium Autor ac Defen&#x017F;or<lb/>
maximus, ut Regimen &amp; Admini&#x017F;tratio ve&#x017F;tra, in<lb/>
ip&#x017F;i9 divini Numinis gloria&#x0303;, totiusq&#x0300;; illu&#x017F;tri&#x017F;&#x017F;imæ<lb/>
Reip. Schvvattzburgicæ &#x017F;alutem &amp; incrementum,<lb/>
unicè atq&#x0300;; unicè vergat. <hi rendition="#i">Dab. Rudel&#x017F;tadii, è Mu&#x017F;èo.<lb/>
Secundo die Martii, qui e&#x017F;t Illu&#x017F;tris&#x017F;imo Comiti<lb/>
Schvvartzburgico, Domino Alberto Anthonio,<lb/>
Domino no&#x017F;tro clementis&#x017F;imo, natalis vige&#x017F;im9 non9.</hi><lb/>
Anno Gratiæ M DC CLXIX.</hi></p><lb/>
<closer><salute><hi rendition="#aq"><hi rendition="#et"><hi rendition="#i">Ve&#x017F;ter<lb/>
Officio&#x017F;i&#x017F;s.</hi><lb/>
Ahasverus Frit&#x017F;chius. D.</hi></hi></salute></closer></div><lb/>
<fw type="sig" place="bottom">)( 3</fw><fw type="catch" place="bottom"><hi rendition="#aq">Ad</hi></fw><lb/>
<pb facs="#f0008"/>
<milestone unit="section" rendition="#hr"/><lb/>
<div n="1"><opener><salute><hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">Ad Benivolum Lectorem</hi>!<lb/>
<hi rendition="#g">pRÆFATIO.</hi></hi></salute></opener><lb/>
<p><hi rendition="#aq"><hi rendition="#in">C</hi><hi rendition="#i">Um in multis civitatum judiciis non rarò a-<lb/>
cerrimæ lites ac controver&#x017F;iæ, circa jura ac pri-<lb/>
vilegia, quibus opificum collegiagaudent, venti<lb/>
landæ occurrant, operæpretium mihi vi&#x017F;um fuit, &#x017F;ub<lb/>
&#x017F;ecivis horis, quantum quidemper concatænata ne-<lb/>
gotia publica licuit, breviter materiam i&#x017F;t am utilis&#x017F;i-<lb/>
mam, juxta u&#x017F;um ac mores Germaniæno&#x017F;træ, exa-<lb/>
minare, Lectorietiam &#x017F;ingularia quorunda&#x0303; opificio-<lb/>
ru&#x0304; &#x017F;tatuta ac leges fundamentales, ex Archivis pu-<lb/>
blicis maxima&#x0303;partem productas, communicare, ut<lb/>
ex iis, quid in ej9modi controver&#x017F;iis pro qualitate rei<lb/>
ac conditione loci, ferè judicandu&#x0304; &#x017F;it, aliquatenus per-<lb/>
&#x017F;picere liceat. Quam operam, ut benivolus Lector æ-<lb/>
qui bonis<supplied>&#xA759;</supplied> con&#x017F;ulere, &amp; &#x017F;i alicubi forte er rata oc-<lb/>
currant ea, amicè corrigere velit, rogo. Valeat</hi></hi></p><lb/>
<closer><salute><hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">in Domino no&#x017F;tro optimè; Dab. Rudel&#x017F;tadij. die X.<lb/>
Martii. Anno Gratiæ, M DC LXVIII.</hi></hi></salute></closer></div><lb/>
<fw type="catch" place="bottom"><hi rendition="#aq">JN-</hi></fw><lb/>
<pb facs="#f0009"/>
<milestone unit="section" rendition="#hr"/><lb/>
<div type="contents" rendition="#aq"><head><hi rendition="#c"><hi rendition="#g"><hi rendition="#k">Jndex</hi><lb/>
CAPITUM<lb/>
<hi rendition="#i">PARS I.</hi></hi></hi></head><lb/>
<list><item><hi rendition="#c">CAP. I.</hi><lb/>
De nomine, definitione, origine ac varietate Collegiorum.</item><lb/>
<item><hi rendition="#c">CAP. II.</hi><lb/>
De collegiorum utilitate.</item><lb/>
<item><hi rendition="#c">CAP. III.</hi><lb/>
De Collegiorum juribus ac jurisdictione.</item><lb/>
<item><hi rendition="#c">CAP. IV.</hi><lb/>
De Collegiorum forma &amp; fundatione, ejusq&#x0301;; conce&#x017F;&#x017F;ione, ut &amp;<lb/>
de illiciti collegii p&#x0153;nis.</item><lb/>
<item><hi rendition="#c">CAP. V.</hi><lb/>
De effectibus juris collegii.</item><lb/>
<item><hi rendition="#c">CAP. VI.</hi><lb/>
De modis, quibus Collegia opi&#x017F;icum ex&#x017F;tingvuntur.</item><lb/>
<item><hi rendition="#c"><hi rendition="#i">PARS II.</hi><lb/>
CAP. I.</hi><lb/>
De Statutis opificum, eorum nomine, definitione, divi&#x017F;ione, ori-<lb/>
gine &amp; utilitate.</item><lb/>
<item><hi rendition="#c">CAP II.</hi><lb/>
De Statutorum confirmatione.</item><lb/>
<item><hi rendition="#c">CAP. III.</hi><lb/>
De Statutorum interpretatione ac di&#x017F;pen&#x017F;atione.</item><milestone rendition="#hr" unit="section"/><lb/>
<fw type="catch" place="bottom"><hi rendition="#aq">CAP. IV</hi></fw><lb/>
<pb facs="#f0010"/>
<item><hi rendition="#c">CAP. IV.</hi><lb/>
De Statutis ac con&#x017F;vetudinibus quibusdam opificum illicitis &amp; ir-<lb/>
rationabilibus.</item><lb/>
<item><hi rendition="#c">CAP. V.</hi><lb/>
De quibusdam Statutis collegiorum validis.</item><lb/>
<item><hi rendition="#c">CAP. VI.</hi><lb/>
De Statutorum fine &amp; effectn.</item><lb/>
<item><hi rendition="#c">CAP. VII.</hi><lb/>
De Statutornm ac Privilegiorum, quibus opifieum collegia gau-<lb/>
dent, abu&#x017F;ibus coluendis.</item><lb/>
<item><hi rendition="#c">CAp. VIII.</hi><lb/>
De Taxâ &#x017F;eu æ&#x017F;timatione rerum &amp; operarum ab artificibus &#x017F;er-<lb/>
vandâ.</item></list></div></front><body><lb/>
<milestone unit="section" rendition="#hr"/><lb/>
<pb n="[1]" facs="#f0011"/>
<milestone unit="section" rendition="#hr"/><lb/>
<div n="1"><head><hi rendition="#aq">IN NOMINE JESU!<lb/>
<hi rendition="#g">TRACTATIONIS<lb/>
DE<lb/>
COLLEGIIS OPIFICVM,</hi><lb/>
EORUMDEMQUE JURIBUS, STA-<lb/>
<hi rendition="#g">TUTIS AC PRIVILEGIIS.</hi></hi></head><lb/>
<div n="2"><head><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g"><hi rendition="#k">Partis Primæ.</hi></hi><lb/>
CAPUT PRIMUM.<lb/>
DE NOMINE, DEFINITIO-<lb/>
<hi rendition="#g">NE, ORIGINE AC VARIETATE<lb/>
COLLEGIORUM.</hi></hi></head><lb/>
<argument><p><hi rendition="#aq"><hi rendition="#c"><hi rendition="#g">SUMMARIA.</hi></hi></hi></p></argument><lb/>
<list><item><hi rendition="#aq"><hi rendition="#in">C</hi><hi rendition="#i">Ollegium unàè dictum? n. 1.</hi></hi></item><lb/>
<item><hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">Collegæ qui n. 2.</hi></hi></item><lb/>
<item><hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">Collegia opificum variè dicuntur. 3.</hi></hi></item><lb/>
<item><hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">Collegiorum Rectores. 4.</hi></hi></item><lb/>
<item><hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">Quid collegium? 5. &amp; &#x017F;eqq.</hi></hi></item><lb/>
<item><hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">Eorum origo quæ? 7. &amp; &#x017F;eq.</hi></hi></item><lb/>
<item><hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">Divi&#x017F;io. 9. 10. 11.</hi></hi></item><lb/>
<item><hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">Collegiorum duo genera in eivitatibus n. 12. 13. 14. 15.</hi></hi></item><lb/>
<item><hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">Opificiornm variæ &#x017F;pecies. n. 16. &#x017F;eq.</hi></hi></item></list><lb/>
<p><hi rendition="#aq"><hi rendition="#in">C</hi>Ollegium à colligendo dictum,<note place="right">1</note><lb/>
quod plures unà coeant, &#x017F;eq&#x0301;ue invicem colli-<lb/>
gant &amp; colligantur. <hi rendition="#i">Gödd ad l. 82 de V S.</hi> &amp; Col-<lb/>
legæ quan&#x0303; collecti, &#x017F;ivo coelecti ad idem munus<lb/>
eandem que pote&#x017F;tatem. Varr. <hi rendition="#i">de LL lib.</hi> 5. Sunt,<lb/>
gitur collegæ, qui eju&#x017F;dem officii, pote&#x017F;tatis<lb/>
ac profef&#x017F;ionis &#x017F;unt <hi rendition="#i">l. collegiorum 175 de V. S.</hi></hi><lb/>
<fw type="sig" place="bottom"><hi rendition="#aq">A</hi></fw><fw type="catch" place="bottom"><hi rendition="#aq">Matt h</hi></fw><lb/>
<pb n="2" facs="#f0012"/>
<fw type="header" place="top"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g"><hi rendition="#k">De Collegiis Opificum.</hi></hi></hi></fw><lb/>
<hi rendition="#aq">Matth: Stephan. <hi rendition="#i">de Jurisdict: lib. 2. part. 6. c. 6. n. 1. &#x017F;e<supplied>&#xA759;&#x0301;</supplied>.</hi> qui &amp; Con-<lb/>
fratres, <hi rendition="#i">l. ult: ff de colleg: illic:</hi> &amp; Sodales, dicuntur.</hi></p><lb/>
<div n="3"><head><hi rendition="#aq">II.</hi></head><lb/>
<note place="left">3</note><p><hi rendition="#aq">Collegia autem opificum (:de quibus hic agere animus e&#x017F;t:)<lb/>
Quæ etiam Sodalitia, tribus, Confraternitates appellantur, Ger-<lb/>
manis dicuntur</hi> Zunfften, <hi rendition="#aq">qua&#x017F;i</hi> Zu&#x017F;ammenkunfften, <hi rendition="#aq">item,</hi> gu&#x0364;l-<lb/>
den, <hi rendition="#aq">qs.</hi> gelden. <hi rendition="#aq">Cum quilibet &#x017F;uum Symbolum,</hi> &#x017F;ei ne Zeche, <hi rendition="#aq">con-<lb/>
ferat, Wehner. ob&#x017F;erv. pract. <hi rendition="#i">verb.</hi></hi> Zunfften <hi rendition="#aq">Chr: Befold: <hi rendition="#i">de Ill-<lb/>
re colleg: cap. 1. n. 1.</hi> In LL. Longobard: <hi rendition="#i">lib.</hi> 1. <hi rendition="#i">tit. 17.</hi> gildonia nuncu-<lb/>
pantur, i. e. confratria. Joh. Gryphiand <hi rendition="#i">Oecon. legal. lib. 1. c. 23. n. 51.</hi><lb/>
Appellantur etiam Compagni</hi>en/ Ge&#x017F;el&#x017F;chafften/ <hi rendition="#aq">mercatorum<lb/>
cumprimis, D. Marquardus, <hi rendition="#i">de Jure Commerc: lib. 3 c. 1. n. 35.</hi> It.</hi><lb/>
Handwercker/ Ambte. <hi rendition="#aq">Be&#x017F;old <hi rendition="#i">the&#x017F;. Pract.</hi> Verb.</hi> Handwercker.<lb/>
<hi rendition="#aq">Et collegæ,</hi> Ge&#x017F;ellen/ Zunfftgeno&#x017F;&#x017F;en Handwercksgeno&#x017F;&#x017F;en/<lb/>
Zunfftbru&#x0364;der/ Gu&#x0364;ldbru&#x0364;der <hi rendition="#aq">&amp;c:</hi></p><lb/>
<note place="left">4</note><p><hi rendition="#aq">Qui vero collegiis prælunt, Rectores, Tribuni, Magi&#x017F;tri<lb/>
tribuum, Seniores, Primicerii, Primates collegii,</hi> Gu&#x0364;ldenmei-<lb/>
&#x017F;ter/ Zunfftmei&#x017F;ter/ <hi rendition="#aq">alibi</hi> Obermei&#x017F;ter/ Weddeherren/ Alter-<lb/>
Leute/ Alterma&#x0364;nner/ <hi rendition="#aq">dicuntur Steph. <hi rendition="#i">d. ir. L. 2. p. 2. c. 2. n. 286.</hi><lb/>
qui etiam collegæ &#x017F;unt. Be&#x017F;old <hi rendition="#i">de Jure Colleg. c.</hi> 1. <hi rendition="#i">n. 4.</hi></hi></p></div><lb/>
<div n="3"><head><hi rendition="#aq">III.</hi></head><lb/>
<note place="left">5</note><p><hi rendition="#aq">Collegium in genere e&#x017F;t legitima trium pluriumque per-<lb/>
&#x017F;onarum, eju&#x017F;dem conditionis, &amp; pote&#x017F;tatis con&#x017F;ociatio. <hi rendition="#i">l. 173. de<lb/>
V S.</hi> Schönborn <hi rendition="#i">lib. 1. Polit: c 11.</hi></hi></p><lb/>
<note place="left">6</note><p><hi rendition="#aq">Collegium verò opificum e&#x017F;t Societas legitima certorum<lb/>
hominum, Artificium aliquod licitum exercentium certis Statu-tis &amp; legibus fir matum.</hi></p></div><lb/>
<div n="3"><head><hi rendition="#aq">IV.</hi></head><lb/>
<note place="left">7</note><p><hi rendition="#aq">Quod Collegiorum <hi rendition="#i">originem</hi> attinet, habent Societates i&#x017F;tæ<lb/>
originem &#x017F;uam non ex Jure Gentium, quippe quo commercia &amp;<lb/>
opificia omnibus libera &#x017F;unt, &#x017F;ed jure po&#x017F;itivo, Romano, Statu-<lb/>
tario, vel Con&#x017F;vetudinario. Neque enim Commerciorum li-<lb/>
bertas ubique locorum re&#x017F;trictionem per &#x017F;tatuta collegialia ad-<lb/>
<note place="left">8</note>mittit. Nec cuivis Civitati collegia opificum conveniunt, ut<lb/>
pluribus infrà docebitur.</hi></p></div><lb/>
<fw type="catch" place="bottom"><hi rendition="#aq">Summa</hi></fw><lb/>
<pb n="3" facs="#f0013"/>
<fw type="header" place="top"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g"><hi rendition="#k">Caput</hi></hi> I.</hi></fw><lb/>
<div n="3"><head><hi rendition="#aq">V.</hi></head><lb/>
<p><hi rendition="#aq">Summa Collegiorum, (: in generali &#x017F;ignificatu:) divi&#x017F;io<note place="right">9</note><lb/>
e&#x017F;t, quod vel <hi rendition="#i">Licita</hi> &#x017F;int vel <hi rendition="#i">Illicita. l.</hi> 1. <hi rendition="#i">&amp; t. t. ff de colleg: illic.</hi></hi></p><lb/>
<p><hi rendition="#aq">Illa, quæ publicâ legis vel Principis auctoritate nituntur.<note place="right">10</note><lb/>
quorum quædam in Jure Romano recen&#x017F;entur. <hi rendition="#i">in l.</hi> 1. §. 1. <hi rendition="#i">de colleg.<lb/>
l. 2.</hi> §. <hi rendition="#i">6. de O. J. l. 6. C. de Profe&#x017F;. &amp; Medic: l.</hi> 1. <hi rendition="#i">quod cujus<supplied>&#xA759;</supplied> univ: nom.<lb/>
l. 6. pr. de edend. l. 52.</hi> §. <hi rendition="#i">5. pro Soc: t. t. C. de fabric: l. ult §.</hi> 1. <hi rendition="#i">C. de Ju-<lb/>
dæ: l.</hi> 11 <hi rendition="#i">ad L. Corn: de &#x017F;icar. Jllicita</hi> &#x017F;unt, quæ absque Superioris<note place="right">11</note><lb/>
permi&#x017F;&#x017F;u &amp; auctoritate ineuntur <hi rendition="#i">l.</hi> 1. <hi rendition="#i">l. 3.</hi> §. 1. <hi rendition="#i">de colleg</hi>: de quibus in<lb/>
&#x017F;qecie in frà agetur.</hi></p></div><lb/>
<div n="3"><head><hi rendition="#aq">VI.</hi></head><lb/>
<p><hi rendition="#aq">Sunt autem duo cumprimis Collegiorum genera hodie in</hi><note place="right">12</note><lb/>
<hi rendition="#aq">Civitatibus; Alià Mercatorum,</hi> der Zu&#x0364;nffte; <hi rendition="#aq">Alia opificum,</hi> der<lb/>
Gewercker/ <hi rendition="#aq">D. Dav: Mev: in Comment. ad Jus <hi rendition="#i">Lubec: lib. 4. tit.<lb/>
13. art. 3. n.</hi></hi> 11. Knip&#x017F;child <hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">de Jur: ac Priv. Civit. Imperial: lib. 5.cap. 2. n.</hi></hi> 15.</p></div><lb/>
<div n="3"><head><hi rendition="#aq">VII.</hi></head><lb/>
<p><hi rendition="#aq">C&#x0153;terum opificia alia dicuntur</hi> gemeine und unge&#x017F;chen-<note place="right">13</note><lb/>
ckte Handwercker/ <hi rendition="#aq">alia</hi> ge&#x017F;chenckte Handwercker. <hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">Ordin. Pol. Im-<lb/>
per. de anno 1548 tit.</hi></hi> von den Handwercks&#x017F;o&#x0364;hnen. 37. §. Dieweil<lb/>
in dem/ <hi rendition="#aq">Hæc inde ita appellantur, qvod eorundem opificibus,</hi> dem<note place="right">14</note><lb/>
Handwercks-Ge&#x017F;ellen/ <hi rendition="#aq">ad alia loca advenientibus munus &amp; e-<lb/>
pulum gratis dari &#x017F;oleat, qvod per Imperii Con&#x017F;titutiones pro-<lb/>
hibitum, &amp; &#x017F;ub p&#x0153;na duarum Marcarum auri Imperii Statibus<lb/>
injunctum fuit, ut hancce con&#x017F;vetudinem aboleant. Be&#x017F;old. <hi rendition="#i">de<lb/>
Jur. Celleg. c. 2. n. 2.</hi> Idem &#x017F;ancitum <hi rendition="#i">in Ordin. Polit. Würtemh. tit.</hi></hi><lb/>
55. §. Wir wollen auch <hi rendition="#aq">ubi hæc ratio redditur, qvod exinde non<lb/>
&#x017F;olum operarum debitarum negligentia oriatur, &#x017F;ed &amp; &#x017F;umptus<lb/>
in ejusmodi epulas impen&#x017F;i mercibus po&#x017F;tea imponantur, alia-<lb/>
qve intolerabilia nocumenta in Rempublicam deriventur. Knip-<lb/>
&#x017F;child <hi rendition="#i">d. l. n. 14. ubi n. &#x017F;eq.</hi> Opificia, qvæ</hi> ge&#x017F;chenckte Handwercker<note place="right">15</note><lb/>
<hi rendition="#aq">dicuntur, hæc recen&#x017F;et:</hi> Buchbu&#x0364;nder/ Papierer/ Dreher/ Neß-<lb/>
ler/ Senckler/ Nadler/ Satler/ Gu&#x0364;rtler/ Glaßer/ Glaßma-<lb/>
cher/ Beindreher/ Gold&#x017F;chmiede/ Roth&#x017F;chmiede/ Zirckel&#x017F;chmie-<lb/>
de/ Ney<supplied>er</supplied>&#x017F;chmiede/ Kannengießer/ Uhrmacher/ Bu&#x0364;ch&#x017F;en-<lb/>
<fw type="sig" place="bottom">B 2</fw><fw type="catch" place="bottom"><choice><sic>&#x017F;chmiee-</sic><corr>&#x017F;chmie-</corr></choice></fw><lb/>
<pb n="4" facs="#f0014"/>
<fw type="header" place="top"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">De <hi rendition="#g">Collegiis Opificum.</hi></hi></hi></fw><lb/>
&#x017F;chmiede/ Schlo&#x0364;&#x017F;&#x017F;er/ Balierer/ Windenmacher/ Kupffer&#x017F;chmie-<lb/>
de/ Blattner/ Balbierer/ Schleiffer/ Steinmetzen/ Du&#x0364;ncher/<lb/>
Gy&#x017F;er/ Ferber/ Hutmacher/ Ho&#x017F;en und Stru&#x0364;mpf&#x017F;tricker/<lb/>
Schreiner/ Bu&#x0364;ch&#x017F;en&#x017F;cha&#x0364;ffm/ Bildhauer/ Weißga&#x0364;rber.</p></div><lb/>
<div n="3"><head><hi rendition="#aq">VIII.</hi></head><lb/>
<note place="left">16</note><p><hi rendition="#aq">Opificiorum etiam variæ &#x017F;unt &#x017F;pecies, de qvibus Jacob Bor-<lb/>
nit. <hi rendition="#i">tr. de rerum &#x017F;ufficientiâ. tr. 2. cap. 2.</hi></hi></p><lb/>
<p><hi rendition="#aq">Qvædam <hi rendition="#i">ratione obiecti</hi> lignaria, lapidaria, lanaria, &amp; me-<lb/>
tallaria &#x017F;unt. Alia <hi rendition="#i">re&#x017F;pectu finis,</hi> utilitati communi, alia privato u-<lb/>
&#x017F;ui directe &amp; immediaté &#x017F;erviunt. Qvædam &#x017F;unt <hi rendition="#i">præparntoria,</hi> qvæ<lb/>
<note place="left">17</note>materiam artificii præparant: Qvædam <hi rendition="#i">confectoria,</hi> qvæ ex mate-<lb/>
ria præparatâ opus formant &amp; conficiunt, &amp; ex his qvædam ma-<lb/>
gis, qvædam minus nece&#x017F;&#x017F;aria, qvædam <hi rendition="#i">virilia,</hi> qvædam <hi rendition="#i">muliebria</hi><lb/>
qvædam <hi rendition="#i">mixta</hi>: Qvædam <hi rendition="#i">præ&#x017F;tantia,</hi> qvædam <hi rendition="#i">vilia</hi> &amp; &#x017F;ordida. Qvæ-<lb/>
dam vitæ, victui &amp; &#x017F;anitati; alia amictui &amp; reliqvo corporis cultui<lb/>
alia habitationi &amp; ædificiis; alia &#x017F;uppellectili &amp; in&#x017F;trumentis vari-<lb/>
is dome&#x017F;ticis: Qvædam literaturæ, lu&#x017F;ui &amp;c. in&#x017F;erviunt, latè Bor-<lb/>
nit. d. l. Joh, Gryphiand. <hi rendition="#i">Oecon. legal. lib. 1. cap. 23.</hi> ubi duodecim o-<lb/>
pificia præcipua refert &amp; explicat. An vero artificia &amp; opificia in-<lb/>
ter &#x017F;e differant, vid. idem <hi rendition="#i">d. cap. n. 38. l. 1.</hi> §. <hi rendition="#i">7. de extraord. cognit.</hi></hi></p></div></div><lb/>
<milestone unit="section" rendition="#hr"/><lb/>
<div n="2"><head><hi rendition="#aq">CAPUT SECUNDUM.<lb/>
DE COLLEGIORVM UTI.<lb/>
LITATE.</hi></head><lb/>
<argument><p><hi rendition="#aq"><hi rendition="#c"><hi rendition="#g">SUMMARIA.</hi></hi><lb/>
<hi rendition="#in">U</hi>S<hi rendition="#i">us Collegiorum in Civitatibus qui? n. 1. &amp; &#x017F;eqq.<lb/>
Collegia opi&#x017F;icum cuivis civitati non conveniunt. n. 3.<lb/>
Prudens Magi&#x017F;tratus di&#x017F;piciat, quæ Collegia admittenda. n. 4.<lb/>
Alia Collegiorum utilitas. 5. 6. 7.<lb/>
Quæ eirca Collegia opificum ob&#x017F;ervanda? n. 7. &amp; &#x017F;eqq.<lb/>
Lites inter opificum Collegia frequentes ex confu&#x017F;ione. n. 13. &amp; &#x017F;eqq.<lb/>
Jus collegiale unde qværatur;</hi></hi> 15.</p></argument><lb/>
<fw type="catch" place="bottom"><hi rendition="#aq">I. E&#x017F;&#x017F;e</hi></fw><lb/>
<pb n="5" facs="#f0015"/>
<fw type="header" place="top"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g"><hi rendition="#k">Caput</hi></hi> II</hi></fw><lb/>
<div n="3"><head><hi rendition="#aq">I.</hi></head><lb/>
<p><hi rendition="#aq"><hi rendition="#in">E</hi>Sse in civitate civium certa qvædam Collegia, in qvibus per-<lb/>
&#x017F;onæ ejusdem artificii colligantur, ad &#x017F;u&#x017F;tinenda, communi-<lb/>
canda, &amp; promovenda &#x017F;uæ profe&#x017F;&#x017F;ionis compendia, ex u&#x017F;u Re-<lb/>
ip. antiqvis vi&#x017F;um fuit D. Dav. Mevius. ad <hi rendition="#i">Jus Lubec. lib. 4. tit. 13<gap unit="chars" quantity="1" reason="illegible"/><lb/>
art. 3. n.</hi></hi> 1.</p><lb/>
<p><hi rendition="#aq">Cum enim Magi&#x017F;tratus vigilanti&#x017F;&#x017F;imi &#x017F;ollicitudinem &#x017F;uperet<note place="right">2</note><lb/>
omnia pari cura in&#x017F;picere, ob&#x017F;ervare &amp; di&#x017F;ponere, &amp; tamen in<lb/>
iis cujuslibet de&#x017F;ideriis frenum non laxari, publice inter&#x017F;it, u&#x017F;us<lb/>
exigit, &#x017F;ingulis negotiis &amp; artibus deditos in collegia redigere, qvi-<lb/>
bus &#x017F;eniores præe&#x017F;&#x017F;ent, &amp; qvæ ad ea pertinent, &#x017F;ubordinata curâ<lb/>
vel moderarentur vel ad impetrantes referrent Mev. <hi rendition="#i">d. l. n. 2.</hi> Lin-<lb/>
den&#x017F;pur, <hi rendition="#i">ad Ordinat. Wurtemb. tit.</hi></hi> von Handwercken/ <hi rendition="#aq">ubi tradit<lb/>
con&#x017F;vetum e&#x017F;&#x017F;e, ut cives in certa collegia di&#x017F;tribuantur in qvibus<lb/>
Con&#x017F;ules artium,</hi> die Zunfftmei&#x017F;ter/ <hi rendition="#aq">pote&#x017F;tatem habeant cogno-<lb/>
scendi inter artifices, de rebus ad opificium &#x017F;pectantibus, ut res<lb/>
&amp; officia communia dextrè magis exerceantur. Knip&#x017F;child <hi rendition="#i">de ju-<lb/>
re ac privil. Civ. Imperial. lib. 5. cap. 2. n.</hi></hi> 1.</p></div><lb/>
<div n="3"><head><hi rendition="#aq">II.</hi></head><lb/>
<p><hi rendition="#aq">Non tamen cuivis loco congruere eju&#x017F;modi Collegia &#x017F;u&#x017F;ci-<note place="right">3</note><lb/>
piendi libertatem, optimè monet Mev. d. l. quod commerciorum<lb/>
libertas in maximis emporiis, quæ incolis abundant, &amp; materiam<lb/>
præmiumq; laborum omnibus præbent, non facile per collegia<lb/>
re&#x017F;tringi debeat: in c&#x0153;teris autem Civitatibus, ubi nec omnes<lb/>
indi&#x017F;criminatim ad mercaturam aut artificia admitti, nec &#x017F;ine legi-<lb/>
bus relinqui fas &#x017F;it, iis opus e&#x017F;&#x017F;e videatur ad &#x017F;ervandum bonum<lb/>
&amp; Reip, proficuum ordinem. Sic in Belgio Collegia opificum<note place="right">4</note><lb/>
non &#x017F;unt introducta. Ad prudentiam igitur Magi&#x017F;tratus perti-<lb/>
net, di&#x017F;picire, an &amp; quæ Collegia in Republ. admitti debeant. add.<lb/>
D. Ca&#x017F;p. Klock. <hi rendition="#i">de Contribut. Cap. 5. n. 186. &amp; &#x017F;eq.</hi> E&#x017F;t &amp; alia Col-<note place="right">5</note><lb/>
legiorum Mechanicorum utilitas, quod cùm cogenda e&#x017F;t pecunia<lb/>
in Civitate, cùm tributa colligenda, aliaq; gravia Reip. negotia<lb/>
expedienda, melius ac facilius cum univer&#x017F;is quàm cum &#x017F;ingulis<lb/>
agatur, &amp; con&#x017F;en&#x017F;us obtineatur. Vernulæ. <hi rendition="#i">Polit. lib. 2. tit.</hi> 11. <hi rendition="#i">cap.</hi></hi><note place="right">6</note><lb/>
8. <hi rendition="#aq">Ex quo e&#x017F;t, quod ex&#x017F;timet Bodinus, nihil ad popularia imperia</hi><lb/>
<fw type="sig" place="bottom">A 3</fw><fw type="catch" place="bottom"><hi rendition="#aq">tuen-</hi></fw><lb/>
<pb n="6" facs="#f0016"/>
<fw type="header" place="top"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g"><hi rendition="#k">De Collegiorum Utilitate.</hi></hi></hi></fw><lb/>
imperia tuenda ac retinenda potentius, nec melius excogitari<lb/>
potui&#x017F;&#x017F;e unquam, quam ejusmodi civium Collegia. Neq; Regia<lb/>
neq; optimatum pote&#x017F;tas ad continuendas hominum &#x017F;ocietates<lb/>
ijs carere potuit, inquit Plutarchus, in <hi rendition="#i">Numâ,</hi> qui Rex non modò<lb/>
omnium opificum, &#x017F;ed &amp; Mercatorum collegia in&#x017F;tituit. Vor-<lb/>
nulæ, <hi rendition="#i">d. l.</hi></p><lb/>
<note place="left">7</note><p><hi rendition="#aq">Ad quietem namq; &amp; tranquillitatem civitatis pertinet non<lb/>
pati, ut ex quavis causâ cives coëant, ibiq;, quælibet, &amp; &#x017F;ine coër-<lb/>
citione conferant. Tale quid indulgere proximus ad &#x017F;edition es<lb/>
&amp; turbas gradus e&#x017F;t, &amp; quibusvis turbulentis ingeniis turbandi o-<lb/>
ptata occa&#x017F;io. Id vero Tyrannicum &amp; locietati humanæ, &amp; nego-<lb/>
tiis publicis privatisqve adver&#x017F;um e&#x017F;t, nullos permittere civium<lb/>
conventus. Ideoqve ne vel defectu, vel exce&#x017F;&#x017F;u hic peccetur, pro-<lb/>
bè di&#x017F;piciendum erit. Mev. <hi rendition="#i">ad Jus Lub: d. l. art. 1. n.</hi> 1. <hi rendition="#i">&amp; &#x017F;eq.</hi><lb/>
Unde Jurisprudentia Romana vitæ civili ejusqve &#x017F;ecuritati con-<lb/>
&#x017F;ulens di&#x017F;tingvit inter conventicula &amp; collegia licita &amp; illicita, &amp;<lb/>
hæc &#x017F;altem prohibet l. 1. &amp; <hi rendition="#i">2. ibiqve DD. de Colleg. &amp; Corp. l.</hi> 15. <hi rendition="#i">c.de Episc. &amp; cler:</hi></hi></p></div><lb/>
<div n="3"><head><hi rendition="#aq">III.</hi></head><lb/>
<note place="left">8</note><p><hi rendition="#aq">Ut vero utilitas illa Reip. velut <hi rendition="#i">collegiorum finis</hi>, obtineatur<lb/>
circa collegia opificum ob&#x017F;ervanda &#x017F;unt, qvæ habet Klock. <hi rendition="#i">tract.<lb/>
de ærario lib. 2. c. 35. n. 42. &amp; &#x017F;eqq.</hi> ubi ita &#x017F;cribit: Magi&#x017F;tratus hic<lb/>
erit &#x017F;ollicitudo, ut opera &amp; artificia &#x017F;int &#x017F;ine dolo, &#x017F;ine fuco, &amp;<lb/>
&#x017F;ine fraude, perfecta &amp; &#x017F;olida, juxta artis cujusqve leges. Ideoqve<lb/>
curabit, e&#x017F;&#x017F;e Præfectos &#x017F;ingulis artificiis, qvibus injungatur onus<lb/>
vi&#x017F;itandi &amp; inqvirendi, ut &#x017F;ecundum bonam fidem fiant opera: ut<lb/>
&#x017F;unt</hi> Tuch-gold-&#x017F;chauer/ Wein&#x017F;cha&#x0364;tzer/ Flei&#x017F;ch- und Brodt-<lb/>
&#x017F;chauer. 2. <hi rendition="#aq">Cavendum ne prætextu &#x017F;ocietatum artificii fiant e-<lb/>
adem monopolia, factiones aut conjurationes noxiæ Reip. neve<lb/>
noctu fiant concur&#x017F;ationes, aut con&#x017F;pirationes, proditiones ac<lb/>
nefariæ in Reip. exitium molitiones &#x017F;u&#x017F;cipiantur. Vernulæ <hi rendition="#i">lib, 2.<lb/>
In&#x017F;t it. Polit. tit. 8. c. 2.</hi></hi></p><lb/>
<note place="left">9</note><p>3. <hi rendition="#aq">In&#x017F;uper à loci domino con&#x017F;tituendum, ne ulla rudis ma-<lb/>
teria exportetur, &amp; ut nihil qvod fieri mediocri civium d<hi rendition="#i">i</hi>ligen-<lb/>
tia pote&#x017F;t, importare liceat: Nam hoc modo &amp; plura opificiorum</hi><lb/>
<fw type="catch" place="bottom"><hi rendition="#aq">genera</hi></fw><lb/>
<pb n="7" facs="#f0017"/>
<fw type="header" place="top"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g"><hi rendition="#k">Caput</hi></hi> II</hi></fw><lb/>
<hi rendition="#aq">genera adductis etiam, &#x017F;i opus e&#x017F;&#x017F;et, externis opificibus in pro-<lb/>
vincia e&#x017F;&#x017F;ent. Homines item egeni, unde vitam alerent, facile ha-<lb/>
berent, &amp; nulli e&#x017F;&#x017F;e otio&#x017F;um iiceret, ac &#x017F;i vellet e&#x017F;&#x017F;e, jure item puni-<lb/>
ri po&#x017F;&#x017F;et.</hi></p><lb/>
<p>4 <hi rendition="#aq">Si tanta rerum qvarundam copia &#x017F;it, ut omnem operarum<lb/>
manum vincant, &#x017F;ane aliô mandari potetit, &#x017F;ed ita, ut &#x017F;ua Regi &amp;<lb/>
Regno emolumenta con&#x017F;tent, ne tum alii beantur, fru&#x017F;trentur i&#x017F;ti</hi></p><note place="right">10</note><lb/>
<p>5. <hi rendition="#aq">Di&#x017F;tribui per regiones &amp; collocari &#x017F;imul po&#x017F;&#x017F;unt, quæ ejus-<lb/>
dem rationis &#x017F;unt tabernæ. Unde opifices illi, qvibus aqvà præter-<note place="right">11</note><lb/>
ffuente opus e&#x017F;t, regionatim ad fluvium aut rivum conjungi de-<lb/>
bent. Illi vero qvorum artificia &amp; opera exerceri &#x017F;ine &#x017F;trepitu<lb/>
non po&#x017F;&#x017F;unt, remotiores e&#x017F;&#x017F;e debent à Curiis &amp; &#x017F;cholis, ne aut<lb/>
con&#x017F;ilia Reip. aut literatorum hominum &#x017F;tudia interturbent.</hi></p><lb/>
<p><hi rendition="#aq">Deniq; 6. averruncanda e&#x017F;t opificiorum confu&#x017F;io, &amp; offici-<lb/>
orum per&#x017F;onarumq; di&#x017F;tinctio in vita communi ordinanda, &amp;<note place="right">12</note><lb/>
con&#x017F;ervanda: quoniam ab&#x017F;urdum e&#x017F;t, promi&#x017F;cuis artibus turba-<lb/>
ri officia, &amp; aliis creditum &amp; conce&#x017F;&#x017F;um alios &#x017F;ubtrahere. <hi rendition="#i">l. 23. C.<lb/>
de Te&#x017F;tam.</hi> Et confu&#x017F;io illa, quæ opificiorum &amp; collegiorum li-<lb/>
citorum, quibus Re&#x017F;p. carere nequit, &#x017F;ub&#x017F;tantialem differentiam<lb/>
tollit, &amp; verè ju&#x017F;titiam di&#x017F;tributivam, &amp; unam generis humani par-<lb/>
tem evertit <hi rendition="#i">Daut. de Te&#x017F;tam. n. 300.</hi> Berlich. <hi rendition="#i">Deci&#x017F;. 26. per tot.</hi> ubi de<lb/>
Ephippiariis &amp; frænariis,</hi> Satlern und Riemern <hi rendition="#aq">tractat. His cer-<lb/>
tas quasdam &#x017F;pecies,</hi> alß Weißgarleder zu machen/ Und zu verar-<lb/>
bei ten/ Kut&#x017F;chen in Riemen zu hangen/ und zu be&#x017F;chlagen/ Bu&#x0364;ch-<lb/>
&#x017F;en-Hulffter mit langen und kurtzen Riemen/ Hinterzeug/ Wi&#x017F;ch-<lb/>
&#x017F;acke/ Ko&#x0364;cher/ Pulverfla&#x017F;chen/ Wad&#x017F;a&#x0364;cke/ Droßku&#x0364;&#x017F;&#x017F;e&#x0303;/ Vorbige/<lb/>
Gurt zu machen/ Sporen zu fa&#x017F;&#x017F;en/ &#xA75B;c. <hi rendition="#aq">&#x017F;ibi &#x017F;olis conficiendi jus<lb/>
e&#x017F;&#x017F;e a&#x017F;&#x017F;e rentibus, Ephippiariis contrà hoc negantibus, &amp; &#x017F;ibi idemlicere dicentibus &amp;c.</hi></p></div><lb/>
<div n="3"><head><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g">IV.</hi></hi></head><lb/>
<p><hi rendition="#aq">Hinc frequenti&#x017F;&#x017F;imè inter alia opificia audiuntur lites &amp; que.<note place="right">13</note><lb/>
relæ, dum unus hoc vel illud propriè ad &#x017F;uum artificium perti-<lb/>
nere ad&#x017F;erit, alter verò negat, ut e&#x017F;t,</hi> unter den Kieffern und Ku&#x0364;b-<lb/>
lern/ <hi rendition="#aq">item.</hi> Schreinern und Zimmerleuthen/ Kupffer-Ke&#x017F;&#x017F;el-<lb/>
Schmiede und Pfannenflickern: Gla&#x017F;ern und Schreinern/ we-<lb/>
<fw type="catch" place="bottom">gen</fw><lb/>
<pb n="8" facs="#f0018"/>
<fw type="header" place="top"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">De <hi rendition="#g">Collegiorum Utilitate.</hi></hi></hi></fw><lb/>
gen der Fen&#x017F;terrahmen/ den Schmieden und Schlo&#x0364;&#x017F;&#x017F;ern unter-<lb/>
&#x017F;chjedlicher Arbeit halber: Roth- und Weißga&#x0364;rber: Bader und<lb/>
Balbierer/ wegen aushengung der Becken/ <hi rendition="#aq">Item</hi> der Wund-<lb/>
artzney halber/ denen Flei&#x017F;chern/ Hauß&#x017F;chla&#x0364;chtern und Garko&#x0364;-<lb/>
chen/ Leinwebern un&#x0303; Zeugmachern Schu&#x017F;tern un&#x0303; Rothgerbern &#xA75B;c.</p><lb/>
<p><hi rendition="#aq">Sic olim Brun&#x017F;vigæ duo Collegia,</hi> die Beutler und Ta&#x017F;chner<lb/>
<note place="left">14</note><hi rendition="#aq">inter &#x017F;e concertarunt,</hi> ob nemblich der <hi rendition="#aq">&#x017F;ub&#x017F;tantial</hi> Unter&#x017F;cheid<lb/>
zwi&#x017F;chen ihnen be&#x017F;tu&#x0364;nde/ daß die Beutler arbeit/ auf Ringe/<lb/>
Schlo&#x0364;&#x017F;&#x017F;er und Ei&#x017F;enwerck zu machen be&#x017F;tu&#x0364;nde/ die Ta&#x017F;chner a-<lb/>
ber alleine ohne ver&#x017F;chlo&#x017F;&#x017F;ene Ta&#x017F;chen und ohne Ei&#x017F;enwerck ma-<lb/>
chen &#x017F;olten/ <hi rendition="#aq">probatum refert Dauth. <hi rendition="#i">d. tract. tit. de In&#x017F;tit. bered n.<lb/>
300.</hi> ex Collegiis Uratislaviæ. Norimbergæ, Dre&#x017F;dæ, Berlini, Num-<lb/>
burgi, Hallæ Saxonum &amp; Lip&#x017F;iæ, ita ut idem ob&#x017F;ervetur in Bohemi-<lb/>
a, Polonia, Ungariâ, Sile&#x017F;iâ, Bojanià, Mi&#x017F;niâ, Au&#x017F;trià, Carinthiâ, Sti-<lb/>
ria, Marchionatu Brandenburgico &amp;c.</hi> Daß &#x017F;ie nemblich die Beut-<lb/>
ler/ mit itzt gemeldeten Ko&#x0364;nig-Reichen und Landen ein allgemein<lb/>
<hi rendition="#aq">&amp; univer&#x017F;ale Collegium,</hi> und einerley Handwercksbrauch hetten/<lb/>
und daß &#x017F;ie ob &#x017F;olchen Gerechtigkeiten/ an bemelten Orten vor<lb/>
Gu&#x0364;ldebru&#x0364;der/ <hi rendition="#aq">i. e. pro Collegis</hi> ufgenommen wu&#x0364;rden.</p><lb/>
<note place="left">15</note><p><hi rendition="#aq">Notandum autem hic e&#x017F;t, qvod Collegio jus collegiale non<lb/>
qværatur, &#x017F;i unus aut alter &#x017F;ucce&#x017F;&#x017F;ivis temporibus qvid fecerit, &amp;<lb/>
in his qvæ&#x017F;unt &#x017F;ub univer&#x017F;itate ej9dem juris, per po&#x017F;&#x017F;e&#x017F;&#x017F;ionem uni-<lb/>
us po&#x017F;&#x017F;e&#x017F;&#x017F;ionem alterius retinemus. Elbert Leon, <hi rendition="#i">Con&#x017F;. 50. n.</hi></hi> 1.</p></div><lb/>
<div n="3"><head><hi rendition="#aq">V.</hi></head><lb/>
<note place="left">16</note><p><hi rendition="#aq">Monitis hi&#x017F;ce politicis quæ circa opificum collegia ob&#x017F;er-<lb/>
vanda, addimus Dn. Vit. Ludov. à</hi> Seckendorff. Teu&#x0364;t&#x017F;chfu&#x0364;r&#x017F;ten<lb/>
Staat. <hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">part. 2. c. 8. n 9. Ubi ita&#x017F;cribit:</hi></hi> Die mei&#x017F;te Handwercker ha-<lb/>
ben ihre &#x017F;onderbahre Zunfft und Handwercks Regulen/ oder Gu&#x0364;l-<lb/>
den und Innungsbrieffe/ welche ihnen die Obrigkeit einrichten<lb/>
le&#x017F;&#x017F;et/ oder be&#x017F;ta&#x0364;tiget/ und wird darinnen/ nech&#x017F;t deme/ waß zur<lb/>
erlernung und rechtma&#x0364;&#x017F;&#x017F;iger u&#x0364;bung eines jeden Handwercks ab-<lb/>
&#x017F;onderlich fu&#x0364;rfa&#x0364;llet/ ins gemein/ die&#x017F;es in acht genommen/ daß<lb/>
eine jede Handthierungs-Zunfft/ bey deme/ waß zu dero&#x017F;elben<lb/>
eigendlich geho&#x0364;ret/ gela&#x017F;&#x017F;en/ und von anderen ihnen kein ein-<lb/>
<fw type="catch" place="bottom">trag</fw><lb/>
<pb n="9" facs="#f0019"/>
<fw type="header" place="top"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g"><hi rendition="#k">Cap.</hi></hi> II.</hi></fw><lb/>
trag ge&#x017F;chehe/ eine gute ob&#x017F;icht unter ihnen ge&#x017F;tifftet/ auch rottie-<lb/>
rung/ &#x017F;elbtha&#x0364;tigkeitund anmaßung &#x017F;onderbahrer Gerechtigkeit<lb/>
verhu&#x0364;tet werden: Sie aber hingegen ehrlich und flei&#x017F;&#x017F;ig lernen/<lb/>
billichen preiß halten/ und niemand durch Vortheilhaffte griffe<lb/>
u&#x0364;ber&#x017F;etzen/ auch die Handwercks-Pur&#x017F;che von mu&#x0364;&#x017F;&#x017F;iggang/ u&#x0364;mb-<lb/>
lauff und Zechen ab-und Zuflei&#x017F;&#x017F;iger arbeit/ damit niemand an<lb/>
&#x017F;einer Notturfft verhindert &#x017F;ey/ anhalten werden/ und waß der-<lb/>
gleichen Ob&#x017F;ichten mehr &#x017F;ind: Weil auch die Innungen aller<lb/>
Handwercker nicht ins gemein bekant/ und die vornehm&#x017F;te<lb/>
Kauff- und Handelß Leute damit nicht ver&#x017F;ehen &#x017F;ind/ &#x017F;o wird auch<lb/>
in vielen Landes-Ordnungen von den no&#x0364;tig&#x017F;ten und vornem&#x017F;ten<lb/>
Handelsleuten auch Handwercken/ ab&#x017F;onderliche Verordnung<lb/>
gethan/ wie &#x017F;ie &#x017F;ich in ihren Handel der Billigkeit beflei&#x017F;&#x017F;igen/<lb/>
und tu&#x0364;chtige wahrhafftige/ unverdorbene Wahren und Arbeit<lb/>
fu&#x0364;hren und machen/ und &#x017F;ich &#x017F;on&#x017F;ten in ihrn Handwercken erbar-<lb/>
lich erwei&#x017F;en &#x017F;ollen/ als zum Exempel von Kra&#x0364;mern/ und Ge-<lb/>
wand&#x017F;chneidern/ Gold&#x017F;chmieden/ Wu&#x0364;rtz-und Zuckerkra&#x0364;mern/<lb/>
Leder- und Fellwercks-ha&#x0364;ndlern/ Fi&#x017F;chha&#x0364;ndlern/ Ho&#x0364;cken/ Tuch-<lb/>
ha&#x0364;ndlern/ Fa&#x0364;rbern/ Becken/ Flei&#x017F;hauern/ Garnha&#x0364;ndlern/ Mu&#x0364;l-<lb/>
lern &#xA75B;c. <hi rendition="#aq">vid. <hi rendition="#i">Ordin Polit. Imp. de Anno 1548.</hi></hi> Ba&#x0364;yrs: Landrecht <hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">lib. 4.<lb/>
tit</hi> 1. <hi rendition="#i">&amp; &#x017F;eqq. Ordin. Polit. Elect. Sax. Ordin. Polit. Saxo-Gotban. Ord.<lb/>
Polit. Wurtenb. &amp;c.</hi></hi></p></div></div><lb/>
<milestone unit="section" rendition="#hr"/><lb/>
<div n="2"><head><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g">CAPVT III.<lb/>
DE COLLEGIORUM<lb/>
JVRIBVS ET JVRISDI-<lb/>
CTIONE.</hi></hi></head><lb/>
<argument><p><hi rendition="#aq"><hi rendition="#c"><hi rendition="#g">SUMMARIA.</hi></hi><lb/>
<hi rendition="#in">C</hi><hi rendition="#i">Ollegiorum jura quæ? n. 1.</hi> 1.<lb/>
<hi rendition="#i">Commune ærarium. 2. Sigillum. 3. ædificium communc. 4. juris-<lb/>
dictionem.</hi></hi><lb/>
<fw type="sig" place="bottom"><hi rendition="#aq">B</hi></fw><fw type="catch" place="bottom"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">Senio-</hi></hi></fw><lb/>
<pb n="10" facs="#f0020"/>
<fw type="header" place="top"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">De Collegior. Juribus Et Jurisdictione.</hi></hi></fw><lb/>
<hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">Seniorum Collegii officium. n. 2. &amp; &#x017F;eqq.<lb/>
An Collegia opificum &#x017F;ine licentià &#x017F;uperioris rectè convocentur? n. 8.<lb/>
Jurisdictio collegiis opificum competens quæ &amp; qualis? n. 10. &amp; &#x017F;eqq.<lb/>
An Senioribus Collegii integrum &#x017F;it? aliqvem excludere è collegio?<lb/>
n. 20.<lb/>
Electio &#x017F;eniorum,</hi></hi> derer Obermei&#x017F;ter! <hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">e&#x017F;t penes collegium. n. 22.<lb/>
Eorum pote&#x017F;tas. n. 23. &amp; &#x017F;eqq.<lb/>
Protectores. n. quorundam collegiorum. n. 16.</hi></hi></p></argument><lb/>
<div n="3"><head><hi rendition="#aq">I.</hi></head><lb/>
<note place="left">1</note><p><hi rendition="#aq"><hi rendition="#in">V</hi>Ideamus nunc de præcipuis collegiorum juribus. Habenr es<lb/>
1. commune ærarium, privatam bur&#x017F;am, &#x017F;ive arcam, qvam<lb/>
vocant</hi> eine Ambtslade. <hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">1. §. qvibus ff qvod cujus<supplied>&#xA759;&#x0301;</supplied> univ. nom.</hi> Matth.<lb/>
Stephan. <hi rendition="#i">de juris dict. lib. 2. part. 2. cap. 6. n. 83.</hi> Cujus admini&#x017F;tra-<lb/>
<note place="left">2</note>tio e&#x017F;t penes &#x017F;eniores &#x017F;eu primicerios, qvorum officium e&#x017F;t, at-<lb/>
tendere, ut &#x017F;tatuta collegii ob&#x017F;erventur D. Brunnem. <hi rendition="#i">in l. 6. Cod.<lb/>
de Advoc. diver&#x017F; jud</hi> colligere, con&#x017F;ervare, di&#x017F;pen&#x017F;are reditus, ac<lb/>
in nece&#x017F;&#x017F;arios &amp; utiles u&#x017F;us expendere, non, ut &#x017F;æpius u&#x017F;u venit, e-<lb/>
os abligurite &amp; pro lubitu di&#x017F;trahere, &#x017F;ed de iis rationes collegis<lb/>
junioribus</hi> dene&#x0303; andern und ju&#x0364;ng&#x017F;ten Ambtsbru&#x0364;dern/ <hi rendition="#aq">annuatim<lb/>
reddere. Munno<hi rendition="#i">z.</hi> de Escob. <hi rendition="#i">de Ratioc. c. 3.</hi> Klock. <hi rendition="#i">de contrib. cap.</hi><lb/>
<note place="left">3</note><hi rendition="#i">5. n.</hi> 186. In illud ærarium rediguntur fructus bonorum qvæ ha-<lb/>
bent, mulctæ &amp; collectiones voluntariæ,</hi> was von den Zunfftge-<lb/>
no&#x017F;&#x017F;en <hi rendition="#aq">qvartaliter</hi> in die Lade eingeleget wird. <hi rendition="#aq">Mev. <hi rendition="#i">ad Jus Lubec.<lb/>
<note place="left">4</note>lib. 4. tit. 13, art. 3. in addit. ad n. 24.</hi> Tenentur in&#x017F;uper Rectores<lb/>
collegiorum de annona civili pro&#x017F;picere collegio, ac pronum-<lb/>
morum qvantitate rem krumentariam qvotannis augere, qvo<lb/>
collegæin annonæ caritate habeant, unde nece&#x017F;&#x017F;aria &#x017F;ibi vilius<lb/>
<note place="left">5</note>comparent <hi rendition="#i">tot. tit. de L. Jul. de annon.</hi> In&#x017F;trui itidem debent col-<lb/>
legia armis, gladiis, ferreis thoracibus, galeis, &#x017F;clopetis ac &#x017F;imi-<lb/>
libus armorum generibus, qvo nece&#x017F;&#x017F;itate publicâ id flagitante,<lb/>
arma inde promere, locumqve &#x017F;uum iis tueri valeant <hi rendition="#i">arg. l. 3.</hi> §.<lb/>
<hi rendition="#i">armis de V. S.</hi> Satius enim e&#x017F;t proventus Collegii bellicolo Mar-<lb/>
ti, qvàm eff&#x0153;minato Baccho dicare, cum hic &#x017F;ortem unà cum ac-</hi><lb/>
<fw type="catch" place="bottom"><hi rendition="#aq">ce&#x017F;&#x017F;a-</hi></fw><lb/>
<pb n="11" facs="#f0021"/>
<fw type="header" place="top"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g"><hi rendition="#k">Caput</hi></hi> III.</hi></fw><lb/>
<hi rendition="#aq">ce&#x017F;&#x017F;ario abliguriat, ille verò in utrumqve, alterutrum tamen ut<lb/>
plurimum con&#x017F;ervet. Hæc prudenter monet Klock. <hi rendition="#i">d. tract. c. 5.<lb/>
n. ult.</hi> qvæ qvatenus in&#x017F;tituenda, cujusvis Magi&#x017F;tratus prudenti<note place="right">6</note><lb/>
di&#x017F;po&#x017F;itioni relinqvendum.</hi></p><lb/>
<p>2. <hi rendition="#aq">Habent commune Sigillum</hi> ein Ambts-Siegel <hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">c. &#x017F;igni&#x017F;i-<lb/>
cavit 49. de appellat.</hi> qvo utuntur collegiati in ob&#x017F;ignandis literis,<lb/>
obligationibus &amp; liberationibus ad collegium &#x017F;pectantibus.</hi></p><note place="right">7</note><lb/>
<p>3. <hi rendition="#aq">Locum &#x017F;ive ædificium commune, (licet non ubiqve) u-<lb/>
bi certo tempore qvartaliter convenire, &amp; collegiales tractatus<lb/>
negotiorum communium exercere &#x017F;olent,</hi> Zunfft- oder Ambts-<lb/>
Hauß/ Zunfft&#x017F;tuben. <hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">c. dilecta &amp;</hi> i<hi rendition="#i">bi Abbas X. de Epi&#x017F;c. Prælat. Ma&#x017F;-</hi><note place="right">8</note><lb/>
<hi rendition="#i">card. de probat. concl. 3</hi>1<hi rendition="#i">9. n.</hi> 1. Steph. <hi rendition="#i">d. c. n. 85.</hi> Ubi qværitur: A<hi rendition="#i">n<lb/>
collegia opificum &#x017F;ine licentiâ &#x017F;uperioris rectè convocentur?</hi> q&#x0301;vod de<lb/>
jure communi affirmat Mev. <hi rendition="#i">ad Jus Lub. lib. 4. t. 13. art. 3. n. 21.</hi><lb/>
Cum ex nece&#x017F;&#x017F;itate &#x017F;uâ ad bonum finem convenire cen&#x017F;ea&#x0303;tur. Af-<lb/>
flict. <hi rendition="#i">in c.</hi> 1. §. <hi rendition="#i">conventicula de Pac. firm.</hi> Decian. <hi rendition="#i">tract. Crimin. cap.<lb/>
20. n.</hi> 14. De &#x017F;olenni qvodam conventu collegiorum qvi Lubecæ</hi><lb/>
die Morgen&#x017F;prache <hi rendition="#aq">appellatur vide idem <hi rendition="#i">d. l. n. 17. &amp; &#x017F;eqq.</hi> add.<lb/>
Joh. le Cirier <hi rendition="#i">tr. de Primog. L. 2. q. 2. n.</hi> 5. qvem refert Brunnem.<lb/>
<hi rendition="#i">in l. 6. c. de Adv. div. jud.</hi></hi><note place="right">9</note></p><lb/>
<p>4. <hi rendition="#aq">Juri&#x017F;dictionem, in omnibus illis cau&#x017F;is, qvæad artem<lb/>
vel profe&#x017F;&#x017F;ionem eorum pertinent. <hi rendition="#i">l. 2. in &#x017F;in. c. de con&#x017F;t. pec.</hi> Schurf<lb/>
C<hi rendition="#i">ent.</hi> 1. C<hi rendition="#i">on&#x017F;. 79. n.</hi> 1. &amp; C<hi rendition="#i">ent.</hi> 3. C<hi rendition="#i">on&#x017F;. 34. n. 6.</hi> Eorum enim qvæ<lb/>
qvisqve novit, æqvi&#x017F;&#x017F;imus e&#x017F;t judex. D. Marqvard. <hi rendition="#i">de jur.</hi> C<hi rendition="#i">ommere.<lb/>
lib. 3. cap. 2. n13.</hi></hi></p><note place="right">10</note></div><lb/>
<div n="3"><head><hi rendition="#aq">II.</hi></head><lb/>
<p><hi rendition="#aq">Cum vero circa juri&#x017F;dictionem illam &#x017F;æpè dubia occurrant,<lb/>
declarationis gratia &#x017F;eqventia ob&#x017F;ervanda veniunt. 1. Juri&#x017F;dictio<lb/>
illa collegio ejusqve Præfectis,</hi> denen Obermei&#x017F;tern/ <hi rendition="#aq">non <hi rendition="#i">priva-<lb/>
tivè</hi> &#x017F;ed <hi rendition="#i">cumulativè</hi> conce&#x017F;&#x017F;a e&#x017F;t, relicta judicis ordinarii juri&#x017F;di-<lb/>
ctione &#x017F;alvà, &amp; concurrente etiam in iis, qvæ ad opificium &#x017F;pe-<lb/>
ctant, &#x017F;ic ut ip&#x017F;i in nullo præjudicetur. <hi rendition="#i">d. l. fin. ibiqve Salic. n. 3. C.<lb/>
de jurisd.</hi> Stephan. <hi rendition="#i">de jurisd. L. 2. part. 2, cap. 8. n. 2. &amp; &#x017F;eq.</hi> Unde<note place="right">11</note><lb/>
collegiati non intelliguntur exemti á juri&#x017F;dictione &#x017F;uperioris. <hi rendition="#i">arg.</hi></hi><lb/>
<fw type="sig" place="bottom"><hi rendition="#aq">B</hi> 2</fw><fw type="catch" place="bottom"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">l.</hi></hi> 1.</fw><lb/>
<pb n="12" facs="#f0022"/>
<fw type="header" place="top"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">De Colleg. Juribus Et Jurisdictione.</hi></hi></fw><lb/>
<hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">l.</hi> 1. <hi rendition="#i">C. de Præfurb:</hi> &amp; in arbitrio actoris e&#x017F;t, opifices coram &#x017F;eniori-<lb/>
<note place="left">12</note>bus conventus,</hi> vor dem Handwercke/ oder vor der Ambtslade/<lb/>
<hi rendition="#aq">an coram ordinario Civitatis judice convenire velit, nulla compe-<lb/>
tente his fori privilegio, aut exceptione, aut c&#x0153;terorum inter-<lb/>
ventione, &#x017F;ed primo aditus judex cogno&#x017F;cet. Sichard. <hi rendition="#i">in d. l. fin.<lb/>
n. 2.</hi> Steph. <hi rendition="#i">d. c. 8. n. 4.</hi> Knip&#x017F;child. <hi rendition="#i">de Jur: &amp; Privil: Civil. Impe-<lb/>
rial. lib. 4. tit. 13. art. 3. n. 28.</hi></hi></p></div><lb/>
<div n="3"><head><hi rendition="#aq">III.</hi></head><lb/>
<note place="left">13</note><p><hi rendition="#aq">Sub illâ jurisdictione &#x017F;altim illi comprehenduntur qui &#x017F;unt<lb/>
aut fuerunt decollegio Steph. <hi rendition="#i">d. l. n. 6. &#x017F;eq.</hi> Hi cùm rei &#x017F;unt, utun-<lb/>
tur foro collegii, &#x017F;ecundum jam dicta: Cùm actores, &amp; agere ve-<lb/>
lint contra alios, qui non &#x017F;unt de collegio, &#x017F;equi debent eorum<lb/>
forum, et&#x017F;i occa&#x017F;ione opificii actio nata e&#x017F;&#x017F;et. Non enim materia<lb/>
actionis, &#x017F;ed rei qualitas in hoc attendi debet. Mev. <hi rendition="#i">d. l. n 29.</hi></hi></p><lb/>
<note place="left">14</note><p><hi rendition="#aq">Si verò artifex artis exercitium de&#x017F;eruerit,</hi> Wann er das<lb/>
Handwerck nicht mehr treibt, <hi rendition="#aq">et&#x017F;i non amplius è Collegio &#x017F;it, &#x017F;i<lb/>
tamen eo nomine conveniatur, quod tempore exerciti opificii<lb/>
ge&#x017F;tum erat, coram Senioribus re&#x017F;pondere tenetur. <hi rendition="#i">l. ult C. ubi de<lb/>
ratiocin. l. Prætor ait. 4.</hi> §. <hi rendition="#i">etiam. de edend.</hi> Sichard. <hi rendition="#i">d. l. n. 3.</hi> Mev.<lb/>
<hi rendition="#i">d. l. n. 30.</hi></hi></p></div><lb/>
<div n="3"><head><hi rendition="#aq">IV.</hi></head><lb/>
<note place="left">15</note><p><hi rendition="#aq">Jurisdictio illa, ut &#x017F;upra dictum circum&#x017F;cripta e&#x017F;t, cau&#x017F;is<lb/>
&#x017F;eu negotiis collegarum civilibus, ad artificium pertinentibus,<lb/>
non vero ad alias &#x017F;e&#x017F;e extendit, veluti ad hereditates, tutelas, te&#x017F;ta-<lb/>
menta &amp;c <hi rendition="#i">Ordin. Polit: Imp: de anno 1548 tit 37.</hi> §. <hi rendition="#i">1. in fin.</hi> Vultei.<lb/>
<hi rendition="#i">in d. l. fin. n. 19.</hi> C. <hi rendition="#i">de jurisd:</hi> D. Carpz. <hi rendition="#i">part. 2. con&#x017F;t. 6. def. 9. n. 4.</hi></hi><lb/>
<note place="left">16</note><hi rendition="#aq">D. Richter. <hi rendition="#i">Deci&#x017F;. 80 n. 8.</hi> Criminales quoq; cau&#x017F;æ ab eâ exce-<lb/>
ptæ &#x017F;unt, ni&#x017F;i quod ob ea, quæ contra &#x017F;tatuta &#x017F;unt admi&#x017F;&#x017F;a, Reis<lb/>
mulctam indicere permittatur. Extra illa verò nulla coercitio<lb/>
indulgenda e&#x017F;t. Vult. <hi rendition="#i">d. l.</hi> Steph: <hi rendition="#i">d. c. n. 12.</hi> Carp<hi rendition="#i">z. d. Con&#x017F;t. def.</hi></hi> 10.</p><lb/>
<note place="left">17</note><p><hi rendition="#aq">Et&#x017F;i vero pote&#x017F;tatem refractarios collegiatos coercendi,<lb/>
mulctamq; civilem irrogandi habeant, quâ contra &#x017F;tatutorum<lb/>
transgre&#x017F;&#x017F;ores utuntur, nuilum tamen imperium illis indulgetur;<lb/>
Cùm igitur executio &#x017F;it imperii, ea non permittitur illis ultra,</hi><lb/>
<fw type="catch" place="bottom"><hi rendition="#aq">qvam</hi></fw><lb/>
<pb n="13" facs="#f0023"/>
<fw type="header" place="top"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g"><hi rendition="#k">Caput</hi></hi> III.</hi></fw><lb/>
<hi rendition="#aq">quâm quod licet, contumacem collegam tam diu, atq; non ob-<lb/>
temperat, ad conventum non convocare, aut &#x017F;inere frui aliis col-<lb/>
legii juribus. Qui con&#x017F;vetus e&#x017F;t illis coercendi modus non im-<lb/>
probus, quatenus devitatur abu&#x017F;us contra innocentes, quibus gra-<lb/>
vatis ad magi&#x017F;tratum provocare integru&#x0303; exi&#x017F;tit. D. Mev. <hi rendition="#i">d. l. n. 34.</hi></hi></p><lb/>
<p><hi rendition="#aq">Jn reliquis executio contra in vitos auxilio judicis ordinarii<note place="right">18</note><lb/>
fieri debet, quo fine nec permi&#x017F;&#x017F;um e&#x017F;t inal enis ædibus inquirere,<lb/>
qui non recepti ibidem clam artes exercent,</hi> die Sto&#x0364;hrer und bo&#x0364;n-<lb/>
ha&#x017F;en uffzuheben/ <hi rendition="#aq">Sed mini&#x017F;ter publicus à Magi&#x017F;tratu peti &amp; ad-<lb/>
jungi &#x017F;olet Mev. <hi rendition="#i">dl.</hi> Undè nuper contra collegium &#x017F;artorum,<lb/>
propriâ auctoritate in tales inquirentium, mulctam 20. thalero-<note place="right">19</note><lb/>
rum dictatam novimus. Sic non competit collegio opificum jus<lb/>
pignora ab iis, qui &#x017F;uo juri contrariantur, capiendi, ni&#x017F;i quate-<lb/>
nus à Magi&#x017F;tratu expre&#x017F;&#x017F;è vel tacitè contra collegiatos reperitur<lb/>
conce&#x017F;&#x017F;um Mev. <hi rendition="#i">P. 5. Deci&#x017F;. 254.</hi></hi></p><lb/>
<p><hi rendition="#aq">Quæritur hîc, <hi rendition="#i">an Senioribus collegij integrum &#x017F;it excludere ali<note place="right">20</note><lb/>
quem</hi> à Collegio? Affirmat Mev. <hi rendition="#i">d. l. n. 35.</hi> Si procedatur ex iis,<lb/>
quæ in literis &#x017F;eu diplomatibus,</hi> in Ihren Rollen/ <hi rendition="#aq">recepta &#x017F;unt,<lb/>
dum fortè quis peccaverit, &amp; delicti convictus fuerit, quibus ex-<lb/>
clu&#x017F;ionis &#x017F;eu ami&#x017F;&#x017F;ionis p&#x0153;na præfixa e&#x017F;t. Et &#x017F;ic pronunciatum<lb/>
fui&#x017F;&#x017F;e adver&#x017F;us aurifabrum pro collegio, quod ob fal&#x017F;atum argen-<lb/>
tum illum &#x017F;ine judice exclu&#x017F;erat, Jdem refert; Ubi etiam rectè mo-<lb/>
net, quod &#x017F;i quis illorum &#x017F;ententiâ &#x017F;e gravatum putet, iis remedi-<lb/>
is uti po&#x017F;&#x017F;it, quibus ad Superiorem cau&#x017F;a devolvi &#x017F;olet. <hi rendition="#i">Vid. Idem.<lb/>
part. 5. Deci&#x017F;. 257.</hi> Quandoq; enim &#x017F;eniores collegii iniqui&#x017F;&#x017F;imi<lb/>
lunt judices, odio, invidiâ, aliisq; affectibus pravis flagrantes.</hi></p><note place="right">12</note></div><lb/>
<div n="3"><head><hi rendition="#aq">V.</hi></head><lb/>
<p><hi rendition="#aq">C&#x0153;terum de Senioribus, qui Collegiis &#x017F;unt Præfecti,</hi> De-<lb/>
nen Obermei&#x017F;tern und Alterleute/ <hi rendition="#aq">ulterius notandum, quod cu-<lb/>
jusq; opificii collegium adprobatum po&#x017F;&#x017F;it eligere Superiores,<lb/>
qui habent jurisdictionem in omnibus, quæ ad illud pertinent. Si-<lb/>
chard. <hi rendition="#i">in l. ult. n. 2. C de jurisd.</hi> Quorum electio plerumq; e&#x017F;t pe-<lb/>
nes collegas, &#x017F;ed confirmatio interdum e&#x017F;t Magi&#x017F;tratus, quæ fit</hi><lb/>
<fw type="sig" place="bottom"><supplied>B</supplied> 3</fw><fw type="catch" place="bottom"><hi rendition="#aq">præ-</hi></fw><lb/>
<pb n="14" facs="#f0024"/>
<fw type="header" place="top"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">De Colleg. Juribus Et Jurisdictione.</hi></hi></fw><lb/>
<note place="left">23</note><hi rendition="#aq">prævio examine, an idonei &#x017F;int. Mev. <hi rendition="#i">ad Jus Lub. lib.</hi> 4. <hi rendition="#i">t. 13. art.<lb/>
3. n. 23.</hi> Electi jurant, quod fide liter collegio præe&#x017F;&#x017F;e, &amp; negotia<lb/>
ejus curare velint, in quo præcipuè illorum officium con&#x017F;i&#x017F;tit.<lb/>
Pro cujus meliore expeditione habere &#x017F;olent mini&#x017F;trum, quicon-<lb/>
vocat &amp; placita exequitur. In quibusdam locis</hi> muß &#x017F;olches der<lb/>
<note place="left">24</note>ju&#x0364;ng&#x017F;te Mei&#x017F;ter verrichten. <hi rendition="#aq">Ob&#x017F;tricti &#x017F;unt collegæ ad ob&#x017F;equen-<lb/>
dum iis, quæ Seniores ordinant, in cau&#x017F;is ad opificium &#x017F;pectanti-<lb/>
tibus, &amp; coram iis accu&#x017F;ati &#x017F;e &#x017F;i&#x017F;tere, cau&#x017F;am dicere, &amp; &#x017F;ententi-<lb/>
am expectare tenentur, et&#x017F;i alias privilegiati e&#x017F;&#x017F;ent. Sich. <hi rendition="#i">d. l.</hi> de-<lb/>
niqve &#x017F;ine &#x017F;eniorum con&#x017F;en&#x017F;u &amp; autoritate nil qvidqvam de jure<lb/>
collegii &#x017F;tatuitur. Ca&#x017F;tr. <hi rendition="#i">in l. 1.</hi> §. <hi rendition="#i">in filii. ad SC. Treb.</hi> Mev. <hi rendition="#i">d. l. n. 35</hi></hi></p></div><lb/>
<div n="3"><head><hi rendition="#aq">VI.</hi></head><lb/>
<note place="left">25</note><p><hi rendition="#aq">Habent qvoqve nonnulla opificia &#x017F;ingulares &#x017F;uas tuitiones<lb/>
qvæ univer&#x017F;o interdum opificum c&#x0153;tui &amp; collegio per principes,<lb/>
vel nobiles familias ex antiqvâ con&#x017F;vetudine, vel &#x017F;ingulari Im-<lb/>
peratorum conce&#x017F;&#x017F;ione debentur, &amp; præ&#x017F;tantur: Sic Comites<lb/>
Palatini Electores ab immemoriali tempore omnes fabros ærari-<lb/>
os,</hi> Keßler/ <hi rendition="#aq">in tractu Rhenano, ac certis Franciæ Orientalis par-<lb/>
tibus degentes, in particulari protectione habent, eorumqve ad-<lb/>
vocatiam ab Imperatoro in feudum, &amp; ab iisdem Zobeliorum<lb/>
nobilis familiæ in &#x017F;ubfeudum, cum in&#x017F;igni hoc privilegio tenent,<lb/>
ut &#x017F;upellectilem cupream ad totius rei dome&#x017F;ticæ u&#x017F;um &#x017F;ufficien-<lb/>
tem iis gratis &#x017F;uppeditare teneantur. Mager <hi rendition="#i">de <hi rendition="#k">a</hi>dvocat. armat.<lb/>
cap.</hi> 1<hi rendition="#i">5. n.</hi> 1<hi rendition="#i">20. &#x017F;eq.</hi> Sic qvoqve protectio</hi> des Haffnerhandwercks-<lb/>
<hi rendition="#aq">olim com mi&#x017F;&#x017F;a nobili&#x017F;&#x017F;imæ familiæ ab</hi> Offenburg/ <hi rendition="#aq">cujus diplo<lb/>
ma refert Be&#x017F;old. <hi rendition="#i">the&#x017F;. Pract. voc.</hi></hi> Keßler Schutz.</p></div><lb/>
<div n="3"><head><hi rendition="#aq">VII.</hi></head><lb/>
<note place="left">26</note><p><hi rendition="#aq">C&#x0153;terum ad effectum juri&#x017F;dictionis pertinet, qvod collegia<lb/>
opificum in his, in qvibus jurisdictionem habent &#x017F;tatuta condere<lb/>
<hi rendition="#c">po&#x017F;&#x017F;int. <hi rendition="#i">l. fin. de colleg. DD. in l. fin. C. de jurisd.</hi> De<lb/>
qvibus in <hi rendition="#i">parte &#x017F;ecunda</hi> hujus tractatus pluri-<lb/>
bus agetur.</hi></hi></p></div></div><lb/>
<fw type="catch" place="bottom"><hi rendition="#aq">CAPVT</hi></fw><lb/>
<pb n="15" facs="#f0025"/>
<fw type="header" place="top"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g"><hi rendition="#k">Caput</hi> IV.</hi></hi></fw><lb/>
<div n="2"><head><hi rendition="#aq">CAP. IV.<lb/>
<hi rendition="#k">De</hi> COLLEGIORVM FOR-<lb/>
MA ET FVNDATIONE, EJVSQVE CON-<lb/>
GESSIONE, UT ET DE ILLICITI COLLEGII<lb/>
POENIS.</hi></head><lb/>
<argument><p><hi rendition="#aq"><hi rendition="#c"><hi rendition="#g">SUMMARIA.</hi></hi><lb/>
<hi rendition="#i">Collegium per tres per&#x017F;onas con&#x017F;tituitur, per unam retinetur n.</hi> 1.<lb/>
<hi rendition="#i">Collegia in&#x017F;tituere, cui &#x017F;it promi&#x017F;&#x017F;um n. 3. &amp; &#x017F;eqq.<lb/>
An collogæomnes debeant e&#x017F;&#x017F;e unius civitatis. n. 2.<lb/>
An Magi&#x017F;tratus municipalis po&#x017F;&#x017F;it jus collegii concedere? n. 6. &amp; &#x017F;eq.<lb/>
Literæ fundationis collegii n. 8.<lb/>
Ex diuturno tempore præ&#x017F;umitur collegium n. 9.<lb/>
P&#x0153;na illiciti collegii. n. 10.</hi></hi></p></argument><lb/>
<div n="3"><head><hi rendition="#aq">I.</hi></head><lb/>
<p><hi rendition="#aq"><hi rendition="#in">C</hi>Ollegium per pauciores, qvâm per tres, haut con&#x017F;tituitur.<note place="right">1</note><lb/>
Carp<hi rendition="#i">z. part. 1. con&#x017F;t. 6. d. 3. n. 4.</hi> Illud tamen major pars &#x017F;al-<note place="right">2</note><lb/>
tim repræ&#x017F;entat. Idem <hi rendition="#i">p.</hi> 1. <hi rendition="#i">con&#x017F;t.</hi> 1<hi rendition="#i">3. def. 9. n. 3.</hi> Non tamen nece&#x017F;-<lb/>
&#x017F;e e&#x017F;t, eollegas omnes ejusdem e&#x017F;&#x017F;e civitatis vel loci. Experientia<lb/>
namqvedocet, qvan doqve collegium opificum con&#x017F;tare ex col.<lb/>
legis, qvi diver&#x017F;is jurisdictionibus &#x017F;ubjecti &#x017F;unt, cumprimis qvan-<lb/>
do &#x017F;ufficiens collegarum numerus in una civitate haberi non po-<lb/>
te&#x017F;t. Nec &#x017F;ic prorogatur jurisdictio aliena in præjudicium Domini<lb/>
loci, qvippe cui &#x017F;emper integrum e&#x017F;t, jus Collegii proprium civi-<lb/>
bus &#x017F;uis concedere.</hi></p></div><lb/>
<div n="3"><head><hi rendition="#aq">II.</hi></head><lb/>
<p><hi rendition="#aq">Collegia autem in&#x017F;tituere, cuiqve non permittitur, &#x017F;ed id pu-<note place="right">3</note><lb/>
blicæ auctoritati relictum e&#x017F;t, â qva habendi venia impetrari debet,<lb/>
ne &#x017F;ub prætextu collegiorum illicita &amp; pernicio&#x017F;a conventicula<lb/>
&amp; con&#x017F;pirationes ineantur. <hi rendition="#i">l.</hi> 1. <hi rendition="#i">qvod cujuscunqve univ. nom. l.</hi> 1. <hi rendition="#i">&amp;<lb/>
&#x017F;eq. de colleg. &amp; corp.</hi> Unde olim nonni&#x017F;i ex Senatus aut Principis<lb/>
conce&#x017F;&#x017F;ione collegia inire licebat <hi rendition="#i">d. l.</hi> 1. <hi rendition="#i">&amp; l. 3.</hi> §. 1. <hi rendition="#i">de colleg.</hi> Ho-</hi><lb/>
<fw type="catch" place="bottom"><hi rendition="#aq">die</hi></fw><lb/>
<pb n="16" facs="#f0026"/>
<fw type="header" place="top"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">De Colleg. Forma Et Fundatione.</hi></hi></fw><lb/>
<note place="left">4</note><hi rendition="#aq">die in Rep. Romano Germanicâ pote&#x017F;tas collogii licentiam fa-<lb/>
ciendi, &amp; leges Collegio præ&#x017F;cribendi,</hi> Zunfften und Zechen zu<lb/>
vergo&#x0364;nnen und Zuzula&#x017F;&#x017F;en, <hi rendition="#aq">e&#x017F;t penes Status imperii, qui Supe-<lb/>
rioritatis jure in &#x017F;uis territoriis eam exercent, adeoq; inter Rega-<lb/>
lia e&#x017F;&#x017F;e c&#x0153;pit.</hi></p></div><lb/>
<div n="3"><head><hi rendition="#aq">III.</hi></head><lb/>
<note place="left">5</note><p><hi rendition="#aq">Quæritur autem: an <hi rendition="#i">Magi&#x017F;tratus civitatum inferiores, qui<lb/>
jurisdictione acjure &#x017F;tatuta condendi gaudent, jus collegij concedere<lb/>
po&#x017F;&#x017F;int</hi>? Variant DD. Nos affirmamus cum D. Mevio. <hi rendition="#i">ad Jus Lu-</hi><lb/>
<note place="left">6</note><hi rendition="#i">bec. lib. 4. tit.</hi> 1<hi rendition="#i">3, art. 3. n. 5.</hi> D. Marquardo, <hi rendition="#i">tr. ae Jure Commerc:<lb/>
lib. 3. c. 2. n. 1</hi>1 <hi rendition="#i">&amp; &#x017F;eqq.</hi> Ubi plures laudat. Licet enim Principes in<lb/>
Civitatibus inferioribus &#x017F;ibi hoc jus tanquam Regale aliquando<lb/>
vindicaverint, jure tamen &amp; cum ratione obtentum e&#x017F;t, ut pro<lb/>
parte politicæ ordinationis, quæ penes Magi&#x017F;tratum urbanum<lb/>
re&#x017F;idet, habitum fuerit, eiq; in iis, ubi jurisdictione gaudet, re-<lb/>
man&#x017F;erit. Mev. <hi rendition="#i">d l. n. 6.</hi> Vid: tamen Jdem <hi rendition="#i">part. 4. Deti&#x017F;.</hi> 301. ubi Vi<lb/>
conce&#x017F;&#x017F;ionis Principum, aut longæ con&#x017F;venudinis inferioribus<lb/>
<note place="left">7</note>eam pote&#x017F;tatem tribuit. Hæc tamen inferiorum Magi&#x017F;tratuum<lb/>
pote&#x017F;tas &#x017F;ubjacet &#x017F;uperiorum in&#x017F;pectioni, <hi rendition="#i">iuxta l.</hi> 1. <hi rendition="#i">de colleg: &amp; corp.</hi><lb/>
quibus integrum e&#x017F;t, &#x017F;i Magi&#x017F;tratum inferiorem eâ pote&#x017F;tate abuti,<lb/>
aut cum Reip: detrimento conjunctum fore collegium, prævide-<lb/>
rit, pro autoritate &#x017F;uâ intercedere, &amp; conce&#x017F;&#x017F;ionem prohibere;<lb/>
v. g. Si Collegium novum intenditur, cujus noxa prævidetur. Vid.<lb/>
D. Mev. <hi rendition="#i">a part. 4. Deci&#x017F;. 3</hi>01. <hi rendition="#i">per. tot.</hi></hi></p></div><lb/>
<div n="3"><head><hi rendition="#aq">IV.</hi></head><lb/>
<note place="left">8</note><p><hi rendition="#aq">Ad Con&#x017F;tituendum igitur Collegium Opificum requirun-<lb/>
tur literæ fundationis, &amp; Privilegia à Magi&#x017F;tratu data. <hi rendition="#i">cap. porrò X.<lb/>
de Privileg.</hi> Ubi verò non probatur Collegiu&#x0303; &#x017F;ingulari conce&#x017F;&#x017F;io-<lb/>
ne, aut confirmatione conce&#x017F;&#x017F;um, aut adprobatum, cen&#x017F;etur illi-<lb/>
citum <hi rendition="#i">l.</hi> 1. <hi rendition="#i">&amp; &#x017F;eq. de Colleg: l. collegium</hi> C. <hi rendition="#i">de bered. In&#x017F;tit:</hi> Cujac. 7.<lb/>
<hi rendition="#i">Ob&#x017F;. 30. &amp;</hi> 1<hi rendition="#i">6. Ob&#x017F;. 3.</hi> &amp; 5 Carp<hi rendition="#i">z. p. 3.</hi> C<hi rendition="#i">on&#x017F;t.</hi> 1<hi rendition="#i">3. def 36. n.</hi> 11. <hi rendition="#i">&#x017F;eq</hi>: Sichard.<lb/>
<hi rendition="#i">in l. ult: n. 3.</hi> C <hi rendition="#i">de jurisd:</hi> Decian: <hi rendition="#i">tract: Crimin lib. 7. c.</hi> 10. <hi rendition="#i">n. 3.</hi> Guid.<lb/>
Papa. <hi rendition="#i">Deci&#x017F;.</hi> 1<hi rendition="#i">06. ibi<supplied>&#xA759;</supplied> Ferret.</hi></hi></p></div><lb/>
<fw type="catch" place="bottom"><hi rendition="#aq">V. C&#x0153;terum</hi></fw><lb/>
<pb n="17" facs="#f0027"/>
<fw type="header" place="top"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g"><hi rendition="#k">Caput</hi></hi> V</hi></fw><lb/>
<div n="3"><head><hi rendition="#aq">V.</hi></head><lb/>
<p><hi rendition="#aq">C&#x0153;terum ex diuturnotempore, quo iis, qui aliquam ex-<lb/>
ercentanegotiationem, aut artem, tanquam Collegæ palàm con-<lb/>
venire &#x017F;oliti, &amp; &#x017F;igillo arcâq; communi u&#x017F;i &#x017F;unt, collegii conces-<lb/>
&#x017F;io præ&#x017F;umitur, &amp; con&#x017F;uetudine collegium inductum cen&#x017F;etur.<lb/>
<hi rendition="#i">DD. in cap. tertio loco X. de probat.</hi> Decian. <hi rendition="#i">d. l. n. 22.</hi> quem &#x017F;equi-<lb/>
tur Mev. <hi rendition="#i">d. l. n. 9.</hi> Knip&#x017F;child. <hi rendition="#i">de Jur. ac. Privil. Civ. Imper. lib. 5.<lb/>
c. 2. n. 12. in &#x017F;ine.</hi></hi></p></div><lb/>
<div n="3"><head><hi rendition="#aq">VI.</hi></head><lb/>
<p><hi rendition="#aq">Qui vero &#x017F;ine permi&#x017F;&#x017F;u atq; auctoritate &#x017F;uperioris illicitum<note place="right">10</note><lb/>
collegium u&#x017F;urpaverint. Romano jure, extra ordinem puniun-<lb/>
tur, p&#x0153;nâ arbitrariâ, prout finis &amp; effectus noxius reperitur, in-<lb/>
de p&#x0153;na durior leviorq&#x0301;; con&#x017F;tituitur. <hi rendition="#i">glo&#x017F;&#x017F;. &amp; Bald. in l.</hi> 1. <hi rendition="#i">quod<lb/>
cujus<supplied>&#xA759;&#x0301;</supplied> Univ. nom.</hi> Trentac. <hi rendition="#i">lib. 1. Var. Re&#x017F;ol. tu. De V. S. Re&#x017F;ol. 1. n.<lb/>
14.</hi> Nec tantum ip&#x017F;i coëuntes puniri, &#x017F;ed domus, in quâ illici-<lb/>
ta conventicula celebrantur, dirui jubentur. <hi rendition="#i">l. 15. C. de Epi&#x017F;c. &amp;<lb/>
Cler.</hi> Aliquando præter di&#x017F;&#x017F;olutionem Collegii nil durius &#x017F;u&#x017F;te-<lb/>
runt vitio creati Collegæ. Interdum eà tenentur p&#x0153;nâ, quâ pu-<lb/>
niuntur, qui hominibus armatis loca publica vel templa occu-<lb/>
pa&#x017F;&#x017F;e judicati &#x017F;unt. <hi rendition="#i">l. 2. de Colleg. i. e.</hi> P&#x0153;nâ Legis Juliæ de vi. <hi rendition="#i">arg. l.<lb/>
3. l. 5. l. 10. ad L. Jul. de vi publ.</hi> Vel p&#x0153;nâ legis Juliæ Maje&#x017F;t. <hi rendition="#i">arg. l.<lb/>
1. l. 4. ad L. Jul. Maj.</hi> Ut &#x017F;i ab hominibus &#x017F;editio&#x017F;is, rerum novan-<lb/>
darum gratiâ Collegium &#x017F;it initum. <hi rendition="#i">We&#x017F;enb. in tit. de Colleg.<lb/>
Wi&#x017F;&#x017F;enb. ad D. t. D. 32. tb. 12.</hi> add. Mev. <hi rendition="#i">ad Jus Lub, Lib. 4. tie.<lb/>
13. art. 1.</hi> 1. <hi rendition="#i">n. 22.</hi> Ubi de p&#x0153;na Exilii, quæ Lubecen&#x017F;i jure con-<lb/>
tra illicita conventicula ineuntes &#x017F;tatutae&#x017F;t, agit.</hi></p></div></div><lb/>
<milestone unit="section" rendition="#hr"/><lb/>
<fw type="sig" place="bottom"><hi rendition="#aq">C</hi></fw><fw type="catch" place="bottom"><hi rendition="#aq">CAP.</hi></fw><lb/>
<pb n="18" facs="#f0028"/>
<fw type="header" place="top"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">De Effectibus Juris Collegii</hi></hi></fw><lb/>
<div n="2"><head><hi rendition="#b"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g">CAPUT V.<lb/>
DE EFFECTIBUS JURIS<lb/>
COLLEGII.</hi></hi></hi></head><lb/>
<argument><p><hi rendition="#aq"><hi rendition="#c"><hi rendition="#g">SUMMARIA.</hi></hi><lb/>
<hi rendition="#i">Effectus Collegiorum præcipui. n.</hi> 1. <hi rendition="#i">&amp; &#x017F;eqq.<lb/>
Jus Collegii exemptum à libertate communi. n. 2.<lb/>
Jus Collegii privativè conce&#x017F;&#x017F;um intelligitur. n. 3.<lb/>
Po&#x017F;&#x017F;e&#x017F;&#x017F;io vel qs. juris. Collegii tuendam. 5.<lb/>
Opifices coguntur ad præ&#x017F;tanda oper a. n. 6.<lb/>
Opificiorum jura di&#x017F;tricta. n. 7. &#x017F;eq.<lb/>
Quatenus Collegium opificum gaudeat benefaio. l. civitas. 27. de R. P:<lb/>
remi&#x017F;&#x017F;ivè. n. 10.</hi></hi></p></argument><lb/>
<div n="3"><head><hi rendition="#aq">I.</hi></head><lb/>
<note place="left">1</note><p><hi rendition="#aq"><hi rendition="#in">V</hi>Ideamus de præcipuis effectibus, quos â Principe vel Magi-<lb/>
&#x017F;tratu conce&#x017F;&#x017F;um jus collegii operatur.</hi></p><lb/>
<note place="left">2</note><p>1 <hi rendition="#aq">Quod factum e&#x017F;t collegii Jus,</hi> Innungs-recht/ Ambts-<lb/>
gerechtigkeit/ <hi rendition="#aq">illud à communi libertate habetur exemptum <hi rendition="#i">l. t. de<lb/>
Colleg.</hi> Regulariter enim ex jure Collegii, cùm ei &#x017F;ingulari modo<lb/>
aliquid conce&#x017F;&#x017F;um, oritur jus privativum, &amp; pote&#x017F;tas excluden-<lb/>
di alios D. Mevius <hi rendition="#i">part. 2 Decis 187. per tot. uhi n. 5.</hi> per mores hu-<lb/>
jus &#x017F;eculi id certum haberi, ait.</hi></p><lb/>
<note place="left">3</note><p><hi rendition="#aq">Cùm igitur jus Collegii ex privilegio <hi rendition="#i">privativè</hi> conce&#x017F;&#x017F;um<lb/>
intelligatur, officiales ac Mini&#x017F;tri Principis concedentis eo exclu-<lb/>
&#x017F;i cen&#x017F;entur, quod pluribus Mev <hi rendition="#i">d. Deci&#x017F;.</hi> in terminis juris braxa&#x0303;-<lb/>
di firmat. Vid. Jdem. <hi rendition="#i">part. 1. Deci&#x017F;. 108.</hi> Ex u&#x017F;urpatione autem<lb/>
rei liberæ, ut ut per immemoriale tempus, non e&#x017F;t Collegio opi-<lb/>
ficum, quà alios jus prohibendi, quippe quod ex jure quodam &#x017F;uo<lb/>
privativè conce&#x017F;&#x017F;o oritur. Mev. <hi rendition="#i">part. 5. Decis 260.</hi> Vid. Jdem <hi rendition="#i">in Re-<lb/>
&#x017F;pon&#x017F;. Jur. XI. per tot. &amp; Re&#x017F;p. 9. infra adnexo.</hi></hi></p><lb/>
<note place="left">4</note><p><hi rendition="#aq">Pendente autem lite &#x017F;uper jure Collegii, contra illud de-</hi><lb/>
<fw type="catch" place="bottom"><hi rendition="#aq">fen-</hi></fw><lb/>
<pb n="19" facs="#f0029"/>
<fw type="header" place="top"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g"><hi rendition="#k">Caput</hi></hi> V</hi></fw><lb/>
<hi rendition="#aq">fendendi &#x017F;unt, qui ante illud po&#x017F;&#x017F;ederunt, at non ultrà, quam de<lb/>
po&#x017F;&#x017F;e&#x017F;&#x017F;ione illorum con&#x017F;tat. Mev. <hi rendition="#i">d. part 2. Deci&#x017F;. 188.</hi></hi></p></div><lb/>
<div n="3"><head><hi rendition="#aq">II.</hi></head><lb/>
<p><hi rendition="#aq">Publica fiunt Opificum munera, ex quo collegii jus impe-<note place="right">6</note><lb/>
trarunt. <hi rendition="#i">arg. l. pupillus 239</hi> §. <hi rendition="#i">3. de V.</hi> S. ad quæ etiam inviti per Ma-<lb/>
gi&#x017F;tratus coguntur <hi rendition="#i">l. 9. de Mun. &amp; honor.</hi> Undè opifices ad opera&#x0303;<lb/>
cuicunq; pro ju&#x017F;tâ mercede præ&#x017F;tandam cogere licet. Mev. <hi rendition="#i">part. 2.<lb/>
Deci&#x017F;. 156.</hi> ubi &#x017F;olitos coërcendi opifices modos refert, manda-<lb/>
tum p&#x0153;nale, fub comminatione 1. Mulctæ, aut 2. Carceris vel<lb/>
3. Exclu&#x017F;ionis à Collegio.</hi></p></div><lb/>
<div n="3"><head><hi rendition="#aq">III.</hi></head><lb/>
<p><hi rendition="#aq">Ex quo opificia &#x017F;unt di&#x017F;tincta, &amp; &#x017F;ingulis jus collegii, &amp; ex<note place="right">7</note><lb/>
hoc certa &#x017F;pecialia jura &#x017F;unt data, per quæ uni conce&#x017F;&#x017F;um, alteri<lb/>
non licet, ideoq; circa ea, quæ peculiariter jure officii competu&#x0303;t,<lb/>
adver&#x017F;us alios prohibendi jus na&#x017F;citur, eam immotam certamq;<lb/>
regulam, ex quà jura opificii æ&#x017F;timamus, ju&#x017F;tè &amp; rationabiliter<lb/>
con&#x017F;tituimus, <hi rendition="#i">quodquæcun<supplied>&#xA759;</supplied> in &#x017F;tatutis &#x017F;eu rotulis,</hi> velut <hi rendition="#i">fundamen-<note place="right">&#x201E;</note><lb/>
tali lege opificiorum, iis qui illa exercent &#x017F;unt a&#x017F;&#x017F;ignata, at<supplied>&#xA759;&#x0301;</supplied> peculiari-<note place="right">&#x201E;</note><lb/>
ter addita,</hi> ea <hi rendition="#i">alij, qùam qui in collegium opt&#x017F;icum &#x017F;unt ad&#x017F;umpti, exer-<note place="right">&#x201E;</note><lb/>
cere neqveant,</hi> Sed jure <hi rendition="#i">collegij rectè prohibeantur: E contra, quid-<note place="right">&#x201E;</note><lb/>
quid collegio &#x017F;eu opificio nen e&#x017F;t proprium redditum, &#x017F;eu lege certá ad-<note place="right">&#x201E;</note><lb/>
&#x017F;ignatum, id quo<supplied>&#xA759;</supplied> &#x017F;ibi&#x017F;olis opifices vindicare &amp; alios ab illo abarcere<note place="right">&#x201E;</note><lb/>
nequeant.</hi> Quod enim non mutatur illud in naturali lege &#x017F;tare<note place="right">&#x201E;</note><lb/>
non prohibetur. <hi rendition="#i">l. 27 C. de Te&#x017F;tam</hi>: &amp; quidquid lege &#x017F;peciali col-<note place="right">8</note><lb/>
legii vel opificii non expre&#x017F;&#x017F;um reperitur, id veterum legum<note place="right">9</note><lb/>
con&#x017F;titutionumq; regulis omnes relictum intelligant. <hi rendition="#i">l. præcipi-<lb/>
mus</hi> §. <hi rendition="#i">fin. C. de appell.</hi> Mev. <hi rendition="#i">r e &#x017F;pon&#x017F;. jur: 8.</hi> ubi in lite inter lanio-<lb/>
nes &amp; carnarios</hi> der Knochenhauer und Hauß&#x017F;chla&#x0364;chter, <hi rendition="#aq">verten-<lb/>
te, id pluribus confirmat, quod infr. refertur.</hi></p></div><lb/>
<div n="3"><head><hi rendition="#aq">IV.</hi></head><lb/>
<p><hi rendition="#aq">Collegium Opificum obligatur ex mutuo in utilitatem i<note place="right">10</note><lb/>
p&#x017F;ius contracto, ut alia univer&#x017F;itas, gaudeto; beneficio <hi rendition="#i">Leg. Civitas</hi></hi><lb/>
<fw type="sig" place="bottom"><hi rendition="#aq">C</hi> 2</fw><fw type="catch" place="bottom"><hi rendition="#i">27.</hi></fw><lb/>
<pb n="20" facs="#f0030"/>
<fw type="header" place="top"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">De Effectibus Juris Collegii.</hi></hi></fw><lb/>
<hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">27. de reb Credit.</hi> Steph. Gratian <hi rendition="#i">Di&#x017F;cept: foren&#x017F;. 196 n. 2.</hi> D. Struv<lb/>
<note place="left">11</note><hi rendition="#i">adff tit de reb. Credp. 178</hi> licet di&#x017F;&#x017F;entiat Za&#x017F;ius. <hi rendition="#i">ind l. 27</hi> Quan-<lb/>
do verò &amp; quatenus univer&#x017F;itas aut collegiu&#x0303; ex contractu mutui<lb/>
obligetur, non e&#x017F;t hujus tractationis, vid. lati&#x017F;&#x017F;imé H. Pi&#x017F;tor. <hi rendition="#i">1. q. 37.</hi><lb/>
Coler. <hi rendition="#i">de Proc. Ex: p. 2. c. 3 n. 336 &amp; &#x017F;eqq</hi> Carpzov. <hi rendition="#i">2. Re&#x017F;pon&#x017F;. Elect.<lb/>
Re&#x017F;p 109.</hi> Knipschild <hi rendition="#i">de Jure Civit: Imperial: lib. 5. Cap. 6.</hi> pet tot.<lb/>
D. Lauterbach. <hi rendition="#i">di&#x017F;&#x017F;ert: &#x017F;ingular. add l. 29 de reb. Cred:</hi></hi></p></div><lb/>
<div n="3"><head><hi rendition="#aq">V.</hi></head><lb/>
<note place="left">12</note><p><hi rendition="#aq">Reliquos effectus, &#x017F;i qui &#x017F;unt, collige ex iis quæ hactenus<lb/>
diximus, &amp; parte &#x017F;equente hujus Tractationis dicentur.</hi></p></div></div><lb/>
<milestone unit="section" rendition="#hr"/><lb/>
<div n="2"><head><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g">CAPVT</hi> VI. ET ULTIMUM.<lb/>
DE MODIS, QVIBUS COL-<lb/>
LEGIA OPIFICUM EXTIN-<lb/>
<hi rendition="#g">GVUNTUR.</hi></hi></head><lb/>
<argument><p><hi rendition="#c"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g">SUMMARIA.</hi></hi></hi><lb/>
<hi rendition="#aq">1. <hi rendition="#i">Jura &amp; Privilegia Collegiorum ex&#x017F;tinguuntur. 1. morte, n. 1</hi><lb/>
2. <hi rendition="#i">Renunciatione. n. 2.<lb/>
Invitis ac renitentibus collegis ea fieri pote&#x017F;t. n. 4.</hi><lb/>
3. <hi rendition="#i">Separatione. n. 5.</hi><lb/>
4. <hi rendition="#i">Lap&#x017F;u temporis. n. 6.</hi><lb/>
5. <hi rendition="#i">Privatione jurium. n. 7.<lb/>
An Collegium &#x017F;emel ex&#x017F;tinctum &#x017F;ine veniâ &#x017F;uperioris re&#x017F;taurare lice-<lb/>
at? n. 8.<lb/>
Cui bona collegii cedant, ex&#x017F;tincto collegio? n.</hi> 11 <hi rendition="#i">&amp; &#x017F;eq.</hi></hi></p></argument><lb/>
<div n="3"><head><hi rendition="#aq">I.</hi></head><lb/>
<note place="left">1</note><p><hi rendition="#aq"><hi rendition="#in">C</hi>Ollegia Opificum, Eorumq&#x0300;; jura ac Privilegia extinguuntur<lb/>
1. <hi rendition="#i">Morte,</hi> quando omnes collegæ dece&#x017F;&#x017F;erunt,</hi> wenn das Ambt<lb/>
oder Handwerck gantz ausge&#x017F;torben <hi rendition="#aq">Bartol. <hi rendition="#i">in l. ult: n. 22. de colleg.</hi></hi><lb/>
<fw type="catch" place="bottom"><hi rendition="#aq">Dico</hi></fw><lb/>
<pb n="21" facs="#f0031"/>
<fw type="header" place="top"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">Cap. VI. Et Ultimum.</hi></hi></fw><lb/>
<hi rendition="#aq">Dico, quando omnes dece&#x017F;&#x017F;erunt: penes unum enim, &#x017F;i reliqui<lb/>
vel in habiles, vel mortu<gap unit="chars" quantity="1" reason="illegible"/>, vel ab&#x017F;entes &#x017F;unt, jus collegii manet <hi rendition="#i">l. &#x017F;i-<lb/>
cut 7.</hi> §. <hi rendition="#i">2 ff quod cujus<supplied>&#xA759;</supplied> Univ: nom. ibi<supplied>&#xA759;&#x0301;</supplied> glos&#x017F;: Ja&#x017F;on &amp; DD. Eleg. l. 76.<lb/>
de judic.</hi></hi></p></div><lb/>
<div n="3"><head><hi rendition="#aq">II.</hi></head><lb/>
<p>2. <hi rendition="#aq">R<hi rendition="#i">enunciatione</hi> quando illi qui eju&#x017F;dem conditionis &amp; opi-<note place="right">2</note><lb/>
ficii &#x017F;unt, &amp; collegium olim fecere, renunciarunt iis, quæ collegii<lb/>
&#x017F;unt, &amp; ita &#x017F;ub&#x017F;tantiam collegii &#x017F;u&#x017F;tulerunt. Permi&#x017F;&#x017F;um autem<note place="right">3</note><lb/>
e&#x017F;t, non &#x017F;ingulis modó &#x017F;ociis &#x017F;ocietati renunciare, &#x017F;ed ad publica&#x0303;<lb/>
quoq; &#x017F;ocietatem pertinet, quod de privato leges habent, &amp; o-<lb/>
mnibus mutuo con&#x017F;en&#x017F;u ab oâ di&#x017F;cedere, ip&#x017F;amq; di&#x017F;&#x017F;olvere licet.<lb/>
D. Mev. <hi rendition="#i">part. 5. Deci&#x017F;. 378. n. 5.</hi> Unde patet quod invitis ac reni-<note place="right">4</note><lb/>
tentibus etiam collegis, uni atq; alteri liceat collegio renunciare,<lb/>
&amp; vel ad aliud tran&#x017F;ire, vel &#x017F;eparatum jus collegii, &#x017F;i ita vi&#x017F;um fue-<lb/>
rit, a Magi&#x017F;tratu petere, quamvis ejulmodi &#x017F;eparationem colle-<lb/>
gæ reliqui, experientiâ te&#x017F;te, plerumq; ægerrimè ferre &#x017F;oleant,<lb/>
qua&#x017F;i &#x017F;eparatio i&#x017F;ta non fiat &#x017F;ine ip&#x017F;oru&#x0303; contemptu, &amp; incom&#x0303;odo.</hi></p></div><lb/>
<div n="3"><head><hi rendition="#aq">III.</hi></head><lb/>
<p>3 <hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">Separatione</hi>: Si conjuncti olim &#x017F;ua &#x017F;inguli &#x017F;eparatim ha-<lb/>
bere cæperunt, &#x017F;ine conventu &amp; communione. Separatio namq;<lb/>
i&#x017F;ta ut &#x017F;ocietati &amp; com&#x0304;unioni contraria, cum illa non pote&#x017F;t con-<lb/>
fi&#x017F;tere, ideò finit &amp; finitum docet. <hi rendition="#i">l. 64 pro &#x017F;uo.</hi> add. Balth. Zahn.<lb/>
J<hi rendition="#i">ehnogr. jur. Municip. cap. 38. n. 26. &amp; &#x017F;eqq.</hi></hi></p></div><lb/>
<div n="3"><head><hi rendition="#aq">IV.</hi></head><note place="right">6</note><lb/>
<p>4 <hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">Lap&#x017F;u temporis</hi>: &#x017F;i per decennium in &#x017F;eparato &#x017F;tatu &#x017F;te-<lb/>
terunt. Nihil enim tunc proficit antiqua &#x017F;criptura, collegii jus<lb/>
antiquum indicans, ubi id antiquatum. Mev: <hi rendition="#i">d. Decis. in &#x017F;in.</hi></hi></p></div><lb/>
<div n="3"><head><hi rendition="#aq">V.</hi></head><lb/>
<p>5 <hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">Privatione ac Revocatione jurium ac &#x017F;tatutorum, quibus Col-</hi><note place="right">7</note><lb/>
<hi rendition="#i">legium fundatum e&#x017F;t.</hi> Quæ privatio à Magi&#x017F;tratu, vel in p&#x0153;nam<lb/>
abu&#x017F;us, vel ob urgentem &#x017F;alutem publicam fieri &#x017F;olet. Zahn. <hi rendition="#i">dict.<lb/>
cap. n.</hi> 11. <hi rendition="#i">&amp; &#x017F;eqq.</hi></hi></p></div><lb/>
<fw type="sig" place="bottom"><hi rendition="#aq">C</hi> 3</fw><fw type="catch" place="bottom"><hi rendition="#aq">VI. Quæri-</hi></fw><lb/>
<pb n="22" facs="#f0032"/>
<fw type="header" place="top"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">De Modis, Qvibus Colleg: Opific: Extingvuntur</hi></hi></fw><lb/>
<div n="3"><head><hi rendition="#aq">VI.</hi></head><lb/>
<note place="left">8</note><p><hi rendition="#aq">Quæritur autem, <hi rendition="#i">an collegium &#x017F;emel extinctum &#x017F;ine veniâ &#x017F;upe-<lb/>
rioris re&#x017F;taurare liceat?</hi> Negamus cum D. Mevio. <hi rendition="#i">d. Decis n.</hi> 1 <hi rendition="#i">&amp; 2.</hi><lb/>
non enim vetus e&#x017F;t illud, quod interiit, &#x017F;ed novum. Jdeô quæ de<lb/>
novo collegio privato arbitrio non introducendo legibus haben-<lb/>
tur, ad ejus quod de&#x017F;iit, reparationem pertinet. Nec obe&#x017F;t,<lb/>
<note place="left">9</note>quod dicitur, qui vetus reparat vel reficit, novum non facere<lb/>
Dec. <hi rendition="#i">in l. domum de R</hi> J. id enim pertinet ad illud, quod non pla-<lb/>
ne extinctum e&#x017F;t. Quod &#x017F;emel de&#x017F;iit refectum planè novum e&#x017F;t, &amp;<lb/>
in eo adhibenda &#x017F;unt, quæ in novo lex requirit. Abbas. <hi rendition="#i">in cap. con-<lb/>
&#x017F;uluit.</hi> C. de judic: Lancell. <hi rendition="#i">de attent: part. 2 c. 4 lim.</hi> 1. Mev. <hi rendition="#i">d. l. n. 3.<lb/>
add</hi> Schônborn. <hi rendition="#i">lib. 1. polit. cap. 11. in fin.</hi></hi></p></div><lb/>
<div n="3"><head><hi rendition="#aq">VII.</hi></head><lb/>
<note place="left">10</note><p><hi rendition="#aq">Ulterius quæritur: <hi rendition="#i">Collegio opificum per mortem collegiatorum<lb/>
dis&#x017F;oluto,</hi> Cui <hi rendition="#i">bona ejus cedant?</hi> Resp. Superiori vel Magi&#x017F;tratui lo-<lb/>
<note place="left">11</note>ci. Carp<hi rendition="#i">z. p. 2 con&#x017F;t. 6 def.</hi> 1<hi rendition="#i">7.</hi> Si verô Collegium alio licito modo<lb/>
v.g. &#x017F;eparatione di&#x017F;&#x017F;olvatur, tunc collegiatis permittitur pecuni-<lb/>
as communes, &#x017F;i quas ex &#x017F;uâ collatione habent, dividere, interq;<lb/>
&#x017F;e partiri <hi rendition="#i">l. 3. de colleg.</hi> Petr. Gregor. Tholo&#x017F;an. <hi rendition="#i">lib. 15. Syntag. jur.</hi><lb/>
<note place="left">12</note>C<hi rendition="#i">ap. 32. n.</hi> 19. Si verò Collegio forte legata vel ordinata fuerint<lb/>
bona illa, apud Superiorem remanent. Carpz. <hi rendition="#i">d. l.</hi> ab Jn&#x017F;titore<lb/>
autem collata i&#x017F;ta conditione &amp; modo, quo data erant, re&#x017F;olutis,<lb/>
ad eundem vel heredes ejus redeunt. Tholo&#x017F;. <hi rendition="#i">d. l. n. 20.</hi></hi></p></div></div><lb/>
<milestone unit="section" rendition="#hr"/><lb/>
<fw type="catch" place="bottom"><hi rendition="#aq">PAR-</hi></fw><lb/>
<pb n="23" facs="#f0033"/>
<fw type="header" place="top"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g"><hi rendition="#k">Cap.</hi></hi> I.</hi></fw><lb/>
<milestone unit="section" rendition="#hr"/><lb/>
<div n="2"><head><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g"><hi rendition="#k">Partis Secundae,</hi></hi><lb/>
CAPUT I.<lb/>
DE<lb/>
<hi rendition="#g">STATUTIS</hi> OPIFICUM,<lb/>
EORUM NOMINE, DEFINITIONE, DIVI-<lb/>
SIONE ORIGINE ET UTILITATE.</hi></head><lb/>
<argument><p><hi rendition="#c"><hi rendition="#g"><hi rendition="#aq">SUMMARIA.</hi></hi></hi><lb/>
<hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">Statuta opificum quid &amp; quomodo appellentur, n. 1.<lb/>
Eorum origo. n. 2. &amp; &#x017F;eqq.<lb/>
Divi&#x017F;io. n. 5. &amp; varietas. n. 6.</hi></hi></p></argument><lb/>
<div n="3"><head><hi rendition="#aq">I.</hi></head><lb/>
<p><hi rendition="#aq"><hi rendition="#in">S</hi>Taruta opificum, quæ &amp; Rotuli vocantur,<lb/>
&#x017F;unt mutua pacta &amp; conventiones de rebus ac nego-<note place="right">1</note><lb/>
tiis ad artem &#x017F;eu profe&#x017F;&#x017F;ionem pertinentibus. Germa-<lb/>
nicè</hi> Innungen/ <hi rendition="#aq">qva&#x017F;i</hi> Einigungen/ Vereinigungen<lb/>
der Zunfften oder Handwercker: Innungs Brieffe/ Innungs-<lb/>
Articul Gu&#x0364;ld Brieffe/ Rollen: <hi rendition="#aq">Item</hi> Ambts Brieffe. <hi rendition="#aq">Balth. Zahn.<lb/>
<hi rendition="#i">Ichnograph. Jur. Municip. cap. 38. n. 1.</hi> Mev. <hi rendition="#i">ad Jus Lub. L. 4. l. 13. a. 3.</hi></hi></p></div><lb/>
<div n="3"><head><hi rendition="#aq">II.</hi></head><lb/>
<p><hi rendition="#aq">Eorum Origo videtur eadem e&#x017F;&#x017F;e cum ip&#x017F;is Collegiis artifi-<lb/>
cum, de quâ &#x017F;uprà, <hi rendition="#i">part. 1. cap.</hi> 1. Eo ip&#x017F;o enim dum placuit opi-<note place="right">23</note><lb/>
ficibus jus Collegii concedere, certis etiam pactis ac Statutis Col-<lb/>
legia illa firmari receptum e&#x017F;t. Sunt &#x017F;cilicet Statuta opificum</hi><lb/>
<fw type="catch" place="bottom"><hi rendition="#aq">veluti</hi> 4</fw><lb/>
<pb n="24" facs="#f0034"/>
<fw type="header" place="top"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">De StaTutu&#x017F; Opificum.</hi></hi></fw><lb/>
<hi rendition="#aq">ve&#x017F;uti leges fundamentales cujusq; Collegii, er quibus hujus il-<lb/>
lorumq&#x0301;;, qui &#x017F;ub illo &#x017F;unt, jus, pote&#x017F;tas, libertas &amp; commodi-<lb/>
<note place="left">4</note>tas cen&#x017F;eri debet, D. Mev. <hi rendition="#i">re&#x017F;pon&#x017F;. jur. 7. Ver&#x017F;. Tertio, in cau&#x017F;is opi&#x017F;i-<lb/>
cum &amp;c.</hi> quod adnexum Commentario ad Jus Lub. Unde eorum<lb/>
utilitas pate&#x017F;cit.</hi></p></div><lb/>
<div n="3"><head><hi rendition="#aq">III.</hi></head><lb/>
<note place="left">5</note><p><hi rendition="#aq">Dividuntur autem in genere Statuta Collegiorum in licita<lb/>
&amp; illicita. Illa opificum ordinem, atq; communem Reip. utilita-<lb/>
tem re&#x017F;piciunt: <hi rendition="#i">Hæc</hi> monopolica, iniqua, fraudulenta, commer-<lb/>
ciorum libertati contraria, privatum lucrum &amp; quæ&#x017F;tum &#x017F;olum-<lb/>
<note place="left">6</note>modò re&#x017F;picientia. Deinde variant &#x017F;tatuta opificum pro diver&#x017F;i-<lb/>
tate opificiorum. Alia namq; &#x017F;unt, v.g. Statuta Collegii Sarto-<lb/>
rum, alia &#x017F;utorum, alia pellionum &amp;c. De quibus infrà &#x017F;pecialius.<lb/>
part. 3. hujus Tractatus.</hi></p></div></div><lb/>
<milestone unit="section" rendition="#hr"/><lb/>
<div n="2"><head><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g">CAPUT</hi> II.<lb/>
DE STATVTORVM CON-<lb/>
FIRMATIONE.</hi></head><lb/>
<argument><p><hi rendition="#c"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g">SUMMARIA.</hi></hi></hi><lb/>
<hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">An Statuta opificum &#x017F;uperioris confirmatione egeant? n. a. p. 2. 3.<lb/>
Confirmatio quare peteuda? n. 4.<lb/>
Confirmatio Privilegiorum res magni momenti. n. 5.<lb/>
Quænam ob&#x017F;ervanda in confirmatione i&#x017F;tâ. n. 6. &amp; &#x017F;eqq.<lb/>
Statuta opificum ante confirmatione&#x0303; à peritis examinanda. n. 6.<lb/>
Inquirendum in vicinorum locorum con&#x017F;uetudines. 11. 7.<lb/>
Statutn contra leges Imperii non admittenda. n. 8.<lb/>
Jurisdictio limitata Collegiis concedenda. n 9.<lb/>
Privilegia, quæ æmulationem &#x017F;apiunt, denegenda. n. 10.<lb/>
Pacta inter vicinos hac de re inita &#x017F;ervanda. n. 12.</hi></hi><lb/>
<fw type="catch" place="bottom"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">Clau</hi></hi></fw><lb/>
<pb n="25" facs="#f0035"/>
<fw type="header" place="top"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g"><hi rendition="#k">Caput</hi></hi> II.</hi></fw><lb/>
<hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">Clau&#x017F;ula re&#x017F;ervatoria, de mutando &amp; tollendo &#x017F;tatuto in&#x017F;erenda. n. 13.<lb/>
An &#x017F;uperiori integrum &#x017F;tatuta opificum pro lubitu collere? n. 14. &amp;<lb/>
&#x017F;eqq.<lb/>
Formula confirmationis. n. 17.<lb/>
An &#x017F;tatutum valeat in aliorum præjudicium? n.</hi> 1<hi rendition="#i">8.</hi></hi></p></argument><lb/>
<div n="3"><head><hi rendition="#aq">I.</hi></head><lb/>
<p><hi rendition="#aq"><hi rendition="#in">S</hi>Tatuta opificum de cau&#x017F;is ad opificium &#x017F;pectantibus (&#x017F;i &#x017F;unt<note place="right">1</note><lb/>
&#x017F;ecundum, vel præter Jus) confirmatione &#x017F;uperioris non in-<lb/>
digere, de Romano Jure certis&#x017F;imum e&#x017F;t, cum à lege ip&#x017F;a confir-<lb/>
mentur <hi rendition="#i">l. ult.</hi> ibiq; <hi rendition="#i">DD. commun. De jurisd. omn. judic. l. 2.</hi> §. <hi rendition="#i">ult. C. de<lb/>
con&#x017F;tit. pecun.</hi> po&#x017F;t alios D. Hahn. <hi rendition="#i">ad We&#x017F;enb. tit. de legib. n. 3.</hi> verb.<lb/>
<hi rendition="#i">decreta.</hi> Praxis tamen hodierna Germaniæ ubiq; ferè contrarium<note place="right">2</note><lb/>
induxit, quatenus ejusmodi &#x017F;tatuta à &#x017F;uperiore omninô confir-<lb/>
manda. Unde hodie per modum privilegii, viac jure &#x017F;uperiori-<lb/>
tatis territorialis,</hi> Krafft Landes Fu&#x0364;r&#x017F;tl. Obrigkeit/ <hi rendition="#aq">concedi ac<lb/>
confirmari &#x017F;olent. Wehner. <hi rendition="#i">Ob&#x017F;er v. pract. verb.</hi></hi> Zunfft/ &amp; <hi rendition="#aq">verb.</hi><lb/>
Gu&#x0364;ldenmei&#x017F;ter. <hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">add. &#x017F;upr. Part.</hi> 1. <hi rendition="#i">cap. 2.</hi></hi></p></div><lb/>
<div n="3"><head><hi rendition="#aq">II.</hi></head><lb/>
<p><hi rendition="#aq">Ut tamen &#x017F;tatutorum &#x017F;emel conce&#x017F;&#x017F;orum confirmatio à<note place="right">3</note><lb/>
Principis Succe&#x017F;&#x017F;ore petatur, utile quidem e&#x017F;t, &#x017F;ed non nece&#x017F;&#x017F;a-<lb/>
rium. Novimus enim multa opificum &#x017F;tatuta adhuc hodiè in<lb/>
&#x017F;uo vigore e&#x017F;&#x017F;e, quæ ante 60. &amp; plures annos conce&#x017F;&#x017F;a, nec unqua&#x0303;<lb/>
à &#x017F;ucce&#x017F;&#x017F;ore confirmata fuerunt. Quòd verô Collegia opificum<lb/>
confirmationem &#x017F;ucce&#x017F;&#x017F;oris &#x017F;æpè negligant, inter alias hæc cau&#x017F;a<note place="right">4</note><lb/>
e&#x017F;t, quod eam gratis ac &#x017F;ine &#x017F;umptibus non facilè impetrare liceat,<lb/>
Et &#x017F;i eam petant, non raro nova privilegia, quæ &#x017F;æpè iniqua &amp; mo-<lb/>
nopolica &#x017F;unt, petere &#x017F;olent.</hi></p></div><lb/>
<div n="3"><head><hi rendition="#aq">III.</hi></head><lb/>
<p><hi rendition="#aq">C&#x0153;terùm cùm omnis Privilegiorum conce&#x017F;&#x017F;io ac confirma-<note place="right">5</note><lb/>
tio res magni &#x017F;it momenti &amp; præjudicii, ac &#x017F;æpi&#x017F;&#x017F;imè rixis ac con-<lb/>
tentionibus cau&#x017F;am &amp; occa&#x017F;ionem in Civitate præbere &#x017F;oleat,<lb/>
nunquam ea temeré, &#x017F;ed &#x017F;emper præviâ deliberatione fieri debet.</hi><lb/>
<fw type="sig" place="bottom"><hi rendition="#aq">D</hi></fw><fw type="catch" place="bottom"><hi rendition="#aq">Profi-</hi></fw><lb/>
<pb n="26" facs="#f0036"/>
<fw type="header" place="top"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">De Statutorum Confirmatione.</hi></hi></fw><lb/>
<hi rendition="#aq">Proficit cautè dare diplomata, ut Magi&#x017F;tratui in politicis ordina-<lb/>
tionibus nihil dematur, ut provariatione eorum, ex quibus leges<lb/>
mutari &#x017F;olent, jus mutandi, corrigendi, emendandi, addendi &amp;<lb/>
minuendi integrum &#x017F;it, ut collegæ literali ob&#x017F;ervatione &#x017F;int ob-<lb/>
&#x017F;tricti, omnisq; occa&#x017F;io præ&#x017F;cindatur extenden di &amp; abutendi or-<lb/>
dinaria. D. Mev. <hi rendition="#i">ad Jus Lubec. lib. 4. tit.</hi> 13. <hi rendition="#i">art. 2. n.</hi></hi> 16.</p></div><lb/>
<div n="3"><head><hi rendition="#aq">IV.</hi></head><lb/>
<note place="left">6</note><p><hi rendition="#aq">Antequam igitur Princeps hoc vel illud Statutum Opificu&#x0303;<lb/>
confirmet, ac &#x017F;igillo manuq&#x0301;; &#x017F;uâ corroboret, primùm omnium<lb/>
per Con&#x017F;iliarios &#x017F;uos, Virosq; alios rerum i&#x017F;tarum peritos omnes<lb/>
ac &#x017F;ingulos &#x017F;tatuti articulos &amp; puncta accuratè examinari curet,<lb/>
an quid impii, iniqui, illiciti, aut Rep. damno&#x017F;i, (:ut non rarô<lb/>
iniqui&#x017F;&#x017F;ima peti &#x017F;olent) contineant. Sic. v. g. SiChirurgis aut Phar-<lb/>
macopæis Privilegium aliquod concedi debet, audiatur pri9 &#x017F;uper<lb/>
hâc re con&#x017F;ilium periti Medici, ut eo meliùs con&#x017F;tet, quatenus &amp;<lb/>
&#x017F;ub quibusconditionibus privilegium velStatutu&#x0303; tale tutò concedi<lb/>
<note place="left">7</note>aut co&#x0303;firmari po&#x017F;&#x017F;it. Utile etiam foret pri9inquirere in vicinorum<lb/>
locorum con&#x017F;verudines, &#x017F;tatuta &amp; mores, ne quid fortè in&#x017F;oliti,<lb/>
ab&#x017F;urdi aut iniqui permittatur. vid. Mev. <hi rendition="#i">part. 5. Deci&#x017F;.</hi> 171. <hi rendition="#i">n.</hi> 3. ubi<lb/>
ait: Circa &#x017F;tatuta, præ&#x017F;ertim quæcommercia &amp; opificia concer-<lb/>
nunt, ad vicina loca præprimis re&#x017F;piciendum, ne dum in no&#x017F;tris<lb/>
i&#x017F;ta nimis gravia, mole&#x017F;ta &amp; onero&#x017F;a redduntur, ad hæc cum in<lb/>
commodono&#x017F;tro tran&#x017F;eant, ut fieri &#x017F;olet.</hi></p></div><lb/>
<div n="3"><head><hi rendition="#aq">V.</hi></head><lb/>
<note place="left">8</note><p><hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">Secundò</hi> cavendum, ne quid &#x017F;tatutis opificum in&#x017F;eratur,<lb/>
quod Con&#x017F;titutionibus ac legibus Jmperii adver&#x017F;um, v. g. ne &#x017F;api-<lb/>
ant Monopolium; ne à Collegio excludantur, molitorum, Pa&#x017F;to-<lb/>
rum, tubicinum &amp;c. filii; ne opificum arbitrio taxa &#x017F;eu æ&#x017F;timatio<lb/>
operum relinquatur &amp;c.</hi></p></div><lb/>
<div n="3"><head><hi rendition="#aq">VI.</hi></head><lb/>
<note place="left">9</note><p><hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">Tertiò</hi> cavendum, ne plus jurisdictionis opificum Magi&#x017F;tris<lb/>
tribuatur, quám æquum e&#x017F;t. Neq; modus mulctandi &#x017F;tatutorum<lb/>
transgre&#x017F;&#x017F;ores ip&#x017F;orum arbitrio relinquatur. Suntnamq; homines</hi><lb/>
<fw type="catch" place="bottom"><hi rendition="#aq">ill</hi></fw><lb/>
<pb n="27" facs="#f0037"/>
<fw type="header" place="top"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g"><hi rendition="#k">Caput</hi></hi> II.</hi></fw><lb/>
<hi rendition="#aq">illi ad extendendam juri&#x017F;dictionem &#x017F;uam valdè proclives.</hi></p></div><lb/>
<div n="3"><head><hi rendition="#aq">VII.</hi></head><lb/>
<p><hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">Quartò</hi> videndum, ne huic vel illi Collegio Privilegium<note place="right">10</note><lb/>
concedatur, quod meram æmulationem &#x017F;apit, vel confu&#x017F;ionem<lb/>
opificiorum inducit, vel aliis jus quæ&#x017F;itum tollit aut minuit; vel<lb/>
occa&#x017F;ionem rixarum &amp; querelarum præbet.</hi></p></div><lb/>
<div n="3"><head><hi rendition="#aq">VIII.</hi></head><lb/>
<p><hi rendition="#aq">Non rarô Principum mini&#x017F;tros in hâc re pecoare videmus,<note place="right">11</note><lb/>
qui vel ex præcipitantiâ vel &#x017F;pe pecuniolæ, quæ pro confirmatio-<lb/>
ne &#x017F;olvi con&#x017F;uevit, inducti, non concedenda concedunt, quæ ta-<lb/>
men non &#x017F;ine jacturâ auctoritatis publicæ po&#x017F;tmodum revocare<lb/>
coguntur. Hæc incommoda ut evitentur, nihil non hâc in re per-<lb/>
pen&#x017F;o animo &#x017F;tatuendum e&#x017F;t.</hi></p><lb/>
<p><hi rendition="#aq">Nonnunquam etiam certis ex cau&#x017F;is inter vicinos mutuic<note place="right">12</note><lb/>
pactionibus conventum e&#x017F;t, (:ut in C. S:). ne alter &#x017F;ine alterius præ-<lb/>
&#x017F;citu &amp; con&#x017F;en&#x017F;u Collegia opificum &#x017F;tatutis certis firmet; quæ pa-<lb/>
cta omninò &#x017F;tudio&#x017F;e &#x017F;ervanda, ne iis neglectis, lites, contentiones,<lb/>
aliaq; incommoda indè na&#x017F;cantur.</hi></p></div><lb/>
<div n="3"><head><hi rendition="#aq">IX.</hi></head><lb/>
<p><hi rendition="#aq">Rectè etiam moribus introductum e&#x017F;t, &#x017F;tatutis opificum<note place="right">13</note><lb/>
clau&#x017F;ulam re&#x017F;ervatoriam in&#x017F;eri, quâ Princeps Statuta vel privile-<lb/>
gia confirmando &#x017F;ibi expre&#x017F;&#x017F;is verbis re&#x017F;ervat pote&#x017F;tatem, ea ex ur-<lb/>
gentibus cau&#x017F;is mutandi, tollendi aut annullandi. Jm&#x0304;ò, licet<note place="right">14</note><lb/>
clau&#x017F;ula i&#x017F;ta expre&#x017F;&#x017F;è &#x017F;tatuto opificum in&#x017F;erta non fuerit, nihil o-<lb/>
minus Superiori integr um e&#x017F;t, illud ex ju&#x017F;tâ can&#x017F;â, v.g. propter<lb/>
nimium abu&#x017F;um, tollere; non ob&#x017F;tante, quod &#x017F;tatutum in perpe-<lb/>
tuum</hi> (: uf ewig, <hi rendition="#aq">ut quandoq&#x0301;; formula &#x017F;tatuti &#x017F;onat:) Opificum<lb/>
collegio conce&#x017F;&#x017F;um fuerit. C&#x0153;terùm clau&#x017F;ula i&#x017F;ta re&#x017F;ervatoria<note place="right">15</note><lb/>
non &#x017F;ic accipienda, ut pro libitu, ex ab&#x017F;oluto arbitrio liceat &#x017F;emel<lb/>
recepta abrogare, aut immutare, quod tàm à voluntate clau&#x017F;ulam<lb/>
in&#x017F;erentium, tàm à mente imperrantiu&#x0303;, tàm â conditione corum,<lb/>
quæconceduntur, tàm ab u&#x017F;u Reip. alienum e&#x017F;t; Sed ut ex ratione,<lb/>
&#x017F;i vel nece&#x017F;&#x017F;arium vel utile, fas &#x017F;it Magi&#x017F;tratibus aliter de &#x017F;emel</hi><lb/>
<fw type="sig" place="bottom"><hi rendition="#aq">D</hi> 2</fw><fw type="catch" place="bottom"><hi rendition="#aq">&#x017F;tatutis</hi></fw><lb/>
<pb n="28" facs="#f0038"/>
<fw type="header" place="top"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">De Statutorum Confirmatione.</hi></hi></fw><lb/>
<hi rendition="#aq">&#x017F;tatutis recedere, atq; ita di&#x017F;ponere &#x017F;icut expedire vi&#x017F;um. Unde vi-<lb/>
i&#x017F;tius clau&#x017F;ulæ integrum e&#x017F;t, ubi ratio &#x017F;vadet vel non ob&#x017F;ervare,<lb/>
vel derogare, vel aliud, quod utilius vi&#x017F;um &#x017F;urrogare, haut ob-<lb/>
<note place="left">16</note>&#x017F;tante Superioris confirmatione. Et &#x017F;i enim Confirmatio Prin-<lb/>
cipis actum perpetuum efficere &#x017F;olet, non tamen id produci po-<lb/>
te&#x017F;t ad illa, quæ ita conce&#x017F;&#x017F;a, ut perpetua e&#x017F;&#x017F;e non debeant, de qui-<lb/>
bus etiam hoc præcautum &amp; mutandi libertas, contra quam con-<lb/>
firmatio nil novi dare pote&#x017F;t. Gal <hi rendition="#i">l. 1. Ob&#x017F;. 1. n. 3.</hi> Mev <hi rendition="#i">p. 5 Dec: 230.<lb/>
per tot.</hi></hi></p></div><lb/>
<div n="3"><head><hi rendition="#aq">X.</hi></head><lb/>
<note place="left">17</note><p><hi rendition="#aq">Cæterum formula confirmationis Statuti Opificum pro va-<lb/>
rietate loci variat. In his locis hæc ferè recepta e&#x017F;t:</hi></p><lb/>
<p>Von Gottes Gnaden Wir <hi rendition="#aq">&amp;c.</hi> Bekennen vor uns/ un&#x017F;e-<lb/>
re Erben/ und Nachkommen/ und thun kund gegen Ma&#x0364;nnig-<lb/>
lich/ daß uns die &#x017F;ambtlichen Mei&#x017F;ter des <hi rendition="#aq">N.</hi> Handwercksetzliche<lb/>
verfa&#x017F;te Articul einer Innung und Handwercks Ordnung/ de-<lb/>
ren &#x017F;ie &#x017F;ich zu nu&#x0364;tzlicher fort&#x017F;tell- und aufnehmung &#x017F;olches ihres<lb/>
Handwercks/ mit einander verglichen/ untertha&#x0364;nig&#x017F;t fu&#x0364;rbrin-<lb/>
gen la&#x017F;&#x017F;en/ und darneben gehor&#x017F;amblich&#x017F;t gebeten/ ihnen die&#x017F;el-<lb/>
be/ auszu&#x017F;tehender Landes Obrigkeit/ gna&#x0364;dig&#x017F;t zu <hi rendition="#aq">Confirmiren</hi><lb/>
und zu be&#x017F;ta&#x0364;tigen. Wann wir dann &#x017F;olches ge&#x017F;talten dingen<lb/>
nach/ nicht unziemlich befunden/ Alß haben wir nach flei&#x017F;&#x017F;iger<lb/>
erwegung der u&#x0364;m&#x017F;ta&#x0364;nde/ beru&#x0364;rte <hi rendition="#aq">Articul revidiren,</hi> und uns &#x017F;ol-<lb/>
che zu gedachter Innung gefallen la&#x017F;&#x017F;en. Alß zum er&#x017F;ten &#xA75B;c.</p><lb/>
<p>Wir <hi rendition="#aq">Confirmiren</hi> auch hierauff vorher ge&#x017F;etzte &#x017F;olche <hi rendition="#aq">Ar-<lb/>
ticul</hi> und <hi rendition="#aq">Puncte,</hi> zu einer der gedachten <hi rendition="#aq">N.</hi> Innung und Hand-<lb/>
wercks Ordnung von Hoher Obrigkeit wegen/ Krafft die&#x017F;es ge-<lb/>
genwertiglich und gna&#x0364;dig&#x017F;t/ und wollen/ daß &#x017F;olche fu&#x0364;r ihre<lb/>
Handwercks-Innung in allen Puncten und Clau&#x017F;ulen getreu-<lb/>
lich und unverbru&#x0364;chlich gehalten/ und dawider nicht gehandelt<lb/>
werden &#x017F;olle. Befehlen auch zugleich un&#x017F;eren Cantzlar/ Ra&#x0364;-<lb/>
then/ Beambten/ Voigten und Dienern/ auch Ra&#x0364;ihen in Sta&#x0364;d-<lb/>
ten und andern Befehlichshabern/ daß Sie u&#x0364;ber di&#x017F;er Un&#x017F;erer<lb/>
<fw type="catch" place="bottom"><hi rendition="#aq">Con-</hi></fw><lb/>
<pb n="29" facs="#f0039"/>
<fw type="header" place="top"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g"><hi rendition="#k">Caput</hi></hi> II.</hi></fw><lb/>
<hi rendition="#aq">Confirmirten</hi> Ordnung &#x017F;teiff und fe&#x017F;t halten/ und die Redlichen<lb/>
Mei&#x017F;ter und Ge&#x017F;ellen die&#x017F;er Zunfft/ &#x017F;o offt es Noth/ und &#x017F;ie dar-<lb/>
u&#x0364;mb er&#x017F;uchet werden/ biß an uns &#x017F;chu&#x0364;tzen und handhaben/ die<lb/>
Verbra&#x0364;cher aber/ unnachla&#x0364;&#x017F;&#x017F;ig &#x017F;traffen/ welche Straffen zur<lb/>
helffte un&#x017F;ern Aembtern/ und die andere helffte dem Handwercke<lb/>
zukommen und bleiben &#x017F;oll. Jedoch behalten wir uns/ &#x017F;o wohl<lb/>
un&#x017F;eren Erben und Nachkommen/ ausdru&#x0364;cklich bevor/ die&#x017F;e<lb/>
Handwercks Ordnung nach gelegenheit der Zeiten und La&#x0364;uff-<lb/>
ten/ und &#x017F;onderlich da Sie etwa mißbraucht werden &#x017F;olte/ oder<lb/>
mo&#x0364;chte/ zu endern/ zu verbe&#x017F;&#x017F;ern/ auch gar oder zum Theil auf-<lb/>
zuheben/ wie wir es iedesmahl nothwendig und nu&#x0364;tzlich zu &#x017F;eyn<lb/>
befinden und erachten werden.</p><lb/>
<p>Zu Uhrkund haben wir uns mit eigener Hand unter&#x017F;chrie-<lb/>
ben/ und Un&#x017F;er <hi rendition="#aq">Secret</hi> wi&#x017F;&#x017F;entlich hierunter anha&#x0364;ngen la&#x017F;&#x017F;en.<lb/>
Ge&#x017F;chehen und Geben <hi rendition="#aq">Anno &amp; die &amp;c.</hi></p><lb/>
<p><hi rendition="#aq">Quæritur hîc: <hi rendition="#i">an &#x017F;tatutum Collegii Opificum ex confirmatio-<note place="right">18</note><lb/>
re Mági&#x017F;tratus Urbaniin aliorum præjudicium valeat?</hi> Affirmat D.<lb/>
Mev. <hi rendition="#i">part. 3. Deci&#x017F;. 284.</hi> quòd confirmatio Magi&#x017F;tratus faciat Sta-<lb/>
tutum Collegii legem Civitatis. Nec ad&#x017F;en&#x017F;u &amp; confirmatio-<lb/>
ne Principis hîc opus e&#x017F;t, cùm ea, quæ ad politiam &#x017F;pectant, per<lb/>
æquè ex auctoritate &amp; Confirmatione inferioris Magi&#x017F;tratus, qui<lb/>
jurisdictionem &amp; jus &#x017F;tatuendi habet, valeant. Mev. <hi rendition="#i">D. Deci&#x017F;.<lb/>
n, 6.</hi></hi></p></div></div><lb/>
<milestone unit="section" rendition="#hr"/><lb/>
<div n="2"><head><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g">CAP. III.<lb/>
DE STATVTORVM IN-<lb/>
TERPRETATIONE AC DISPEN-<lb/>
SATIONE.</hi></hi></head><lb/>
<argument><p><hi rendition="#c"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g">SUMMARIA.</hi></hi></hi><lb/>
<hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">Cujus &#x017F;it &#x017F;tatuti interpretatio? n. 2. &amp; &#x017F;eq.<lb/>
Privilegia opificum &#x017F;unt &#x017F;tricti juris. n.</hi></hi> 4.<lb/>
<fw type="sig" place="bottom"><hi rendition="#aq">D</hi> 3</fw><fw type="catch" place="bottom"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">Quo-</hi></hi></fw><lb/>
<pb n="30" facs="#f0040"/>
<fw type="header" place="top"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">De Statutorum Interpretatione Ac Dispensatione.</hi></hi></fw><lb/>
<hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">Quomodo Privilegia interpretanda? n. 5.<lb/>
An &#x017F;uperior di&#x017F;pen&#x017F;are po&#x017F;&#x017F;it contra&#x017F;tatutum collegii? n. 6. 7.</hi></hi></p></argument><lb/>
<div n="3"><head><hi rendition="#aq">I.</hi></head><lb/>
<note place="left">1</note><p><hi rendition="#aq"><hi rendition="#in">A</hi>Ccidit interdum, circa unum atq; alterum &#x017F;tatuti Articulum,<lb/>
quoad ejus verba vel mentem, dubium aliquod na&#x017F;ci, undé<lb/>
<note place="left">2</note>quæritur, <hi rendition="#i">cujus &#x017F;it &#x017F;tatuti interpretatio</hi>? Certè Collegiorum Ma-<lb/>
gi&#x017F;tri &amp; Opifices plerumq; iniqui &#x017F;unt &#x017F;tatutorum ac privilegio-<lb/>
rum &#x017F;uorum interpretes, qui non verentur, contra concedentis<lb/>
aut confirmantis mentem, ob privatam utilitatem, ea aut re&#x017F;trin-<lb/>
gere nimis, aut extendere. Undè non raròab&#x017F;urda, iniqua, &amp; Reip.<lb/>
pernicio&#x017F;a &#x017F;tatutoru&#x0303; interpretatio ab illis fingitur. Si igitur du-<lb/>
<note place="left">3</note>bium aliquod in illis occurrat, illud Superior tanquam &#x017F;tatuti<lb/>
auctor interpretatione ju&#x017F;tâ tollere pote&#x017F;t ac debet. <hi rendition="#i">arg l. ult</hi> § 1.<lb/>
ibi: <hi rendition="#i">tàm conditor quàm interpreslegum &#x017F;olus Imperator ju&#x017F;tè exi&#x017F;tima-<lb/>
bitur</hi> C. <hi rendition="#i">de legib.</hi></hi></p></div><lb/>
<div n="3"><head><hi rendition="#aq">II.</hi></head><lb/>
<note place="left">4</note><p><hi rendition="#aq">Privilegia autem Collegiorum, quatenus mercimonii &amp; o-<lb/>
pificiorum libertatem re&#x017F;tringunt, &#x017F;tricti juris &#x017F;unt, nec ultra li-<lb/>
teram extentenda. Alberic: <hi rendition="#i">in l. hoc jure n. 32. de J &amp; J.</hi> Mev. <hi rendition="#i">part<lb/>
5. Deci&#x017F; 256. n. 2.</hi> Præterea Statutorum &amp; Privilegiorum acceptio<lb/>
&amp; interpretatio fieri debet juxta &#x017F;tatum ejus temporis in quo con-<lb/>
dita vel conce&#x017F;&#x017F;a &#x017F;unt. Jne&#x017F;t iis naturaliter Conditio: <hi rendition="#i">rebus in eo-<lb/>
dem Statu manentibus. arg: l. pactum C. de Collat.</hi> Everhard. <hi rendition="#i">Con&#x017F;.</hi><lb/>
1<hi rendition="#i">9. n 46. Vol. 2.</hi> Mev. <hi rendition="#i">ad Jus Lubec. L. 4. t. 13. art 3. in add. n.</hi> 13.<lb/>
<note place="left">5</note>Quando igitur ea quæ Collegium impetravit, præ&#x017F;enti rerum &#x017F;ta-<lb/>
tuti non conveniunt, ju&#x017F;tè non ob&#x017F;ervantur, &#x017F;edconcidunt, &amp; vi-<lb/>
res qua&#x017F;i extinctâ animâ, amittunt. <hi rendition="#i">l. tùm ex occa&#x017F;ione. ibi Bald. de<lb/>
Excu&#x017F;. tut</hi>: nec magis ea Collegium exigere debet (:licet non rarò<lb/>
exigat) quàm mutata reponere pote&#x017F;t. Mev. <hi rendition="#i">d. l.</hi> Balth. Zahn.<lb/>
<hi rendition="#i">Jchnogr: jur: Municip. Cap. 38. n. 20.</hi> ubi ait: Privilegia collegiis<lb/>
mechanicis conce&#x017F;&#x017F;a, ubiq; concomitantem po&#x017F;t &#x017F;e trahere inter-<lb/>
pretationem, ut ex utilitatis publicæ lege omninò æ&#x017F;timentur<lb/>
Cothm. <hi rendition="#i">v. 1. Con&#x017F;. 47. n. 361.</hi></hi></p></div><lb/>
<fw type="catch" place="bottom"><hi rendition="#aq">III. De</hi></fw><lb/>
<pb n="31" facs="#f0041"/>
<fw type="header" place="top"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g"><hi rendition="#k">Caput III.</hi></hi></hi></fw><lb/>
<div n="3"><head><hi rendition="#aq">III.</hi></head><note place="right">6</note><lb/>
<p><hi rendition="#aq">De Di&#x017F;pen&#x017F;atione quæritur; <hi rendition="#i">An &amp; quatenus Superior Statu-<lb/>
tum Collegij Opificum confirmans circa illud di&#x017F;pen&#x017F;are po&#x017F;&#x017F;it?</hi> Et &#x017F;ci-<lb/>
endum e&#x017F;t, &#x017F;i rationabilis cau&#x017F;â di&#x017F;pen&#x017F;ationem &#x017F;uadeat, eam om-<lb/>
ninò invitis etiam ac contradicentibus (:ut plerumq; fit:) collegii<lb/>
Magi&#x017F;tris &amp; artificibus licitam e&#x017F;&#x017F;e. Qui enim leges pote&#x017F;t dare,<lb/>
is etiam pote&#x017F;t &#x017F;olvere. <hi rendition="#i">l. ult</hi> C. <hi rendition="#i">de legib. l. 3. de Re judic.</hi> per ratione&#x0303;<lb/>
non pote&#x017F;t non id permitti, quibus politiæ cura &amp; pote&#x017F;tas in Rep.<lb/>
e&#x017F;t. Jlla tribuit facultatem relaxandi vel di&#x017F;pen&#x017F;andi iis, qui legem<lb/>
præ&#x017F;cribunt. Ut concedendi rotuli Jus e&#x017F;t Magi&#x017F;tratuum, ita etia&#x0303;<lb/>
eorum remittendi. Mev. <hi rendition="#i">ad Jus Lub. L. 4. t.</hi> 13. art. 3. Sic contra<note place="right">7</note><lb/>
Statutum opificum, quo certum tempus</hi> (: gewi&#x017F;&#x017F;e wander&#x017F;chaffts<lb/>
Jahre:) <hi rendition="#aq">præ&#x017F;cribitur illis, qui juris collegii participes reddi vo-<lb/>
lunt, rectè di&#x017F;pen&#x017F;atur, &#x017F;i quis aliàs optimè artificium didicerit,<lb/>
illudq; probaverit, quæ di&#x017F;pen&#x017F;atio interdum gratis, quandoque<lb/>
&#x017F;olutâ certâ pecuniæ &#x017F;ummâ, concedi &#x017F;olet Vid. Joh. Georg. 11.<lb/>
Elect Saxon Ordin: Polit: tit</hi> von Handwercken 21. §. 6. <hi rendition="#aq">ibi</hi> Nie-<lb/>
mand &#x017F;oll eher nicht zur Mei&#x017F;ter&#x017F;chafft gelangen/ er habe denn<lb/>
zuvor/ &#x017F;o wohl in &#x017F;einer Wander&#x017F;chafft/ alß bey einem oder mehr<lb/>
Mei&#x017F;tern de&#x017F;&#x017F;elben Orts/ wo er Mei&#x017F;ter werden will/ die in jedes<lb/>
Handwercks ordnung be&#x017F;timbte Zeit erfu&#x0364;llet/ Jedoch daß &#x017F;olches<lb/>
in kleinen Sta&#x0364;dten und Flecken &#x017F;o gar genau nicht ge&#x017F;ucht/ &#x017F;on-<lb/>
dern vornemlich dahin ge&#x017F;ehen werde/ ob er &#x017F;ein Handwerck ehr-<lb/>
lich gelernet/ und vor einem Mei&#x017F;ter be&#x017F;tehen ko&#x0364;nne. <hi rendition="#aq">Undè cùm<lb/>
nuper Collegium &#x017F;artorum ab eo, qui per multos annos ut Magi-<lb/>
&#x017F;ter alibi opificium exercuerat, novum experimentum tempusq&#x0301;;<lb/>
peregrinationis exigeret, eo non ob&#x017F;tante, receptio illi injuncta<lb/>
fuit.</hi></p></div></div><lb/>
<milestone unit="section" rendition="#hr"/><lb/>
<fw type="catch" place="bottom"><hi rendition="#aq">CAP-</hi></fw><lb/>
<pb n="32" facs="#f0042"/>
<div n="2"><head><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g">CAPUT</hi> IV.<lb/>
DE STATUTIS AC CON-<lb/>
SVE TUDINIBUS QVIBVSDAM<lb/>
OPIFICUM ILLICITIS ET IRRATIONA-<lb/>
LIBUS.</hi></head><lb/>
<argument><p><hi rendition="#c"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g">SUMMARIA.</hi></hi></hi><lb/>
<hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">Statuta opificum, quæ monopolium &#x017F;apiunt, illicit a. n. 1.<lb/>
De illis remi&#x017F;&#x017F;ivè. n. 2.<lb/>
Recen&#x017F;entur &#x017F;tatuta &amp;. con&#x017F;uetudines Collegiorum iniquæ. n. 4. &amp; &#x017F;eqq.</hi></hi></p></argument><lb/>
<div n="3"><head><hi rendition="#aq">I.</hi></head><lb/>
<note place="left">1</note><p><hi rendition="#aq"><hi rendition="#in">O</hi>Pificum Statuta omnia, quæ Monopolium &#x017F;apiunt, illicita,<lb/>
legibusq; prohibita cen&#x017F;entur, qualia multa in Tr. no&#x017F;tro<lb/>
<hi rendition="#i">ad l. un. Cod. de Monopol. cap. 12.</hi> adduximus, quæ ibi videri po&#x017F;-<lb/>
&#x017F;unt;</hi></p><lb/>
<note place="left">2</note><p><hi rendition="#aq">Prægnantibus tamen ex cau&#x017F;is Monopolia Superior aucto-<lb/>
ritate &amp; con&#x017F;en&#x017F;u &#x017F;uo cognitâ cau&#x017F;sâ rectè concedit. <hi rendition="#i">vid. d. tract.<lb/>
no&#x017F;tr. cap. II.</hi> Mev. <hi rendition="#i">ad Jus Lub. d. l. &amp; in Re&#x017F;pon&#x017F;is juris adnexis.</hi><lb/>
Marquard. <hi rendition="#i">de jure Commer. lib. 4. cap. 8.</hi></hi></p><lb/>
<note place="left">3</note><p><hi rendition="#aq">Inter alia (&#x017F;unt enim &#x017F;anè immunera) etiam &#x017F;equentia, vel<lb/>
ob æquitatis rationem deficientem, vel ob irrationabilitatem, illi-<lb/>
cita habentur.</hi></p></div><lb/>
<div n="3"><head><hi rendition="#aq">II.</hi></head><lb/>
<note place="left">4</note><p>1. <hi rendition="#aq">Statutum Collegii Opificum, quo Commentarien&#x017F;ium</hi><lb/>
(der Stadt-Knechte) <hi rendition="#aq">liberi à Collegio excluduntur, prout latè<lb/>
multis argumentis deducit Ant. Bullæus. <hi rendition="#i">in</hi> C<hi rendition="#i">omment. ad Ordinat.</hi><lb/>
C<hi rendition="#i">rimin.</hi> C<hi rendition="#i">aroli V. art. 180.</hi> ubi Facultatem Juridicam Rinthelien-<lb/>
&#x017F;em ita pronuncia&#x017F;&#x017F;e te&#x017F;tatur, cujus præjudicii hæc &#x017F;unt verba:</hi><lb/>
Alß uns <hi rendition="#aq">Decano, Seniori</hi> und &#x017F;a&#x0364;mbtlichen <hi rendition="#aq">Doctoren</hi> der Juri-<lb/>
&#x017F;ten <hi rendition="#aq">Facul</hi>ta&#x0364;t in der Hol&#x017F;tein-Schaumburgi&#x017F;chen <hi rendition="#aq">Univer&#x017F;i</hi>ta&#x0364;t zu<lb/>
Rinteln/ vorge&#x017F;etzter Bericht/ und darinnen <hi rendition="#aq">pro &amp; contra</hi> einge-<lb/>
fu&#x0364;hrte <hi rendition="#aq">Motiven</hi> zuge&#x017F;chicket und daru&#x0364;ber un&#x017F;ere Rechtliche mei-<lb/>
<fw type="catch" place="bottom">nung</fw><lb/>
<pb n="32[33]" facs="#f0043"/>
<fw type="header" place="top"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g"><hi rendition="#k">Caput IV.</hi></hi></hi></fw><lb/>
nung &#x017F;ambt deren Vornemb&#x017F;ten gru&#x0364;nden gebethen worden. Demnach er-<lb/>
ken&#x0303;en un&#x0303; &#x017F;prechen wir vor recht: Ob wohl <hi rendition="#aq">J K</hi> alß Stadt Diener der Stadt<lb/>
Hanover/ <hi rendition="#aq">per&#x017F;ona humilis,</hi> und de&#x017F;&#x017F;en <hi rendition="#aq">officium vile</hi> gewe&#x017F;en/ Dieweil<lb/>
dannoch der&#x017F;elbe 1 <hi rendition="#aq">infamiâ nec juris nec facti, per tradita Freheri,<lb/>
<hi rendition="#i">de Infam. Cap. 23. notiret.</hi></hi> und 2 niemand &#x017F;onder erheblichen uhr&#x017F;achen<lb/>
von Zu&#x0364;nfften/ gu&#x0364;lden und Aembtern aus/ zu&#x017F;chlie&#x017F;&#x017F;en. Imma&#x017F;&#x017F;en die in<lb/>
<hi rendition="#aq">Anno</hi> 1548. und 1577. <hi rendition="#aq">publicir</hi>te Policey Ordnung <hi rendition="#aq">tit:</hi> von Handwercks-<lb/>
So&#x0364;hnen und Ge&#x017F;ellen <hi rendition="#aq">&amp;c.</hi> Kla&#x0364;rlich dahin ziehlen. 3 Der Stadt Diener in<lb/>
dem von Erbarn Rath der Stadt <hi rendition="#aq">H</hi> dem Schu&#x017F;ter-Ambt da&#x017F;elb&#x017F;t ertheilete&#x0303;<lb/>
<hi rendition="#aq">Privilegio</hi> keinemeldung ge&#x017F;chichet dann auch 4 Wohlgemelter Rath &#x017F;ol-<lb/>
che ihre Diener zweiffels ohne/ fu&#x0364;r unehrlich nicht achtet/ in dem die&#x017F;elbe<lb/>
nicht allein zu <hi rendition="#aq">Capti</hi>rung der Mi&#x017F;&#x017F;etha&#x0364;ter/ &#x017F;ondern auch andern ehrlichen<lb/>
Dien&#x017F;ten gebraucht werden/ und endlichen 5 <hi rendition="#aq">Vulgi ignobilis &#x017F;ententia &amp;<lb/>
ob&#x017F;ervantia</hi> wenig zu achten/ <hi rendition="#aq">cùm &#x017F;oleat frequenter in pe&#x017F;&#x017F;imos de-<lb/>
generare errores, hoc ptæ&#x017F;ertim &#x017F;eculo corrupti&#x017F;&#x017F;imo, atq; adeò<lb/>
Legislatori meritó debeat e&#x017F;&#x017F;e &#x017F;u&#x017F;pecta Oldend. <hi rendition="#i">Con&#x017F;il. Marp. 3. n.<lb/>
14. Vol. 1.</hi></hi> Daß dem nach das Schu&#x017F;ter-Ambt der Stadt <hi rendition="#aq">H</hi> vorgedachten<lb/>
<hi rendition="#aq">J K.</hi> Tochter zu ihrem Ambt zuver&#x017F;tatten/ &#x017F;chuldig &#x017F;eyn V. R W. So ge-<lb/>
&#x017F;chehen 19. <hi rendition="#aq">Aug: 1630. Et in hanc Sententiam inclina&#x017F;&#x017F;e Facultatem<lb/>
Juridicam Francofurten&#x017F;em &amp; Erfordianam, te&#x017F;tatur Jdem Bul-<lb/>
læus <hi rendition="#i">d. l. Add.</hi> Carpzov. <hi rendition="#i">Part. 2. deci&#x017F;. 112.</hi> Ubi hoc præjudiciu&#x0303; adduci-<lb/>
tur.</hi> I&#x017F;t eu&#x0364;er gewe&#x017F;ener Gerichts- und Stadtknecht/ anitzo aber Marck-<lb/>
mei&#x017F;ter da&#x017F;eb&#x017F;t <hi rendition="#aq">P. V.</hi> vorhabens/ &#x017F;einem Sohn/ auch <hi rendition="#aq">P. V.</hi> genant/ das<lb/>
Flei&#x017F;cherhandwergk lernen zula&#x017F;&#x017F;en/ imma&#x017F;&#x017F;en er ihn auch zu Mei&#x017F;ter <hi rendition="#aq">C. S.</hi><lb/>
Bu&#x0364;rgern und Flei&#x017F;chhauern verdinget; Nach dem aber &#x017F;olches vor das<lb/>
Handwerck kommen/ haben die Flei&#x017F;chhauer gedachten <hi rendition="#aq">C. S.</hi> es ern&#x017F;tlichen<lb/>
verwie&#x017F;en/ &#x017F;tehen auch in denen Gedancken/ weil des Jungen Vater eine<lb/>
zeitlang Gerichts und Stadtknecht/ de&#x017F;&#x017F;en Großvaier auch etliche Jahr<lb/>
Ober&#x017F;tadtknckt zu <hi rendition="#aq">Z.</hi> gewe&#x017F;en/ es mo&#x0364;chte da&#x017F;&#x017F;elbe dem Handwerge an ihrer<lb/>
Innung und bey andern Mei&#x017F;tern den Flei&#x017F;chhauern auffru&#x0364;cklich &#x017F;eyn Ob<lb/>
nun wol fa&#x017F;t dafu&#x0364;r gehalten wird/ als weren dergleichen Per&#x017F;onen nichts<lb/>
weniger/ als die Scharffrichter anru&#x0364;chtig/ und derohalben &#x017F;ie und die ihri-<lb/>
gen in ehrlichen Zunfften und Gemein&#x017F;chafften nicht wol zuleiden Dieweil<lb/>
aber dennoch &#x017F;olches in Rechten nirgend ver&#x017F;chen/ die Gerichts und Stadt-<lb/>
knechte auch in Verrichtung ihres Ampts mit keinen unziemlichen Dingen<lb/>
u&#x0364;mbgehen/ auch &#x017F;olches auff de&#x0303; Do&#x0364;rffern von Schulthei&#x017F;&#x017F;en und Scho&#x0364;ppe&#x0303;/<lb/>
<fw type="sig" place="bottom">E</fw><fw type="catch" place="bottom">&#x017F;o</fw><lb/>
<pb n="24[34]" facs="#f0044"/>
<fw type="header" place="top"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g"><hi rendition="#k">De Statutis Ac Consvetudinibus.</hi></hi></hi></fw><lb/>
&#x017F;o vor ehrliche Leute/ wie billich/ gehalten werden/ &#x017F;elb&#x017F;ten verrichtet wird/<lb/>
u&#x0364;ber die&#x017F;es dergleichen bo&#x0364;&#x017F;e Gewonheit durch die Reichs-Ab&#x017F;chiede abge-<lb/>
&#x017F;chaffet/ und der Eltern Zu&#x017F;tand und <hi rendition="#aq">condition</hi> den Kindern/ zumale in<lb/>
die&#x017F;em Fall/ da &#x017F;ich der Junge <hi rendition="#aq">P. V.</hi> wol verhalten/ auch als er zur Welt ge-<lb/>
boren/ &#x017F;ein Vater noch nicht Stadtknecht gewe&#x017F;e/ nicht <hi rendition="#aq">præjudicirl</hi>ichen<lb/>
&#x017F;eyn kan/ &#xA75B;c. So mag itzo genanter <hi rendition="#aq">P. V.</hi> an &#x017F;einer Gebur nicht getadelt/ oder<lb/>
vor anru&#x0364;chtig gehalten werden/ &#x017F;ondern er wird zu der Flei&#x017F;cherzunfft und<lb/>
das Handwerckzulernen billich zugela&#x017F;&#x017F;en; Es i&#x017F;t auch &#x017F;olches der Zunfft<lb/>
nicht nachtheilig oder auffru&#x0364;cklich/ V. R. W.]</p><lb/>
<note place="left">5</note><p><hi rendition="#aq">C&#x0153;terum de jure Bavarico di&#x017F;tinguitur in hac quæ&#x017F;tione,<lb/>
an Commentarien&#x017F;es vel Lictores operam præ&#x017F;tent in reorum<lb/>
torturâ vel &#x017F;upplicio, an non: ut illorum filii excludantur, hi ve-<lb/>
rò non: Verba Con&#x017F;titutionis, quæ habetur <hi rendition="#i">lib. 4. tit. 1.</hi></hi> Von Hand-<lb/>
wercks Zu&#x0364;nfften <hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">art.</hi> 2. hæc &#x017F;unt:</hi> Alß&#x017F;ich wegen der Ambt Knechte oder<lb/>
Schergen ehelichen Kindern/ Ob die zu den Handwercken aufzunehmen/<lb/>
viel irrung begiebt/ &#x017F;o thun wir hierinnen die&#x017F;e erleuterung/ daß man die<lb/>
Kinder derjenigen welche mit dem <hi rendition="#aq">Malefiz-</hi>Per&#x017F;onen bey die &#x017F;trenge&#x0303; frage/<lb/>
und Vollziehung der Peinlichen Urtel nichts zu&#x017F;chaffen/ noch Handanzu-<lb/>
legen haben/ ohne Hinderung &#x017F;olte zur Lernung der gemeinen Handwercker<lb/>
kommen la&#x017F;&#x017F;en: Welche aber mit den <hi rendition="#aq">Malefiz</hi> Per&#x017F;onen/ wie geho&#x0364;rt/ zu<lb/>
thun/ und hand anzulegen haben/ deren Kinder &#x017F;ollen &#x017F;ich der Handwercker<lb/>
enthalten/ &#x017F;ie weren dan&#x0303; erzeiget und geborn/ ehe ihr Vater zu &#x017F;olche&#x0303; Dien&#x017F;t/<lb/>
oder Schergen Ambts kommen/ in welchen fall &#x017F;ie nicht &#x017F;ollen ausge&#x017F;chlo&#x017F;-<lb/>
&#x017F;en &#x017F;eyn.</p><lb/>
<note place="left">6</note><p><hi rendition="#aq">Jbidem cautum e&#x017F;t:</hi> Daß der Meßner und For&#x017F;t Knechte Kinder<lb/>
ohne wiederrede und Hinderung zu denen Handwercken &#x017F;ollen gela&#x017F;&#x017F;en wer-<lb/>
den.</p><lb/>
<note place="left">7</note><p><hi rendition="#aq">II. Statutum, quo excludituris, qui cum Carnifice edit, bi-<lb/>
bit, vel alio modo con ver&#x017F;atur; cùm Carnifices pro in famibus<lb/>
per&#x017F;onis habendi non &#x017F;int. Atq; ita in Collegio Jehnen&#x017F;i re&#x017F;pon-<lb/>
&#x017F;um te&#x017F;tatur D. Richter <hi rendition="#i">Deci&#x017F;. 80 n. 20</hi> his verbis:</hi> Daß kein Nach-<lb/>
richter&#x017F;eines &#x017F;tandes und Ambtshalber fu&#x0364;r Unehrlich zu halten/ imma&#x017F;&#x017F;en<lb/>
dann andern Leuthen/ &#x017F;o mit ihnen e&#x017F;&#x017F;en/ trincken und nach gelegenheit u&#x0364;mb-<lb/>
gehen/ derentwegen ihr Zunfftiges Handwerck zu legen/ und ihrer Aembter<lb/>
zuent&#x017F;etzen/ &#x017F;ich keines weges gebuhret noch zula&#x0364;ßlich.</p><lb/>
<fw type="catch" place="bottom"><hi rendition="#aq">Et</hi></fw><lb/>
<pb n="35" facs="#f0045"/>
<fw type="header" place="top"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g"><hi rendition="#k">Caput IV.</hi></hi></hi></fw><lb/>
<p><hi rendition="#aq">Et vidimus &#x017F;uperioribus annis Halæ Saxon: cum Carnifice<lb/>
i&#x017F;tius loci Doctores aliosq; honoratiores Viros &#x017F;æpiùs edi&#x017F;&#x017F;e ac bi-<lb/>
bi&#x017F;&#x017F;e, citra ullam exi&#x017F;timationis maculam.</hi></p><lb/>
<p><hi rendition="#aq">Jdem e&#x017F;t, &#x017F;i quis cum Carnifice vel Excoriatore equorum<note place="right">8</note><lb/>
contraxerit, vel officinam ejus propter debitum &#x017F;ibi traditam, al-<lb/>
teri locaverit. D. Richter <hi rendition="#i">d. Dec. n. 21.</hi> Jtem, &#x017F;i quis coactus fuerit ali-<lb/>
cui aurem vel na&#x017F;um ab&#x017F;cindere. <hi rendition="#i">Jd d. l. n. 26.</hi> Jtem interficiens ca-<lb/>
nem, &#x017F;ive ca&#x017F;u, &#x017F;ive ex nece&#x017F;&#x017F;itate, utpote qui non &#x017F;it infamis.<lb/>
Pfeil. <hi rendition="#i">Con&#x017F;. 143</hi> Georg Beat: <hi rendition="#i">in Cent. Sent. Saxon.</hi> licet in non nul-<lb/>
lis locis,</hi> bey den ge&#x017F;chenckten Handwerckern/ <hi rendition="#aq">aliter, &#x017F;ed male<lb/>
ob&#x017F;ervetur. Linden&#x017F;pür. <hi rendition="#i">in Comment. Ordin. Wurtenb. tit. 55. n. 7.</hi><lb/>
quem refert Ph. Knip&#x017F;child. <hi rendition="#i">de Jur. &amp; Privil: Civit. Imperial. lib<lb/>
5. c. 2. n. 75.</hi></hi></p><lb/>
<p><hi rendition="#aq">Aliàs ad di&#x017F;ciplinam hone&#x017F;tatemq; publicam pertinet, ut<note place="right">9</note><lb/>
recipiendi in Collegia mercatorum &amp; opificum &#x017F;int hone&#x017F;tæ vitæ<lb/>
atq; famæ. Jndè phra&#x017F;in hanc collegia illa opificum u&#x017F;urpant:</hi><lb/>
Die Aembter und Zu&#x0364;nffte mu&#x0364;&#x017F;&#x017F;en &#x017F;o reine &#x017F;eyn/ alß wenn &#x017F;ie eine Taube ge-<lb/>
le&#x017F;en hette. <hi rendition="#aq">D. Mev. <hi rendition="#i">part. 5. Deci&#x017F;. 118. n. 1.</hi> Excitatur his moribus &#x017F;tu-<lb/>
dium &#x017F;ectandi vitæ innocentiam, vitandiq; morum corruptelas.<lb/>
Jdeó in Collegiis Mercatorum atq; Opificum ab antiquo &#x017F;trictior,<lb/>
quâm aliàs invaluit di&#x017F;ciplina. Mev. <hi rendition="#i">d. l.</hi></hi></p><lb/>
<p><hi rendition="#aq">III. Invalidum e&#x017F;t &#x017F;tatutum, ne in Collegium recipiatur qvi<note place="right">10</note><lb/>
viduam lictoris,</hi> eines Stadtknechts oder Bu&#x0364;ttels Wittib <hi rendition="#aq">in<lb/>
uxorem ducit. Carpz. <hi rendition="#i">Deci&#x017F;. 81.</hi> ubi præjudicium, cujus verba hæc<lb/>
&#x017F;unt:</hi> Hat euer Bu&#x0364;rger einer/ euers gewe&#x017F;ene&#x0303; Bu&#x0364;ttels hinterla&#x017F;&#x017F;ene Witt-<lb/>
be vor 8. Jahren geheyrathet/ und nach dem er &#x017F;ich anitzo in eine gewi&#x017F;&#x017F;e<lb/>
Handwercks Innung begeben will/ verweigern &#x017F;ich die Mei&#x017F;tere ihn aufzu-<lb/>
nehmen/ und zur Innung zu la&#x017F;&#x017F;en. Ob nun wol gedachter euer gewe&#x017F;ener<lb/>
Bu&#x0364;ttel vor eine anru&#x0364;chtige Per&#x017F;on gehalten werden will/ Dieweil aber<lb/>
dennoch de&#x017F;&#x017F;en Wittwe von ehrlichen Eltern geboren/ und durch die mit<lb/>
dem er&#x017F;ten Ehemanne <choice><sic>tze&#x017F;chlo&#x017F;&#x017F;ene</sic><corr>ge&#x017F;chlo&#x017F;&#x017F;ene</corr></choice> Ehe nicht anru&#x0364;chtig worden/ auch nach<lb/>
deme &#x017F;ie anderweit &#x017F;ich verehliget/ des andern Ehemannes Standes billich<lb/>
genie&#x017F;&#x017F;en thut/ &#xA75B;c. So mo&#x0364;gen dahero oberwehnte Innungsmei&#x017F;tere dem an-<lb/>
dern Ehemanne euerm Bu&#x0364;rger die Innung mit Recht nicht verweigern/<lb/>
<fw type="sig" place="bottom">E 2</fw><fw type="catch" place="bottom">&#x017F;on-</fw><lb/>
<pb n="36" facs="#f0046"/>
<fw type="header" place="top"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g"><hi rendition="#k">De Statutis Ac Consvetudinibus.</hi></hi></hi></fw><lb/>
&#x017F;ondern &#x017F;ie &#x017F;eyn den&#x017F;elben/ ihres Fu&#x0364;rwendens ungeachtet/ in ihre Zunfft<lb/>
auffzunehmen &#x017F;chnldig/ V. R. W.</p><lb/>
<note place="left">11</note><p><hi rendition="#aq">IV. Qvodexcludit eum à Collegio, qvi uxorem ducit e-<lb/>
am, cum qva ante benedictionm &#x017F;acerdotalem rem habuit; vel<lb/>
qvam antea imprægnaverat. Carp<hi rendition="#i">z. part. 2. Con&#x017F;t. 6. def. 13.</hi> Rich-<lb/>
ter. <hi rendition="#i">Deci&#x017F;. 80. n. 80</hi> Indeq&#x0301;ve Opilionis filiam in uxorem ducen-<lb/>
tem, qvam imprægnaverat, in collegium opificum recipiendum<lb/>
e&#x017F;&#x017F;e, tradit Carpz. <hi rendition="#i">Re&#x017F;p. Elect. lib. 6. re&#x017F;p. 100.</hi> &#x017F;ub&#x017F;ecutæ &#x017F;cilicet nu-<lb/>
ptiæ purgant præcedens vitium, non tantum qvà liberos, &#x017F;ed et-<lb/>
iam Parentes. Honori etiam matrimonii hoc tribuitur, ut qvi<lb/>
facto p&#x0153;nitentiam agunt, perpetuâ p&#x0153;nâ non adfligantur. Carp<hi rendition="#i">z.</hi><lb/>
<note place="left">12</note><hi rendition="#i">Lib. 3. Re&#x017F;p. Elect. 99.</hi> Idem e&#x017F;t, qvoad eum, qvi in matrimonium<lb/>
ducit ab alio imprægnatam. Carpz. <hi rendition="#i">d. Con&#x017F;tit. def. 14.</hi> Putat tamen<lb/>
<note place="left">13</note>Mevius <hi rendition="#i">ad Jus Lubec. lib. 7. tit. 13. art. 3. in addit. ad n. 41.</hi> Con&#x017F;ve-<lb/>
tudine&#x0303; non e&#x017F;&#x017F;e irrationabile&#x0303; quæ tale&#x0303; in Collegiu&#x0304; non recipit. Et&#x017F;i<lb/>
enim, inqvit, &#x017F;ine illa per communejus non &#x017F;it inducendo crimen,<lb/>
&#x017F;ed potius mi&#x017F;ericordiæ &amp; caritatis opus, <hi rendition="#i">juxta cap. inter qvem X.<lb/>
de &#x017F;pon&#x017F;al.</hi> ideo exclu&#x017F;ionis p&#x0153;na non congrua, ex moribus tamen<lb/>
non inju&#x017F;té invaluit, ut &#x017F;tuprum &#x017F;ic coërceatur, qvo non &#x017F;peran-<lb/>
tes honorata matrimonia eò magis ab&#x017F;tineant.</hi></p><lb/>
<note place="left">14</note><p><hi rendition="#aq">Accedit vulgaris opinio, vilem e&#x017F;&#x017F;e, qvi Conjugium per-<lb/>
&#x017F;onæ famo&#x017F;æ &amp; vitiatæ amplectitur. Item,</hi> Es &#x017F;ey ein Schelm oder<lb/>
wolle noch einer werden/ der eine Hure zur Ehe nimmet <hi rendition="#aq">Mev.<lb/>
d. l. Verùm nobis prior &#x017F;ententia æqvior &amp; retinenda videtur. Il-<lb/>
lud minus dubii habet, &#x017F;emel receptum à collegio ob hanc cau&#x017F;am<lb/>
ejici non debere, cum eje ctio illa p&#x0153;næ &#x017F;pecies &#x017F;it, qvæ &#x017F;ine ma-<lb/>
gno crimine non irroganda. vid. Mev. d. l. <hi rendition="#i">&amp; part.</hi> 11. <hi rendition="#i">dtci&#x017F;. 39. per<lb/>
tot. &amp; in addit. ad. n. 39.</hi> ubi qvasdam regulas de receptione ho-<lb/>
minum in collegia mercatorum &amp; opificum ponit; qvarum pri-<lb/>
<note place="left">15</note>ma hæc e&#x017F;t: <hi rendition="#i">Qvos non infamia, aut vitæ vilitas maculat, &amp; odio&#x017F;os</hi><lb/>
<note place="left">16</note><hi rendition="#i">reddit ip&#x017F;os, è Collegiis ju&#x017F;tè non excludi. 2. Vilitatem aut infamiam,<lb/>
qvæ pro cau&#x017F;a exclu&#x017F;ionis &#x017F;umitur, non cen&#x017F;endam ex opinione vu&#x017F;gi, &#x017F;ed</hi><lb/>
<note place="left">17</note><hi rendition="#i">lege, moribus ac judicio civitatis. 3. Depo&#x017F;itâ vitæ vilitate &amp; ad&#x017F;umpto</hi></hi><lb/>
<fw type="catch" place="bottom"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">bono-</hi></hi></fw><lb/>
<pb n="37" facs="#f0047"/>
<fw type="header" place="top"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g"><hi rendition="#k">Caput IV</hi></hi></hi></fw><lb/>
<hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">bonorato vel decoro ordine, vetut de&#x017F;inente causâ, non e&#x017F;&#x017F;e amplius ju-<lb/>
&#x017F;tam exclu&#x017F;ionem.</hi> Ex qvo qvi lictores, apparitores, ru&#x017F;ticæ con-<lb/>
ditionis fuerunt, mutant vitæ genus, &amp; in ordinem civium reci-<lb/>
piuntur, jus petendi collegia nanci&#x017F;cantur.</hi></p><lb/>
<p><hi rendition="#aq">Generatim omnes, qvibus, ut recipi non po&#x017F;&#x017F;int, ob&#x017F;tat con-<lb/>
ditio vitæ, vel &#x017F;tatus, hâc depo&#x017F;ita, admitti debent, &#x017F;i non rema-<lb/>
net in novo &#x017F;tatu, qvod ex pri&#x017F;tino obfuit.</hi></p><note place="right">18</note><lb/>
<p>4. <hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">Liberos eorum, qvi ex vitio aut vilitate suá non potuerunt re-<lb/>
cipi, aut recepti in Collegio per ejus leges tolerari, non excludendos e&#x017F;&#x017F;e<lb/>
à jure &amp; beneficiis Collegiorum ob maculam Parentum, &#x017F;i non mores &amp;<lb/>
conditionem patris imitentur</hi>; Cùm iniqvum &#x017F;it ob vitia parentum<lb/>
liberos plecti, &amp; in famiam in innocentes derivari, qvibus &#x017F;atis gra-<lb/>
ve e&#x017F;t, habui&#x017F;&#x017F;e parentes, qvorum memoria ip&#x017F;is dolorem incu-<lb/>
tit, præterea onerare &#x017F;ævum. Mi&#x017F;ericordiâ atqve veniâ digni, qvi<lb/>
alie no, non proprio laborant vitio <hi rendition="#i">l. legem 7. C. de natur. libr.</hi> Qvo-<lb/>
rum itaqve parentes furti, adulterii, fal&#x017F;i, vel &#x017F;imilium criminum<lb/>
Rei &amp; damnati fuerunt, ip&#x017F;i in&#x017F;ontes nullo jure indignihabentur<lb/>
opificum collegio. Carp<hi rendition="#i">z. part. 3. Deci&#x017F;. 298.</hi> ubi hoc præjudicium<lb/>
legitur:</hi> Als der Vater ver&#x017F;torben/ wil de&#x017F;&#x017F;en Sohn <hi rendition="#aq">H. T.</hi> &#x017F;o bey der Hand-<lb/>
lung erzogen/ &#x017F;ich in Innung begeben! auch darnebe&#x0303; des <hi rendition="#aq">beneficii</hi> der Kra&#x0364;h-<lb/>
mer-So&#x0364;hne/ &#x017F;o nur anderthalben Thlr. zu geben &#x017F;chuldig/ &#x017F;ich gebrauchen.<lb/>
Ob nun wol &#x017F;ein Vater &#x017F;einer Begu&#x0364;n&#x017F;tigung wegen/ der Innung und de-<lb/>
rer Gerechtigkeit verlu&#x017F;tig worden. Do aber dennoch dafu&#x0364;r es &#x017F;ich an&#x017F;ehen<lb/>
la&#x0364;&#x017F;&#x017F;et/ beru&#x0364;hrtes Innungs <hi rendition="#aq">&#x017F;tatutum</hi> in An&#x017F;ehung der So&#x0364;hne und in derer<lb/>
<hi rendition="#aq">favor</hi> aufgerichtet worden/ dahero des Vaters Begu&#x0364;n&#x017F;tigung dem Soh-<lb/>
ne u&#x0364;mb &#x017F;o viel de&#x017F;to weniger nachtheilig &#x017F;eyn kan/ &#xA75B;c. So hat <hi rendition="#aq">H. T.</hi> des <hi rendition="#aq">be-<lb/>
neficii,</hi> welche &#x017F;on&#x017F;ten den Krahmer-So&#x0364;hnen zu &#x017F;tehet/ &#x017F;ich zu gebrauchen<lb/>
wol fug/ und mag er demnach andern au&#x017F;&#x017F;er der Innung &#x017F;ich befindlichen<lb/>
Bu&#x0364;rgers-So&#x0364;hnen gleich/ die Gebu&#x0364;hr der Innung zu entrichten nicht ge-<lb/>
drungen werden/ V. R. W.] <hi rendition="#aq">Add. Mev. <hi rendition="#i">part. 5 Deci&#x017F;, 118. per tot.</hi> u.<lb/>
bi loqvitur in ca&#x017F;u, qvo alicujus mater de atroci crimine diffama-<lb/>
ta e&#x017F;t. Multo minus ju&#x017F;tum e&#x017F;t, per eorum liberos etiam alios ex-<lb/>
cludere. v. g qui filias aut viduas capitis aliaq; p&#x0153;nâ affectorum<lb/>
duxerunt in matrimonium. Ex probabili tamen ratione, ut pru-</hi><note place="right">19</note><lb/>
<fw type="sig" place="bottom"><hi rendition="#aq">E</hi> 3</fw><fw type="catch" place="bottom"><hi rendition="#aq">denter</hi></fw><lb/>
<pb n="38" facs="#f0048"/>
<fw type="header" place="top"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g"><hi rendition="#k">De Statutis Ac Consvetudinibus.</hi></hi></hi></fw><lb/>
<hi rendition="#aq">denter monet Mevius <hi rendition="#i">d. l.</hi> Magi&#x017F;tratus Civitatum pote&#x017F;t condere<lb/>
eju&#x017F;modi &#x017F;tatuta, aut opificiis indulgere privilegia, per qvæaliqvi<lb/>
ex parentum vitiis ab i&#x017F;tis arceantur, non ut puniant innocentes<lb/>
&#x017F;ed ut deterreant illos ex liberorum infortunio à delictis. Qvæ ta<lb/>
men &#x017F;tatuta &#x017F;tricti juris, ultra verborum tenorem non extendenda,<lb/>
<note place="left">20</note>nec &#x017F;ic exercenda, ut devergant in p&#x0153;nam in&#x017F;ontum.</hi></p><lb/>
<p><hi rendition="#aq">V. Staturum, qvod removet ab officio ad tempus rolegatum,<lb/>
ob delictum, qvod infamia non &#x017F;eqvitur <hi rendition="#i">per l. relegati 4. de interd.<lb/>
&amp; releg.</hi> Coler. <hi rendition="#i">p. 2. Deci&#x017F;. 285. n. 3.</hi> Carpz. <hi rendition="#i">p. 4. con&#x017F;t.</hi> 47. <hi rendition="#i">def. 12.</hi><lb/>
<note place="left">21</note>Richter <hi rendition="#i">d. dec. n. 34.</hi> Idem e&#x017F;t qvoad eum, qvi po&#x017F;t torturam ab-<lb/>
<note place="left">22</note>&#x017F;olutus e&#x017F;t, qvia nec hic hic infamiâ notatur. Freher. <hi rendition="#i">de infam. L.<lb/>
3. c. 5. n. 11.</hi> Menoch <hi rendition="#i">1. præ&#x017F;umt 93. n. 2.</hi> Richt. <hi rendition="#i">d. l. n. 30.</hi> ubi præ-<lb/>
judicium refert Knip&#x017F;ch. <hi rendition="#i">d. tr. L. 5 c. 2. n. 77.</hi> Multo minus autem<lb/>
ob delictum aliqvod tantum inculpatus, lite pendente, ex colle-<lb/>
gio removendus, licet in præ&#x017F;entia Carnificis cum comminati-<lb/>
<note place="left">23</note>one torturæ, examinatus fuerit. Richt. <hi rendition="#i">d. l. n. 32. &amp; &#x017F;eq.</hi></hi></p><lb/>
<p><hi rendition="#aq">Ex qvo etiam pe&#x017F;&#x017F;ima illa con&#x017F;vetudo (qvam tamen ut repagut<lb/>
lum hone&#x017F;tatis tolerari po&#x017F;&#x017F;e putat Bornit. <hi rendition="#i">de rerum &#x017F;uffic. lib. 2.<lb/>
cap. 5.</hi>) qvâ &#x017F;i contingat, opificum alqvem ab alio injuriâ affe-<lb/>
ctum e&#x017F;&#x017F;e, reliqvi ejusdem opificii cum injuriato ulterius operari<lb/>
recu&#x017F;ant,</hi> daß wenn ein Mei&#x017F;ter oder Handwetck ge&#x017F;ell von jemanden ge-<lb/>
&#x017F;chma&#x0364;het worden/ andere beneben ihme nicht arbeiten/ &#x017F;ondern &#x017F;elbigen das<lb/>
Handwerck einlegen wollen: <hi rendition="#aq">Imperii con&#x017F;titucionibus merito improba-<lb/>
ta, &amp; iujuriatum in opificii con&#x017F;ortio ad finem usqve litis admit-<lb/>
tendum e&#x017F;&#x017F;e, ju&#x017F;ti&#x017F;&#x017F;imè &#x017F;ancitum e&#x017F;t; injuria enim viro bono nul-<lb/>
lam maculam inurere debet, qvin non is in po&#x017F;&#x017F;e&#x017F;&#x017F;ione bonæ fa-<lb/>
mæ maneat. <hi rendition="#i">l. 17.</hi> § <hi rendition="#i">12. ad municip. l. ult. C. de ordin. cognit. Crav. con&#x017F;.<lb/>
280. vol. 2</hi> Sed in hunc usqve diem multis in locis, con&#x017F;titutio il-<lb/>
læ Magi&#x017F;tratuum negligentiâ non &#x017F;ervatur. <hi rendition="#i">Vid. ord. Pol. Imp. de<lb/>
anno 1548. tit.</hi></hi> von Handwercks&#x017F;o&#x0364;hnen §. 1 <hi rendition="#aq">&amp; de anno 1577. tit.</hi> 38.</p><lb/>
<note place="left">24</note><p><hi rendition="#aq">VI. Statutum, ut in collegium non recipiatur, qvia alibi do-<lb/>
micilium habuit,</hi> der anderswo Feuer und Rauch gehalten. <hi rendition="#aq">Repu-<lb/>
gnat onim communi libertati, impedit civitatum utilitatem, &amp; o.</hi><lb/>
<fw type="catch" place="bottom"><hi rendition="#aq">pifi-</hi></fw><lb/>
<pb n="39" facs="#f0049"/>
<fw type="header" place="top"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g"><hi rendition="#k">Caput</hi></hi> IV.</hi></fw><lb/>
<hi rendition="#aq">pificiorum vigorem, &#x017F;apit monopolium, caretqve omni ratione<lb/>
&amp; æqvitate. Mev. <hi rendition="#i">d. l. in addit. ad n. 38.</hi> ubi hanc &#x017F;ententiam non<lb/>
fine odio &amp; invidia aliorum, aliqvando obtinui&#x017F;&#x017F;c, ait.</hi></p><lb/>
<p><hi rendition="#aq">VII. Statutum qvo plus temporis ad di&#x017F;cendum, atqve opus<note place="right">25</note><lb/>
e&#x017F;t, in aliorum incommodum, injungitur. Decian. <hi rendition="#i">tract. crim. Lib<lb/>
7. c. 21. n. 16.</hi> Bo&#x017F;&#x017F;. <hi rendition="#i">tit. de muner. &amp; Colleg. n. 4.</hi></hi></p></div></div><lb/>
<milestone unit="section" rendition="#hr"/><lb/>
<div n="2"><head><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g">CAPUT V.<lb/>
DE QUIBVSDAM STA-<lb/>
TVTIS COLLEGIORVM<lb/>
VALIDIS.</hi></hi></head><lb/>
<argument><p><hi rendition="#c"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g">SUMMARIA.</hi></hi></hi><lb/>
<hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">Statutum collegij opificum &#x017F;ub&#x017F;i&#x017F;tit, ut non ni&#x017F;i legitimè natus in illud<lb/>
recipiatur. n. 2.<lb/>
Quidin legitimatis. n. 2. 3.<lb/>
Quid &#x017F;i quis literas legitimæ nativitatis,</hi></hi> Geburtsbrieff/ <hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">afferre non<lb/>
po&#x017F;&#x017F;it? n. 5.<lb/>
An filius expo&#x017F;itus in collegium recipiendus? n. 6.<lb/>
Te&#x017F;timoniales vitæ nece&#x017F;&#x017F;ariæ. n 7.<lb/>
Legitimumtempus ad di&#x017F;cendum opificium requiritur. n. 8.<lb/>
Si di&#x017F;cipulus auffugiat, an de novo integrum tempus di&#x017F;cere debeat?<lb/>
n. 4.<lb/>
Valet &#x017F;tatutum, ne quis extra opificium uxorem ducat. n. 11. quibus<lb/>
conditionibus n. 17. &amp; &#x017F;eqq.<lb/>
Statutum, ne quis in duobus Collegiis &#x017F;it, ju&#x017F;tum. n. 24. limitatio. n. 24.<lb/>
Statutum, ne jus plures di&#x017F;cipulos habeat. n. 26.</hi></hi></p></argument><lb/>
<div n="3"><head><hi rendition="#aq">I.</hi></head><lb/>
<p><hi rendition="#aq"><hi rendition="#in">V</hi>Ideamus de non nullis Opificiorum &#x017F;tatutis, de quibus dubi<note place="right">1</note><lb/>
tari &#x017F;olet, an licita ac valida &#x017F;int! Pro validis autem habentur.<note place="right">2</note><lb/>
1 Statutum, ut nemo in Collegramrecipiatur, ni&#x017F;i legitimè</hi><lb/>
<fw type="catch" place="bottom"><hi rendition="#aq">&#x017F;it</hi></fw><lb/>
<pb n="40" facs="#f0050"/>
<fw type="header" place="top"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g"><hi rendition="#k">De Quibusnam Statutis.</hi></hi></hi></fw><lb/>
<hi rendition="#aq">&#x017F;it natus, eoq; nomine literas te&#x017F;timoniales exhibeat,</hi> einen ge-<lb/>
burthsbrief <hi rendition="#aq">Be&#x017F;old. <hi rendition="#i">de jure Colleg. Cap. 2. n. 2.</hi> Carpz. <hi rendition="#i">p. 2 Con&#x017F;t. 6 def.<lb/>
12.</hi> quod tamen ad legicimatos per &#x017F;ub&#x017F;equens matrimonium non<lb/>
extenditur Stephan. <hi rendition="#i">de jurisdict: lib. 2. part. 2. c. 7. n. 39.</hi> utpote qui-<lb/>
bus etiam dantur literæ te&#x017F;timoniales, quod &#x017F;int legitimé nati, ex<lb/>
probis &amp; hone&#x017F;tis parentibus, ac thoro legitimo,</hi> Von ehrlichen<lb/>
Eltern/ und aus einem rechten unbefleckten/ ungetadelten Ehe-<lb/>
bette herkommen und gebohren/ <hi rendition="#aq">Carpz. <hi rendition="#i">d. l. def</hi> 15. Richter. <hi rendition="#i">Deci&#x017F;.</hi><lb/>
<note place="left">3</note><hi rendition="#i">80. n. 17.</hi> In tantum, ut licet &#x017F;tatutum legitimatos expre&#x017F;&#x017F;is verbis<lb/>
excludat, nihilominus ob iniquitatem non valeat. We&#x017F;enb. <hi rendition="#i">in</hi> §.<lb/>
<note place="left">4</note><hi rendition="#i">12. Jn&#x017F;t. de Nupt.</hi> Carp<hi rendition="#i">z. Jurisp. Con&#x017F;i&#x017F;tor. L. 2. def. 237.</hi> Ex quo etiam<lb/>
filii opificis nati, antequam Opifex Magi&#x017F;ter fieret opificii, æquè<lb/>
dicuntur filii Magi&#x017F;tri,</hi> Mei&#x017F;ters Kinder/ <hi rendition="#aq">&amp; proinde horum quo-<lb/>
que Privilegiis gaudent, ac &#x017F;i à Magi&#x017F;tro opificii nati fuerint.<lb/>
Carp<hi rendition="#i">z. Jur. Sax. p. 2. C. 10. def. 32. n. 10.</hi></hi></p><lb/>
<note place="left">5</note><p><hi rendition="#aq">Quæritur autem, &#x017F;i quis ut Magi&#x017F;ter mechanicarum artium<lb/>
(ita vocatur <hi rendition="#i">lib. 3. Con&#x017F;tit. Sicul. 36.</hi>): te&#x017F;timoniales de nativitate le-<lb/>
gitimâ exhibere nequeat, fortè, quòd tantô tempore belli vel pe-<lb/>
&#x017F;tis parentes, &amp; qui notitiam rei habùere, omnes obierint, &#x017F;em-<lb/>
per tamen prolegitimê nato ex his parentibus à vicinis habitus<lb/>
fuerit, an nihilominus in collegium recipi debeat? Ita nobis in<lb/>
hâc controver&#x017F;iâ nuper exortâ vi&#x017F;um fuit.</hi></p><lb/>
<note place="left">6</note><p><hi rendition="#aq">Quæritur etiam &#x017F;tante tali &#x017F;tatuto, utrum filius expo&#x017F;itus</hi><lb/>
ein Findelkind, <hi rendition="#aq">in collegium &#x017F;it recipiendus? quod negatur:<lb/>
quamvis enim aliàs receptum &#x017F;it, in dubio hone&#x017F;tos cujuscunque<lb/>
natales exi&#x017F;timandos e&#x017F;&#x017F;e. Palæott. <hi rendition="#i">tr. de Spuriis Cap. 20.</hi> Legis ta-<lb/>
men hæc præ&#x017F;umtio e&#x017F;t, non probatio, eamq; ob cau&#x017F;am in &#x017F;tatu-<lb/>
tis, quæprobationem requirunt, locum non habet. Po&#x017F;ito itaque<lb/>
quod de jure infans expo&#x017F;itus præ&#x017F;umatur legitimus; non tamen<lb/>
latisfieri videtur &#x017F;tatuto, requirenti probationem legitimæ nati-<lb/>
vitatis ab eo, qui in ordinem &#x017F;e recipi po&#x017F;tulat. Et ita &#x017F;æpius pro-<lb/>
nunciatum te&#x017F;tatur Joach Cluten. <hi rendition="#i">in Diatrib. Ju&#x017F;tin. 5. q. 27.</hi></hi></p><lb/>
<p><hi rendition="#aq">Imó præ&#x017F;umtio potius e&#x017F;t, ejusmodi infantes, quod pletumque</hi><lb/>
<fw type="catch" place="bottom"><hi rendition="#aq">libe-</hi></fw><lb/>
<pb n="41" facs="#f0051"/>
<fw type="header" place="top"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g"><hi rendition="#k">Caput</hi></hi> V</hi></fw><lb/>
<hi rendition="#aq">liberi ex illegitimo coitu procreati, exponantur, rarenter veró<lb/>
de liberis legitimè natis exempla expo&#x017F;itionis proferri queant.<lb/>
Speidel. <hi rendition="#i">in Specnl. lit. H n. 41 in &#x017F;in.</hi></hi></p><lb/>
<p>2 <hi rendition="#aq">Ut ls, quiin Collegium recipi vult, te&#x017F;timonium vitæ ho-<note place="right">7</note><lb/>
ne&#x017F;tæ producat,</hi> einen Schein &#x017F;eines ehrlichen verhaltens. <hi rendition="#aq">D.<lb/>
Richt. <hi rendition="#i">d. Dec. 80. n. 19.</hi></hi></p><lb/>
<p>3 <hi rendition="#aq">Ut nemo recipiatur, ni&#x017F;i edoceat, &#x017F;e per legitimum<note place="right">8</note><lb/>
tempus opificium didici&#x017F;&#x017F;e,</hi> daß er &#x017F;ein Handwerck redlich erler-<lb/>
net/ und einen Lehrbrief aufwei&#x017F;e <hi rendition="#aq">cur&#x017F;uq; peregrinationis peracto<lb/>
(peregrinatio enim ad ertificii con&#x017F;ummationem utilis: Gryph.<lb/>
<hi rendition="#i">Oecon. legal. lib. 1. c. 23. n. 52.</hi>) prævioq; examine artis &#x017F;uæ &#x017F;pecimen<lb/>
&amp; experimentum ediderit,</hi> daß er zuvor uf &#x017F;einem Handwerck<lb/>
Gewandert und das Mei&#x017F;ter&#x017F;tu&#x0364;ck gemacht habe/ <hi rendition="#aq">Steph. <hi rendition="#i">a. tr. c. 8.<lb/>
n 54</hi> Bornit. <hi rendition="#i">de rer. &#x017F;ufficient. lib. 2. cap.</hi> 5. Be&#x017F;old. <hi rendition="#i">tr. c. 2. n. 2.</hi> quia<lb/>
aliàs præjudicium &amp; damnum Reip. inferretur, &#x017F;i imperiti ad ex-<lb/>
ercendam artem, quam nondum perfectè did cerunt, admitteren-<lb/>
tur, ne quis priusefficiatur Magi&#x017F;ter quàm di&#x017F;cipulus. Steph. <hi rendition="#i">d. l. n.</hi><note place="right">9</note><lb/>
<hi rendition="#i">54.</hi> &#x017F;unt multi &#x03B1;&#x03C5;&#x03C4;&#x03BF; &#x03B4;&#x03AF;&#x03B4;&#x03B1;&#x03BA;&#x03C4;&#x03BF;&#x03B9;, qui &#x017F;icuti artem ex &#x017F;eip&#x017F;is habent, ita<lb/>
raro perfecti &#x017F;unt. Vnde po&#x017F;tea fiune p&#x017F;eudo artifices</hi> Stu&#x0364;mpler<lb/>
und Hu&#x0364;mpler/ die die Arbeit verderben/ <hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">Prov. 26. v. 10.</hi> Lather.<lb/>
<hi rendition="#i">de en&#x017F;u. lib 3. c. 20. n. 18</hi> Ergo nece&#x017F;&#x017F;e e&#x017F;t ut probentur à Magi&#x017F;tris<lb/>
&#x017F;uis <hi rendition="#i">l 57. de V. S.</hi> quibus &#x017F;i pares &#x017F;int meritò pro perfectis haben-<lb/>
tur, ip&#x017F;o Salvatore no&#x017F;tro te&#x017F;te. Et tunc pro ip&#x017F;is &#x017F;tat præ&#x017F;um-<note place="right">10</note><lb/>
tio, quód &#x017F;int periti &amp; idonei ip&#x017F;isq; etiam &#x017F;uà in arte credicut, do-<lb/>
nec probetur contrarium. Menoch. <hi rendition="#i">2. præ&#x017F;umt. 86. n. 6.</hi> Po&#x017F;&#x017F;untq;<lb/>
alios pueros iternm erudire. <hi rendition="#i">l. fin. C. de excu&#x017F;. tut.</hi> Gryph. <hi rendition="#i">d. l. n.<lb/>
65.</hi> Steph. <hi rendition="#i">d. l.</hi> ubi ex Franc. Marci. <hi rendition="#i">pare.</hi> 1. <hi rendition="#i">quæ&#x017F;t. 165. n. 6.</hi> monet,<lb/>
ejusmodi examinationem fieri debere à tribus vel quatuor Magi-<lb/>
&#x017F;tris, iisq; minus &#x017F;u&#x017F;pectis, absq æmulatione; contra quod moni-<lb/>
tum &#x017F;æpius, peccare artifices, experientia docet. <hi rendition="#i">Vid Ordin. Wür.</hi><note place="right">11</note><lb/>
<hi rendition="#i">tenb. Tit. 55</hi> §. <hi rendition="#i">5. &amp; &#x017F;eqq.</hi> ibi</hi> Daß gleich wie von alter/ noch fo&#x0364;r-<lb/>
der/ dergleichen unzeitige Stu&#x0364;mpler/ vor endung und außgang<lb/>
<fw type="sig" place="bottom">F</fw><fw type="catch" place="bottom">der</fw><lb/>
<pb n="42" facs="#f0052"/>
<fw type="header" place="top"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g"><hi rendition="#k">De Quibusdam Statutis.</hi></hi></hi></fw><lb/>
der be&#x017F;timbten Lehr Jahren/ weder fu&#x0364;r Ge&#x017F;ellen/ noch fu&#x0364;r Jungen<lb/>
<hi rendition="#aq">pa&#x017F;&#x017F;iret</hi> werden &#x017F;ollen/ <hi rendition="#aq">&amp; §. 6. ibi:</hi> Daß auch hinfu&#x0364;ran kein<lb/>
Handwercksmann in un&#x017F;ern Sta&#x0364;dten und Flecken eigener Mei-<lb/>
&#x017F;ier zu &#x017F;eyn/ und Werck&#x017F;tatt zu halten zugela&#x017F;&#x017F;en/ oder auffge-<lb/>
nommen werde/ er &#x017F;ey dann zuvor von den &#x017F;onder verordneten<lb/>
Mei&#x017F;tern &#x017F;eines Handwercks/ an <hi rendition="#aq">probir</hi>ten Mei&#x017F;ter Stu&#x0364;cken/<lb/>
und Materien ge&#x017F;chickt und taugendlich erkennet und erfunden.<lb/>
<hi rendition="#aq">Con&#x017F;tit. Provinc. Sax. Gothan. <hi rendition="#i">part. 2. l. 39.</hi> ibi:</hi> Wir wollen<lb/>
auch ga&#x0364;ntzlich verhu&#x0364;tet und abge&#x017F;chaffet wi&#x017F;&#x017F;en/ daß Unzu&#x0364;nffti-<lb/>
ge und Sto&#x0364;rer &#x017F;olchen zu abbruch eines und des andern Orts ein-<lb/>
&#x017F;chleiche&#x0303; <hi rendition="#aq">&amp;c. Notandum etiam hic e&#x017F;t talibus &#x03B1;&#x03C5;&#x03C4;&#x03BF;&#x03B4;&#x03B9;&#x03B4;&#x03AC;&#x03BA;&#x03C4;&#x03BF;&#x03B9;&#x03C2; non po&#x017F;&#x017F;e<lb/>
Magi&#x017F;tratum jus collegii concedere, ni&#x017F;i à Magi&#x017F;tris ac opificii pe-<lb/>
<note place="left">12</note>ritis examinati ac probati fuerint. Nota quoq; e&#x017F;t abrogatio juris<lb/>
conducendi operas privatorum &#x017F;artorum, qui in arte nondum<lb/>
probati,</hi> die keine <hi rendition="#aq">approbi</hi>rte Mei&#x017F;ter &#x017F;ind. <hi rendition="#aq">Mei&#x017F;chner. <hi rendition="#i">Tom. 4<lb/>
Camer. Deci&#x017F; 27. n. 15</hi></hi></p><lb/>
<note place="left">13</note><p><hi rendition="#aq">Quod tamen &#x017F;ecus, quoa&#x0303;d opificis uxorem vel filiam, quæ<lb/>
etiam per Mini&#x017F;tros expertos, opificium exercere pote&#x017F;t. Steph.<lb/>
<hi rendition="#i">d. l. n. 55.</hi> Richt. <hi rendition="#i">d. Dec: 80. n. 42.</hi></hi></p><lb/>
<note place="left">14</note><p><hi rendition="#aq">Quæritur autem; &#x017F;i di&#x017F;cipulus Magi&#x017F;tro alicui conce&#x017F;&#x017F;us ut<lb/>
certos annos apud ip&#x017F;um permaneat, &amp; artem addilcat, ante<lb/>
annos completos aufugiat, &amp; po&#x017F;tea redeat, an teneatur de no-<lb/>
vo ad integrum tempus, an veroad tot dies quibus abfuit? &amp; po-<lb/>
&#x017F;terius æquius videtur. <hi rendition="#i">per l. &#x017F;ervus.</hi> §. 1. <hi rendition="#i">de &#x017F;tatu lib.</hi> Wehener. <hi rendition="#i">Ob&#x017F;.<lb/>
Pract.</hi> verb.</hi> Zunfft <hi rendition="#aq">Rüding <hi rendition="#i">Cent. 1. Ob&#x017F; 165.</hi> Be&#x017F;o&#x017F;d. <hi rendition="#i">d. tr. c. 1. in fin.</hi></hi></p></div><lb/>
<div n="3"><head><hi rendition="#aq">III.</hi></head><lb/>
<note place="left">15</note><p><hi rendition="#aq">IV. Ne quis extra opificium nxorem ducat,</hi> daß ein Witt-<lb/>
ber oder Ge&#x017F;ell in das Handwerck freyen mu&#x0364;&#x017F;&#x017F;e. <hi rendition="#aq">Steph. <hi rendition="#i">de jurisd.<lb/>
lib. 2. part. 2. c. 7 n. 45.</hi> &amp; &#x017F;eq. Speckhan. <hi rendition="#i">Cent. 3. quæ&#x017F;t 5. Cla&#x017F; 1.</hi> Be-<lb/>
<note place="left">16</note>&#x017F;old. <hi rendition="#i">tbe&#x017F;. Pract. v.</hi></hi> Handwerck. <hi rendition="#aq">Quod eo fine con&#x017F;&#x017F;itutum vide-<lb/>
tur, ut opificia rectius in &#x017F;uâ integritate con&#x017F;erventur. Zahn. <hi rendition="#i">Jch-<lb/>
nogr. Jur. Municip c. 38. n. 11.</hi> vid. tamen Ju&#x017F;t. Sinold: <hi rendition="#i">de Stat. rei</hi></hi><lb/>
<fw type="catch" place="bottom"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">Rom:</hi></hi></fw><lb/>
<pb n="43" facs="#f0053"/>
<fw type="header" place="top"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g"><hi rendition="#k">Caput</hi></hi> V</hi></fw><lb/>
<hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">Rom. vol. 2. Di&#x017F;p. 9. the&#x017F;. 9. lit. b.</hi> &amp; Mev. <hi rendition="#i">in addit. Commentar. ad<lb/>
Jus Lub lib. 4. t. 13 art. 3 n. 40.</hi> ubi in hoc ca&#x017F;u hæc ob&#x017F;ervatu dig-<lb/>
na adfert. I Non ni&#x017F;i ex &#x017F;tatuto matrimonii libertas adimenda e&#x017F;t<note place="right">17</note><lb/>
iis, qui opificium exercere in urbe cupiunt. Jdeó non alia opificia<lb/>
vel coll gia nece&#x017F;&#x017F;itatem ox &#x017F;uis ducendi irrogare po&#x017F;&#x017F;unt, ni&#x017F;i<lb/>
quibus tale &#x017F;tatutum e&#x017F;t, &#x017F;ic expre&#x017F;&#x017F;e &#x017F;onans, ut quisq; recipien-<lb/>
dus ducere tenetur. 2 ad nece&#x017F;&#x017F;itatem talis conjugii non valet<note place="right">18</note><lb/>
collegarum Conventio, &#x017F;ed requiritur Con&#x017F;en&#x017F;us vel Confirma-<lb/>
tio &#x017F;uperioris Nec enim libertas conjugiorum pote&#x017F;t e&#x017F;&#x017F;e &#x017F;ub ar-<lb/>
bitrio privatorum, ut legem quam velint, dicere po&#x017F;&#x017F;int, nec ad<lb/>
collegii negotia pertinet de i&#x017F;tâ di&#x017F;po&#x017F;itio. Ambitio&#x017F;um foret &#x017F;ta-<lb/>
tutum, ideoq; iuvalidum, quod egreditur ea, quæ collegii pro-<lb/>
pria &#x017F;unt.</hi></p><lb/>
<p>3. <hi rendition="#aq">Ad eos &#x017F;pectat, quibus ducenda uxor, non qui habent. Ab-<note place="right">19</note><lb/>
&#x017F;urdum judicavi, ideo quòd uxurati &#x017F;tatutotali parere nequeunt,<lb/>
eos velle excludere aut non recipere in Collegium, quod à<lb/>
mente &#x017F;tatuti alienum nimisq; iniquum foret, matrimonium fa-<lb/>
cere cau&#x017F;am excludendi artifices ab u&#x017F;u artis. Didici ip&#x017F;o u&#x017F;u,<lb/>
quanto abu&#x017F;u &amp; cum publico detrimento, per obtentum talis &#x017F;ta-<lb/>
tuti opifices conati&#x017F;unt optimos artifices non à Collegio &#x017F;altim<lb/>
&#x017F;ed per talem au&#x017F;um à Civitate removere.</hi></p><lb/>
<p>4 <hi rendition="#aq">Civiliter accipiendum e&#x017F;t, eâ mente, &#x017F;i &#x017F;int &#x017F;ub collegio,<note place="right">20</note><lb/>
quæ duci po&#x017F;&#x017F;int. Siquidem viduæ aut filiæ Magi&#x017F;trorum non ad-<lb/>
&#x017F;int eo tempore, quo Collegii jus petitur, non pote&#x017F;t obtrudi a-<lb/>
lia. Si ad&#x017F;int, &#x017F;ed vel nondum per ætatem habiles ad matrimoni-<lb/>
um, vel per Corporis animiq; vitia &amp; morbos ineptæ, vel ætate<lb/>
ducenti nimis impares; ut vetulæ, quæ Matris locum habere pos-<lb/>
&#x017F;ent, vel non integrævitæ ac famæ, vel moribus &#x017F;ic corruptæ, ut<lb/>
ju&#x017F;ta recu&#x017F;andi cau&#x017F;a &#x017F;it, non e&#x017F;t irroganda ducendi nece&#x017F;&#x017F;itas,<lb/>
quæ cum ratione injungi nequit.</hi></p><lb/>
<p>5. <hi rendition="#aq">Si vel parentes elocare, vel f&#x0153;mina nubere recu&#x017F;et, vi&#x017F;um<note place="right">21</note><lb/>
de cætero permittendum ducendi libertatem; cùm debita matri-</hi><lb/>
<fw type="sig" place="bottom"><hi rendition="#aq">F</hi> 2</fw><fw type="catch" place="bottom"><hi rendition="#aq">monii</hi></fw><lb/>
<pb n="44" facs="#f0054"/>
<fw type="header" place="top"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g"><hi rendition="#k">De Quibusdam Statutis.</hi></hi></hi></fw><lb/>
<hi rendition="#aq">monii libertas electionem tribuat ducturo, nec amplius re&#x017F;trin-<lb/>
genda &#x017F;it, &#x017F;atis jam per &#x017F;tatutum coarctato. Quæ ut viduæ &amp; filia-<lb/>
bus beneficium tribuit, ita &amp; ducendi nece&#x017F;&#x017F;itatem injungit, quâ<lb/>
quæ ex&#x017F;olvi volunt, remittunt jus &#x017F;uum alteri. Jmprobus mos a-<lb/>
deoq; &#x017F;ub &#x017F;tatuto non tegendus e&#x017F;t, vel cortam opifici per&#x017F;onam,<lb/>
quæ di&#x017F;pliceat, obtrudere. Nec dubitari ju dicare pro libertate, ubi<lb/>
qui unam eligendo &#x017F;atisfacere voluit &#x017F;tatuto, recu&#x017F;atur:</hi></p><lb/>
<note place="left">22</note><p><hi rendition="#i">6</hi> <hi rendition="#aq">Stricttë id &#x017F;tatutum accipiendum, &amp; in dubio præter id pro<lb/>
libertate matrimonii judicandum e&#x017F;t.</hi></p><lb/>
<note place="left">23</note><p>7 <hi rendition="#aq">Re&#x017F;trictum e&#x017F;t ad ex traneos à Collegio: &#x017F;emel in ad reco-<lb/>
ptorum filii ab illo &#x017F;unt immunes.</hi></p></div><lb/>
<div n="3"><head><hi rendition="#aq">IV.</hi></head><lb/>
<note place="left">24</note><p><hi rendition="#aq">V Statutum, ne quis &#x017F;imul in duobus collegiis &#x017F;it, ad evi-<lb/>
tandam confu&#x017F;ionem, multaq; alia, quæ inde oriri po&#x017F;&#x017F;unt in-<lb/>
commoda <hi rendition="#i">l. Con&#x017F;ulta. 23. C. de Te&#x017F;tam:</hi> Unum quodq&#x0301;; enim opifici-<lb/>
um unius hominis indolem &amp; vires exigit, nec pluribus unus &#x017F;uf-<lb/>
ficere pote&#x017F;t; &amp; intentiòad plura parum proficit. Unde vulgò di-<lb/>
citur</hi> wer viel Handwercke zugleich lernet/ der lernet &#x017F;elten eines<lb/>
wohl und recht <hi rendition="#aq">Berl. <hi rendition="#i">part 1. Deci&#x017F;. 26. n. 2.</hi> Et hinc puniendos e&#x017F;&#x017F;e,<lb/>
qui alterius officio &#x017F;e&#x017F;e immi&#x017F;cent, proditum e&#x017F;t <hi rendition="#i">l. in Provinciis C.<lb/>
de numer. &amp; actuar. l. hac parte. C. de proxim: Sacror: Serin:</hi> D. Rich-<lb/>
<note place="left">25</note>ter. <hi rendition="#i">Deci&#x017F;. 80 n. 39.</hi> Secus tamen hoc e&#x017F;&#x017F;e, &#x017F;i quis per longum tem-<lb/>
pus in duobus Collegiis fuerit, vel aliam ju&#x017F;tam cau&#x017F;am habeat,<lb/>
hocq&#x0301;; ca&#x017F;u eum in utroq; collegio tolerari po&#x017F;&#x017F;e, ait Jdem. <hi rendition="#i">l. n. 39.</hi><lb/>
<note place="left">26</note>Et qui ita duas diver&#x017F;as artes Mechanicas exercet, ad onera &amp; &#x017F;ta-<lb/>
tuta utriusq; collegii obligatur. <hi rendition="#i">c. po&#x017F;tulatis. 15. X de Conce&#x017F;&#x017F;: præb. l.</hi><lb/>
pen <hi rendition="#i">de offic: A&#x017F;&#x017F;es&#x017F;. l. 13.</hi> §. <hi rendition="#i">4. ad SC. Treb:</hi> Carpz. <hi rendition="#i">part. 3. Con&#x017F;t. 18 def.<lb/>
25. n. 12.</hi></hi></p></div><lb/>
<div n="3"><head><hi rendition="#aq">V,</hi></head><lb/>
<note place="left">27</note><p><hi rendition="#aq">VI, Statutum, qvo qvis prohibetur plures di&#x017F;cipulos ha-<lb/>
bere:</hi> Daß ein Mei&#x017F;ter nicht zuviel Lehriungen haltendarff.<lb/>
<hi rendition="#aq">Item,</hi> daß man keinem frembten Mei&#x017F;ter in eine Stadt bringen/<lb/>
<fw type="catch" place="bottom">und</fw><lb/>
<pb n="45" facs="#f0055"/>
<fw type="header" place="top"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g"><hi rendition="#k">Caput</hi></hi> V.</hi></fw><lb/>
und im Hau&#x017F;e &#x017F;chaffen la&#x017F;&#x017F;e: oder daß einer einen Ge&#x017F;ellen halten<lb/>
wolte. <hi rendition="#aq">Linden&#x017F;pur <hi rendition="#i">ad ordin, Prov. Würtemb. tit.</hi></hi> von Handwer-<lb/>
ckern <hi rendition="#i">5</hi>5. <hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">n. 9.</hi> Knip&#x017F;ch. <hi rendition="#i">d. c. n. 37.</hi></hi></p><lb/>
<p><hi rendition="#aq">Qværitur autem, an eju&#x017F;modi privilegium,</hi> daß einer kei-<note place="right">28</note><lb/>
nen frembden Mei&#x017F;ter oder Ge&#x017F;ellen in &#x017F;einem Hau&#x017F;e arbeiten<lb/>
la&#x017F;&#x017F;e/ <hi rendition="#aq">&#x017F;e&#x017F;e extendat ad loca privilegiata vel exempta, v.g. Aulam<lb/>
Principis, Domum Nobilis in civitate habitantis &amp;c. Neg. Atqve<lb/>
ita nuper judicavimus, dictatâ mulctâ contra collegium &#x017F;artorum,<lb/>
qvod id privata auctoritate au&#x017F;um fuerat.</hi></p></div></div><lb/>
<milestone unit="section" rendition="#hr"/><lb/>
<div n="2"><head><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g">CAPUT</hi> VI.<lb/>
DE <hi rendition="#g">STATUTORUM</hi> FI-<lb/>
NE ET EFFECTU.</hi></head><lb/>
<argument><p><hi rendition="#c"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g">SUMMARIA.</hi></hi></hi><lb/>
<hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">Statutorum opificum finis. n. 1.<lb/>
Opificum machinationes. n. 2.<lb/>
Effectus Statutorum. n. 3.<lb/>
Obligatio &#x017F;tatutorum quo<supplied>&#xA759;&#x0301;</supplied> &#x017F;e extendat. n. 5.<lb/>
Limites &#x017F;tatutorum &#x017F;ervandi. n. 6.<lb/>
Quod &#x017F;upra jurisdictionem Collegiorum e&#x017F;t, nullum debetur n. ult.</hi></hi></p></argument><lb/>
<div n="3"><head><hi rendition="#aq">I.</hi></head><lb/>
<p><hi rendition="#aq"><hi rendition="#in">L</hi>Egum &#x017F;eu &#x017F;tatutorum, qvibus collegia opificum con&#x017F;tituun.<note place="right">1</note><lb/>
tur, finis proximus e&#x017F;t, ut ordo inter artifices &amp; opifices &#x017F;er-<lb/>
vetur; artes &amp; opificia ad utilitatempublicam rite &amp; recte exer-<lb/>
ceantur:</hi> Sto&#x0364;hrer und Pfu&#x017F;cher/ &#x017F;o ihr Handwerck nicht recht<lb/>
erlernet/ abge&#x017F;chaffet werden/ <hi rendition="#aq">confu&#x017F;iones artificum evitentur;<lb/>
Minime vero, ut &#x017F;æpe per abu&#x017F;um fit, monopolicam pravitatem</hi><lb/>
<fw type="sig" place="bottom"><hi rendition="#aq">F</hi> 3</fw><fw type="catch" place="bottom"><hi rendition="#aq">exerce-</hi></fw><lb/>
<pb n="46" facs="#f0056"/>
<fw type="header" place="top"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g"><hi rendition="#k">De Statutorum Fine Et Effectu.</hi></hi></hi></fw><lb/>
<hi rendition="#aq">exercere, propriis commodis &#x017F;tudere, ac pro libitu operas vel o-<lb/>
pera æ&#x017F;timare.</hi></p><lb/>
<note place="left">2</note><p><hi rendition="#aq">Utcunqve enim opificia ad u&#x017F;um qvotidianum nece&#x017F;-<lb/>
&#x017F;aria, &amp; ob bonum finem con&#x017F;tituta &#x017F;int, malitia tamen &amp; abu&#x017F;us,<lb/>
ut alibi, maxime etiam apud hoc hominum genus invaluit. Te&#x017F;te<lb/>
namqve experientia tot machinis &amp; decipiendi artificiis pleriqve<lb/>
op fices in&#x017F;tructi &#x017F;unt, ut oculatum etiam Argum obcæcare, vel<lb/>
cauti&#x017F;&#x017F;imos quosqve circum venire valeant. Speidel. <hi rendition="#i">Specul. var. ju-<lb/>
rid. lit. H. n. 41.</hi></hi></p></div><lb/>
<div n="3"><head><hi rendition="#aq">II.</hi></head><lb/>
<note place="left">3</note><p><hi rendition="#aq">Effectus &#x017F;tatutorum e&#x017F;t: <hi rendition="#i">Obligatio,</hi> qvæ tonet collegiatos &#x017F;ive<lb/>
eos, qui &#x017F;unt ex Collegii numero</hi> die Zunfftbru&#x0364;der und Hand-<lb/>
wercksgeno&#x017F;&#x017F;en; <hi rendition="#aq">etiam in alio foro, qvam in foro Collegii, qvoad<lb/>
cau&#x017F;arum deciliones, non verò qvoad modum procedendi in ju.<lb/>
dieiomam cujusqve judicii &#x017F;tylus &#x017F;ervari debet. Schneidvv. <hi rendition="#i">ad</hi><lb/>
§. <hi rendition="#i">jus autem n. 15. de Jur. nat. Gent. &amp; Civ.</hi> Ubi tamen recte<lb/>
hoc limitat, qvod nimirum procedat tantum inter ip&#x017F;os Col-<lb/>
<note place="left">4</note>legiatos. Si qvis igitur conveniatur qvi non de Collegio</hi> der<lb/>
nicht aus gleichee Zunfft des Handwercks i&#x017F;t/ <hi rendition="#aq">à Collegiato<lb/>
allegante &#x017F;tatutum collegii, tale &#x017F;tatutum non obligat non<lb/>
collegiatum, e&#x017F;tqve ratio, qvia hujusmodi &#x017F;tatuta Collegiorum<lb/>
dicuntur conventiones, &#x017F;ed conventio inter certas per&#x017F;onas aliis<lb/>
non præjudicat. <hi rendition="#i">l. 27.</hi> §. <hi rendition="#i">pacta. ver&#x017F;. ante omnia. de Pact.</hi></hi></p><lb/>
<note place="left">5</note><p><hi rendition="#aq">C&#x0153;terum obligatio &#x017F;tatutorum non extendit &#x017F;e&#x017F;e ultra ne-<lb/>
gotia &amp; cau&#x017F;as, qvæ opificia concernunt:</hi></p><lb/>
<note place="left">6</note><p><hi rendition="#aq">Limites autem jurisdictionis &amp; obligationis ex ip&#x017F;o &#x017F;tatuto-<lb/>
rum tenore per&#x017F;piciendi, qvæ ut, &#x017F;upra monitum, habitâ deli-<lb/>
beratione cautè opificibus concedi debent.</hi></p><lb/>
<note place="left">7</note><p><hi rendition="#aq">Qvodcunqve igitur Collegià extra cau&#x017F;am artis ac profe&#x017F;&#x017F;i-<lb/>
onis &#x017F;uæ, vel præter, vel ultra &#x017F;tatuta conce&#x017F;&#x017F;a &#x017F;tatuunt, illud e&#x017F;t i-<lb/>
p&#x017F;o jure nullum: &amp; &#x017F;i &#x017F;tudio extendendæ jurisdictionis (:qvo non<lb/>
rarô ea laborare videmus:) in fraudem ordinarii Magi&#x017F;tratus hoc<lb/>
fecerint, arbitrariâ mulctâ, interdum privatione juris Collegii,</hi><lb/>
<fw type="catch" place="bottom"><hi rendition="#aq">non</hi></fw><lb/>
<pb n="47" facs="#f0057"/>
<fw type="header" place="top"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g"><hi rendition="#k">Caput</hi></hi> VI.</hi></fw><lb/>
<hi rendition="#aq">non inju&#x017F;te plectuntur. Qvandoqve &#x017F;tatuto opificii certa mul-<lb/>
cta contra tales determinatur.</hi></p></div></div><lb/>
<milestone unit="section" rendition="#hr"/><lb/>
<div n="2"><head><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g">CAPUT VII.<lb/>
DE STATUTORVM AC</hi><lb/>
Privilegiorum, quibus opificum<lb/>
Collegia gaudent, ab u&#x017F;ibus<lb/>
coercendis.</hi></head><lb/>
<argument><p><hi rendition="#c"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g">SUMMARIA.</hi></hi></hi><lb/>
<hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">Vitia &amp; noxiæ Collegiorum variæ. n. 1.<lb/>
Prudnetia requiritur in eonce&#x017F;&#x017F;ione &#x017F;tatuterum. n. 2.<lb/>
Recen&#x017F;entur frequentiores ac præcipui abu&#x017F;us opificum. n. 5. &amp; &#x017F;eqq.<lb/>
Remedia contra abu&#x017F;us i&#x017F;tos. n. 9. &amp; &#x017F;eqq.</hi></hi></p></argument><lb/>
<div n="3"><head><hi rendition="#aq">I.</hi></head><lb/>
<p><hi rendition="#aq"><hi rendition="#in">V</hi>Eri&#x017F;&#x017F;imum e&#x017F;t, quodexperientiâ Magi&#x017F;trâ edoctus <hi rendition="#i">inpr. addit.</hi><note place="right">1</note><lb/>
<hi rendition="#i">ad art. 3. tit. 13. lib. 4. Jur. Lubec</hi>: &#x017F;cribit optimus Commentator<lb/>
D. Dav. Mevius, in multis Civitatibus Collegiorum non pauca<lb/>
e&#x017F;&#x017F;e vitia, noxas, &amp; ex iis incrementi &amp; ornamenti impedimenta,<lb/>
dum ad &#x017F;uum ferè arbitrium parum pote&#x017F;tatis Magi&#x017F;tratibus reli-<lb/>
cto, omnia per abu&#x017F;um trahere nituntur. Et pluribus <hi rendition="#i">in Deei&#x017F;, o 1.<lb/>
n. 1. part</hi> 4. Jdem ita conqueritur: U&#x017F;u plus &#x017F;atis compertum e&#x017F;t,<lb/>
quam quæ &#x017F;ub incunabulis Civitatum c&#x0153;perunt Collegia, ut ut<lb/>
tunc prospera &amp; utilia, tandem in noxam abierint, ita, ut per illa<lb/>
Magi&#x017F;tratuum auctoritas evile&#x017F;cat, &#x017F;upprimatur, leges publicæ<lb/>
&#x017F;ub illorum placita trahantur, privata ex&#x017F;urgant, &amp; publicis re-<lb/>
bus formam dase conentur, enerventur, contumaciæ Civium &#x017F;it</hi><lb/>
<fw type="catch" place="bottom"><hi rendition="#aq">indè</hi></fw><lb/>
<pb n="48" facs="#f0058"/>
<fw type="header" place="top"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g"><hi rendition="#k">De Statutorum Ac Priviligiorum</hi></hi></hi></fw><lb/>
<note place="left">2</note><hi rendition="#aq">indè præ&#x017F;idium, multorum motuum occa&#x017F;io &amp; fomentum. <hi rendition="#i">Con-<lb/>
cedere igitur, regere &amp; &#x017F;ervare Collegia non po&#x017F;tremum politicæ pru-<lb/>
dentiæ exi&#x017F;tit.</hi> Fuerunt e Politicis, qui ob frequentiorem abu&#x017F;um,<lb/>
qui in rectum u&#x017F;um aut faciles exorbitantias illa in Republ: non<lb/>
in&#x017F;tituenda putent. Licet autem corrigendis Collegiorum ro-<lb/>
tulis &#x017F;eu &#x017F;tatutis jus non deficiat, communis tamen Collegiorum<lb/>
cau&#x017F;a, cuietiam in uno ob exemplum &amp; metum in cætera ab o-<lb/>
mnibus tenaciter in&#x017F;i&#x017F;titur, &#x017F;ine turbis &amp; formidine publicorum<lb/>
motuum id tentare non permittit. Mev. <hi rendition="#i">ad Jus Lub: d. l. n. 15.</hi></hi></p><lb/>
<note place="left">3</note><p><hi rendition="#aq">Eju&#x017F;modi attentata opificum &#x017F;everè coërceri ad Reip: utili.<lb/>
<note place="left">4</note>tatem pertinet Carp<hi rendition="#i">z part. 3. Deci&#x017F; 285. n. 3.</hi> Sunt autem eorum<lb/>
abu&#x017F;ustam varii &amp; froquentes, ut hic omnes recen&#x017F;ere nimis lon-<lb/>
<note place="left">5</note>gum foret. Ex præcipuis &#x017F;unt, quando licentiam ad opificia ve-<lb/>
niendi &#x017F;ub obtentibus irrationalibus re&#x017F;tringere audent, v. g.</hi></p><lb/>
<p>1 <hi rendition="#aq">Quod &#x017F;i in exhibendo artificio</hi> Kun&#x017F;t oder Mei&#x017F;ter&#x017F;tu&#x0364;ck/<lb/>
<hi rendition="#aq">ut vocant aliàs non improbo, acce&#x017F;&#x017F;erit quædam infelicitas, atti-<lb/>
fici &#x017F;atis bono &amp; probato iniq uè noxia &#x017F;it.</hi></p><lb/>
<p>2 <hi rendition="#aq">Quód tale opus magi&#x017F;trale conficere ad&#x017F;tringantur in<lb/>
collegium recipiendi, cujus hodie non rarò nulla utilitas &amp; u&#x017F;us<lb/>
<note place="left">6</note>jam dudum ob&#x017F;olevit. D Joh. Limnæ: de <hi rendition="#i">jur. Publ: tom: 4. lib. 4. c. 8.<lb/>
n. 307.</hi> Ubi etiam opera magi&#x017F;tralia in Marchio natu Brandeb. lege<lb/>
publicâ determinata refert, quæ hîc adponere non pigrabimur.</hi></p><lb/>
<p><hi rendition="#aq">Jn Marchionatu Brandenburgen&#x017F;i Onoldino,</hi> &#x017F;ollen Mei-<lb/>
&#x017F;ter&#x017F;tu&#x0364;cke gemachet werden/ 1. Im Haffner Handwerck/ ein Dreyling/<lb/>
der ohngefehr drey&#x017F;ig maß helt/ eine Stock Kachel/ und Guttropf Krug.<lb/>
2. Rothgerber Handwerck/ vierley leder in einer Kufen zuzurichten/ alß<lb/>
Roßleder/ Rindleder/ Bockleder/ und Kalbfell. 3. Ku&#x0364;r&#x017F;chner Hand-<lb/>
werck/ Einen Engeli&#x017F;chen Kropfenen Schoß/ darzu &#x017F;ollen kemmen 25.<lb/>
Engeli&#x017F;che Kro&#x0364;pf/ die lenge &#x017F;olches &#x017F;choß &#x017F;oll &#x017F;eyn/ &#x017F;iebendhalbvierttel/ o-<lb/>
ben aber im auf&#x017F;toß fu&#x0364;nf Elen/ in der Zwernad Sechs E en/ &#x017F;ambt einem<lb/>
blancken Zrig/ in der weiten/ und ein Pofet neun Elen/ dann einen Kin-<lb/>
desbeltz/ darzu &#x017F;ollen kommen: Acht Engeli&#x017F;che Kro&#x0364;pf/ die lenge &#x017F;olches<lb/>
Kindsbeltzes &#x017F;oll &#x017F;ein eine Elen/ die weite/ ein fach/ drey Elen/ fornen<lb/>
<fw type="catch" place="bottom">&#x017F;chieb</fw><lb/>
<pb n="49" facs="#f0059"/>
<fw type="header" place="top"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g"><hi rendition="#k">Caput VII.</hi></hi></hi></fw><lb/>
&#x017F;chieb &#x017F;chlitzlein runder/ und unten herumb/ mit drey&#x017F;chneidigem Fehe-<lb/>
brem/ eines Daumen breit/ die Ermel in der mitte/ mit ausge&#x017F;chnittenen<lb/>
La&#x0364;plein/ das Gollerlein aber mit Marder Kehlen. 4. Huterhandwerck.<lb/>
Einen breiten Pra&#x0364;latenhudt/ einen breiten Schnayenhut/ einen Hut/ wie<lb/>
die Bu&#x0364;rger tragen/ und ein paar Socken in guter la&#x0364;ng/ u&#x0364;ber die Knie<lb/>
herauf. 5 Leinweber handwerck in der Stadt Onoltzbach. Ein Kamanke/<lb/>
Sechs Vierteil breit/ Vierzehen&#x017F;cha&#x0364;fftig/ von Sechzehen hundert fa&#x0364;den<lb/>
mit dem Nachtrit/ zum andern abermahl ein Kamaka/ Sechs Virtel<lb/>
breit/ acht&#x017F;cha&#x0364;fftig/ von 14. hundert fa&#x0364;den/ dem Zuge nach/ zum dritten<lb/>
gelei&#x017F;te Ti&#x017F;chtu&#x0364;cher fu&#x0364;nf viertel breit/ &#x017F;echs&#x017F;cha&#x0364;fftig/ von Zehenhundere<lb/>
fa&#x0364;den. Zum 4. Ein Euchzeug 6. Virtelbreit 4. &#x017F;cha&#x0364;fftig von 1800 Fa&#x0364;den.<lb/>
Die Mei&#x017F;ter auf dem Lande &#x017F;ollen nachfolgende &#x017F;tu&#x0364;cke machen/ er&#x017F;tlich<lb/>
Ti&#x017F;chtu&#x0364;cher mit Lei&#x017F;ten 5. virtel breit/ Sechs&#x017F;cha&#x0364;fftig von 800 Fa&#x0364;den/<lb/>
zum 2. Handwehlen/ hin und wieder gerautet. 3. Virtel breit vier&#x017F;cha&#x0364;fftig<lb/>
von 1400 Fa&#x0364;den/ zum 4 ein Tuchzeug Sechsvirtel breit/ Vier&#x017F;cha&#x0364;fftig/<lb/>
von 1600. fa&#x0364;den/ und &#x017F;oll die&#x017F;er Mei&#x017F;ter&#x017F;tu&#x0364;ck ein jegliches 12. Elen lang<lb/>
&#x017F;eyn. 6. Schneiderhandwerck in der Statt On&#x017F;pach; Wer alda Mei&#x017F;ter<lb/>
werden will/ &#x017F;oll ko&#x0364;nnen machen/ er&#x017F;tlich ein wagentuch/ ein Roßdeck/<lb/>
und ein Satteldeck/ zum andern einen Grafen/ oder Herrn/ und &#x017F;ein Ge-<lb/>
mahl zu ihren Hochzeitlichen ehren zukleiden/ zum Dritten einen Edel-<lb/>
mann/ und &#x017F;eine Hauß Frau &#x017F;ambt einer Jungfraw in einen Frawen Zim-<lb/>
mer/ wie die&#x017F;elbe in ihrem Stand/ und Ehren zugehen pflegen/ zukleiden/<lb/>
zum 5. einen <hi rendition="#aq">Doctor</hi>/ einen Prie&#x017F;ter/ <hi rendition="#aq">it:</hi> einen Bu&#x0364;rger/ und einen Bau-<lb/>
ern/ wie die in ihren &#x017F;tand und ehren gehen &#x017F;ollen/ zukleiden/ 7. Seiler<lb/>
handwerck. er&#x017F;tlich ein Krieg&#x017F;eil/ &#x017F;o 40. pfund &#x017F;chwer/ und 40 Ellen lang/<lb/>
eine halbe Elle zu lang/ oder zu kurtz/ <hi rendition="#aq">it:</hi> ein halb pfund zuleicht/ oder zu<lb/>
&#x017F;chwer/ zum 2. ein Vogel&#x017F;eil/ 40 Ellen lang/ 16. pfund &#x017F;chwer/ <hi rendition="#aq">it:</hi> eine hal-<lb/>
be Elle zu lang oder zu kurtz/ wie auch ein virtel zu &#x017F;chwer/ oder zu leicht/<lb/>
zum 3. ein Heege&#x017F;eil/ Sechs ma&#x017F;chen lang/ &#x017F;echs ma&#x017F;chen breit/ mit &#x017F;ambt<lb/>
dem &#x017F;trange &#x017F;oll am gewicht Dritthalb pfund haben/ 8. Zimmerleut/ hand-<lb/>
werck/ zur Prob/ und Mei&#x017F;ter&#x017F;tu&#x0364;ck er&#x017F;tlich einen bau/ mit dreyen &#x017F;tock-<lb/>
wercken/ welcher zwey und Siebenzig &#x017F;chuchlang/ zwey und funfzig &#x017F;chue<lb/>
in die weite/ und 10. Schue in die Schreg gezogen/ abrei&#x017F;en/ und in die<lb/>
<hi rendition="#aq">vi&#x017F;i</hi>rung &#x017F;tellen. Das unter Stockwerck/ oder Gaden/ &#x017F;oll von Steinwerck<lb/>
&#x017F;eyn/ das andere Stockwerck aber in Gemach gerichtet/ das 3. &#x017F;oll einen<lb/>
<fw type="sig" place="bottom">G</fw><fw type="catch" place="bottom">Saal</fw><lb/>
<pb n="50" facs="#f0060"/>
<fw type="header" place="top"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g"><hi rendition="#k">De Statutorum Ac Privilegiorum.</hi></hi></hi></fw><lb/>
Saal gewinnen/ der durchauß gantz frey/ und mit einen zweyfachen ge-<lb/>
henck an dem Tach&#x017F;tul gehenget/ und &#x017F;oll das Tachwerck nichts de&#x017F;to weni-<lb/>
ger/ mit einem einfachen gehenck in der mitte ver&#x017F;ehn &#x017F;eyn/ welcher nun<lb/>
Mei&#x017F;ter werden will/ der &#x017F;oll den abriß er&#x017F;t ge&#x017F;etzter ma&#x017F;&#x017F;en verfertigen/ und<lb/>
einen u&#x0364;ber&#x017F;chlag machen/ wie viel mann &#x017F;ta&#x0364;mme holtz/ deren ein je-<lb/>
der zu 42. &#x017F;chne lang gerechnet/ zu &#x017F;olchem ban bedorffen werden:<lb/>
da aber der jenige/ &#x017F;o Mei&#x017F;ter zu werden begehret/ fallen/ und bey Sechs<lb/>
Sta&#x0364;mmen holtz/ drunter oder dru&#x0364;ber/ nicht zutreffen wu&#x0364;rde/ der &#x017F;oll zum<lb/>
Mei&#x017F;ter nicht zugela&#x017F;&#x017F;en werden/ doch ihme bevohr&#x017F;tehen/ nach ausgang<lb/>
eines viertheil Jahrs wieder an&#x017F;uchen/ und eine neue prob oberzehlter ge-<lb/>
&#x017F;talt zumachen. Wu&#x0364;rde er aber zum andern mahl fallen/ &#x017F;oll er wieder ein<lb/>
virtel Jahr nachwartten/ und da er alßdann zur dritten Prob abermahls<lb/>
vor denn vier verordneten Zunfftmei&#x017F;tern nicht be&#x017F;tu&#x0303;nde/ &#x017F;oll er ferner gar<lb/>
nicht zugela&#x017F;&#x017F;en werden/ 9. Beckenhandwerck hat kein Mei&#x017F;ter&#x017F;tu&#x0364;ck/ &#x017F;on-<lb/>
dern wer darinnen Mei&#x017F;ter werden will/ der &#x017F;oll vor allen dingen &#x017F;einen<lb/>
Lehrbrief/ daß er zwey Jahr gelernet/ und darnach zwey Jahr auf dem<lb/>
handwercke gewandert/ auflegen/ und bewei&#x017F;en/ und dann einem hand-<lb/>
wercke 8 fl. fu&#x0364;r das Mei&#x017F;tergeldt in die Laden/ und darneben vier fl. fu&#x0364;r eine<lb/>
Verehrung/ und al&#x017F;o 12 fl. auflegen/ und bezahlen/ Alß dann/ und nicht ehe<lb/>
&#x017F;oll er fu&#x0364;r einen Mei&#x017F;ter aufgenommen/ und erkandt/ und ihme das backe&#x0303;<lb/>
durch die Sechs Mei&#x017F;ter erlaubt/ und zugela&#x017F;&#x017F;en/ und u&#x0364;ber obbe&#x017F;timbte<lb/>
12. fl. weiters nicht be&#x017F;chweret werden/ So aber eines Mei&#x017F;ters Sohn/ oder<lb/>
der &#x017F;o eines Mei&#x017F;ters Tochter/ oder nachgela&#x017F;&#x017F;ene Wittib in der Stadt/ oder<lb/>
auf dem Lande zur Ehe nehme/ Mei&#x017F;ter wu&#x0364;rde/ die&#x017F;e alle &#x017F;ollen der halben<lb/>
Mer&#x017F;tergelds gefreyet/ und nur 4 fl zugeben &#x017F;chuldig &#x017F;eyn. 10. das Schlo&#x0364;&#x017F;-<lb/>
&#x017F;er. Bu&#x0364;ch&#x017F;en- Uhr und Windenmacher Handwercks Ordnung bringet mit<lb/>
&#x017F;ich/ daß wer darin Mei&#x017F;ter werden will/ &#x017F;oll &#x017F;einen Geburts brief/ und<lb/>
Zeugniß/ beneben &#x017F;einen ordentlichen Lehrbrief/ <hi rendition="#aq">quod in cæteris quoq; o-<lb/>
mnibus opificiis ob&#x017F;ervatur</hi>/ einen handwercke auflegen/ <hi rendition="#aq">it</hi> &#x017F;oll er aus den<lb/>
nachfolgenden Mei&#x017F;ter&#x017F;tu&#x0364;ck 2. Wie handwerck brauch/ und gewohnheit i&#x017F;t/<lb/>
machen/ und &#x017F;ind nehmlich die&#x017F;es die Mei&#x017F;ter&#x017F;tu&#x0364;cke/ wie folget: Er&#x017F;tlich<lb/>
&#x017F;oll ein Schlo&#x0364;&#x017F;&#x017F;er ein Thruhen Schloß machen/ mit 5. fallen/ daß offen- und<lb/>
zuhelt/ drey fallen in der mitten/ in einen Kloben/ und dann auf eine jede<lb/>
&#x017F;eiten einfallen/ und ein zugericht mit drey Stern/ drey Creutz/ und vier<lb/>
reif/ ein mittelbruck/ und ein Zag unter die Schlepriegel/ alles &#x017F;auer palli-<lb/>
<fw type="catch" place="bottom">ret/</fw><lb/>
<pb n="51" facs="#f0061"/>
<fw type="header" place="top"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g"><hi rendition="#k">Caput</hi> VII</hi></hi></fw><lb/>
ret/ zum 2. ein Thu&#x0364;r&#x017F;chloß/ mit 4. Riegein/ und zwo liegende fallen/ auf<lb/>
jede &#x017F;eite eine/ daß auch offen/ und zuhelt/ das u&#x0364;mbgericht mit 12 Kolben-<lb/>
reif/ und ein mittelbru&#x0364;ck/ alles durchauspallirt/ zum 3. ein Ti&#x017F;ch&#x017F;chloß<lb/>
mit 4 Herings Na&#x017F;en/ das offen/ und zuhelt/ auch gehobe&#x0303;/ und ge&#x017F;choben i&#x017F;t/<lb/>
und das zugericht mit 6. Krucken reifen/ eine mittelbruck und &#x017F;auer pallirt.<lb/>
Zum 4. ein Truhen Schloß mit 2. langen Riegeln/ und 4. Ko&#x0364;pfen/<lb/>
und in der mitten 3. fallen/ in einen Kloben/ das offen- und zuhelt/ daß<lb/>
umgericht mit 20. gerathen reifen/ und ein mittelbruck/ auch &#x017F;auer pallirt.<lb/>
Zum 5. ein Saltzmaß mit einem umdgehenden an&#x017F;toß/ daß ein Schlu&#x0364;&#x017F;&#x017F;el<lb/>
den andern herauß treibe/ mit zweyen Boltzen/ und wenn mann auf&#x017F;chleu&#x017F;t/<lb/>
daß die Bo&#x0364;ltz&#x017F;chen rau&#x017F;&#x017F;pringen/ zum 6. ein thu&#x0364;r&#x017F;chloß mit vier Riegeln/<lb/>
und ein&#x017F;chlie&#x017F;&#x017F;enden fallen/ die Riegel von einander/ das offen und zuhelt/<lb/>
das umgericht mit 10. &#x017F;chellreifen/ und ein mittelbruck/ &#x017F;auer pallirt.</p><lb/>
<p>Bu&#x0364;ch&#x017F;enmacher. Zum 1. &#x017F;oll ein Bu&#x0364;ch&#x017F;enmacher machen ein Ziel<lb/>
rohr/ daß da wohl be&#x017F;cho&#x017F;&#x017F;en &#x017F;ey und das Rohr &#x017F;oll er &#x017F;elb&#x017F;ten machen/ und<lb/>
&#x017F;chmieden/ zum andern ein Bu&#x0364;r&#x017F;chbu&#x0364;ch&#x017F;en/ mit zweyen &#x017F;chu&#x0364;&#x017F;&#x017F;en/ aus et-<lb/>
nen Rohr/ mit 2. Schlo&#x0364;&#x017F;&#x017F;ern auf einen blech/ daß ein Schloß vor dem an-<lb/>
dernloßgehet/ und &#x017F;oll das Rohr &#x017F;elb&#x017F;ten &#x017F;chmieden/ zum dritten ein ge-<lb/>
knu&#x0364;pffte ey&#x017F;erne bu&#x0364;ch&#x017F;en/ die Rohr auf einander gelo&#x0364;tt/ zum 4. ein einfache<lb/>
Fewrbu&#x0364;ch&#x017F;en/ auch ei&#x017F;ene mit einen verborgenen Welbaum.</p><lb/>
<p>Uhrmacher handwerck. Zum 1. &#x017F;oll ein Uhrmacher machen/ ein Vir-<lb/>
tel uhr/ einer &#x017F;pannen hoch/ die die tags lenge/ das <hi rendition="#aq">A&#x017F;trolabium</hi>/ die<lb/>
Virtel/ und &#x017F;tund zeigt/ wie es dann &#x017F;chla&#x0364;gt/ 2. eine kleine flache zeigende<lb/>
uhr/ mit einem Mond&#x017F;chein/ zum dritten auch eine flache &#x017F;chlagende Bir-<lb/>
tel uhr/ die &#x017F;tu&#x0364;cke auf den uhrmachen &#x017F;ollen <hi rendition="#aq">probirt</hi> werden/ durch die ge-<lb/>
&#x017F;chwornen/ worauf einer die &#x017F;tu&#x0364;cke machet/ &#x017F;oll einer treiben/ zum 4. Die-<lb/>
weil es bra&#x0364;uchlich/ auch/ von alterhero/ daß die gro&#x017F;&#x017F;en uhrmacher/ auch<lb/>
Mei&#x017F;ter &#x017F;tu&#x0364;cke machen/ &#x017F;oll einer ein gevirte gewicht Uhrmachen/ die zwo<lb/>
&#x017F;pannen hoch i&#x017F;t/ &#x017F;oll virtel und &#x017F;tund &#x017F;chlagen/ alß auch Zeiger/ &#x017F;onderlich<lb/>
&#x017F;ollen die zwo&#x0364;lff Zeichen Sonn/ und Mond ordentlich nach dem Calender<lb/>
gehen/ daß mann &#x017F;ehen kann/ zu welchem Zeichen die Sonne/ auch der<lb/>
Mond i&#x017F;t/ und wie der Mond ab- und zunimbt. Sonderlich wenn mann<lb/>
den Virtel Zeiger treibt/ &#x017F;olln alle Zeiger mit gehen. Es &#x017F;ollen die uhren<lb/>
groß und klein <hi rendition="#aq">probirt</hi> werden/ durch die verordneten/ will ander&#x017F;t ein<lb/>
Mei&#x017F;ter der &#x017F;tu&#x0364;ck ein Lob haben und be&#x017F;tehen. Zum 5. Wann einer das groß<lb/>
und klein uhrmachen treiben will/ &#x017F;oll er die machen Zwey &#x017F;pannen hoch/<lb/>
und<lb/>
<fw type="sig" place="bottom">G 2</fw><lb/>
<pb n="52" facs="#f0062"/>
<fw type="header" place="top"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g"><hi rendition="#k">De Statutorum Ac Privilegiorum.</hi></hi></hi></fw><lb/>
und darnach eine kleine flache &#x017F;chlagende virtel uhr machen damit er auch<lb/>
zwey Mei&#x017F;ter&#x017F;tu&#x0364;cke machet.</p><lb/>
<p>Windenmacher. Es &#x017F;oll ein Windenmacher eine gute Spann win-<lb/>
den/ ein acht und virzigen zum Stahel machen/ die <hi rendition="#aq">probirt</hi> &#x017F;oll werden/<lb/>
und durchauß pallirt &#x017F;eyn/ Es i&#x017F;t auch von alters hero/ und handwercks<lb/>
gebrauch/ da einer Mei&#x017F;ter werden/ und die Mei&#x017F;ter&#x017F;tu&#x0364;cke aufnehmen will/<lb/>
&#x017F;oll er denn Richter/ und ge&#x017F;chwornen Mei&#x017F;tern ein drunck zugeben &#x017F;chuldig<lb/>
&#x017F;eyn/ &#x017F;ich auch al&#x017F;obalden erkleren/ was er von dem vorgemelden Mei&#x017F;ter-<lb/>
&#x017F;tu&#x0364;cken vor zwey nehmen/ und machen will/ hernacher auch bey den&#x017F;elben<lb/>
verbleiben/ desgleichen/ wenn einer in machung der Mei&#x017F;ter&#x017F;tu&#x0364;cke wohl be-<lb/>
&#x017F;tanden/ al&#x017F;o daß er mit &#x017F;einer arbeit/ einen jeden/ er &#x017F;ey wer der woll/<lb/>
ver&#x017F;chencken/ &#x017F;o i&#x017F;t es vor alters al&#x017F;o alhier geholten worden/ auch gebra&#x0364;uch-<lb/>
lich/ und herkommens/ daß ein jeder der Mei&#x017F;ter werden will/ einem hand-<lb/>
werck 6. fl anflegen &#x017F;olle/ ob aber einer in das handwerck heyrath/ &#x017F;oll er<lb/>
alß dann des halben gelds befreyet und erla&#x017F;&#x017F;en &#x017F;eyn/ und al&#x017F;o fu&#x0364;r einen<lb/>
Mei&#x017F;ter aufgenommen werden/ und &#x017F;oll eines Mei&#x017F;ters Sohn/ Tochter o-<lb/>
der Wittfraw/ die Mei&#x017F;ter&#x017F;tu&#x0364;ck nichts wenigers/ wie andere zu machen<lb/>
&#x017F;chuldtg &#x017F;eyn. Doch &#x017F;oll auch benebe&#x0303; die&#x017F;em keiner zum Mei&#x017F;ter angenom&#x0303;en<lb/>
werde&#x0303;/ er &#x017F;ey dan&#x0303; zuvor Ge&#x017F;elle worden/ habe 3. Jahr auf dem handwercke<lb/>
gewa&#x0303;dert un&#x0303; de&#x0303; handwercke alß dan&#x0303;/ &#x017F;o viel er ohngefehrlich in 5. woche&#x0303; ver-<lb/>
diene&#x0303; kan&#x0303;/ aufgelegt. 11. Schreinerhandwercks Ordnug zu Kitzinge&#x0303; vermag/<lb/>
wan&#x0303; ein frembder Ge&#x017F;ell Mei&#x017F;ter werde&#x0303; will/ &#x017F;oll der&#x017F;elbe zum fo&#x0364;rder&#x017F;te&#x0303; die<lb/>
ordentliche Obrigkeit darumb er&#x017F;uchen/ alß dann und &#x017F;o es ihme von der<lb/>
Obrigkeit verwilliget/ und er zu einem Bu&#x0364;rger angenommen wird/ &#x017F;oll er<lb/>
einem Ehr&#x017F;amen handwergke/ einen <choice><orig>Geburths-und</orig><reg>Geburths- und</reg></choice> Lehrbrief auflegen/<lb/>
und hernachmals alßbalden/ &#x017F;ein Mei&#x017F;ter&#x017F;tu&#x0364;ck/ alß nehmlich ein Thruhen<lb/>
und Brei&#x017F;piel/ &#x017F;ambt ihrer austheilung/ wie ihme die von geordneten<lb/>
Mei&#x017F;ter/ angezeigt wird/ fertigen/ und machen/ <hi rendition="#aq">Jtem</hi> wenn ein frembder<lb/>
Ge&#x017F;ell des Schreiner handwercks ein Wittfraw nehme/ &#x017F;o &#x017F;oll er den Vor-<lb/>
theil haben/ wie eines Mei&#x017F;ters Sohn/ oder wie ein frembder Ge&#x017F;ell/ der<lb/>
&#x017F;eines Mei&#x017F;ters Tochter nimbt/ alleine ein &#x017F;tu&#x0364;ck/ alß nehmlich ein Truhen<lb/>
zumachen/ doch &#x017F;ollen &#x017F;olche die das eine/ oder zwey Mei&#x017F;ter&#x017F;tu&#x0364;cke zumache&#x0303;<lb/>
&#x017F;chuldig/ nicht macht haben/ einigen Ge&#x017F;ellen/ &#x017F;ie haben dann &#x017F;olche Mei-<lb/>
&#x017F;ter&#x017F;tu&#x0364;cke ausgemachet/ zu fo&#x0364;rdern. Wann dann einer die Mei&#x017F;teru&#x0364;u&#x0364;cke<lb/>
al&#x017F;o ausgemachet/ und damit/ wie &#x017F;ich gebu&#x0364;hret/ vor denn ge&#x017F;chwornen<lb/>
Mei&#x017F;tern/ die &#x017F;ich auch in der be&#x017F;ichtigung immer weißlich halten &#x017F;ollen/<lb/>
<fw type="catch" place="bottom">be&#x017F;tan-</fw><lb/>
<pb n="53" facs="#f0063"/>
<fw type="header" place="top"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g"><hi rendition="#k">Caput</hi> VII</hi></hi></fw><lb/>
be&#x017F;tanden/ &#x017F;o &#x017F;oll er ohnverzu&#x0364;glich 6 fl. zum Mei&#x017F;terrecht auflegen/ davon<lb/>
der halbe theil einem Erb: Rath/ und der andere halbe theil dem handwerck<lb/>
zuge&#x017F;tellet werden/ Im fall er aber mit denn Mel&#x017F;ter&#x017F;tu&#x0364;cken nicht be&#x017F;tande&#x0303;/<lb/>
&#x017F;ondern fa&#x0364;llig erkandt/ &#x017F;o &#x017F;oll er ein gantz virtel Jahr wieder zuru&#x0364;cke zu&#x017F;tehe&#x0303;<lb/>
&#x017F;chuldig &#x017F;eyn/ und aller er&#x017F;t nach ausgang de&#x017F;&#x017F;elben Virtel Jahrs wieder-<lb/>
umb vor einem handwerck anlangen/ und da er alß dann zugela&#x017F;&#x017F;en/ das<lb/>
Mei&#x017F;ter&#x017F;tu&#x0364;ck vom neuen machen/ da aber ein frembder Ge&#x017F;ell/ Mei&#x017F;ters<lb/>
Sohn/ oder ein anderer/ der &#x017F;ich zu eines Mei&#x017F;ters Wittib/ oder Tochter<lb/>
heyrathet/ ehe/ und zuvor die be&#x017F;timbte Zeit verflo&#x017F;&#x017F;en ausmachete/ und<lb/>
damit be&#x017F;tu&#x0364;nde/ &#x017F;oll ihme alß dann ungewehrt &#x017F;eyn/ alßbalden Ge&#x017F;ellen zu<lb/>
fo&#x0364;rdern/ und einzu&#x017F;tellen/ <hi rendition="#aq">Jtem</hi> da nun einer das Mei&#x017F;ter&#x017F;tu&#x0364;cke ausgema-<lb/>
chet/ und vor denn ge&#x017F;chwornen Mei&#x017F;tern be&#x017F;tanden/ &#x017F;oll er denn ge&#x017F;chwor-<lb/>
nen Mei&#x017F;tern 3 fl. fu&#x0364;r eine Mahlzeit zu geben &#x017F;chuldig &#x017F;eyn/ daß ich dann<lb/>
begebe/ und zutruge daß eines Mei&#x017F;ters Sohn wolte alhie Mei&#x017F;ter werden/<lb/>
oder aber &#x017F;on&#x017F;ten ein frembder ehrlicher Ge&#x017F;ell des Schreinerhandwercks<lb/>
eines Mei&#x017F;ters Tochter nehme/ und wolt Mei&#x017F;ter werden/ &#x017F;o &#x017F;oll er einen<lb/>
Vortheil haben/ und alleine das eine Mei&#x017F;ter&#x017F;tu&#x0364;ck/ alß nehmlich die truhn<lb/>
zu machen/ darzu auch mehr nicht/ denn drey fl. halb einen Erbarn Rath/<lb/>
und halb einen handwerck zuerlegen &#x017F;chuldig &#x017F;eyn. Und wo etwann ein<lb/>
frembder Ge&#x017F;ell in Leibes&#x017F;chmachheit fiele/ oder auch ein armer Mei&#x017F;ter in<lb/>
langwierige Kranckheit geriethe/ &#x017F;o &#x017F;oll ihme von des handwercks Vorrath/<lb/>
nach zimblicher nochdurfft geholffen werden/ 12. Des Gla&#x017F;er handwercks-<lb/>
Ordnung unterhalb gebu&#x0364;rges <hi rendition="#aq">&#x017F;tatuirt</hi>/ daß ein jeder &#x017F;o Mei&#x017F;ter werden will/<lb/>
&#x017F;eine Mei&#x017F;ter&#x017F;chafft bewahre mit nachfolgenden Mei&#x017F;ter&#x017F;tu&#x0364;cken: alß er&#x017F;tlich<lb/>
ein Scheuben&#x017F;tu&#x0364;ck/ von 60. gantzen Scheuben/ an vier orthen zu gantzen/<lb/>
&#x017F;o inwendig gekno&#x0364;pfft/ und außwendig geziehut/ zum andern ein Qvartier-<lb/>
&#x017F;tu&#x0364;ck/ von 36. Virtel/ und 13. Scheuben/ darzu &#x017F;oll er brauchen zweene<lb/>
bund Spe&#x017F;&#x017F;ers glaß/ und &#x017F;o das Qvartier ausgemachet worden/ &#x017F;ollen<lb/>
da&#x017F;&#x017F;elb die ge&#x017F;chwornewiederumb auszn&#x017F;chneiden/ die Virtel auseinander<lb/>
zuvermengen/ und ihme die wieder auf ein neues zu&#x017F;etzen/ zuzu&#x017F;tellen macht<lb/>
haben/ welches auch innwendig gekno&#x0364;pfft und außwendig verziehnt &#x017F;eyn<lb/>
&#x017F;oll/ zum 3. ein verkehrt rauthen &#x017F;tu&#x0364;ck/ 58 Rauten/ auch innwendig ge-<lb/>
kno&#x0364;pft/ und außwendig geziehnt: doch &#x017F;ollen die ge&#x017F;chworne Me&#x017F;&#x017F;ter/ aus<lb/>
beweglichen uhr&#x017F;achen die Mei&#x017F;ters So&#x0364;hne/ oder die jenigen/ &#x017F;o &#x017F;ich zu<lb/>
Wittfrauen/ und Mei&#x017F;ters To&#x0364;chter verheyrathen/ macht haben/ &#x017F;ie zu-<lb/>
weiln in den er&#x017F;t ge&#x017F;chriebenen zweyen Mei&#x017F;ter&#x017F;tu&#x0364;cken eines zubefreyen/ her-<lb/>
<fw type="sig" place="bottom">G 3</fw><fw type="catch" place="bottom">gegen</fw><lb/>
<pb n="54" facs="#f0064"/>
<fw type="header" place="top"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g"><hi rendition="#k">De Statutorum Ac Privilegiorum.</hi></hi></hi></fw><lb/>
gegen &#x017F;ollen die frembden Ge&#x017F;ellen/ &#x017F;o &#x017F;ich zu der Mei&#x017F;ter Gla&#x017F;er Hand-<lb/>
wercks hinterla&#x017F;&#x017F;enen Wittiben/ oder To&#x0364;chtern zu verheyrathen begehren/<lb/>
u&#x0364;ber obbe&#x017F;timbte Lehr/ und Wander Jahr/ noch ein halb Jahr bey denn<lb/>
Mei&#x017F;tern zu arbeiten &#x017F;chuldig &#x017F;eyn/ deren Orthen die Wittib oder Tochter<lb/>
ihre Wohnung hat/ es were dann &#x017F;ach/ daß der orthen &#x017F;on&#x017F;ten keine Werck-<lb/>
&#x017F;tatt angerichtet. Vor das 4. da nun einer zum er&#x017F;ten/ oder andern mahl<lb/>
fallen wu&#x0364;rde/ der &#x017F;olle alßdannhernacher/ &#x017F;o er &#x017F;ich zu un&#x017F;erm Fu&#x0364;r&#x017F;tenthu-<lb/>
men zurichten begehrt/ noch ein Virtel Jahrs/ die frembde aber ein halb<lb/>
Jahr/ &#x017F;till&#x017F;tand haben. Begebe &#x017F;ich aber/ daß er zum drittenmahl fiel/<lb/>
und an dem gewo&#x0364;hnlichen Zunfftag die gefertigte Mei&#x017F;ter&#x017F;tu&#x0364;cke/ von denn<lb/>
anwe&#x017F;enden Mei&#x017F;tern auch vor ungu&#x0364;ldig erkennt; &#x017F;olle er nicht allein jedes-<lb/>
mahls/ des aufgelegten gelts/ &#x017F;ondern auch forthin der Mei&#x017F;ter&#x017F;tu&#x0364;cks ver-<lb/>
lu&#x017F;tigt &#x017F;eyn/ und nimmermehr darin zugela&#x017F;&#x017F;en werden/ 13. Der Schu-<lb/>
macher handwercks Ordnung in den Ambtern Cadolsburgt/ Langen Zern<lb/>
Marckelbach/ Roß&#x017F;tall/ und Hagenbuch/ vermag/ daß der jenige/ &#x017F;o<lb/>
Mei&#x017F;ter werden will/ zum fo&#x0364;rder&#x017F;ten &#x017F;einer ehrlichen geburth/ redlichen her-<lb/>
kommens/ und daß er an den jenigen orthen er &#x017F;ich zuvor aufenthalten kei-<lb/>
ner u&#x0364;belthat berichtiget/ mit guten gewi&#x017F;&#x017F;en abge&#x017F;chieden/ briefliche be&#x017F;ie-<lb/>
gelte Uhrkunden/ und Schein/ fu&#x0364;rwei&#x017F;en/ und darlegen/ zum 2. &#x017F;oll er<lb/>
nach &#x017F;olchem &#x017F;ein Mei&#x017F;ter &#x017F;tu&#x0364;ck mit dem &#x017F;chnit/ von den Vier ge&#x017F;chwornen<lb/>
Schaumei&#x017F;tern/ darzu verordnet/ &#x017F;olcher ge&#x017F;talt thun/ und vollziehen/<lb/>
daß er nehmblich fu&#x0364;r &#x017F;ich nehmen &#x017F;oll eine untadelhafftige Ku&#x0364;hhaut/ &#x017F;olche<lb/>
aufs be&#x017F;te mit &#x017F;ergen/ &#x017F;chwertzen/ und &#x017F;chmieren/ nach erka&#x0364;ndtniß der Vier<lb/>
gefchwornen Mei&#x017F;ter zurichten/ darauß &#x017F;oll er &#x017F;chneiden Fu&#x0364;nfpaar: Alß<lb/>
er&#x017F;tlich ein baar Manns &#x017F;tiffel/ mit einem gantzen Faltz/ Vier Spannen<lb/>
lang/ ein bar gemeine Bu&#x0364;rger&#x017F;tiefel/ mit einem Gewu&#x0364;lck einge&#x017F;chnitten;<lb/>
Ein bar gekelter Frawen&#x017F;tiefel/ zwo &#x017F;pannen lang/ ein bar hoher Schu/<lb/>
mit nebenla&#x017F;chen/ ein bar gebrauchlicher Flu&#x0364;gel&#x017F;chne/ aus einer haut al-<lb/>
les ohne &#x017F;tu&#x0364;ck. Und &#x017F;olchen obgemelten &#x017F;chnitt/ &#x017F;oll ein jeder Mei&#x017F;ter der &#x017F;ich<lb/>
in der Statt/ und Marckten einen haußlichen nieder zu&#x017F;etzen begehrt/ ver-<lb/>
bringen; Jedoch die Mei&#x017F;ter So&#x0364;hne/ und die jenigen/ &#x017F;o &#x017F;ich zu eines<lb/>
Mei&#x017F;ters nachgela&#x017F;&#x017F;enen Wittib/ oder Tochter verheyrathen wu&#x0364;rden/ das<lb/>
Mei&#x017F;ter&#x017F;tu&#x0364;ck zum halben theil/ Aber einer &#x017F;o &#x017F;ich auf dem Lande niederthun<lb/>
will/ nur eines &#x017F;tu&#x0364;ck/ alß eines paar gebrauchlichen flu&#x0364;gel&#x017F;chuchs gefreyet/<lb/>
und &#x017F;on&#x017F;ten zu allen andern/ hieobge&#x017F;atzter maßen/ wie ein Mei&#x017F;ter in der<lb/>
<fw type="catch" place="bottom">Statt/</fw><lb/>
<pb n="55" facs="#f0065"/>
<fw type="header" place="top"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g"><hi rendition="#k">Caput</hi> VII</hi></hi></fw><lb/>
Statt/ und Marckten verbunden/ und daher nacher der&#x017F;elben einen/ oder<lb/>
mehr/ in die Statt/ oder Ma&#x0364;rckten verbunden/ und daher nacher der&#x017F;el-<lb/>
ben einer/ oder mehr in die Statt oder Marckten einziehen und da&#x017F;elb&#x017F;ten<lb/>
heußlich wohnen wolten/ &#x017F;einen &#x017F;chnitt fu&#x0364;r voll wie ein ander Jun&#x017F;a&#x0364;ßiger<lb/>
zuthun/ und zufertigen &#x017F;chuldig/ und verbunden &#x017F;eyn. Zum 3. Wenn nun<lb/>
einer den Schnit/ erzehlter maßen vollbracht/ und damit be&#x017F;tanden/ auch<lb/>
zum Mei&#x017F;ter ge&#x017F;prochen wurde der &#x017F;oll al&#x017F;obalden/ er &#x017F;ey nun in oder außer<lb/>
Statt/ und Marckten wohnhafft/ drey gu&#x0364;lden in die Bu&#x0364;ch&#x017F;en; Dann<lb/>
denn Vier ge&#x017F;chwornen/ und andern/ welche bey verrichtung des Mei&#x017F;ter-<lb/>
&#x017F;tu&#x0364;cks gewe&#x017F;en/ eine ziembliche mahlzeit halten/ und bezahlen/ Zum 4. &#x017F;oll<lb/>
ein jeglicher Junger Mei&#x017F;ter die Vier &#x017F;traßen/ und deren eine Jede in&#x017F;on-<lb/>
derheit mit einen Virtel Wein bu&#x0364;ßen/ dadurch &#x017F;ollen ihme die innwendi-<lb/>
gen/ und außwendigen Jahrma&#x0364;rckte/ auch die Kirchweyhen zube&#x017F;uchen/<lb/>
zugela&#x017F;&#x017F;en &#x017F;eyn.</p><lb/>
<p>3 <hi rendition="#aq">Quód per comme&#x017F;&#x017F;ationes, convivia, balnea &amp; alia &#x017F;um-<lb/>
ptuo&#x017F;a onera recipiendis imponantur. Limnæ: <hi rendition="#i">d. l. add. Exer</hi><note place="right">7</note><lb/>
<hi rendition="#i">cit, no&#x017F;tr. de Spar&#x017F;ion. mi&#x017F;&#x017F;ilium. cap. ult.</hi></hi></p><lb/>
<p>4 <hi rendition="#aq">Quod vana &amp; inutilia, utmodo introitus reddatur dif-<lb/>
ficilior, candidatis artificii injungantur. Quò pertinet ludus ille<lb/>
Neptunius Bergen&#x017F;ium in Norvvegia</hi> (:das Wa&#x017F;&#x017F;er&#x017F;piel:) <hi rendition="#aq">de quo<lb/>
vid. D. Marquard. <hi rendition="#i">de jure Commer.</hi> Speidel. <hi rendition="#i">Specul. Var. v.</hi></hi> Hand-<note place="right">8</note><lb/>
werck. <hi rendition="#aq">Huc pertinent exagitationes collegarum,</hi> das auftreiben/<lb/>
<hi rendition="#aq">cùm in levibdus eliquerint, aut ex cæterorum nutu non fecerint;<lb/>
Jtem con&#x017F;pirationes &amp; juncta contumacia adver&#x017F;us decreta Ma-<lb/>
gi&#x017F;tratuum. Quæ omnia recti&#x017F;&#x017F;imè Mevius <hi rendition="#i">d. l.</hi> civitatum pe&#x017F;tes,<lb/>
&amp; boni ordinis commodorumq; civilium impedimenta vocat.</hi></p></div><lb/>
<div n="3"><head><hi rendition="#aq">II.</hi></head><lb/>
<p><hi rendition="#aq">Hi&#x017F;ce atq; aliis abu&#x017F;ibus Collegiorum efficaci&#x017F;&#x017F;ima re-<note place="right">9</note><lb/>
media opponi, publicè intere&#x017F;t. Primo igitur &#x017F;olicité curandum,<note place="right">10</note><lb/>
ut quæ opifices obtinuêre privilegia &amp; &#x017F;tatuta, ad opificiorum jux-<lb/>
rà &amp; Civitatis, cujus cau&#x017F;a illis addita &#x017F;unt veluti adjumenta,<lb/>
commodum dirigantur, civibusq; non eveniant noxia aut onero-<lb/>
&#x017F;a Mev. <hi rendition="#i">d. l.</hi></hi></p><lb/>
<fw type="catch" place="bottom">2. <hi rendition="#aq">Certi</hi></fw><lb/>
<pb n="56" facs="#f0066"/>
<fw type="header" place="top"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g"><hi rendition="#k">De Statutorum Ac Privilegiorum.</hi></hi></hi></fw><lb/>
<note place="left">11</note><p>2 <hi rendition="#aq">Certi quidam artium ac opificiorum periti Viri eligan-<lb/>
tur, qui cen&#x017F;orio &#x017F;upercilio in merces artificum indagant, &amp; de-<lb/>
prehen&#x017F;as fraudes &amp; fallacias, bonâ fide Magi&#x017F;tratui deferunt.<lb/>
Jn primis verò in pravas corum con&#x017F;vetudines, clande&#x017F;tina pacta<lb/>
&amp; conventiones inquirunt.</hi></p><lb/>
<note place="left">12</note><p><hi rendition="#aq">Talis Collegiorum in&#x017F;pectio Lubecæ, Norimbergæ aliisq;<lb/>
in locis magno cum Civitatis &amp; commerciorum commodo in&#x017F;ti-<lb/>
tuta e&#x017F;t:</hi></p><lb/>
<note place="left">13</note><p>3 <hi rendition="#aq">Caveatur Legibus, ut non impediantur opificia &#x017F;ed po-<lb/>
tius libertatibus &amp; beneficiis juventur, tùm verò ut &#x017F;ine luxuriâ,<lb/>
petulantiâ, &amp; inju&#x017F;titiâ exerceantur.</hi></p><lb/>
<note place="left">14</note><p>4 <hi rendition="#aq">Si abu&#x017F;us nimium &#x017F;it gravis &amp; frequens, collegium,<lb/>
opificum vel mulctâ 50. 100 vel plurium thalerorum, vel &#x017F;i res<lb/>
<note place="left">15</note>exigat, privatione &#x017F;tatutorum plectatur. Ju&#x017F;ti&#x017F;&#x017F;iima namq; priva-<lb/>
tionis privilegii cau&#x017F;a e&#x017F;t abu&#x017F;us <hi rendition="#i">arg.</hi> §. <hi rendition="#i">ult. In&#x017F;t. de bis qui &#x017F;unt &#x017F;ui</hi><lb/>
<note place="left">16</note><hi rendition="#i">vel alien. jur. &amp; &#x017F;imil.</hi> Sic propter opificum refractariam negli-<lb/>
gentiam, non attento Collegii jure, aliis in Civitate pote&#x017F;t per-<lb/>
mitti artis exercitium. Magis enim Civium habenda ratio, quàm<lb/>
ip&#x017F;orum, dum ip&#x017F;is ideò jus Collegii datum e&#x017F;t, quo Civibus u&#x017F;ui<lb/>
&#x017F;int. Propter quod enim aliquod tale e&#x017F;t, id magis tale e&#x017F;t. <hi rendition="#i">Auth.<lb/>
multò magis C. de SS. Eccle&#x017F;.</hi> vid. pulcrè Mev. <hi rendition="#i">pare. 2. De-<lb/>
ci&#x017F;. 57. per tot.</hi></hi></p></div></div><lb/>
<milestone unit="section" rendition="#hr"/><lb/>
<fw type="catch" place="bottom"><hi rendition="#aq">CAP-</hi></fw><lb/>
<pb n="57" facs="#f0067"/>
<div n="2"><head><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g">CAPUT VIII ET ULTIMUM.<lb/>
DE TAXA SEU ÆSTI-<lb/>
MATIONE RERUM ET<lb/>
OPERARUM AB ARTIFICIBUS<lb/>
SERVANDA.</hi></hi></head><lb/>
<argument><p><hi rendition="#c"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g">SUMMARIA.</hi></hi></hi><lb/>
<hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">Pacta opificum iniqua, &#x017F;æpè &amp; fraudulenta. n. 1. &amp; 2. 3.<lb/>
Opificum libido in æ&#x017F;timandis operis coercenda. 4.<lb/>
Taxa operum publica e&#x017F;&#x017F;e debet. n. 5.<lb/>
Quæ ob&#x017F;ervanda in determinatione pretii rerum. n. 6. 7.<lb/>
Conclu&#x017F;io ad finem.</hi></hi></p></argument><lb/>
<div n="3"><head><hi rendition="#aq">I.</hi></head><lb/>
<p><hi rendition="#aq"><hi rendition="#in">O</hi>Pifices &amp; Artifices, uti vulgò notum, &#x017F;unt hominum genus<note place="right">1</note><lb/>
maximè &#x03C6;&#x03B9;&#x03BB;&#x03BF;&#x03BA;&#x03B5;&#x03C1;&#x03B4;&#x03AD;&#x03C2; &#x017F;eu lucri cupidum. Audent &#x017F;æpenumero<note place="right">2</note><lb/>
inter &#x017F;e privatis &amp; clanculariis pactionibus iniqui&#x017F;&#x017F;ima rerum vel<lb/>
operarum &#x017F;uarum pretia &#x017F;tatuere, cum primis illi, qui monopo-<lb/>
liorum privilegiis à Magi&#x017F;tratu &#x017F;unt muniti, quorum abu&#x017F;us e&#x017F;&#x017F;e<lb/>
&#x017F;olet frequenti&#x017F;&#x017F;imus &amp; feré perpetuus.</hi></p><lb/>
<p><hi rendition="#aq">Unde non rarò maximæ, ut hodie ubiq; fit, &#x017F;ubditorum, ru-<note place="right">3</note><lb/>
ricolarum præcipuè, querelæ de iniquâ operarum taxatione na&#x017F;ci<lb/>
&#x017F;olent. Vide Bornit. <hi rendition="#i">de rerum &#x017F;uffic: lib. 2. c. 5. &amp; 7.</hi> ubi refert<lb/>
rythmos Lobvva&#x017F;&#x017F;eri.</hi> Ein Handwercksman die Leuthe wohl kan<lb/>
&#x017F;ehr u&#x0364;ber&#x017F;etzen <hi rendition="#aq">&amp;c.</hi> Mi&#x017F;t dir der Schneider ein Kleidt/ er mi&#x017F;t<lb/>
dru&#x0364;ber <hi rendition="#aq">&amp;c. Ea propter publicè inter e&#x017F;t, Opificum avaram libi-<note place="right">4</note><lb/>
dinem &#x017F;upra modum res vel operas &#x017F;uas æ&#x017F;timandi refrænare,<lb/>
iisq; certam taxæ regulam, quam &#x017F;trictè &#x017F;ub arbitrariâ commi&#x017F;&#x017F;i,<lb/>
mulctæ, vel alia pæna ob&#x017F;ervent, præ&#x017F;cribere, quemadmodum in<lb/>
benè con&#x017F;titutis Rebuspubl: laudabiliter ita &#x017F;ervatur <hi rendition="#i">conf l. 2 pr.<lb/>
de L. Jul. de Annona. l. ult.</hi> §. <hi rendition="#i">1. de Decurion</hi>: Jus non e&#x017F;&#x017F;e Ordini</hi><lb/>
<fw type="sig" place="bottom"><hi rendition="#aq">H</hi></fw><fw type="catch" place="bottom"><hi rendition="#aq">cujusq;</hi></fw><lb/>
<pb n="58" facs="#f0068"/>
<fw type="header" place="top"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g"><hi rendition="#k">De Taxa Seu Æ&#x017F;timatione.</hi></hi></hi></fw><lb/>
<hi rendition="#aq">cujusq; Civitatis pretium grani, quod invehitur &#x017F;tatuere <hi rendition="#i">eod. tit. l.<lb/>
annona 6. pr. de Extraordinar: Crim</hi>: Ordinatio Politica Jmperii<lb/>
de anno 1548. §. 36. rubr:</hi> von den Handwerckern in gemein: <hi rendition="#aq">ubi ita cave-<lb/>
tur:</hi> Demnach die Handwercker in ihren Zu&#x0364;nfften und &#x017F;on&#x017F;t zu zeiten/ &#x017F;ich<lb/>
mit ein ander vereinigen und vergleichen/ daß einer &#x017F;eine gemachte arbeit<lb/>
nicht mehr oder weniger vertauffen &#x017F;oll/ dann der ander/ und al&#x017F;o einen<lb/>
ahn&#x017F;chlag der &#x017F;teigerung machen/ daß die jenigen/ &#x017F;o der&#x017F;elben arbeit noth-<lb/>
du&#x0364;rfftig und kauffen wollen/ ihnen &#x017F;ie ihres gefallens bezahlen mu&#x0364;&#x017F;&#x017F;en/ <hi rendition="#aq">&amp;c.</hi><lb/>
So meynen wir hiermit ern&#x017F;tlich und wollen/ daß &#x017F;olches von den Obrig-<lb/>
keiten hinfu&#x0364;ro keines weges geduldet oder ge&#x017F;tattet/ &#x017F;ondern gebu&#x0364;hrliches<lb/>
ein&#x017F;ehen gethan werde. Wo es aber daru&#x0364;ber von Handwerckern ge&#x017F;chehe/<lb/>
daß alßdann die Obrigkeit auch ge&#x017F;talt der &#x017F;achen/ &#x017F;ie unnachla&#x0364;ßlich &#x017F;traffe&#x0303;<lb/>
<note place="left">5</note>&#x017F;ollen. <hi rendition="#aq">Jdem repetitum lege <hi rendition="#i">in Ordin: Polit:</hi> de Anno 1577 tit.</hi> 37.</p></div><lb/>
<div n="3"><head><hi rendition="#aq">II.</hi></head><lb/>
<p><hi rendition="#aq">Cum veró, ut Jctus nit <hi rendition="#i">in l. ideò 3. de eo quod cert. loc.</hi> admo-<lb/>
dum varia &#x017F;int rerum pretia per &#x017F;ingulas Civitates ac regiones:<lb/>
tempora etiam nonnullam pretio varietatem adferant <hi rendition="#i">l. pre-</hi><lb/>
<note place="left">6</note><hi rendition="#i">tia rerum 63.</hi> §. <hi rendition="#i">1. ad L. Falcid</hi>: Taxa illa &#x017F;eu æ&#x017F;timatio publica pro<lb/>
locorum ac temporum diver&#x017F;itate varie &#x017F;tatuenda e&#x017F;t. Neq;<lb/>
enim quod hoc anno comparatur floreno, &#x017F;ecundo &amp; tertio,<lb/>
eodem pretio emi pote&#x017F;t. Sic in ea Civitate vel Regione ubi<lb/>
Commercia &amp; Opificia florent, viliore pretio &amp; mercede ren<lb/>
promercales comparare licet, quam in aliis locis.</hi></p></div><lb/>
<div n="3"><head><hi rendition="#aq">III.</hi></head><lb/>
<note place="left">7</note><p><hi rendition="#aq">Cnca ta xam autem &#x017F;eu definitionem pretii hæc videntur<lb/>
e&#x017F;&#x017F;e ob&#x017F;ervanda. Primùm Magi&#x017F;tratus peritis cujusq; artis vel o-<lb/>
pificii Magi&#x017F;tris adhibitis, taxam rerum facere debet: Neq; enim<lb/>
&#x017F;pretis eorum con&#x017F;iliis, facile ju&#x017F;titiam pretii vel operæ definire<lb/>
poterit. Audiat igitur eorum con&#x017F;ilia, &amp; quod &#x017F;equi melius tu-<lb/>
<note place="left">8</note>tius e&#x017F;t, prudenter ip&#x017F;e di&#x017F;piciat. 2 Taxatio publicè promul-<lb/>
ganda, &amp; &#x017F;ub certis p&#x0153;nis ad ejus ob&#x017F;ervantiam ad&#x017F;tringendi o-<lb/>
pifices.</hi></p></div><lb/>
<fw type="catch" place="bottom"><hi rendition="#aq">Cùm</hi></fw><lb/>
<pb n="59" facs="#f0069"/>
<fw type="header" place="top"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g"><hi rendition="#k">Caput VIII Et Ultimum</hi></hi></hi></fw><lb/>
<div n="3"><head><hi rendition="#aq">IV.</hi></head><lb/>
<p><hi rendition="#aq">Cùm verò experientiâ te&#x017F;te, taxæ illæ à lucri cupidis opifi-<note place="right">9</note><lb/>
cibus plerumq; pe&#x017F;&#x017F;imê negligi &#x017F;oleane, vigilanti&#x017F;&#x017F;imâ in&#x017F;pectio-<lb/>
ne opus e&#x017F;t. Con&#x017F;tituendi igitur Ephori, Cen&#x017F;ores, Jnqui&#x017F;ito-<lb/>
res, Nomophylaces, boni, fideles, jurati, qui &#x017F;tudio&#x017F;è ob&#x017F;ervent<lb/>
opificum con&#x017F;ilia ac fraudes, pertinaces transgre&#x017F;&#x017F;iones, queis<lb/>
&#x017F;tatuta optima ac &#x017F;aluberrima &#x017F;tudio proprii commodi &amp; merâ<lb/>
lucelli aviditate pes&#x017F;undare nituntur, eosq; p&#x0153;nis debitis pro<lb/>
modo Exce&#x017F;&#x017F;us, coercere non negligant. Ni&#x017F;i hoc &#x017F;iat, Taxa illa<note place="right">10</note><lb/>
erit nola &#x017F;ine pi&#x017F;tillo, ut hodié multis in locis e&#x017F;&#x017F;e, experimur.<lb/>
3 Taxa illa pro temporis qualitate, præviâ deliberatione &amp; cum<lb/>
Con&#x017F;ilio peritorum vel augeatur vel minuatur. <hi rendition="#i">arg. d l. 63.</hi> § <hi rendition="#i">1. ad<lb/>
L. Falcid</hi>: Pretia namq; rerum nunquam e&#x017F;&#x017F;e po&#x017F;&#x017F;unt perpetuó<lb/>
eadem.</hi></p></div><lb/>
<div n="3"><head><hi rendition="#aq">V.</hi></head><lb/>
<p><hi rendition="#aq">Ut veró benivolus Lector hujus rei u&#x017F;um videat, operæ pre-<note place="right">11</note><lb/>
tium nobis vi&#x017F;um fuit, Taxam variorum opificiorum Electorali-<lb/>
Saxonicam Superioribus annis, promulgatam, ad finem &#x017F;ubjicere,<lb/>
juxta quam arbitrium &#x017F;uum Magi&#x017F;tratus pro qualitate loci ac<lb/>
temporis dirigere pote&#x017F;t. Plura in præ&#x017F;ens de utili&#x017F;&#x017F;imâ hâc ma-<note place="right">12</note><lb/>
teriâ tradere, negotiorum publicorum continua &#x017F;eries prohibet.<lb/>
Forta&#x017F;&#x017F;is alii &#x017F;upplebunt, quæ hîc omi&#x017F;&#x017F;a fuêre. TANTUM.</hi></p><lb/>
<p><hi rendition="#c"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">DEO OPT. MAX. GLORIA.</hi></hi></hi></p><lb/>
<milestone unit="section" rendition="#hr"/><lb/>
<p><hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">Monendus es, Benivole Lector, tertiampartem hujus Tractatus,<lb/>
qui continet &#x017F;pecialia variorum Collegiorum &#x017F;tatuta &amp; ordinationes,<lb/>
Bibliopolam, mutato con&#x017F;ilio, &#x017F;eparatim edere con&#x017F;titui&#x017F;&#x017F;e, quod proxi-<lb/>
mè futurum &#x017F;peramus. V. O.</hi></hi></p></div></div><lb/>
<fw type="sig" place="bottom"><hi rendition="#aq">H</hi> 2</fw><fw type="catch" place="bottom"><hi rendition="#aq">Ad-</hi></fw><lb/>
<pb n="[60]" facs="#f0070"/>
<milestone unit="section" rendition="#hr"/><lb/>
<div n="2"><head><hi rendition="#aq">ADDITIO.<lb/>
<hi rendition="#i">Cùm &#x017F;equentia Re&#x017F;pon&#x017F;a juris D. Dav.</hi> M<hi rendition="#i">evij ma-<lb/>
teriam hanc optimè illu&#x017F;trent, ea in gratiam Lectoris adji-<lb/>
cere placuit.</hi></hi></head><lb/>
<div n="3"><head><hi rendition="#aq">Re&#x017F;pon&#x017F;um VII.</hi></head><lb/>
<p><hi rendition="#aq"><hi rendition="#in">E</hi>Xactis ad metransmi&#x017F;&#x017F;is deprehendi, in-<lb/>
ter eos, qui pecudibus mactandis in Civitate Stetinen&#x017F;i<lb/>
operam navant, quos carnarios vocamus, vel ut acto-<lb/>
res ab una, &amp; qui mactatas carnes in foro fru&#x017F;tratim<lb/>
vendunt, quibus lanionum vocabulum imponimus, velut reos ab<lb/>
altora parte controverti de jure habendi di&#x017F;cipulos &amp; mini&#x017F;tros<lb/>
opificii, iisq; impertiendi literas cum edoctæ tum exercitæ apud<lb/>
cos artis &#x017F;uæ te&#x017F;timoniales, quas</hi> Lehrbriefe und Kund&#x017F;chaften<lb/>
<hi rendition="#aq">vocant. Hoc &#x017F;ibi a&#x017F;&#x017F;erunt actores, &#x017F;ed in eos &#x017F;e per Reos turbari<lb/>
conque&#x017F;ti &#x017F;unt, allegatis horum diffamationibus, per quas effe-<lb/>
ctum, ut qui mactandi artem &amp; opificium apud illos aut didicêre<lb/>
in aliquibus civitatibus admitti &amp; promoveri non potuerint. Ro-<lb/>
garunt præterea publico documento adver&#x017F;us i&#x017F;tas diffamatio-<lb/>
nes, atq; turbationes &#x017F;ibi &#x017F;uccurri. Cum verò Ampli&#x017F;&#x017F;imo Sena-<lb/>
tui civitatis Stetinen&#x017F;is placeret audiri prius, utramq; partem, ac<lb/>
cau&#x017F;a cognita de i&#x017F;ta lite &#x017F;tatui, Commi&#x017F;&#x017F;ariis examen cau&#x017F;æ com-<lb/>
mi&#x017F;it, &amp; facta ab iis relatione die 17. Augu&#x017F;ti Anno. 1649. decrevit,</hi><lb/>
Daß Cla&#x0364;geren die begehrte <hi rendition="#aq">atte&#x017F;tation</hi>/ wie &#x017F;ie nemlich auf ihre Hauß-<lb/>
&#x017F;chla&#x0364;chter Handwerck/ und weiter nicht/ Jungen zulehren und Ge&#x017F;ellen zu-<lb/>
halten/ auch den&#x017F;elben/ wann &#x017F;ie an außwa&#x0364;rtige o&#x0364;rter zuverrei&#x017F;en gemeinet<lb/>
&#x017F;eyn/ Kund&#x017F;chafft mitzutheilen wohl befu&#x0364;gt &#x017F;eyn/ &#x017F;olle mitgetheilet werden.<lb/>
<fw type="catch" place="bottom"><hi rendition="#aq">Cum</hi></fw><lb/>
<pb n="61" facs="#f0071"/>
<fw type="header" place="top"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g"><hi rendition="#k">Additio.</hi></hi></hi></fw><lb/>
<hi rendition="#aq">Cum veró Actores exi&#x017F;timarent, hoc modo jus &amp; u&#x017F;um à &#x017F;e præ-<lb/>
ten&#x017F;um nimis re&#x017F;tringi, diver&#x017F;is impugnandi mediis tentarunt,<lb/>
ut aboleretur illa clau&#x017F;ula, quæ videtur re&#x017F;trictiva;</hi> auff ihre Hauß-<lb/>
&#x017F;chla&#x0364;chter Handtwergk und weiter nicht/ <hi rendition="#aq">&#x017F;ed fru&#x017F;tru per aliquot<lb/>
in&#x017F;tantias laborarunt. Jdeoq; à me quæ&#x017F;ierunt, an jus ip&#x017F;orum<lb/>
intentioni de&#x017F;it, nec ne? Initio vero videbitur for&#x017F;an iniquo &amp;<lb/>
inani de&#x017F;iderio exigi ab actoribus, ut indefinite &amp; &#x017F;ine re&#x017F;trictione<lb/>
literas illas te&#x017F;timoniales di&#x017F;cipulis &amp; operariis dari liceat. Primo,<lb/>
quia non indefinite artem illam mactandi pecora tractant, &#x017F;ed &#x017F;al-<lb/>
tem in iis, quæ domi quisq; mactari curat, ad u&#x017F;us dome&#x017F;ticos aut<lb/>
popinam, unde</hi> Haus&#x017F;chla&#x0364;chter &amp; Garbra&#x0364;ter <hi rendition="#aq">vocantur, ideoq;<lb/>
nec aliter ac u&#x017F;urpant, docere &amp; doctrinæ te&#x017F;timonium edere<lb/>
queunt. Qualitas cau&#x017F;æ qualitatem tribuit effectui. Roland à Vall.<lb/>
<hi rendition="#i">Con&#x017F;il. 35. num. 21. &amp; Con&#x017F;il. 71 num. 23 vol. 2.</hi> inde limitata cau&#x017F;a limi-<lb/>
tatum producit effectum, <hi rendition="#i">l. in agris, ff. de acquir. rer. domin. l. can-<lb/>
cellaverat. ff. de his quæ in te&#x017F;tam. delent.</hi> Secundò quia nominibus<lb/>
di&#x017F;tincta &#x017F;unt opificia Carnariorum &amp; Lanionum,</hi> der Hauß-<lb/>
&#x017F;chla&#x0364;chter und Knochenhauer/ <hi rendition="#aq">utiq; diver&#x017F;as earum artes &amp; diver-<lb/>
&#x017F;am doctrinam e&#x017F;&#x017F;e oportet, nec quod uni convenit, alii &#x017F;ub ge-<lb/>
neralibus titulis &amp; &#x017F;criptis fibi &#x017F;umere non debent. Si enim eos<lb/>
vis &amp; pote&#x017F;tas una &#x017F;ocia&#x017F;&#x017F;et, cur diver&#x017F;um iis vocabulum tribuere-<lb/>
tur, <hi rendition="#i">l. &#x017F;i idem. 7. C. de Codicill.</hi> Diver&#x017F;a nomina diver&#x017F;as res &#x017F;ignifi-<lb/>
cant. <hi rendition="#i">Dec. Con&#x017F;il. 218. num: 10.</hi></hi></p><lb/>
<p><hi rendition="#aq">Tertiò, quia ip&#x017F;a opificia, &amp; ex iis operæ multum inter &#x017F;e<lb/>
di&#x017F;tant &amp; diver&#x017F;a &#x017F;unt, ideoq; confundi minime debent. <hi rendition="#i">Berlich:<lb/>
Pract. deci&#x017F;: 26. num. 1. part. 1.</hi> nec permitti, ut unus artifex alteri9<lb/>
artificio utatur. <hi rendition="#i">Georg. de Cabedo. dece&#x017F;. 158. part. 1.</hi> Confu&#x017F;io enim<lb/>
illa officiorum &amp; collegiorum licitorum, quibus respublica carere<lb/>
nequit, tollit ju&#x017F;titiam di&#x017F;tributivam, &amp; non po&#x017F;tremam humani<lb/>
generis partem evertit. <hi rendition="#i">Dauth. in tract. de Te&#x017F;tam. num: 300. &#x017F;ubfin.</hi></hi></p><lb/>
<p><hi rendition="#aq">Quartò, quia cum inter utrosq; de limitibus &#x017F;uæ artis vel opi-<lb/>
ficii ante annos plusquam centum controver&#x017F;iæ e&#x017F;&#x017F;ent exortæ,</hi><lb/>
<fw type="sig" place="bottom"><hi rendition="#aq">H</hi> 3</fw><fw type="catch" place="bottom"><hi rendition="#aq">Jllu&#x017F;tri&#x017F;&#x017F;.</hi></fw><lb/>
<pb n="62" facs="#f0072"/>
<fw type="header" place="top"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g"><hi rendition="#k">Additio.</hi></hi></hi></fw><lb/>
<hi rendition="#aq">Jllu&#x017F;tri&#x017F;&#x017F;. Princeps Barnimus <hi rendition="#i">Anno 1540: die 13. Septembris</hi> iis ex di-<lb/>
&#x017F;tinctione utriusq; finem impo&#x017F;uit, con&#x017F;tituendo:</hi> daß das Ambt<lb/>
der Knochenhauer und Ku&#x0364;ter ge&#x017F;chieden &#x017F;eyn &#x017F;olle/ <hi rendition="#aq">contra decre-<lb/>
tum Principis venire aut agere non licet, §. <hi rendition="#i">quod principi In&#x017F;t. de<lb/>
jur. nat. gent. &amp; Civil.</hi> Quintò, Po&#x017F;t di&#x017F;tincta opificiorum jura<lb/>
&#x017F;ic in civitate agendum, ne promi&#x017F;cuis artibus rerum turbentur<lb/>
officia &amp; aliis creditum alii &#x017F;ubtrahant. <hi rendition="#i">l. con&#x017F;ulta. 13. C. de Te&#x017F;tam.</hi><lb/>
Quilibet hoc tantum pote&#x017F;tatis arripiat, quod mandatum curæ<lb/>
&#x017F;uæ &#x017F;pecialiter approbatur, quod injunctum alteri collegii jure<lb/>
præ&#x017F;umat, ne dum hoc &#x017F;ibi invicem mutui officii cau&#x017F;a partiuntur,<lb/>
agunt cuncti quod &#x017F;ingulis credebatur. <hi rendition="#i">l. 2. C. de Ex&#x017F;ecut. &amp; Exactor.</hi></hi></p><lb/>
<p><hi rendition="#aq">Sextò, culpa e&#x017F;t rei &#x017F;e immi&#x017F;cere ad &#x017F;e non pertinenti, <hi rendition="#i">l. cul-<lb/>
pa. ff. de R. J.</hi> &amp; ab alienis ab&#x017F;tinere jurisprudentia jubet, <hi rendition="#i">l. &#x017F;i irru-<lb/>
ptione. 8. ff. fin. regund.</hi> Jdeoq; ex alterius actibus quicquam ad alium<lb/>
illicita u&#x017F;urpatione transfertur, <hi rendition="#i">l. 1. provinciis. 4. C. de Numerar.<lb/>
Actuar.</hi> &amp; qui &#x017F;umere curam alterius audet, velut aliena appetens<lb/>
&#x017F;upplicio coerceri debet. <hi rendition="#i">l. nemo. C. de Jud. &amp; C&#x0153;licol.</hi></hi></p><lb/>
<p><hi rendition="#aq">Septimò, circa opificia id eò magis &#x017F;tatuendum quod ex iis<lb/>
&#x017F;ingula non modo in &#x017F;olidum hominem exigunt, &#x017F;ed &amp; &#x017F;i plura<lb/>
quis exercere velit, neutri &#x017F;atisfacit. unde proverbium:</hi> Wer<lb/>
viel Handwerge lernet/ der lernet &#x017F;elten eins wol und recht. <hi rendition="#aq">Bor-<lb/>
nit. <hi rendition="#i">in Tract. de rer: &#x017F;ufficient. tract. 2. c. 5.</hi> unde exi&#x017F;timatum, non<lb/>
permittendum, ut quis in duobus &#x017F;it collegiis, Richter. <hi rendition="#i">deci&#x017F;. 80.<lb/>
num. 36.</hi> Octavò, movet non parum, quod approbata collegia<lb/>
non de aliis rebus ac negotiis, quam quæ ad collegium &#x017F;pectant,<lb/>
&#x017F;tatuere valeant; Extra ea, quod geritur nullum &#x017F;it, <hi rendition="#i">l. fin. 16. glo&#x017F;&#x017F;:<lb/>
Bald. Salycet. Sichard. Vultej. C. de Jurisdict. Ja&#x017F;on. in l. omnes po-<lb/>
puli. num. 37. ff. de Ju&#x017F;t. &amp; Jur. F. Marc: deci&#x017F;. 165. num. 1. &amp; &#x017F;eqq.<lb/>
part. 1.</hi> Nonò, facit quod ea, quæ lanionum &#x017F;unt ex conce&#x017F;&#x017F;io-<lb/>
ne &amp; confirmatione principum aut ex &#x017F;tatutis, quæ</hi> Rollen oder<lb/>
Innungsbriefe <hi rendition="#aq">vocamus, ip&#x017F;is privativè conce&#x017F;&#x017F;a, ideoq; aliis in-<lb/>
hibita intelliguntur, <hi rendition="#i">ex Paul. de Ca&#x017F;tr. in l. cum Prætor. 12, num. 4. ff.</hi></hi><lb/>
<fw type="catch" place="bottom"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">de</hi></hi></fw><lb/>
<pb n="63" facs="#f0073"/>
<fw type="header" place="top"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g"><hi rendition="#k">Additio.</hi></hi></hi></fw><lb/>
<hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">de judic: Berlich. dict. deci&#x017F;. 26. num: 19.</hi> unde ii, qui certam artem<lb/>
mechanicam exercendi jus habent, alios ju&#x017F;te prohibent. <hi rendition="#i">Bartol.<lb/>
con&#x017F;il. 463. num. 5. vol. 4. Berlich. dict. deci&#x017F;. 26. n. 20.</hi> Decimò, mul-<lb/>
tum re&#x017F;i&#x017F;tit Actoribus triplex &#x017F;ententia adver&#x017F;us eos pro Reis la-<lb/>
ta, quæ non &#x017F;init ulteriorem impugnationem, &#x017F;ive quis appellet,<lb/>
<hi rendition="#i">l. un. 16. Bartol. &amp; Dd. c. ne lic. in un. ead. cau&#x017F;. &#x017F;ive &#x017F;upplicet.</hi> Nam<lb/>
nec &#x017F;upplicare permi&#x017F;&#x017F;um e&#x017F;&#x017F;e contra triplicem &#x017F;ententiam tradit<lb/>
<hi rendition="#i">Scaccia in tract. de appellat. quæ&#x017F;t. 17. limitat. 1. num.</hi></hi></p><lb/>
<p><hi rendition="#aq">Hæc verò, quæ pro dubitandi occa&#x017F;ione adducantur, mini-<lb/>
mè apud me tanti valuerunt, ut crederem ju&#x017F;tum e&#x017F;&#x017F;e decretum<lb/>
in eo &#x017F;en&#x017F;u, quem adver&#x017F;arii affingunt, quod Actorum artificium<lb/>
&amp; ejus te&#x017F;timonia ad dome&#x017F;ticas operas civibus in mactando præ-<lb/>
&#x017F;tandas re&#x017F;tringi debeat, &#x017F;ed illud tunc juri, rationi atq; utilitati<lb/>
publicæ fore adver&#x017F;um ex longè valentioribus concludo argu-<lb/>
mentis. Primò, enim hoc axioma puto immotum atq; à nemine<lb/>
negandum: Quod quam artem &amp; in quo Actores publice priva-<lb/>
timq; jure &amp; more &#x017F;ui opificii exercent, i&#x017F;tam in eo jure doceant<lb/>
di&#x017F;cipulos, &amp; &#x017F;uper eadem doctis literas doctrinales &amp; alia te&#x017F;ti-<lb/>
monia impartiantur. Hæc enim &#x017F;unt effectus, &amp; in&#x017F;ignia artis, ut<lb/>
quousq; hæc pertingit, &amp; ejus exercitium artificibus competit, eo<lb/>
usq; valeat cùm doctrina, tùm ejus documentum. Effectus co-<lb/>
gno&#x017F;cuntur &amp; regulantur ex &#x017F;ua cau&#x017F;a. <hi rendition="#i">l. 2.</hi> §. <hi rendition="#i">fin. l. &#x017F;eq. ff. de Dol. l.<lb/>
voluntas. C. de Fidei commi&#x017F;&#x017F;. Bald. in l. jubemus. C. ad SC. Vellejan.</hi><lb/>
nec deterioris conditionis e&#x017F;&#x017F;e debent quam cau&#x017F;a e&#x017F;t. <hi rendition="#i">l. 5. ff. de<lb/>
Ju&#x017F;t. &amp; Jur. Goedd. con&#x017F;il. Marpurg. 48. n. 223. vol. 4.</hi> Nec ab&#x017F;urdi9<lb/>
quicquam fingi po&#x017F;&#x017F;et, quam doctrinam &amp; ejus fidem re&#x017F;tringi<lb/>
multo arctius, quam ip&#x017F;am artem &amp; ejus exercitium. Quod non<lb/>
aliud foret, atq; dicere, quæ fiunt, &amp; revera &#x017F;e ita habent, docu-<lb/>
mentis exprimere non licere, quod e&#x017F;&#x017F;et veritatem &#x017F;upprimere,<lb/>
quæ tamen ubiq; &#x017F;pectanda. <hi rendition="#i">l. &#x017F;i forte. 8. ff. de Ca&#x017F;tren&#x017F;. pecul.</hi> &amp; quæ-<lb/>
renda e&#x017F;t. <hi rendition="#i">l. 3.</hi> §. <hi rendition="#i">inde Marcellus, 5. ff. de jure jur.</hi> Jd verò con&#x017F;tat,<lb/>
multis aliis modis ac locis quam circa dome&#x017F;ticas mactationes,</hi><lb/>
<fw type="catch" place="bottom">das</fw><lb/>
<pb n="64" facs="#f0074"/>
<fw type="header" place="top"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g"><hi rendition="#k">Additio.</hi></hi></hi></fw><lb/>
das Haus&#x017F;chlachten/ <hi rendition="#aq">exerceri ab Actoribus opificium. Quemad-<lb/>
modum in actis refertur non modo pecudes civium ad dome&#x017F;ti-<lb/>
cos u&#x017F;us ab i&#x017F;tis mactari, &#x017F;ed &amp; quibus in&#x017F;truuntur popinæ, quibus<lb/>
ve&#x017F;cuntur milites ex annona militari. Jmò quod cum ad o&#x017F;ten-<lb/>
dendam decreti ejusq; &#x017F;equioris intellectus iniquitatem, tum ad<lb/>
convincendam adver&#x017F;antium malignitatem &#x017F;ufficit, opificio i-<lb/>
p&#x017F;orummet lanionum,</hi> der Flei&#x017F;chhauer/ <hi rendition="#aq">operas præ&#x017F;tant, &amp; arte<lb/>
&#x017F;ua &#x017F;uppetias ferunt. Similiter, &#x017F;i quos alios in mini&#x017F;terium a&#x017F;&#x017F;u-<lb/>
mere velint, illi jus collegii illorum petere, &amp; a&#x017F;&#x017F;umere opus ha-<lb/>
beat, &#x017F;icut hoc ex tenore &#x017F;tatutorum collegii prolixius apparet.<lb/>
Ex quibus etiam o&#x017F;tenditur, multa alia, quam quæ ad &#x017F;olam ma-<lb/>
ctationem &#x017F;pectant, licere, &amp; attributa e&#x017F;&#x017F;e Actorum opificio, ve-<lb/>
luti ut carnes præparent, &amp; cibos coquant ad epulas nuptiales,<lb/>
vendant in foro &#x017F;uillam, &amp; quæ &#x017F;imilia continent, certi&#x017F;&#x017F;imo ar-<lb/>
gumento, latius patere artem &amp; jus opificii, quam ut re&#x017F;tringi de-<lb/>
beat ad eam &#x017F;peciem, cujus decretum memini&#x017F;&#x017F;e videtur.</hi></p><lb/>
<p><hi rendition="#aq">Secundò non levioris momenti id argumentum e&#x017F;t, quod<lb/>
de&#x017F;umitur ex iis in quibus carnarii experimentum didicitæ artis,<lb/>
quando &#x017F;e in collegium recipi petunt, facere teneatur, de quo<lb/>
ita in &#x017F;tatutorum rotulo di&#x017F;po&#x017F;itum legimus.</hi> Wer des wercks<lb/>
Gerechtigkeit gewin&#x0303;en will/ &#x017F;oll &#x017F;eine Hand bewei&#x017F;e&#x0303; mit kochen/<lb/>
Och&#x017F;enhauen und Speck&#x017F;eite machen/ und waß &#x017F;on&#x017F;t zu dem<lb/>
Handwerck geho&#x0364;ret; <hi rendition="#aq">unde &#x017F;ic firmiter concludimus: In quo de<lb/>
opificio edocti tenentur edere &#x017F;pecimen, cum ad magi&#x017F;terium ar-<lb/>
tis &#x017F;uæ &#x017F;pirant, id eos docere &amp; di&#x017F;cere, ideoq; hau&#x017F;tæ in formatio-<lb/>
nis documentum haberi oportet. Hæc enim ita inter &#x017F;e &#x017F;unt con.<lb/>
nexa, ut alterum ex altero &#x017F;equatur. At quis non videt, illa quæ<lb/>
ad experimentum requiruntur, multo ampliora e&#x017F;&#x017F;e, quam ut &#x017F;ic,<lb/>
quemadmodum decernitur, literæ te&#x017F;timoniales ad &#x017F;olam macta-<lb/>
tionem pecudum re&#x017F;tringi debeant. Jdeoq; ni&#x017F;i hæc contra &#x017F;tatu-<lb/>
ta &amp; jura collegii iis auferri debeant, quod divino &amp; naturali juri<lb/>
contrarium e&#x017F;t, permittendum erit, ut documenta licet porrigere</hi><lb/>
<fw type="catch" place="bottom"><hi rendition="#aq">quoad</hi></fw><lb/>
<pb n="65" facs="#f0075"/>
<fw type="header" place="top"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g"><hi rendition="#k">Additio.</hi></hi></hi></fw><lb/>
<hi rendition="#aq">quoad omnia, quæ ad opificium &#x017F;pectent. Tertio, in cau&#x017F;is o-<lb/>
pific um per decreta magi&#x017F;tratuum nihil con&#x017F;titui debet, ni&#x017F;i quod<lb/>
&#x017F;tatutis privilegiis &amp; conce&#x017F;&#x017F;ionibus &#x017F;uperiori autoritate indultis<lb/>
vel confirmatis, quas</hi> Rollen oder Innungsbriefe <hi rendition="#aq">vocant, con-<lb/>
&#x017F;onum. J&#x017F;ta enim &#x017F;unt veluti leges fundamentales cujusq; colle-<lb/>
gii, ex quibus hujus illorumq;, qui &#x017F;ub illo &#x017F;unt, jus: pote&#x017F;tas,<lb/>
libertas &amp; commoditas cen&#x017F;e i debet. Nec ex i&#x017F;tis quicquam in-<lb/>
vitis iis, quibus conce&#x017F;&#x017F;io facta, immutari pote&#x017F;t. Cum inde jus<lb/>
quæ&#x017F;itum habeant, quod nemini invito auferendum. <hi rendition="#i">l. id quod<lb/>
no&#x017F;trum. 11. ff. dereg. Jur. l. 2</hi> § <hi rendition="#i">merito.</hi> §. <hi rendition="#i">&#x017F;i quis à principe ff. ne quid<lb/>
in loc. publ.</hi> ne quidem per &#x017F;ummum principem ex plenitudine po-<lb/>
te&#x017F;tatis. <hi rendition="#i">Anton. Gabriel. commun. conclu&#x017F;. l. 3. Tit. de Jur. quæ&#x017F;it. non<lb/>
tollend. concl. 3. n. 3.</hi> ne injuria inde na&#x017F;catur, unde jus na&#x017F;ci opor-<lb/>
tet. <hi rendition="#i">l. meminerint. C. und. vi.</hi> At in&#x017F;pectis privilegiis &amp; &#x017F;tatutis, qui-<lb/>
bus opificium Actorum nititur &amp; informatur, indefinite hi vo-<lb/>
cantur</hi> Schla&#x0364;chter und Garbra&#x0364;ter/ <hi rendition="#aq">&amp; &#x017F;ine ulla re&#x017F;trictione ip&#x017F;is<lb/>
permittitur erudite de iis, quæ ad artem &#x017F;uam &#x017F;pectant, atq; eru-<lb/>
ditis dare documenta. Nullibi continetur re&#x017F;trictio illa, imò nul-<lb/>
la fit mentio</hi> des Haus&#x017F;chla&#x0364;chter Handwergcks. <hi rendition="#aq">Quocirca ubi<lb/>
privilegium, quod e&#x017F;t lex privatorum, non di&#x017F;tingvit, non po-<lb/>
tuit in præjudicium eorum qui impetraverant, di&#x017F;tingvi &amp; re&#x017F;trin-<lb/>
gi, &#x017F;ed ut &#x017F;onat, indefinite accipi debet, <hi rendition="#i">l. deprecio. 8. ff. de public.<lb/>
in rem action.</hi> Quartò, jus Actorum indefinitum confirmat an-<lb/>
terioris temporis ob&#x017F;ervantia, quæ e&#x017F;t omnis juris, omniumq; a-<lb/>
ctuum optima interpres. <hi rendition="#i">Cravett. con&#x017F;il. 836. n. 10.</hi> circa intellectum<lb/>
&amp; praxin cum &#x017F;tatutorum. cap. cum dilectus. <hi rendition="#i">ib. Anth. de Butr. X.<lb/>
de con&#x017F;vet. Menoch. con&#x017F;il. 192. n. 37. &amp; 71.</hi> tum &amp; privilegiorum præ-<lb/>
primis attendenda <hi rendition="#i">Jo&#x017F;eph. Ludov. Concl. 38. n. 28.</hi> Ex ea verò ob-<lb/>
tendunt Actores, nunquam non à &#x017F;e edoctos de tota arte di&#x017F;cipu-<lb/>
los, &amp; ejus doctæ atq; exercitæ indefinita &amp; non re&#x017F;tricta docu-<lb/>
menta edita. Et&#x017F;i vel uno &amp; altero actu o&#x017F;tendant hunc u&#x017F;um,<lb/>
fundatam habent intentionem, cum ea, quatenus juris anterioris</hi><lb/>
<fw type="sig" place="bottom"><hi rendition="#aq">I</hi></fw><fw type="catch" place="bottom"><hi rendition="#aq">inter-</hi></fw><lb/>
<pb n="66" facs="#f0076"/>
<fw type="header" place="top"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g"><hi rendition="#k">Additio.</hi></hi></hi></fw><lb/>
<hi rendition="#aq">interpretativa e&#x017F;t, non de&#x017F;ideret actuum frequentiam. <hi rendition="#i">Tib. De-<lb/>
eran. con&#x017F;il. 31. n. 152. vol. 1.</hi> &#x017F;ed etiam ex unico actu probetur. <hi rendition="#i">Bar-<lb/>
tol. in l. 1. n. 7. C. quom. &amp; quand. jud.</hi> Quintò, eò magis an de<lb/>
novo per decretum addita re&#x017F;trictio in eo &#x017F;ensu, quem adver&#x017F;a-<lb/>
rii applicant, improbanda e&#x017F;t, quod Actorès ex po&#x017F;&#x017F;e&#x017F;&#x017F;ione vel<lb/>
qua&#x017F;i in definita dandi te&#x017F;timonia uno velut ictu dejicit &amp; &#x017F;poliat.<lb/>
U&#x017F;us quippe rei &amp; juris e&#x017F;t, eju&#x017F;dem po&#x017F;&#x017F;e&#x017F;&#x017F;io, ut definitur <hi rendition="#i">in l.<lb/>
quæ&#x017F;tio ff. de verbor. &#x017F;ignif.</hi> &amp; uti quis re vel jure u&#x017F;us reperitur, ita<lb/>
po&#x017F;&#x017F;edi&#x017F;&#x017F;e intelligitur. Nemo verò &#x017F;ine cau&#x017F;æ cognitione ex po&#x017F;-<lb/>
&#x017F;e&#x017F;&#x017F;ione &#x017F;ua de&#x017F;iciendus e&#x017F;t, <hi rendition="#i">cap. 1, x. ut lit. pend. nibil. innov. l. un. C.<lb/>
de prohib. &#x017F;eque&#x017F;t. pec.</hi> &#x017F;ed potius po&#x017F;&#x017F;e&#x017F;&#x017F;or à magi&#x017F;tratu in eadem<lb/>
defendendus. <hi rendition="#i">Azo. ad dict. l. un. C. dict. tit.</hi> Sextò, eo jure æ-<lb/>
qui&#x017F;&#x017F;ime fruentur Actores, quia po&#x017F;&#x017F;e&#x017F;&#x017F;ionem vel qua&#x017F;i ejus juris<lb/>
obtinent ex privilegiis &amp; conce&#x017F;&#x017F;ionibus magi&#x017F;tratus, in quibus,<lb/>
ut dictum, indefinite jus docendi &amp; dandi te&#x017F;timonia &#x017F;uper his<lb/>
quæ ad opificium pertinent, permittitur, indeq; ju&#x017F;titia po&#x017F;&#x017F;e&#x017F;&#x017F;io-<lb/>
nis corroboratur. Ju&#x017F;te po&#x017F;&#x017F;idet, qui prætorem habet Autorem.<lb/>
<hi rendition="#i">l. 1.</hi> §. <hi rendition="#i">quæ&#x017F;itum. 9. ff. quod Legator.</hi> Septimò, nulla ju&#x017F;ta contra-<lb/>
dicendi cau&#x017F;a apparet, cur Actores non debeant, id quod con-<lb/>
&#x017F;ueverunt ultra exercere, &#x017F;ed antea in &#x017F;olidam re&#x017F;trictionem pati.<lb/>
Non enim reperiuntur u&#x017F;urpa&#x017F;&#x017F;e, quod aut &#x017F;ibi ullo jure nega-<lb/>
tum, vel quod aliis, præ&#x017F;ertim reis, injurio&#x017F;um &amp; noxium, vel<lb/>
quod exemplo pernicio&#x017F;um. Jdeo, ubi deficit probabilis cau&#x017F;a,<lb/>
nec audiri debuit, qui contra eos nova molitur. <hi rendition="#i">l. non e&#x017F;t. 6. ff. de<lb/>
re&#x017F;cind. vend. nes</hi> ê po&#x017F;&#x017F;e&#x017F;&#x017F;ione dejici, qui rem fecit non illicitam.<lb/>
Jure &#x017F;uo eorum, quæminus prohibita &#x017F;unt facultas libera non de-<lb/>
negetur, <hi rendition="#i">l. &#x017F;tætuas. 7. C. de Reliq. &amp; &#x017F;umpt. fun.</hi> Octavò, cum<lb/>
conque&#x017F;ti &#x017F;unt Actores, de reis ob diffamationes &amp; inde factas<lb/>
turbationes, non modo non reperiuntur hi petii&#x017F;&#x017F;e, ut re&#x017F;tringe-<lb/>
ret Senatus ad jus, quo illi prætendebant, &#x017F;ed potius negarunt à<lb/>
&#x017F;e facta, quæ querelis comprehendebantur. Confe&#x017F;&#x017F;i &#x017F;unt &amp; con-<lb/>
ce&#x017F;&#x017F;ere eam licentiam, &#x017F;icut habet ptotocollum coram commi&#x017F;-</hi><lb/>
<fw type="catch" place="bottom"><hi rendition="#aq">&#x017F;ariis</hi></fw><lb/>
<pb n="67" facs="#f0077"/>
<fw type="header" place="top"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g"><hi rendition="#k">Additio.</hi></hi></hi></fw><lb/>
<hi rendition="#aq">&#x017F;ariis Ampli&#x017F;&#x017F;imi &#x017F;enatus habitum <hi rendition="#i">die 28. Junii Anno 1649.</hi></hi> das <hi rendition="#aq">Rei</hi><lb/>
geklagter ma&#x017F;&#x017F;en &#x017F;olten verbote&#x0303; haben keine Ge&#x017F;ellen oder Lehr-<lb/>
Jungen zuhalten/ und zufo&#x0364;dern/ &#x017F;ondern werde billig ein jeder<lb/>
bey den Privilegien/ &#x017F;o E. E. Rath gegeben/ gela&#x017F;&#x017F;en/ damit<lb/>
al&#x017F;o aller Streit zwi&#x017F;chen den Ambtern gemitten bleibe/ <hi rendition="#aq">&amp; por-<lb/>
ro:</hi> Sagen <hi rendition="#aq">Rei quæ&#x017F;iti,</hi> daß Sie Kla&#x0364;gern Jungen und Ge&#x017F;ellen<lb/>
zuhalten/ zu lehren und zu&#x017F;o&#x0364;dern/ auch Kund&#x017F;chafft zuertheilen<lb/>
nicht verbiethen/ noch verboten. <hi rendition="#aq">Confe&#x017F;&#x017F;ione illorum nulla fir-<lb/>
mior pote&#x017F;t e&#x017F;&#x017F;e probatio. <hi rendition="#i">l. generalita 13. C. de non numerat. pecun.</hi><lb/>
nec quicquam irrogari debuit actoribus ab i&#x017F;tis alienum. De&#x017F;ide-<lb/>
rare id nequaquam potuere, quos &#x017F;tare oportet &#x017F;uæ confe&#x017F;&#x017F;ioni,<lb/>
<hi rendition="#i">l. cum de indebito. 25.</hi> §. <hi rendition="#i">fin, C. de Condict. Indeb.</hi> ideo non de&#x017F;ideraro<lb/>
ut ab ea recedatur. <hi rendition="#i">l. un. C. de Confes&#x017F;.</hi> Judicem veró minime decu-<lb/>
it propitiis, &amp; ultro cedentibus adver&#x017F;ariis, quod antèa habuerunt<lb/>
&amp; exercuerunt actoribus adimere. Cujus partes judicandi non<lb/>
&#x017F;unt inter confitentes &amp; con&#x017F;entientes, <hi rendition="#i">l. proinde. 25.</hi> §. <hi rendition="#i">fin. ff. ad l.<lb/>
Aquil.</hi> nec debet ni&#x017F;i ad quod imploratur impartiri officium, <hi rendition="#i">l. 4.</hi><lb/>
§. <hi rendition="#i">hoc autem. Ibid. Bartol. &amp; Dd. ff. de Damn. infect.</hi> aut ultra ali-<lb/>
quem condemnare, quam petitum fuit, <hi rendition="#i">l. fin. C. de Fideic: libertat.</hi><lb/>
Cum ultra id, quod â parte in judicium deductum e&#x017F;t, excedere<lb/>
pote&#x017F;tas judicis non po&#x017F;&#x017F;it. <hi rendition="#i">l. ut fundus. 8 ff. commun: dividund.</hi><lb/>
Jdeo quando reperitur aliquidultra preces adver&#x017F;arii vel nece&#x017F;&#x017F;i-<lb/>
tatem cau&#x017F;æ à judice decretum, id mirum valde &amp; &#x017F;uspectum,<lb/>
imò &amp; nullum &amp; iniquum habetur. <hi rendition="#i">dict. l. fin. verb. mirum. ib. glosf.<lb/>
Bartol. Salycet. C. de Fide com: libert. Borell. con&#x017F;il. 17. num. 3. vol. 1.</hi></hi></p><lb/>
<p><hi rendition="#aq">Nonò, nullo jure nullave ratione de&#x017F;iderari pote&#x017F;t à Reis, ut<lb/>
ad unam velut &#x017F;peciem u&#x017F;us artis, quam exercent &amp; docent, acto-<lb/>
res re&#x017F;tringantur, cum extra illam ip&#x017F;imet horum operis &amp; mi-<lb/>
ni&#x017F;terio ad &#x017F;ui opificii u&#x017F;um utantur, &#x017F;ic ut in &#x017F;uporioribus dictum<lb/>
&amp; ex privilegiis manife&#x017F;tum e&#x017F;t, quod qui lanionibus &#x017F;unt ab ope-<lb/>
ris, teneantur petere jura collegii ab actoribus, ideoq; nece&#x017F;&#x017F;ario<lb/>
quod artis e&#x017F;t, illorum di&#x017F;cere &amp; doctrinæ exhibere documenta.</hi><lb/>
<fw type="sig" place="bottom"><hi rendition="#aq">I</hi> 2</fw><fw type="catch" place="bottom"><hi rendition="#aq">Quando</hi></fw><lb/>
<pb n="68" facs="#f0078"/>
<fw type="header" place="top"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g"><hi rendition="#k">Additio.</hi></hi></hi></fw><lb/>
<hi rendition="#aq">Quando ergo extra illam &#x017F;peciem dome&#x017F;ticæ mactationis Rei u-<lb/>
tuntur operâ actorum &amp; qui &#x017F;unt de ip&#x017F;orum Collegio minime<lb/>
improbare po&#x017F;&#x017F;unt, quod extra illam talem non modo docent &amp;<lb/>
exercent artem, &#x017F;ed etiam te&#x017F;timonia di&#x017F;contibus atq; exercenti-<lb/>
bus præbent. Quibus enim ad &#x017F;ui commoditatem quis utitur, eos<lb/>
in aliis improbare &amp; inidoneos allegare nequit. <hi rendition="#i">l. &#x017F;i quis.</hi> 17. <hi rendition="#i">ib.<lb/>
glo&#x017F;&#x017F;. &amp; Dd. c. de <hi rendition="#k">t</hi>e&#x017F;tib.</hi> Decimum pro actoribus valedi&#x017F;&#x017F;imum<lb/>
e&#x017F;t argumentum, quod qui ab Actoribus didicêre artem, recipiun-<lb/>
tur ab adver&#x017F;ariis in &#x017F;uum collegium, &amp; apti habentur ad exer-<lb/>
cendum docendumve, quæ &#x017F;ui opificii &#x017F;unt, &#x017F;icut refertur in A-<lb/>
ctis exemplum recepti in Collegium, &amp; po&#x017F;tea &#x017F;enioris electi<lb/>
Georg.</hi> Boverten/ <hi rendition="#aq">quitamen artem didicerat â carnariis &amp; ab iis<lb/>
te&#x017F;timonia acceperat. Ex quo nece&#x017F;&#x017F;ariâ &amp; indi&#x017F;&#x017F;olubili con&#x017F;e-<lb/>
quentia infertur, artem &amp; doctrinam, quæq; i&#x017F;ti con&#x017F;ectaria, lon-<lb/>
ge latius, quam in decreto exprimitur, patere, &amp; Actores doce-<lb/>
re, ab iisq; di&#x017F;ci, quæ reos velut laniones &#x017F;cire oportet, àdeoq; &amp;<lb/>
ju&#x017F;ti&#x017F;&#x017F;ime de&#x017F;uper te&#x017F;timonia dari. Hoc non conce&#x017F;&#x017F;o &#x017F;equere-<lb/>
tur, tales in ju&#x017F;te recipi, habui&#x017F;&#x017F;e &#x017F;eniores &#x017F;ui opificii imperitos,<lb/>
non e&#x017F;&#x017F;e artis quod tractant, &amp; quæ &#x017F;unt &#x017F;imilia. Quæ ut ab&#x017F;urda<lb/>
&amp; ab omni ratione aliena vitare, <hi rendition="#i">l. nam ab&#x017F;urdum. ff. de Bon. liber-<lb/>
tor. l. ex facto.</hi> §. <hi rendition="#i">ult ff. ad SC. Trebell.</hi> ê contra quod vero&#x017F;imile &amp;<lb/>
credibilius amplecti &amp; &#x017F;equi decet; <hi rendition="#i">l. cum de ætate. 13. ff. deprobat.<lb/>
vel &#x017F;i</hi> extraneus <hi rendition="#i">6. pr ff. de condit. cau&#x017F;. dat.</hi> Undecimò, id per-<lb/>
mittendum e&#x017F;t, quod non lædit alium, prode&#x017F;t petenti. <hi rendition="#i">l. pen. C.<lb/>
de prec: imp. offer.</hi> &#x017F;ummæ enim malignitatis e&#x017F;t, id quod nobis non<lb/>
nocet, aliis proficit, illis invidere, negare aut auferre. <hi rendition="#i">l. in &#x017F;um-<lb/>
ma. 2.</hi> §. <hi rendition="#i">Varus. 5. ff. de aq. &amp; aqua plur. arcend.</hi> Cujusmodi invi-<lb/>
dia minime toleranda, &#x017F;ed atroci judicis &#x017F;ententiâ coercenda e&#x017F;t,<lb/>
<hi rendition="#i">l. un: c de bis, qui ad&#x017F;tat. l. hac parte.</hi> 10. <hi rendition="#i">C. de proxim: &#x017F;acror. &#x017F;crin.</hi><lb/>
At reis aut alii cuiquam nihil nocet integræ artis u&#x017F;um &amp; docu-<lb/>
menta u&#x017F;urpari ab actoribus. Hi quærunt quod &#x017F;ine injuria alicu-<lb/>
jus fieri pote&#x017F;t, ideoq; merito audiendi &#x017F;unt, <hi rendition="#i">dict. leg. pen. c. de prec:</hi></hi><lb/>
<fw type="catch" place="bottom"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">Imp.</hi></hi></fw><lb/>
<pb n="69" facs="#f0079"/>
<fw type="header" place="top"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g"><hi rendition="#k">Additio.</hi></hi></hi></fw><lb/>
<hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">Imp. offer.</hi> Duodecimò, dum carent Rei jure vel ju&#x017F;ta conque-<lb/>
rendi de his, quæ exercent &amp; faciunt pro antiquo more actores,<lb/>
iis ob&#x017F;tat peremtoria exceptio: tua &#x017F;eu ve&#x017F;tra non intere&#x017F;t; quæ li-<lb/>
tis finitæ e&#x017F;t, <hi rendition="#i">l. &#x017F;i corpus. 4.</hi> §. <hi rendition="#i">competit. 7. 16. glo&#x017F;&#x017F;. Bartol. &amp; Dd. ff.<lb/>
&#x017F;i &#x017F;erv. vindic:</hi> &amp; efficit ut &#x017F;e petitionibus non inju&#x017F;tis opponen-<lb/>
tes non audiantur. <hi rendition="#i">l. 2.</hi> §. <hi rendition="#i">ff. &#x017F;i quis in jus vocat. non jer.</hi> Decimò<lb/>
tertiò, id decretum, quo re&#x017F;tringitur Actorum jus, repugnat of-<lb/>
ficio boni magi&#x017F;tratus, cui convenit, parentis vicem exhibere ple-<lb/>
bi, &amp; &#x017F;ubditos liberorum loco tueri, <hi rendition="#i">l. in defen&#x017F;oribus. 4. c. de De-<lb/>
fen&#x017F;orib. civit.</hi> ideoq; in omni tempore &#x017F;ubjectorum commoda<lb/>
tam inve&#x017F;tigare, quam quomodo iis mederi po&#x017F;&#x017F;it, procurare, <hi rendition="#i">l.<lb/>
imperialis. 23. in princip. C. de Nupt.</hi> &amp; quantum e&#x017F;t po&#x017F;&#x017F;ibile, omni-<lb/>
um commodis pro&#x017F;picere, <hi rendition="#i">l. &#x017F;i quis filium. 34. c. de in off. Te&#x017F;tam</hi>:<lb/>
Jd quod male ob&#x017F;ervatum e&#x017F;&#x017F;et, &#x017F;i eô &#x017F;en&#x017F;u decretum accipimus,<lb/>
quod ex iis, quibus antea actores u&#x017F;i &amp; gavi&#x017F;i &#x017F;unt, aliquid adem-<lb/>
tum fuit. Decimò quartò, eò magis hæc ratio movebit rectè cor-<lb/>
datos, quod ea re&#x017F;trictio in prætacto &#x017F;en&#x017F;u validè debilitabit &amp; op-<lb/>
primet penitus id opificium in Civitate, ubi non gaudebit illa li-<lb/>
bertate &amp; juribus, quibus qui &#x017F;unt eju&#x017F;modi conditionis alibi gau-<lb/>
dent &amp; fruuntur. Jd enim nece&#x017F;&#x017F;ariò inde eveniet, ut nemo à car-<lb/>
nariis hujus loci artem di&#x017F;cere cupiat, cujus plenum non capiet<lb/>
te&#x017F;timonium, nec iisdem operas præ&#x017F;tabit, quod &#x017F;ibi præjudicio<lb/>
in exteris locis futurum, inde carebunt Actores admini&#x017F;tris. Cui<lb/>
con&#x017F;equens e&#x017F;t, ut qui hujus Collegii &#x017F;unt, in urbe Stetinen&#x017F;i a-<lb/>
liis de&#x017F;pectui futuri, nec habituri &#x017F;int, per quos civium nece&#x017F;&#x017F;ita-<lb/>
tibus &#x017F;uccurratur. Nihil vero committendum e&#x017F;t, unde utiles &amp;<lb/>
boni cives &#x017F;upprimantur, mediis &#x017F;u&#x017F;tentandæ vitæ &amp; artis de&#x017F;titu-<lb/>
antur, domi egeant, foras contemnantur. Decimò quinto, re-<lb/>
luctatur &#x017F;to decreto ratio &amp; conditio opificiorum in Germaniâ<lb/>
ptæfertim in Civitatibus An&#x017F;eaticis aliisq; majoribus. Jn his enim<lb/>
communi ferè more &amp; tacitâ velut conventione recepta &#x017F;unt<lb/>
quæcunq; ad illud di&#x017F;cendum, petendum, docendum, dum vel</hi><lb/>
<fw type="sig" place="bottom"><hi rendition="#aq">I</hi> 3</fw><fw type="catch" place="bottom"><hi rendition="#aq">exer-</hi></fw><lb/>
<pb n="70" facs="#f0080"/>
<fw type="header" place="top"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g"><hi rendition="#k">Additio.</hi></hi></hi></fw><lb/>
<hi rendition="#aq">exercendum requiruntur. Jdeoq; &#x017F;i alicubi ex his aliquid negle-<lb/>
ctum, qui ubi eam artem di&#x017F;cunt &amp; docent, colunt &amp; exercent,<lb/>
contemtui habentur, non pio moventur, &#x017F;eu ut vulgo loquitur id<lb/>
hominum genus,</hi> Sie/ ihre Ge&#x017F;ellen und Lehr Jungen werden<lb/>
nicht geehret/ <hi rendition="#aq">indeq; fit, ut qui &#x017F;unt in Collegiis caveant admi-<lb/>
ni&#x017F;tris &amp; qui apud eos artem didicêre &amp; exercuêre, alibi ad colle-<lb/>
gium non admittantur aut non &#x017F;ine mulctâ. Urq; ii, qui opificia<lb/>
tractant, con&#x017F;uetudinum rigori&#x017F;&#x017F;imi &#x017F;unt ob&#x017F;ervtores &amp; exacto-<lb/>
res, atq; adver&#x017F;us di&#x017F;per&#x017F;os inter multas civitates dif-<lb/>
ficil lima &#x017F;unt coercendi remedia, quod non &#x017F;emel ob&#x017F;ervari, ita<lb/>
magi&#x017F;tratus maximè decet, &#x017F;i opificia in Civitate nolint turbari,<lb/>
impediri &amp; artifices divexari, nihil con&#x017F;tituant, quod moribus<lb/>
opificiorum,</hi> den Handwercksgewohnheiten/ <hi rendition="#aq">contrariatur. Eò<lb/>
ip&#x017F;o enim efficiunt, ut, qui &#x017F;uæ civitatis &#x017F;unt, &amp; qui apudillos ar-<lb/>
tem hau&#x017F;erê, aut operis &#x017F;uis coluêre, alibi multas rixas, tribulatio-<lb/>
nes, imó exclu&#x017F;iones paticogantur. Quo circa prudentes admo-<lb/>
nent &amp; ob&#x017F;ervant, ut in iis, qui concernunt, opificia non modo<lb/>
civitatis, in qua illi morantur, &#x017F;ed &amp; communium con&#x017F;uetudi-<lb/>
num accurata habeatur ratiò. Decimo &#x017F;extò, &#x017F;icut artificia in-<lb/>
&#x017F;tituta &#x017F;unt, ut nece&#x017F;&#x017F;ariam operam publicis utilitatibus exhibe-<lb/>
rent. <hi rendition="#i">l. &#x017F;emper. 5.</hi> §. <hi rendition="#i">quibusdam l. 2. ff. de jur. immun.</hi> &amp; ex iis, qui ea<lb/>
exercent, poti&#x017F;&#x017F;ima pars civitatis &amp; maxima commoditas vitæ<lb/>
con&#x017F;i&#x017F;tit, ideoq; beatæ civitates judicantur, in quibus Commorcia<lb/>
&amp; artes mechanicæ florent. <hi rendition="#i">Carpzov. in re&#x017F;pon&#x017F;. Electoral. lib. 1. tit. 5.<lb/>
re&#x017F;p.</hi> 47. <hi rendition="#i">n. 1.</hi> ita maximopere per eos, qui reipubl. præ&#x017F;unt, con-<lb/>
tendendum, ut quam minimè corum u&#x017F;us impediatur, &#x017F;ed omni<lb/>
meliori modo &#x017F;ublevetur &amp; promoveatur. <hi rendition="#i">l. </hi> 1. <hi rendition="#i">C. de Exci&#x017F;. artif.<lb/>
Hyppol. à Collib. de prior. urb. cap.</hi> 15. <hi rendition="#i">num. fin. Petr. Gregor. Tholo&#x017F;an.<lb/>
l. 4. de republ. c. 91. in fin.</hi> Hæ rationes me in eam deducunt opi-<lb/>
nionem, ut non credam, Ampli&#x017F;&#x017F;imo Senatui Stetinen&#x017F;i eam men-<lb/>
tem fui&#x017F;&#x017F;e, cum decretum, de quo agitur, publicarent, quod ali-<lb/>
quid detractum vel coarctatum voluerit ex iis, quibus hactenus</hi><lb/>
<fw type="catch" place="bottom"><hi rendition="#aq">utitur</hi></fw><lb/>
<pb n="71" facs="#f0081"/>
<fw type="header" place="top"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g"><hi rendition="#k">Additio.</hi></hi></hi></fw><lb/>
<hi rendition="#aq">cittur collegium in quo conniti &#x017F;unt Actores, &#x017F;ed exi&#x017F;timem, li-<lb/>
tue voce, quæ in &#x017F;peciem certam &#x017F;onat, u&#x017F;i &#x017F;int; tamen magis ex<lb/>
vulgari u&#x017F;u, quo illi</hi> Hauß&#x017F;chla&#x0364;chter <hi rendition="#aq">vocantur, eos &#x017F;altimita no-<lb/>
mina&#x017F;&#x017F;e, reliqui&#x017F;&#x017F;e tamen jus, artem &amp; u&#x017F;um pri&#x017F;tinum; hæc o-<lb/>
mnia &#x017F;ub intellexi&#x017F;&#x017F;e &amp; hoc &#x017F;alte&#x0303; dictu&#x0303; volui&#x017F;&#x017F;e:</hi> daß die &#x017F;o Hauß-<lb/>
&#x017F;chla&#x0364;chter genennet werden/ auf ihr Hauß&#x017F;chla&#x0364;chter Handwerck<lb/>
(<hi rendition="#aq">quod, ut demon&#x017F;tratum fuit, latius patet nomine</hi>) wie es ihrem<lb/>
gewerbe und Privilegien gemeß &#x017F;ie bißhero gewohnet/ und wei-<lb/>
ter nicht/ nehmlich dem Beklagten zu Nach theil Jungen zuleh-<lb/>
ren &#xA75B;c. befu&#x0364;gt &#x017F;eyn. <hi rendition="#aq">Commodè i&#x017F;tam interpretationem patitur de-<lb/>
cretum, &#x017F;uadent &#x017F;uperiora argumenta, ideoq; eam capiendam,<lb/>
&amp; &#x017F;ine i&#x017F;ta, aut extra i&#x017F;tam non extendendum decretum opinor,<lb/>
cumtalis &#x017F;it, qualis &#x017F;emper accipi, ac intelligi debet, cum in quo-<lb/>
vis decreto &amp; dicto id decernentem decrevi&#x017F;&#x017F;e vel &#x017F;en&#x017F;i&#x017F;&#x017F;e præ&#x017F;u-<lb/>
mendum &#x017F;it, quod benignius, <hi rendition="#i">l. &#x017F;emper</hi> in dubio, <hi rendition="#i">ff. de K. J. l. in<lb/>
tui. ff.</hi> condit. &amp; demon&#x017F;tr. quod &#x017F;ub venit de damno vitando cer-<lb/>
tanti <hi rendition="#i">Cephal. Con&#x017F;il. 329. n. 43.</hi> quod efficit ut res in antiquo &amp; pri-<lb/>
mævo &#x017F;tatu permaneat, &amp; ab eo quam minime deflectamus, <hi rendition="#i">cap. ab<lb/>
exordio, di&#x017F;tinct. 35. Grammat. Deci&#x017F;. 106. n. 3.</hi> quod con&#x017F;uetudini<lb/>
convenientibus, <hi rendition="#i">l. cum de lanionis</hi> §. <hi rendition="#i">a&#x017F;inam: ff. de fund. in&#x017F;truct.<lb/>
Bald. in l. 2. in princ: C. de jure jur. propt. culum.</hi> quod nihil novi<lb/>
inducit <hi rendition="#i">Dd. in l. hæredes. 21.</hi> §. <hi rendition="#i">1. ff. de te&#x017F;tam.</hi> quod fieri &#x017F;olitum. <hi rendition="#i">l.<lb/>
quod &#x017F;i nolet.</hi> §. <hi rendition="#i">quod &#x017F;i a&#x017F;&#x017F;idua. ff. de Ædilit. Edict. l. eum qui proba-<lb/>
bilem. C. de Epi&#x017F;cop. &amp; Cleric</hi>: quod plenius &amp; uberius e&#x017F;t, <hi rendition="#i">l. quæri-<lb/>
tur. ff. de &#x017F;tat. hom: l. 1.</hi> §. <hi rendition="#i">qui in perpetuum ff. &#x017F;i ag. vectigal. pet. Me-<lb/>
noch. de A. J. Q. ca&#x017F;. 321. n. 2.</hi> quod æquitati magis con&#x017F;entaneum.<lb/>
<hi rendition="#i">l. in omnibus. ib. Cagnol. &amp; Dec. ff. de Reg. Jur. l. 2.</hi> §. <hi rendition="#i">item <hi rendition="#k">v</hi>arus. ff.<lb/>
de aqua &amp; aq. pluv arcend.</hi> quod minus judiciale e&#x017F;t litigantibus,.<lb/>
&#x017F;ed utriq; parti con&#x017F;ulit. <hi rendition="#i">l. ex his. ff. quæ in fraud. credit. Ca&#x017F;tren&#x017F;.<lb/>
in l. 1. ff. &#x017F;i quis caution. Dec. con&#x017F;il. 162. n.</hi> 11 quod neutri onero&#x017F;um.<lb/>
<hi rendition="#i">l. cum apud. C. de commun. &#x017F;er v. manumi&#x017F;&#x017F;. Cravett. Con&#x017F;il. 333. n. 13.<lb/>
quod rei &#x017F;ubjectæ aptius. l. quoties idem. ff. de Reg. J.</hi> Quæ pro dubi-</hi><lb/>
<fw type="catch" place="bottom"><hi rendition="#aq">tandi</hi></fw><lb/>
<pb n="72" facs="#f0082"/>
<fw type="header" place="top"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g"><hi rendition="#k">Additio.</hi></hi></hi></fw><lb/>
<hi rendition="#aq">tandi ratione adducta &#x017F;unt, minimè efficere po&#x017F;&#x017F;unt, ut aliter quis<lb/>
&#x017F;entiat, non enim ob&#x017F;tant Actorum intentioni &amp; juri. Quod in<lb/>
primo continetur, id ip&#x017F;um e&#x017F;t, quo nititur &amp; confirmatur ip&#x017F;o-<lb/>
rum intentio. Qui ut ex &#x017F;uperioribus con&#x017F;tat, &amp; in Actis de-<lb/>
mon&#x017F;tratur, artem non in una illa &#x017F;pecie &#x017F;eu dome&#x017F;tica mactatio-<lb/>
ne; &#x017F;ed in aliis pluribus exercent, ideoq; docere &amp; doctrinæ docu-<lb/>
monta præbere haut prohibendi &#x017F;unt. Secundum ex diver&#x017F;is no-<lb/>
minibus nihil aliud concludit, quam diver&#x017F;a e&#x017F;&#x017F;e opificia Actorum<lb/>
&amp; Reorum, quod in controver&#x017F;ia non e&#x017F;t. At ut de &#x017F;i&#x017F;tant ab iis,<lb/>
quæ hactenus exercuerunt &amp; docuerunt, inde non &#x017F;equitur, ni&#x017F;i<lb/>
&#x017F;imul probetur, id quod Rei inter dictum volunt, illorum propri-<lb/>
um jus redditum fui&#x017F;&#x017F;e, ex quo prohibitio &#x017F;iat. Quod cum non ap-<lb/>
pareat nulla lege prohibitum, licitum &amp; permi&#x017F;&#x017F;um e&#x017F;t, <hi rendition="#i">l. nulla. 4</hi><lb/>
C. <hi rendition="#i">de jur. dot</hi>: Ex tertiô, nihil aliud pote&#x017F;t colligi ac inferri.<lb/>
qua&#x0303; quod proprium e&#x017F;t &amp; opificii lanionum</hi> der Knochenhauer/<lb/>
<hi rendition="#aq">non po&#x017F;&#x017F;e u&#x017F;urpari ab Actoribus, quorum &#x017F;eparatum &amp; diver&#x017F;um<lb/>
e&#x017F;t opificium. Sed nihil his ex jure &#x017F;eparati opificii proprium e&#x017F;t,<lb/>
quod ut in foro fru&#x017F;tratim cedant &amp; vendant mactatas carnes.<lb/>
Cetera quæ ad mactationem vel mactandi artem &#x017F;pectant, com-<lb/>
munia ip&#x017F;is &#x017F;unt cum Actoribus, quorum operis &#x017F;æpe utuntur,<lb/>
quos etiam velut &#x017F;uæ artis ignaros in collegium a&#x017F;&#x017F;umunt, quo-<lb/>
rum jura petere opus habent, qui ip&#x017F;is mini&#x017F;teria præbent, ut in<lb/>
&#x017F;uperioribus allegatum fuit. Et circa mactandi opificium ea inter<lb/>
utrosq; differentia e&#x017F;t, quod laniones &#x017F;altem ea, quæ in macello<lb/>
vendunt, ip&#x017F;imet &#x017F;ua manu mactare queunt, Actores vero non mo-<lb/>
do i&#x017F;tis operam &#x017F;uam præ&#x017F;tant, &#x017F;ed etiam quicquid ad eam &#x017F;pectat,<lb/>
in aliis pluribus &#x017F;oli exercent, &#x017F;altem àvenditione carnis in macel-<lb/>
lo, quatenus &#x017F;peciatim in privilegio non permirtitur, ab&#x017F;tinere<lb/>
eoguntur. Jdcircò quæ i&#x017F;tius artis &#x017F;unt, et&#x017F;i lege aut privilegio non<lb/>
&#x017F;pecialiter data, dummodo non denegata, moribus competunt,<lb/>
<hi rendition="#i">l. magi&#x017F;tratus. 25. ff. ad L. Municip.</hi> Quartum nihil ultra habet,<lb/>
quam ut quilibet intra limites opificii permeat. Jlli verò con&#x017F;tituti</hi><lb/>
<fw type="catch" place="bottom"><hi rendition="#aq">&#x017F;unt</hi></fw><lb/>
<pb n="73" facs="#f0083"/>
<fw type="header" place="top"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g"><hi rendition="#k">Additio.</hi></hi></hi></fw><lb/>
<hi rendition="#aq">&#x017F;unt ex jure vendendi carnes in macello &amp; arte mactandi. Ex<lb/>
quibus illud proprium factum e&#x017F;t lanionum, unde quos Carna-<lb/>
rios &#x017F;eu mactato, res dicimus, ex illo nihil u&#x017F;urpare queunt, ni&#x017F;i<lb/>
quatenus &#x017F;peciatim conce&#x017F;&#x017F;u&#x0303;: Hæc verò his vici&#x017F;&#x017F;im ita propria,<lb/>
ut laniones, ni&#x017F;i pro u&#x017F;u &#x017F;ui opificii, nempe ad præparandas car-<lb/>
nes, quas venum exponunt, ea in aliis exercere, &amp; &#x017F;i ip&#x017F;imet non<lb/>
&#x017F;ufficiunt, alios quam qui &#x017F;unt exactorum collegio adhibere ne-<lb/>
queant. Cuicon&#x017F;equens e&#x017F;t, quicquid ad artem mactandi &#x017F;pectat,<lb/>
liberum &amp; licitum his e&#x017F;&#x017F;e, &#x017F;ine ulla re&#x017F;trictione ad certa&#x0303; &#x017F;peciem.<lb/>
Ea enim &#x017F;pecies, quæ à parte lanionum excepta e&#x017F;t, confirmat<lb/>
ip&#x017F;is generale jus in omnibus ca&#x017F;ibus &amp; &#x017F;peciebus non exceptis, <hi rendition="#i">l.<lb/>
quæ&#x017F;itum</hi> §. <hi rendition="#i">idem re&#x017F;pondit. ib. Bartol. ff. de fund. in&#x017F;truct.</hi> Et firmi&#x017F;-<lb/>
&#x017F;imo argumento hinc colligitur, quatenus ex arte illa nihil adi-<lb/>
mitur, aut ex ejus exercitio re&#x017F;tringitur, in privilegiis aliorum<lb/>
omne quod &#x017F;upere&#x017F;t, permi&#x017F;&#x017F;um manere, <hi rendition="#i">l. ab ea parte. ff. de pro-<lb/>
hat. l. &#x017F;uus quo<supplied>&#xA759;</supplied> verb. propter, quæff. de hered. in&#x017F;tituend. cap. ad de-<lb/>
cimas de re&#x017F;tit. &#x017F;pol. in 6.</hi> His &amp; &#x017F;uperius dictis recte con&#x017F;ideratis &#x017F;a-<lb/>
tis apparet, quam male, quæ in quinta &amp; &#x017F;exta dubitandi ratione<lb/>
allegantur, ad præ&#x017F;entem ca&#x017F;um applicentur, ibi non demon-<lb/>
&#x017F;tratum reperimus, Actores &#x017F;ibi quicquam in iis, quæ arguuntur<lb/>
&#x017F;umere, quod alieni juris vel opificii e&#x017F;t. Sed ê contrario patet,<lb/>
quicquid hactenus ex jure opificii, ex privilegiis, ex u&#x017F;u &amp; con-<lb/>
&#x017F;uetudine, ex civium nece&#x017F;&#x017F;itatibus, ex commodo Reip. licere,<lb/>
atq; in omni &#x017F;ine cujusquam injuria fieri. Quod in &#x017F;eptimo habe-<lb/>
tur, ab intentione Actorum plane alienum e&#x017F;t, non enim conten-<lb/>
dunt de alieno quærondo, &#x017F;ed &#x017F;uo retinendo, ideoq; eo ampliori<lb/>
favore dignum e&#x017F;t illorum de&#x017F;iderium, <hi rendition="#i">l. in eo quod, 33. ff. de Reg.<lb/>
Jur. l. proculus. 26. in fin. ff. de damn: infect. l. &#x017F;i is cui. 71. in fin. ff.<lb/>
de Furt.</hi> Perinde nec eo pertinet Actorum intentio, quod velint<lb/>
e&#x017F;&#x017F;e in Lanionum collegio, aut quod ejus ex privilegiis &#x017F;ingularo<lb/>
e&#x017F;t, ultra quam &#x017F;ibi indultum reperitur arrogare. Quod &#x017F;uo privi-<lb/>
legio vel aliqua con&#x017F;uetudine obtinent, et&#x017F;i alieni collegii e&#x017F;t, ju-</hi><lb/>
<fw type="sig" place="bottom"><hi rendition="#aq">K</hi></fw><fw type="catch" place="bottom"><hi rendition="#aq">ro</hi></fw><lb/>
<pb n="74" facs="#f0084"/>
<fw type="header" place="top"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g"><hi rendition="#k">Additio.</hi></hi></hi></fw><lb/>
<hi rendition="#aq">re u&#x017F;urpant. Nam et&#x017F;i quis per longum tempus in duobus collegi-<lb/>
is fuerit, vel aliam ju&#x017F;tam cau&#x017F;am habeat, etiam in duobus colle-<lb/>
giis e&#x017F;&#x017F;e pote&#x017F;t &amp; tolerari debet. <hi rendition="#i">Richter. deci&#x017F;. 80. n. 40.</hi> Octavi,<lb/>
argumenti contrarii axioma &#x017F;pectat ad ea, quæ ab opificio &#x017F;eu col-<lb/>
legii jure aliena &#x017F;unt. Hic vero ver&#x017F;amur in iis, quæ Actorum pro-<lb/>
pria &#x017F;unt &amp; ad illorum artem pertinent, de quibus &#x017F;tatuere litera-<lb/>
ria documenta præbere licebit. Nec enim ab adver&#x017F;o probatum,<lb/>
nec &#x017F;i &#x017F;uperiora in&#x017F;picias, probandum e&#x017F;t, quicquid extra dome-<lb/>
&#x017F;ticas mactationes fit, ab illorum opificio di&#x017F;tare. Nonum per-<lb/>
tinet ad ea, quæ alicujus collegii vel opificii propria &#x017F;unt, ex qui-<lb/>
bus jus na&#x017F;citur prohibendi ex aliis. At docere artem mactandi in<lb/>
univer&#x017F;um, &amp; de edocta porrigere te&#x017F;timonia, non e&#x017F;t lanionum<lb/>
proprium, imò ab illorum opificio alienum, &#x017F;ed in Actorum col-<lb/>
legio per privilegia conce&#x017F;&#x017F;um e&#x017F;t &amp; ex ratione competit. Jdcirco<lb/>
allegationes i&#x017F;tæ malé hic applicantur. Quod in decimo alle-<lb/>
gatur de appellatione po&#x017F;t tres conformes &#x017F;ententias, id limita-<lb/>
tur, quod non obtineat, &#x017F;i notoria illorum &#x017F;it inju&#x017F;titia, de qua co-<lb/>
ram &#x017F;uperiori po&#x017F;t illos conqueri &amp; ea de cau&#x017F;a provocare erat.<lb/>
<hi rendition="#i">Scaccia de Appellat. quæ&#x017F;t. 17. limit. 1. n. 26.</hi> Quando vero ex &#x017F;uperi-<lb/>
us allegatis apparet, quomodo plane iniqua, inju&#x017F;ta, nulla &amp; im-<lb/>
proba futura &#x017F;it prolocutio, &#x017F;i in eo &#x017F;en&#x017F;u accipitur, in quo ad-<lb/>
ver&#x017F;arii intellectam volunt, utiq; nemo non ea qua par e&#x017F;t æqua-<lb/>
nimitate &amp; diligentia rationum momenta expendens cen&#x017F;ebit, id<lb/>
decretum emendandum &amp; ita explicandum, ut nihil Actoribus<lb/>
adimat ex his, quæ ip&#x017F;is jure competunt. Atq; &#x017F;ic cen&#x017F;eo omnes il-<lb/>
los, qui hactenus in hac cau&#x017F;a judicarunt, id &#x017F;ub intellexi&#x017F;&#x017F;e, quo-<lb/>
modo ex privilegio, ob&#x017F;ervantia &amp; ratione documenta didicitæ<lb/>
&amp; exercitæ artis hactenus præbita &#x017F;unt, ita impo&#x017F;terum præbenda<lb/>
e&#x017F;&#x017F;e, &#x017F;altem quod in ea ad injuriam reorum vergere po&#x017F;&#x017F;it, exclu-<lb/>
&#x017F;i&#x017F;&#x017F;e. Jd &#x017F;upra recen&#x017F;itæ interpretationum regulæ, una cum præ-<lb/>
&#x017F;umptione ju&#x017F;titiæ, quæ pro judice militat. <hi rendition="#i">l. 2. C. de offic. Civil. ju-<lb/>
dic. per&#x017F;uadent.</hi> Quo circa mihi videtur Actoribus melius pro&#x017F;pe-</hi><lb/>
<fw type="catch" place="bottom"><hi rendition="#aq">ctum</hi></fw><lb/>
<pb n="75" facs="#f0085"/>
<fw type="header" place="top"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g"><hi rendition="#k">Additio.</hi></hi></hi></fw><lb/>
<hi rendition="#aq">ctum fore, &#x017F;i &#x017F;alva &amp; re&#x017F;ervata appellatione declarationem decre-<lb/>
ti paulo ob&#x017F;curioris ab Ampli&#x017F;&#x017F;imo &#x017F;enatu peterent, rogantes,<lb/>
quid &#x017F;ub illa voce</hi> Hauß&#x017F;chla&#x0364;chter Handwerck <hi rendition="#aq">intellectum ve-<lb/>
lint, an non ea mens &#x017F;it, quod liceat docere artem mactan di &amp; e-<lb/>
doctæ vel cultæ te&#x017F;timonia con&#x017F;cribere, prout convenit privilegi-<lb/>
is, ob&#x017F;ervantiæ &amp; arti ip&#x017F;i, quam generatim non in una illa &#x017F;pecie,<lb/>
cujus mentio fit, colunt &amp; exercent. Et mihi per&#x017F;uadere nequeo,<lb/>
prudenti&#x017F;&#x017F;imum magi&#x017F;tratum ponderatis rationib9 pro Actorib9<lb/>
facientibus aliter declaraturum mentem decreti in alio &#x017F;en&#x017F;u in-<lb/>
ju&#x017F;ti, iniqui &amp; reprobi, ita &#x017F;uaderem, id remedium, ultra tamen<lb/>
præjudicium appellationis, mediante ea qua decet prote&#x017F;tatione<lb/>
&amp; cautione per libellum &#x017F;upplicem prius tontari. Sed prudentio-<lb/>
rum judicio id &#x017F;ubmitto, ut &#x017F;upra ex rationib9 de cau&#x017F;a hac &#x017F;tatui,<lb/>
ita me circa rectioris &#x017F;ententiæ præjudicium &#x017F;entire appo&#x017F;itione<lb/>
manus &amp; &#x017F;igilli atte&#x017F;tans. Scribebam Stral&#x017F;undi <hi rendition="#i">die 25. Augu&#x017F;ti<lb/>
Anno. 1651.</hi></hi></p></div><lb/>
<div n="3"><head><hi rendition="#aq">Re&#x017F;pon&#x017F;um VIII.</hi></head><lb/>
<p><hi rendition="#aq"><hi rendition="#in">P</hi>Erlectis diligenter Actis Judicialibus inter Laniones Steti-<lb/>
nen&#x017F;is Civitatis Actores ab una, &amp; Carnarios, qui mactatio-<lb/>
ne pecorum ex popinâ &#x017F;erviunt, ibidem Reos ab altera par-<lb/>
te, in eo &#x017F;tatu cau&#x017F;am ver&#x017F;ari video, ut judicetur, an quæ 26.<lb/>
Martii currentis jam anni publicata e&#x017F;t &#x017F;ententia per imploratum<lb/>
ro&#x017F;titutionis in integrum auxilium re&#x017F;cindi mereatur? Tria vero<lb/>
i&#x017F;ta continet, quæ inique &amp; contra Juris providentiam contra &#x017F;e<lb/>
pronunciata quæruntur Rei, id romedium intendentes: Primo,<lb/>
quod con&#x017F;irmantur priora decreta per appellationem impugna-<lb/>
ta, quibus facultas fumo arefactam carnem &amp; viva pecora ven-<lb/>
dendi prohibetur. Deinde quod ante plenariam eamq; congruam<lb/>
intentionis actorum probationem, &#x017F;uæq; defen&#x017F;ionis deductio-<lb/>
nem definitivè deci&#x017F;um, quod nondum ex actis e&#x017F;t manife&#x017F;tum.</hi><lb/>
<fw type="sig" place="bottom"><hi rendition="#aq">K</hi> 2</fw><fw type="catch" place="bottom"><hi rendition="#aq">Ter-</hi></fw><lb/>
<pb n="76" facs="#f0086"/>
<fw type="header" place="top"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g"><hi rendition="#k">Additio.</hi></hi></hi></fw><lb/>
<hi rendition="#aq">Tertio, quod p&#x0153;na temere litigantiu&#x0303; condemnatione, tùm ad im-<lb/>
pen&#x017F;as tum ad multam nimis acerbe ac inju&#x017F;te &#x017F;ibi irrogata fuit.<lb/>
Quod &#x017F;uper his nomine Reoriià me rogatu&#x0303; fuit con&#x017F;ilium, Duce<lb/>
Deo veritatis &amp; ju&#x017F;titiæ fonte &#x017F;incerè &amp; fideliter exponere &#x017F;ataga&#x0303;.<lb/>
Circa primu&#x0303; con&#x017F;ultationis articulu&#x0303; non levia fateor argumenta<lb/>
contra Reos facientia occurrunt, in cautis, nec cuncta ut opor-<lb/>
tet, in dubiis &amp; intricatis cau&#x017F;is con&#x017F;ideratius perpendentib9 fa-<lb/>
cile fucum objectura. Jnitio nituntur Actores præten&#x017F;o privile-<lb/>
gio, Principis Barnimi, quod anno mille&#x017F;imo quinquente&#x017F;imo<lb/>
quadrage&#x017F;imo opificio Lanionum conce&#x017F;&#x017F;it, in quo re&#x017F;tringitur<lb/>
eorum facultas, qui mactandis pecoribus operam navant, ad cer-<lb/>
tam operam &amp; negotiationem.</hi> Die Ku&#x0364;ter &#x017F;ollen alleine/ was zu<lb/>
ihrer Gahrkuchen no&#x0364;tig/ <choice><sic>uud</sic><corr>und</corr></choice> &#x017F;on&#x017F;t in der Statt auf eines jegli-<lb/>
chen Behuef und fordern in der Bu&#x0364;rger Ha&#x0364;u&#x017F;er &#x017F;chlachten/ und<lb/>
kein rohe flei&#x017F;ch oder Kald aunen bey der Gewicht oder Stucken<lb/>
verkaufen/ und allein ihr Ambt zu Gahrkuchen und Haus-<lb/>
&#x017F;chlachten gebrauchen. <hi rendition="#aq">Cujus intellectus videtur &#x017F;atis manife-<lb/>
&#x017F;tus ex geminatim addita perticula taxativa,</hi> alleine/ <hi rendition="#aq">quæ ut de o-<lb/>
mnibus taxativis verbis Jcti tradunt, <hi rendition="#i">ex l. qui in alieno.</hi> §. <hi rendition="#i">Libertos.<lb/>
ff. de Negoc: ge&#x017F;t. Paul. de ca&#x017F;tro. con&#x017F;il. 399. n. 2. vol.</hi> 1. <hi rendition="#i">Pari&#x017F;. Con&#x017F;il.<lb/>
85. n. 28. vol. 2.</hi> taxat &amp; determinat di&#x017F;po&#x017F;itionem, ut omnes alios<lb/>
ca&#x017F;us prætor &#x017F;peciatim expre&#x017F;&#x017F;os exclu&#x017F;i intelligantur. <hi rendition="#i">l. &#x017F;olemus.<lb/>
ff. de judic. l. adver&#x017F;us C. &#x017F;i adver&#x017F;. rem. Jud. l. bis &#x017F;olis. C. de revocat.<lb/>
donat. Fr. Vivius. deci&#x017F;. 380. n. 11. lib. Decian. Con&#x017F;il. 29. n. 45. vol. 2.</hi><lb/>
ideoq; vim expre&#x017F;&#x017F;æ prohibitionis habet Amat. <hi rendition="#i">Deci&#x017F;. 9. n. 18. &amp;<lb/>
deci&#x017F;. 14. n. 5.</hi> Nihil vero &#x017F;anctius &#x017F;ervari debet, quam quod civium<lb/>
privilegiis continetur, amor &amp; ob&#x017F;equium erga &#x017F;uperiores, civiu&#x0303;<lb/>
inter &#x017F;equies &amp; concordia civitatis, &#x017F;alus &amp; vigor ordinum, omni-<lb/>
um ju&#x017F;ta harmonia, &#x017F;ingulorum Spiritus &amp; victus, ideoq; non im-<lb/>
merito tales prærogativas &#x017F;ibi &#x017F;ervari magni faciunt provinciales,<lb/>
<hi rendition="#i">l. ob&#x017F;ervare 4.</hi> §. <hi rendition="#i">ingre&#x017F;&#x017F;um. 5. ff. de offic: Procon&#x017F;ul:</hi> iisq; violatis<lb/>
multum turbarum ena&#x017F;citur, &amp; tota civitatis compages non mi-</hi><lb/>
<fw type="catch" place="bottom"><hi rendition="#aq">nus</hi></fw><lb/>
<pb n="77" facs="#f0087"/>
<fw type="header" place="top"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g"><hi rendition="#k">Additio.</hi></hi></hi></fw><lb/>
<hi rendition="#aq">nu, conturbatur, quam ex unius memori ægritudine totum cor-<lb/>
pus langve&#x017F;cit. Secundò in &#x017F;tatutis opificii lanionum, quo Ro-<lb/>
tulum &#x017F;eu</hi> der Flei&#x017F;hauer Rolle <hi rendition="#aq">vulgo vocant, ab Illu&#x017F;tri&#x017F;&#x017F;. Po-<lb/>
meraniæ Duce, &amp; Ampli&#x017F;&#x017F;. Senatu urbano confirmatis &#x017F;ic de&#x017F;i-<lb/>
nitum legimus, &amp; quidem <hi rendition="#i">art. 11.</hi> quod ceteri Carnarii &#x017F;eu qui ma-<lb/>
ctandis pecoribus addicti ex magna aut minuta pecude nihil fru-<lb/>
&#x017F;tatim juxta pondus vendere, &#x017F;ed iis quæ ip&#x017F;is attributa &#x017F;unt, con-<lb/>
tenti e&#x017F;&#x017F;e debeant &amp; deinde <hi rendition="#i">art. 12.</hi> quod liberum &amp; nulli oneri<lb/>
obnoxium penes eos ab immemoriali tempore fuerit, jus compa-<lb/>
randi in provincia quas vis pecudes cujusmodi indefinitè con&#x017F;ti-<lb/>
tuta à collegiis negociatorum &amp; opificum in &#x017F;ua firmitate durare<lb/>
debet. <hi rendition="#i">l. 2.</hi> § <hi rendition="#i">fin. C. de Con&#x017F;tit. pecun.</hi> &#x017F;icut de &#x017F;tatutis ejusmodi col-<lb/>
legiorum Jcti tradunt, valere &amp; ob&#x017F;ervari debere. Bartol. <hi rendition="#i">in d. l. 2.</hi><lb/>
§. <hi rendition="#i">fin. de in l. fin. C. de jurisdict. ib. Bald. Sichard. n. 3.</hi> Schurff. <hi rendition="#i">Con&#x017F;il.<lb/>
34. n. 6. cent. 3.</hi> præ&#x017F;ertim &#x017F;i &#x017F;uperioris Magi&#x017F;tratus autoritas &amp; con-<lb/>
firmatio accedit. Quæ licet juris nece&#x017F;&#x017F;itate ad &#x017F;ub&#x017F;tantiam ejus-<lb/>
modi &#x017F;tatutorum non de&#x017F;ideratur. Ja&#x017F;on. <hi rendition="#i">ad l. omnes populi. 37. ib.</hi><lb/>
Bartol. <hi rendition="#i">n. 23. ff. de Ju&#x017F;t. &amp; Jur. Vultei. in d. l. fin. n. 18. C. de Jurisdict.<lb/>
omn. Jud.</hi> Multum tamen roboris, juris &amp; con&#x017F;tantiæ addit, quo<lb/>
&amp; &#x017F;uperior eò magis collegiatos juxta illa tueantur, &amp; à ceteris re-<lb/>
verentibus ob&#x017F;erventur. Schneidevvin. <hi rendition="#i">in</hi> §. <hi rendition="#i">Con&#x017F;tat. n. 15. In&#x017F;t. de<lb/>
jur. Nat. Gent. &amp; Civiì.</hi> Tertiò provida antiquitas circum&#x017F;pecte<lb/>
prudenterq; pro Civitatum &#x017F;u&#x017F;tentatione &amp; annonaria cuta, qua&#x0303;<lb/>
bene formare publicè expedit, <hi rendition="#i">l. 1. C. de Offic:. Praf. urb.</hi> prodina-<lb/>
vit, ut collegiis di&#x017F;creta e&#x017F;&#x017F;ent negocia &amp; opificia, tum ad hæc<lb/>
non &#x017F;umerentur &amp; exercerentur cum &#x017F;ui impedimento &amp; tur-<lb/>
bationibus confu&#x017F;è, tum ut qui exercere vellent, eò rectius pro-<lb/>
barentur, tum ut legib9 u&#x017F;ui communitatum accommodatis con-<lb/>
&#x017F;tringerentur. J&#x017F;ti in&#x017F;tituto, per quod &#x017F;ingulis non impedita ma-<lb/>
neret victum &#x017F;ibi &#x017F;uisq; quærendi &amp; nece&#x017F;&#x017F;aria civitati &#x017F;ubmini-<lb/>
&#x017F;trandi ratio, con&#x017F;equens e&#x017F;t; ut eorum quæ uni collegio opificu&#x0303;<lb/>
&#x017F;peciatim attributa &#x017F;unt, non pateat licentia ceteris. Jd quod à</hi><lb/>
<fw type="sig" place="bottom"><hi rendition="#aq">K</hi> 3</fw><fw type="catch" place="bottom"><hi rendition="#aq">juris</hi></fw><lb/>
<pb n="79[78]" facs="#f0088"/>
<fw type="header" place="top"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g"><hi rendition="#k">Additio.</hi></hi></hi></fw><lb/>
<hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">in avth.</hi> Ni&#x017F;i breviores. <hi rendition="#i">num. 4. C. de &#x017F;ent. ex brevic. recitand.</hi> &amp; qui-<lb/>
dem &#x017F;implici ejus informationi atq; relationi tribuatur, Fulv. Pa-<lb/>
cian. <hi rendition="#i">de probat. l. 1. cap. 48. n. 78.</hi> maxime in iis, quæ aliis non tam<lb/>
facile po&#x017F;&#x017F;unt e&#x017F;&#x017F;e per&#x017F;pecta, <hi rendition="#i">Felin. in cap. tum à nobis. 28. n. 12. X.<lb/>
de Te&#x017F;tib.</hi> vel quæ ad jura aut mores civitatis pertinent, quorum<lb/>
nulla quam ex curia, quæ leges &#x017F;cire &amp; tenere cen&#x017F;etur, pote&#x017F;t pa-<lb/>
rari cognitio. Octavò a&#x017F;&#x017F;eritur, Lanionum proprias &amp; peculia-<lb/>
res e&#x017F;&#x017F;e partes, ne in civitate de&#x017F;it copia carnis, ideoq; non po&#x017F;-<lb/>
&#x017F;unt &#x017F;ine culpa &#x017F;e immi&#x017F;cere rei ad &#x017F;e non pertinenti, <hi rendition="#i">l. culpa 36. ff.<lb/>
de reg. Jur.</hi> nec ex alterius actibus quicquam ad alteram partem<lb/>
illicita u&#x017F;urpatione transferri debet. <hi rendition="#i">l. in provinc. 4. C. de Numerar.<lb/>
Actuar.</hi> Nonó, quia Regis nullibi reperitur conce&#x017F;&#x017F;a ea facultas<lb/>
vendendi infumatas carnes, aut vivas pecudes, &#x017F;ibi ipfi &#x017F;umere<lb/>
non debent eam licentiam, præprimis cum ad Politicam ordina.<lb/>
tionem &amp; curam annonæ &#x017F;pectet, talia Jura &amp; privilegia negocia-<lb/>
tionum indulgere. <hi rendition="#i">l. fin. C. de Commerc: &amp; Mercator.</hi> Decimó,<lb/>
arguitur factum Reorum, præ&#x017F;ertim quo ad jus emendi &amp; venden-<lb/>
di viva animalia, contrariari politicæ ordinationi Civitatis, quæ<lb/>
continetur in Civiloquio, quod quotanis publicatur ê curia, &amp;<lb/>
prohibet ejusmodi præemtiones, ex quibus vexatur &amp; flagellatur<lb/>
annona. Quod genus illiciti mercimonii illi exercent, qui mer-<lb/>
ces præemunt, ut aliquando carius vendant, quos Dardanarios<lb/>
vocamus, quorum avaritiæ obviam itum e&#x017F;t tam mandatis, quam<lb/>
Con&#x017F;titutionibus, uti ait Jctus <hi rendition="#i">in l, annonam. 6. ff. de Extraord. cri-<lb/>
minib.</hi> Jdeoq; velut pernicio&#x017F;i annonæ flagellatores &#x017F;everè cum<lb/>
jam allegato textu juris communis, tum &amp; legibus patriæ puniun-<lb/>
tur. Undecimò, quia Regis &#x017F;ingulari gratiâ &amp; indulgentia con-<lb/>
ce&#x017F;&#x017F;um e&#x017F;t, mactare &amp; in macello vendere per certa tempora car-<lb/>
nem dorcinam, hircinam &amp; caprinam, non trahendum in in con-<lb/>
&#x017F;equentiam. <hi rendition="#i">l. jus &#x017F;ingulare. 16. ff. de leg.</hi> &#x017F;ed inde colligendum, quo-<lb/>
modo aliarum carnium venditio prohibita &#x017F;it, <hi rendition="#i">l. 1.</hi> §. <hi rendition="#i">2. ff. ad Mu-<lb/>
nicipal.</hi> Duodecimò, cum Actores, quo ad jam memoratas &#x017F;pe-</hi><lb/>
<fw type="catch" place="bottom"><hi rendition="#aq">cies</hi></fw><lb/>
<pb n="78[79]" facs="#f0089"/>
<fw type="header" place="top"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g"><hi rendition="#k">Additio.</hi></hi></hi></fw><lb/>
<hi rendition="#aq">juris præcepto, quo &#x017F;uum cuiq; relinquere &amp; tribuere jubentur,<lb/>
<hi rendition="#i">l. ju&#x017F;titia.</hi> §. <hi rendition="#i">juris 1. ff. d. ju&#x017F;t. &amp; jur.</hi> alienum e&#x017F;t. Ex quo profici&#x017F;-<lb/>
citur, quod injunctum alteri fuit, ab alio Collegii jure uon præ-<lb/>
&#x017F;umendum nec agendum à cunctis, quod &#x017F;ingulis credebantur,<lb/>
<hi rendition="#i">l. 2. C. de Executor. &amp; Exactor.</hi> ne, &#x017F;i multis pa&#x017F;&#x017F;im liceat, confu&#x017F;io<lb/>
oriatur, <hi rendition="#i">l. pateant. 3.</hi> §. <hi rendition="#i">de his qui ad Eccle&#x017F;.</hi> Quartò, cum multi-<lb/>
plicibus &#x017F;æpius iteratis magi&#x017F;trat9 tam &#x017F;uperioris quam immedia-<lb/>
ti decretis &amp; judiciorum &#x017F;ententiis Reis injunctum &#x017F;it, intra Can-<lb/>
cellos &#x017F;ui opificii &#x017F;emet continere &amp; à turbationibus ab&#x017F;tinere,<lb/>
non pote&#x017F;t non adver&#x017F;us ea inju&#x017F;te &amp; contumaciter, ob quod to-<lb/>
ties Rei condemnati funt fieri. Rebus judicatis omninò &#x017F;tandum<lb/>
e&#x017F;t, <hi rendition="#i">l. 1. C. de re judic:</hi> nec in&#x017F;taurari finita rerum judicatarum pa-<lb/>
titur autoritas, <hi rendition="#i">l. permitti. C. eod.</hi> Quintò, allegatur rerum con-<lb/>
fe&#x017F;&#x017F;io, &#x017F;ibi non competere facultatem mactandi boves &amp; oves, quæ<lb/>
non modo probationum omnium probati&#x017F;&#x017F;ima e&#x017F;t, &#x017F;ed rei judica-<lb/>
tæ æquiparatur, <hi rendition="#i">l. po&#x017F;t rem. 56. ff. de re jud.</hi> unde confe&#x017F;&#x017F;us pro ju-<lb/>
dicato habetur, qui quodammodo &#x017F;ua &#x017F;ententia damnatus fuit,<lb/>
<hi rendition="#i">l. 1. &amp; 2. l. certum. 6.</hi> §. <hi rendition="#i">&#x017F;ed et&#x017F;i fundum. 2. ff. de confes&#x017F;. l. un. C. eod.</hi></hi></p><lb/>
<p><hi rendition="#aq">Sextò, fundat &#x017F;e Actorum intentio in transactione eaq; judi-<lb/>
cili, quâ &#x017F;ic referunt <hi rendition="#i">Anno 1647. die 7. Mart.</hi> litem compo&#x017F;itam,<lb/>
quod Rei ab omni turbatione impo&#x017F;terum de&#x017F;i&#x017F;tere debeant. Cu-<lb/>
jus non minor, quam res judicatæ autoritas e&#x017F;&#x017F;e, <hi rendition="#i">l.</hi> non minorem,<lb/>
<hi rendition="#i">20. C. de Tran&#x017F;act.</hi> ideoq; quod conventum, et&#x017F;i &#x017F;tatim p&#x0153;niteat,<lb/>
re&#x017F;cindi &amp; his in&#x017F;taurari non debet. <hi rendition="#i">l. quam vis C. eod.</hi> Septimò,<lb/>
pro Actoribus facit Dn. Camerariorum velut primæ in&#x017F;tantiæ ju-<lb/>
dicum a&#x017F;&#x017F;ertio, qua te&#x017F;tantur &amp; declarant, non e&#x017F;&#x017F;e reis jus infu-<lb/>
matas carnes &amp; pecudes vendendi. Quorum dicto multum fidei<lb/>
tribuendum e&#x017F;&#x017F;e videtur, &#x017F;icut con&#x017F;tat, quod judici velut viro bo-<lb/>
no, pro cujus iutegritate militat præ&#x017F;umtio, quod religio&#x017F;us, ho-<lb/>
ne&#x017F;tus, &amp; candidus, ideoq; veri&#x017F;imiliter &#x017F;uæ &#x017F;alutis non oblitus<lb/>
nec fal&#x017F;um dicturus &#x017F;it, <hi rendition="#i">cap. in no&#x017F;tra. 4. X. de procurat. Myn&#x017F;inus.<lb/>
in cap. quoniam contra. 12. n. 121. X. de probat. in dictis fides.</hi> Bartol.</hi><lb/>
<fw type="catch" place="bottom"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">in</hi></hi></fw><lb/>
<pb n="80" facs="#f0090"/>
<fw type="header" place="top"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#g"><hi rendition="#k">Additio.</hi></hi></hi></fw><lb/>
<hi rendition="#aq">cies de jure &#x017F;uo ce&#x017F;&#x017F;erint, &amp; plus quam competiit reis indul&#x017F;erint,<lb/>
eò iniquius hi cupiditates extendunt, quibus &#x017F;atis e&#x017F;&#x017F;e abundeq;<lb/>
&#x017F;ufficere debuit, vel in paucis per amicos &#x017F;ibi con&#x017F;uli, <hi rendition="#i">l. Tutori. 20.<lb/>
C. de Negoc. ge&#x017F;t. l. tutores. 39.</hi> §. <hi rendition="#i">qui &#x017F;e negociis. 2. ff. de Admin. &amp;<lb/>
Peric: Turtor.</hi> Quam &#x017F;pecio&#x017F;è vero hæ dubitandi rationes pro acto-<lb/>
ribus adducuntur, tam parum illorum intentioni proficiunt, &#x017F;i<lb/>
con&#x017F;ideratur quo pacto huic cau&#x017F;æ male applicantur. Longe po-<lb/>
tioribus innititur rationibus Roorum defen&#x017F;io. Primam pro i&#x017F;tis<lb/>
decidendi cau&#x017F;am præbet commerciorum libertas, quam gentium<lb/>
con&#x017F;en&#x017F;us &amp; jurisprudentia con&#x017F;tituit, <hi rendition="#i">l. ex hoc jure. 5. ff. de In&#x017F;tit.<lb/>
&amp; Jur.</hi> ex qua libera unicuiq; pote&#x017F;tas e&#x017F;t habendi vel non haben-<lb/>
dicontractus, <hi rendition="#i">l. &#x017F;icut. 5. C. de obliq. &amp; Actionib.</hi> quæ nemini &#x017F;ine in-<lb/>
juria adimi pote&#x017F;t, ni&#x017F;i lex &#x017F;pecialiter quasdam perlonas hoc fa-<lb/>
cere prohibuerit. <hi rendition="#i">l. dudum. 15. C. de contrah. empt.</hi> At nulla lex ex-<lb/>
tat, quæ Reis, aut qui ejusdem conditionis &#x017F;unt, iufumatas car-<lb/>
nes autviva peeora comparare &amp; iterum vendere interdicitur.<lb/>
Ex quo ex&#x017F;urgit &#x017F;ecunda decidendi ratio, quod in iis, quæ &#x017F;unt de<lb/>
genere permi&#x017F;&#x017F;orum, quicquid non reperitur prohibitum, id in-<lb/>
telligitur permi&#x017F;&#x017F;um. <hi rendition="#i">l. mutus. 43.</hi> §. <hi rendition="#i">cum quæritur. 1. ff. de procur.<lb/>
l. qui accu&#x017F;are in pr. ff. de Accu&#x017F;at.</hi> præ&#x017F;ertim quorum licentia durat,<lb/>
donec &#x017F;peciali lege adimitur. Tunc ubi dee&#x017F;t lex, manet libertas.<lb/>
<hi rendition="#i">l. nulla. 4. C. de jur. dot.</hi> &amp; jure &#x017F;uo eorum, quæ prohibita non re-<lb/>
periuntur, unicuiq; libera facultas non denegatur, <hi rendition="#i">l. &#x017F;tatuas, 7. C.<lb/>
de religio&#x017F;. &amp; &#x017F;umt. fun.</hi></hi></p><lb/>
<p><hi rendition="#aq">Cui accdit tertia ex conditione eorum, quæ opificibus &#x017F;ui<lb/>
collegii jure competunt. Nam ex quo opificia &#x017F;unt di&#x017F;tincta, &amp;<lb/>
&#x017F;ingulis jus Collegii, &amp; ex hoc certa &#x017F;pecialia jura &#x017F;unt data, per<lb/>
quæ uni conce&#x017F;&#x017F;um alteri non licet, ideoq; circa ea, quæ peculia-<lb/>
riter jure opificii competant, adver&#x017F;us alios prohibendi jus na&#x017F;ci-<lb/>
tur, eam immotam certamq; regulam, ex qua jura opificii æ&#x017F;ti-<lb/>
mamus, ju&#x017F;tè &amp; rationabiliter con&#x017F;tituimus, quod quæcunq; in<lb/>
&#x017F;tatutis &#x017F;eu rotulis velut fundamentali lege opificiorum, iis qui</hi><lb/>
<fw type="catch" place="bottom"><hi rendition="#aq">illa</hi></fw><lb/>
<pb n="81" facs="#f0091"/>
<fw type="header" place="top"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">Additio.</hi></hi></fw><lb/>
<hi rendition="#aq">illa exercent &#x017F;unt a&#x017F;&#x017F;ignata, atq; peculiariter addita, ea illi, quam<lb/>
qui in collegium opificum &#x017F;unt a&#x017F;&#x017F;umti, exercere nequeant, &#x017F;ed<lb/>
jure collegii recte prohibeantur: E contra, quicquid collegio &#x017F;eu<lb/>
opificio non e&#x017F;t proprium redditum, &#x017F;eu lege certa ad&#x017F;ignatum,<lb/>
id quoq; &#x017F;ibi &#x017F;olis opifices vindicare, &amp; alios ab illo ab arcere ne-<lb/>
queant. Quod cum non mutatur, illud in naturali lege &#x017F;tare non<lb/>
prohibetur, <hi rendition="#i">&#x017F;ancimus 2. C. de Te&#x017F;tam.</hi> &amp; quicquid lege &#x017F;peciali col-<lb/>
legii &#x017F;eu opificii non expre&#x017F;&#x017F;um reperitur, id veterum legum con-<lb/>
&#x017F;titutionumq; regulis omnes relictum intelligant, <hi rendition="#i">l. praeipimus.</hi><lb/>
§. <hi rendition="#i">fin. C. de Appellat.</hi> Quare cum inter privilegia &#x017F;tatuta opificie<lb/>
Lanionum non reperiatur ullo verbo iis a&#x017F;&#x017F;ignatum jus vendendi<lb/>
illa de quibus nunc agitur, utiq; firmi&#x017F;&#x017F;imum oritur argumentum,<lb/>
iis, cujus conce&#x017F;&#x017F;ione carent, jus prohibendi aut agendi non com-<lb/>
petere. <hi rendition="#i">l. &#x017F;i pupilli. 6.</hi> §. <hi rendition="#i">fin. ff. denegot: ge&#x017F;t:</hi> ê contra Reis opitulari<lb/>
eam exceptionem, quod liberas ædes habemus, <hi rendition="#i">l. loci corpus 4.</hi><lb/>
§. <hi rendition="#i">pen. ff. &#x017F;i &#x017F;erv. vindic:</hi> Quartò, quæ opificiis ita indulgentur,<lb/>
ut &#x017F;oli opi&#x017F;ices i&#x017F;ta exerceant, elaborent &amp; vendant, alias &#x017F;i non<lb/>
extaret &#x017F;pecialis provi&#x017F;io, cujus vis exercitio vel mercimonio li-<lb/>
bera, fiunt privilegia &amp; jura &#x017F;ingularia jus commune limitantia,<lb/>
extra verborum tenorem &amp; proprium &#x017F;onum non extendenda.<lb/>
<hi rendition="#i">l. jus &#x017F;ingulare. ff. de legit. Panorm. in cap. Abbate. num. 6. X. de V.S.</hi><lb/>
continenda intra ca&#x017F;us &amp; terminos in privilegio po&#x017F;itos, Ja&#x017F;on.<lb/>
<hi rendition="#i">in l. &#x017F;i con&#x017F;tante num. 71. ff. &#x017F;olut. matrim: Bolognet. in l. omnes populi<lb/>
n. 235. ff. de ju&#x017F;t. &amp; jur. Cravett. in tr. de Antiq. tempart. 4. num 75.</hi><lb/>
quare quod privilegium non dicit, no&#x017F;trum non e&#x017F;t dicere, <hi rendition="#i">arg. l-<lb/>
ult. C. de fal&#x017F;. cau&#x017F;: adject. Alber. de Ro&#x017F;a. ad l. boc legatum. ff. de Leg.<lb/>
3. Natta. con&#x017F;il. 139. n. 10.</hi> At quæcunq; Actores hactenus exhibue-<lb/>
runt privilegia &amp; prærogativas, nullum verbum de controver&#x017F;iis<lb/>
rebus continent nedum i&#x017F;tarum mercimonium &#x017F;olis Laniis addi-<lb/>
cunt. Ex quo certi&#x017F;&#x017F;ima illa atq; indubitata ad litis hujus deci&#x017F;io-<lb/>
nem vel &#x017F;ola &#x017F;ufficiens oritur conclu&#x017F;io, quod cum nullo privile-<lb/>
gio aut &#x017F;tatuto carnium infumatarum &amp; vivorum pecorum mer-</hi><lb/>
<fw type="sig" place="bottom"><hi rendition="#aq">I</hi></fw><fw type="catch" place="bottom"><hi rendition="#aq">cimo-</hi></fw><lb/>
<pb n="82" facs="#f0092"/>
<fw type="header" place="top"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">Additio.</hi></hi></fw><lb/>
<hi rendition="#aq">cimonium Laniis conce&#x017F;&#x017F;um reperiatur, illos adver&#x017F;us reos pro-<lb/>
po&#x017F;itum tam in ju&#x017F;te u&#x017F;urpare, quam &#x017F;ine litera ad privilegia &amp;<lb/>
jura provocant Facti &#x017F;unt privilegia. <hi rendition="#i">Gail. 1. ob&#x017F;erv. Pract. 1. n. 9.</hi><lb/>
nec præ&#x017F;umuatur aut argutiis colliguntur, &#x017F;ed manife&#x017F;te proba-<lb/>
ri debent. <hi rendition="#i">l. 1. c. de mandat. Princip. cap. tum in jure. ib. Dd. X. de offic:<lb/>
Delegat.</hi> Bald. <hi rendition="#i">in l. fin. c. de re jud.</hi> Quintò huc facit quod privi-<lb/>
legia &#x017F;unt &#x017F;tricti juris. <hi rendition="#i">Socin. Regul. 381.</hi> Diaz. <hi rendition="#i">reg. 588. &#x017F;tricti&#x017F;&#x017F;imè<lb/>
acciptenda &amp; interpret anda</hi>, We&#x017F;enbec. <hi rendition="#i">con&#x017F;il. 78. n. 8.</hi> Cephal. <hi rendition="#i">616.<lb/>
n. 25. &amp; con&#x017F;il. 704. n. 9. vol. 5.</hi> ut quam minime ludant aut tollant<lb/>
jus commune, Bartol. <hi rendition="#i">in l. fin. off. de con&#x017F;titut.</hi> Bellon. <hi rendition="#i">con&#x017F;il. 52. n. 3.</hi><lb/>
præ&#x017F;ertim, no quod alteri jure communi competit, auferant, <hi rendition="#i">l. nec<lb/>
avus. C. de Emancip. liberor. l. 2. §. merito. §. &#x017F;i quis à principe ff. ne<lb/>
quid in loc. publ. l. &#x017F;i impuberibus. 16.</hi> Bartol. <hi rendition="#i">ff. de Admini&#x017F;tr: tutor</hi>:<lb/>
Cacheran. <hi rendition="#i">deci&#x017F;. 90. num: 11.</hi> Sextó non ad controver&#x017F;as &#x017F;pecies<lb/>
pertinere privilegia &amp; &#x017F;tatuta lanionum, apparet &#x017F;atis ex eorun-<lb/>
dem fine, cujus ip&#x017F;amet mentionem faciunt. Jdcircò enim indul-<lb/>
ta &#x017F;unt, ut in macello ad pondus &amp; particulatim mactatæ carnis<lb/>
emendæ copia à certis ad id con&#x017F;titutis præberetur, qui dum ab<lb/>
aliis præripi &#x017F;ibi lucra metuere non cogerentur, eò diligentius i&#x017F;tæ<lb/>
curæ vacarent. Jd verò non &#x017F;pectat ad carnes fumo arefactas &amp; vi-<lb/>
vas pecudes, quæ in macello venum non exponuntur, ut privi-<lb/>
legia ad unum finem &amp; cau&#x017F;am conce&#x017F;&#x017F;a ad alium porrigi non de-<lb/>
bent, ne quidem et&#x017F;i eadem occurreret ratio. Glo&#x017F;&#x017F;. <hi rendition="#i">in l. bene à</hi><lb/>
Zenone. <hi rendition="#i">c. de quaar. præ&#x017F;cript.</hi> Septimò, quicquid privilegiis la-<lb/>
nionum continetur, &#x017F;pectat &#x017F;altem ad ea quæ &#x017F;unt illorum opifi-<lb/>
cii, &#x017F;eu ob quod hoc paratum e&#x017F;t. Quemadmodum de ceteris o-<lb/>
pificum juribus &amp; prærogativis ex ratione creditur &amp; a&#x017F;&#x017F;eritur,<lb/>
minime ea porrigenda ultra limites, cau&#x017F;as &amp; finem opificii.<lb/>
Glo&#x017F;&#x017F;. Azo. Bald. Sichard <hi rendition="#i">&amp; Dd. alij in fin. c. de jurisdict. om. jud.</hi><lb/>
Quæ igitur non &#x017F;unt certi alicujus opificii, illa nec ab opificibus<lb/>
&#x017F;olis a&#x017F;&#x017F;umi, nec aliis negari queunt. At minime ad opific iu&#x0303; lanio-<lb/>
nu&#x0303;, qua tales &#x017F;unt &#x017F;pectat infumatas carnes &amp; pecora viva ve&#x0303;dere.</hi><lb/>
<fw type="catch" place="bottom"><hi rendition="#aq">Hoc</hi></fw><lb/>
<pb n="83" facs="#f0093"/>
<fw type="header" place="top"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">Additio.</hi></hi></fw><lb/>
<hi rendition="#aq">Hoc mercaturæ, non opificii e&#x017F;t. Velip&#x017F;um nomen</hi> Knochenhau-<lb/>
er <hi rendition="#aq">aliud innuit, à quo argumentum jurisprudentiæ ducere con-<lb/>
&#x017F;vevit. <hi rendition="#i">l. &#x017F;i idem. 7. c. de jur. Codicill.</hi></hi></p><lb/>
<p><hi rendition="#aq">Octavò, cùm ut refertur, in actis omnibus aliis, tam pere-<lb/>
grinis quam civibus in mercimonium, de quo in præ&#x017F;enti cau&#x017F;a<lb/>
agitur licitum &#x017F;it, nec prætextu privilegiorum per laniones im-<lb/>
pediri po&#x017F;&#x017F;it, inde firma ducitur collectio, in Civitate Stetinen&#x017F;i<lb/>
non id e&#x017F;&#x017F;e jus peculiare &#x017F;eu privilegium opificii lanionum, &#x017F;ed<lb/>
liberum commercium, &amp; licitam cuivis mercaturam. Privilegium<lb/>
enim e&#x017F;t jus &#x017F;ingulare, lex privatorum, <hi rendition="#i">cap. privilegia dict. 3</hi> qua&#x017F;i<lb/>
privans legem &#x017F;eu juri communi <hi rendition="#i">detrabens. coler. de proce&#x017F;&#x017F;. execu-<lb/>
tiv part. 1. cap. 4. num. 3.</hi> Menoch. <hi rendition="#i">Con&#x017F;il. 279. n. 24.</hi> Nec pote&#x017F;t<lb/>
haberi pro jure &#x017F;ingulari aliquorum, quod ab aliis communi jure<lb/>
u&#x017F;urpatur &amp; exercetur.</hi></p><lb/>
<p><hi rendition="#aq">Nonò, pro Reis valdè facit quod &#x017F;ub eodem genere opificii<lb/>
cum Actoribus comprehenduntur mactandis nempe pecudibus<lb/>
intenta communi functione, &#x017F;ed ad diver&#x017F;um finem, qui di&#x017F;tin-<lb/>
ctas po&#x017F;tea &#x017F;pecies con&#x017F;tituit, ut nempe Actores in macello ve-<lb/>
num exponerent mactatas carnes, Rei popinis in&#x017F;truendis &amp; do-<lb/>
me&#x017F;ticis civium nec e&#x017F;&#x017F;itatibus operam commodarent. Jnde mul-<lb/>
tis illis adhuc communia e&#x017F;&#x017F;e memoratur, adeò ut tam minimè<lb/>
inter &#x017F;ingulorum artificium inter&#x017F;it, ut qui ab altera parte didice-<lb/>
rit artem eandem, in alia &#x017F;pecie vici&#x017F;&#x017F;im exercere queat. Jnter<lb/>
communia e&#x017F;t, emere &amp; vendere pecora &amp; carnes. J&#x017F;tis con&#x017F;e-<lb/>
quens, quod, in quo alteri parti vel &#x017F;peciei communis generis non<lb/>
reperitur data prærogativa, in eo quoq; ce&#x017F;&#x017F;et differentia. Quæ e-<lb/>
nim olim fuere communia, permanent talia quamdiu non re-<lb/>
periuntur expre&#x017F;&#x017F;im divi&#x017F;a vel di&#x017F;tincta. Nec enim oportet di&#x017F;tin-<lb/>
gvere, quæ lex non di&#x017F;ting vit. <hi rendition="#i">l. de precio. 8. ib. glo&#x017F;&#x017F;. ff. de publ. in<lb/>
rem act.</hi></hi></p><lb/>
<p><hi rendition="#aq">Decimò obtendunt Rei &amp; juxta&#x017F;e probare velle a &#x017F;&#x017F;erunt<lb/>
po&#x017F;&#x017F;e&#x017F;&#x017F;ionem vel qua&#x017F;i venditionis carnium infumatum &amp; vivo-</hi><lb/>
<fw type="sig" place="bottom"><hi rendition="#aq">L</hi> 2</fw><fw type="catch" place="bottom"><hi rendition="#aq">rum</hi></fw><lb/>
<pb n="84" facs="#f0094"/>
<fw type="header" place="top"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">Additio.</hi></hi></fw><lb/>
<hi rendition="#aq">rum pecorum, eamq; longævam &amp; tanti temporis, ex quo jus,<lb/>
quod non competit, quæri &#x017F;olet. Cujusmodi actus tam diu longa<lb/>
&#x017F;erie continuati non modo obfervantiam docent, &amp; &#x017F;unt certus<lb/>
interpres privilegiorum, quæ ab adver&#x017F;a parte allegantur <hi rendition="#i">l. &#x017F;i de<lb/>
interpret. 37. ff. de Legib.</hi> ut appareat, iis non e&#x017F;&#x017F;e prohibita, quæ<lb/>
tamdiu &#x017F;unt, nemine hactenus per legitima remedia impugnante,<lb/>
exercita, &#x017F;ed efficiunt, ut rei tuti &#x017F;int longæ po&#x017F;&#x017F;e&#x017F;&#x017F;ionis præroga-<lb/>
tiva, <hi rendition="#i">l. apparet. 5.</hi> §. <hi rendition="#i">&#x017F;i quis 3. ff. de Itin. actu<supplied>&#xA759;</supplied> privat.</hi> Ea vetu&#x017F;tas<lb/>
mercaturæ vel exercitii venditionum femper pro lege habetur li-<lb/>
tium minuendarum gratia, <hi rendition="#i">l. &#x017F;i in &#x017F;umma. 2 pr. ff. de aq. &amp; aq. pluv.<lb/>
arc: &amp; juris</hi> autoritatem præbet, et&#x017F;i jus alias non probaretur. <hi rendition="#i">l.<lb/>
fin. ff. eod.</hi> Jdq; eo magis obtinet, quod Actores non probarunt a-<lb/>
liquod i&#x017F;tis actibus longo annorum &#x017F;pacio exercitis contrarium,<lb/>
unde i&#x017F;tos prohibere potuerint. Quare &amp; fru&#x017F;tra vitio&#x017F;am illam<lb/>
po&#x017F;&#x017F;e&#x017F;&#x017F;ionem arguunt, dum jus in quod peccatum &#x017F;it, non docent<lb/>
Quinimo, &#x017F;i jus prohibendi iis competi&#x017F;&#x017F;et, ramen ex diuturno<lb/>
&#x017F;ilentio de&#x017F;ii&#x017F;&#x017F;et. Qui in longo prolixoq; &#x017F;patio jus &#x017F;uum con&#x017F;ecu-<lb/>
tus non e&#x017F;t, fera p&#x0153;nitentia ad pri&#x017F;tinam prohibitionem vel po-<lb/>
&#x017F;tulationem revetti de&#x017F;iderat, <hi rendition="#i">l. fin. pr. c. de &#x017F;ervitut.</hi></hi></p><lb/>
<p><hi rendition="#aq">Undecimò tendit Actorum de&#x017F;iderium ad introducendum<lb/>
pro &#x017F;e monopolium, quod cum multifariam committatur, ut ex-<lb/>
ponitur per Menoch. <hi rendition="#i">l. 2. A. l. Q. ca&#x017F;. 569.</hi> Damhaud. <hi rendition="#i">in Practic:<lb/>
criminal. cap. 34.</hi> tum maxime, quando apud unum vel paucos &#x017F;al-<lb/>
tem e&#x017F;t facultas vendendi aliquas &#x017F;pecies, <hi rendition="#i">arg. l. un. C. de Monop,</hi><lb/>
Carpzov. <hi rendition="#i">in re&#x017F;pon&#x017F;. Electoral. 41. num. 10. tit. 5 l. 1.</hi> At quicquid<lb/>
monopolium &#x017F;apit, jurecommuni &amp; Jmperii Romani Con&#x017F;titu-<lb/>
tionibus prohibitum &amp; &#x017F;everis p&#x0153;nis obnoxium e&#x017F;t, velut reip. &amp;<lb/>
fingulorum commodis valde pernicio&#x017F;um, <hi rendition="#i">d. l. un C. de Monopol.<lb/>
Rece&#x017F;&#x017F;. Imper. Augu&#x017F;tan. de Anno 1500. tit.</hi></hi> von wucherlichen <hi rendition="#aq">Con-<lb/>
tracten. Roce&#x017F;&#x017F;. <hi rendition="#i">Imper. Sprien&#x017F;: de Anno 1526.</hi> §. Jtem</hi> nachdem die<lb/>
monopolien. <hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">Rece&#x017F;&#x017F;. Augu&#x017F;tan. de Anno 1530.</hi></hi> §. und nachdem etwan/<lb/>
<hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">Rece&#x017F;&#x017F;. Ratispon. de Anno 1532. tit.</hi></hi> Policey-Ordnu&#x0303;g zu Aug&#x017F;purgk/<lb/>
<fw type="catch" place="bottom"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">de</hi></hi></fw><lb/>
<pb n="85" facs="#f0095"/>
<fw type="header" place="top"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">Additio.</hi></hi></fw><lb/>
<hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">de Anno 1648. tit.</hi></hi> die <hi rendition="#aq">Monopolia</hi> Policey-Ordnung zu Franck-<lb/>
furth/ <hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">de Anno 1577. tit. 18.</hi></hi> die <hi rendition="#aq">Monopolia. Et licet aliqui exi&#x017F;ti-<lb/>
ment, ex &#x017F;pecialibus privilegiis aut præ&#x017F;criptione induci po&#x017F;&#x017F;e<lb/>
monopolia. Siehard. <hi rendition="#i">in d. l. un. num. 11. C. de Monopol.</hi> Borchold.<lb/>
<hi rendition="#i">con&#x017F;il. 17. re&#x017F;ol.</hi> 1. id tamen con&#x017F;titutionibus Imperialibus, quæ tol-<lb/>
lunt privilegia, &amp; con&#x017F;vetudines contrariatur, uti expre&#x017F;&#x017F;e con-<lb/>
&#x017F;titutum in utraq; proxime memorata Ordinatione Politica, <hi rendition="#i">tit.</hi></hi><lb/>
die <hi rendition="#aq">Monopolia. <hi rendition="#i">18. verb:</hi></hi> Vnd &#x017F;ie hinwieder einig geleidt/ Si-<lb/>
cherheit oder Freyheit/ in was Schein die immer &#x017F;eyn/ oder fu&#x0364;r-<lb/>
gebracht werden mo&#x0364;chten/ weder &#x017F;chu&#x0364;tzen noch &#x017F;chirme&#x0303; noch fu&#x0364;r-<lb/>
tragen. <hi rendition="#aq">Rationi non congruum, ideoq; ab Jctis potioribus non<lb/>
probatur. vid. Johann. G&#x0153;ddeum in <hi rendition="#i">Con&#x017F;il. Matpurgen&#x017F;. 17. num:<lb/>
188. &amp; &#x017F;eq. vol.</hi> 4. Præterea <hi rendition="#i">h. l.</hi> nulla tenus applicabitur, ubi ta-<lb/>
le privilegium aut con&#x017F;vetudinem Actores pro &#x017F;e nondum pro-<lb/>
duxêre, in quib&#xA770; ip&#x017F;is &#x017F;olis controver &#x017F;a ve&#x0303;ditio conce&#x017F;&#x017F;a &#x017F;it, ideoq;<lb/>
eò in ju&#x017F;tius ac iniquius &#x017F;ibi arrogant.</hi></p><lb/>
<p><hi rendition="#aq">Duodecimò Adver&#x017F;atur Actorum intentio, com&#x0303;erciorum<lb/>
libertati, quæ maxime promovenda, minimè verò re&#x017F;tringenda<lb/>
e&#x017F;t. Coler. <hi rendition="#i">de Proce&#x017F;&#x017F;. Executiv. part. 1. cap. 10. num. 68.</hi> Cum com-<lb/>
mercia &#x017F;int ubera civitatis atq; terrarum, quæ quo &#x017F;unt am pliora a-<lb/>
lunt &amp; bea&#x0303;t incolas felici&#xA770; faciliusq;. Aliquando quidm utilitatis<lb/>
publicæ cau&#x017F;a ad certos limites rediguntur, &amp; con&#x017F;tringuntur quo-<lb/>
modo &amp; fieri videm&#xA770; per con&#x017F;tituta collegia mercantiu&#x0303; &amp; opificu&#x0303;.<lb/>
Carpzov. <hi rendition="#i">in Re&#x017F;pon&#x017F;. Electoral. 43. num. 16. tit. 5. lib. 1.</hi> &#x017F;ed talis quo-<lb/>
ad controver&#x017F;as &#x017F;pecies non occurrit, quin potius cum multa in<lb/>
civitatem adduci pecora ad con&#x017F;equendi facilitatem &amp; ad amoli-<lb/>
endam caritatem expediat publicè quoq; &amp; privatim utile &#x017F;it à<lb/>
pluribus vendi, quibus plures præ&#x017F;ertim pauperes egent, non &#x017F;i-<lb/>
net noxa com&#x0303;unis ad paucos redigi tam nece&#x017F;&#x017F;arium mercimoniu&#x0303;.</hi></p><lb/>
<p><hi rendition="#aq">Tandem cum hæc res ad curam annonæ &#x017F;pectet &#x017F;i magi&#x017F;tra-<lb/>
tui, qui velut communis omnium pater, Cravet. <hi rendition="#i">Con&#x017F;il. 9. num. 37.</hi><lb/>
omnia ad &#x017F;ubditorum utilitatem dirigere debet, <hi rendition="#i">l. &#x017F;i quis filium.</hi> C.</hi><lb/>
<fw type="sig" place="bottom"><hi rendition="#aq">L</hi> 3</fw><fw type="catch" place="bottom"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">de</hi></hi></fw><lb/>
<pb n="86" facs="#f0096"/>
<fw type="header" place="top"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">Additio.</hi></hi></fw><lb/>
<hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">de in off. Te&#x017F;t.</hi> incumbat &#x017F;tudere, quæ annonæratio firmetur &amp; am-<lb/>
plietur. <hi rendition="#i">l. 1. C. de off. Præf. urb.</hi> nec i&#x017F;ta oneretur aut vexetur. <hi rendition="#i">l.<lb/>
annonam. 6. ff. de extraord. Crim</hi>: utiq; non poterit permittere,<lb/>
ut in paucorum arbitrio &#x017F;it quid &amp; quanti ad i&#x017F;ta&#x0303; &#x017F;pectans venum<lb/>
exponere velint. Jd quod nihil aliud foret quam &#x017F;ocietatë coire,<lb/>
quo annona carior fiat, id quod valde damno&#x017F;um &amp; expre&#x017F;&#x017F;o jure<lb/>
vetitum, <hi rendition="#i">l. 2. pr. ff. ad L. Jul. ae Annon.</hi> Ei quod pluribus utile e&#x017F;t,<lb/>
cedit merito, quod paucorum lucra concernit, <hi rendition="#i">l. un</hi>: §. <hi rendition="#i">hæc aute&#x0303;.<lb/>
14. C. de caduc: tollend.</hi></hi></p><lb/>
<p><hi rendition="#aq">His ut decet recte diligenterqve con&#x017F;ideratis, in propatulo<lb/>
e&#x017F;t, qvomodo qvod in reis arguitur libertati commerciorum na-<lb/>
turali innitatur, nulla lege ip&#x017F;is interdictum. Qvod vero ab acto-<lb/>
ribus petitur ab ip&#x017F;orum jure alienum, nullo ju&#x017F;to fundamento<lb/>
&#x017F;eu legitimæ petendi cau&#x017F;æ innixum, nullis eorum privilegiis i-<lb/>
p&#x017F;is &#x017F;olis attributum, aut aliis ademtum utilitati publicæ &amp; &#x017F;in-<lb/>
gulorum adver&#x017F;um &#x017F;it, ideoqve qvæopponuntur nullo negocio<lb/>
exi&#x017F;tis diluuntur.</hi></p><lb/>
<p><hi rendition="#aq">Primum argumentum contrarium intendit privilegium Bar-<lb/>
nimi qvod verò ejus loco o&#x017F;tentatur, minime privilegium e&#x017F;t,<lb/>
&#x017F;ed decretum in qvo aliqvid controver&#x017F;iæ, qvæ Lanionibus cum<lb/>
aliis interce&#x017F;&#x017F;ere deciduntur. Qvod non pote&#x017F;t extendi ultra ob-<lb/>
jectum, &#x017F;uper qvo facta fuit. Id enim cuivis di&#x017F;po&#x017F;itioni conve-<lb/>
nit, ut re&#x017F;tringatur ad &#x017F;uam cau&#x017F;am, <hi rendition="#i">Bald. in l. jubemus. c. ad SC.</hi><lb/>
Vellejan. nec extendatur ultra ca&#x017F;um ac &#x017F;uper qvo facta fuit, <hi rendition="#i">l.<lb/>
præcipimus infin. ib. Bartol. c. de Appeliat. Autb.</hi> qvas actiones <hi rendition="#i">C. de<lb/>
Appellat.</hi> tam includendo qvam excludendo regulanda intra ter-<lb/>
minos, <hi rendition="#i">Bald. in l. &#x017F;i defunctus, c. de &#x017F;uis &amp; legit. Simon. de Præt. con&#x017F;il<lb/>
90. n. 79. vol. 1.</hi> Termini vero &amp; objectum dicti decreti qvoad ea<lb/>
verba, qvæ inde actores pro &#x017F;e adducunt, &#x017F;unt controver&#x017F;ia, qvæ in-<lb/>
ter i&#x017F;tos fuit, minimè concernens mercimonium &#x017F;eu jus venden-<lb/>
di infumatas carnes &amp; vivas pecudes, &#x017F;ed &#x017F;altem u&#x017F;urpatum à Re-<lb/>
orum prædece&#x017F;&#x017F;oribus venditionem recentis carnis in macello<lb/>
&#x017F;ecundum pondus, ut habent verba:</hi> Daß auch die Ku&#x0364;ter ins ge-<lb/>
<fw type="catch" place="bottom">mein</fw><lb/>
<pb n="87" facs="#f0097"/>
<fw type="header" place="top"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">Additio.</hi></hi></fw><lb/>
mein des frey&#x017F;chlachtens und roh Flei&#x017F;ch mit der Gewicht abge-<lb/>
wogen zu verkauffen/ zuver&#x017F;ellen/ und des Schlachthau&#x017F;es zuge-<lb/>
brauchen &#x017F;ich unternommen. <hi rendition="#aq">Super hac Lanionum qverela de-<lb/>
ci&#x017F;io ea facta, &#x017F;uper qva &#x017F;e fundant Actores, ut manife&#x017F;te appare-<lb/>
at particulam illam taxativa&#x0303;</hi> allein <hi rendition="#aq">excludere &#x017F;altem, quæ in que-<lb/>
relam &amp; &#x017F;ub deci&#x017F;ione&#x0303; fuere deducta; non pertinere ad alia præ-<lb/>
&#x017F;ertim ea, qvæ non &#x017F;unt pars &amp; proprietas opificii, &#x017F;ed communis<lb/>
&amp; nulla lege re&#x017F;trictæ libertatis naturalis atqve commercii publici<lb/>
qvale e&#x017F;t mercaturam, de qva agitur, &#x017F;atis in &#x017F;uperioribus proba-<lb/>
tum fuit.</hi></p><lb/>
<p><hi rendition="#aq">Eum intellectum o&#x017F;tendit expre&#x017F;&#x017F;e formula &amp; tenor verbo-<lb/>
rum:</hi> Daß &#x017F;ie ihr Ambt alle in zur Garku&#x0364;chen und Hauß&#x017F;chlach-<lb/>
ten gebrauchen &#x017F;ollen; <hi rendition="#aq">Unde indicatur, hæc e&#x017F;&#x017F;e &#x017F;ola opificii reo-<lb/>
rum. At in macello juxta pondera venditionem carnium e&#x017F;&#x017F;e o-<lb/>
pificum Actorum. Cum autem ad horum opificium id, de qvo<lb/>
hic agitur, non &#x017F;pectet, velut ad ca&#x017F;um longè diver&#x017F;um, &amp; in qvo<lb/>
diver&#x017F;itas rationis apparet, non trahenda di&#x017F;po&#x017F;itio, cum nec de<lb/>
i&#x017F;to verbulum aliqvod ea contineat, re&#x017F;tringenda &#x017F;altem ad ex-<lb/>
pre&#x017F;&#x017F;a, <hi rendition="#i">l. 3. ff. de Transact. Bur&#x017F;at. Con&#x017F;il. 13. n. 17. vol. 1.</hi> Præ&#x017F;ertim<lb/>
ubi in eo privilegium &#x017F;uum &#x017F;eu jus &#x017F;ingulare à reis prætenditur,<lb/>
qvod &#x017F;tricti juris cen&#x017F;etur, &amp; ultra &#x017F;onum verborum exten&#x017F;ionem<lb/>
non patitur, uti <hi rendition="#i">in 4. &amp; 5.</hi> decidendi ratione expo&#x017F;itum.</hi></p><lb/>
<p><hi rendition="#aq">Secunda dubitandi ratio ex &#x017F;tatutis Lanionum de&#x017F;umta eo<lb/>
ip&#x017F;o dicitur, qvod de vero rectoqve &#x017F;en&#x017F;u præfati decreti Ducis<lb/>
Barnimi apparet. Ad id &#x017F;i referunt, &amp; ex eo redigere eum teno-<lb/>
rem, ut nihil magis continere debeant qvam relatum, <hi rendition="#i">l. 2. 16. Bald<lb/>
de Error. Advocat.</hi> Decius <hi rendition="#i">in l. certi</hi> §, <hi rendition="#i">&#x017F;inummos num. 17. ff. de reb.<lb/>
Credit.</hi> cum fidem &#x017F;int termini referentis, qvi &#x017F;unt termini relati<lb/>
<hi rendition="#i">l. &#x017F;i ita &#x017F;crip&#x017F;ero. ff. de Condit. &amp; Demon&#x017F;trat. l. a&#x017F;&#x017F;e toto. ff. de hæred.<lb/>
in&#x017F;tit. Bald. in Autb. &#x017F;i qvis in aliqvo C. de edend.</hi> Qvandoqvidem<lb/>
ergo certum ex litera &amp; mente decreti nihil aliud Actorum præ-<lb/>
dece&#x017F;&#x017F;oribus ademptum exeo, qvod antea opificii utriusqve &#x017F;ub</hi><lb/>
<fw type="catch" place="bottom"><hi rendition="#aq">eodem</hi></fw><lb/>
<pb n="88" facs="#f0098"/>
<fw type="header" place="top"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">Additio.</hi></hi></fw><lb/>
<hi rendition="#aq">eodem genere commune fuit, qvam ne venum in macello carnes<lb/>
recentes exponerent, in &#x017F;tatuta aliud redactum non fuit, nec et-<lb/>
iam redigi debuit &amp; potuit. Non enim talia &#x017F;tatuta valent, &#x017F;i rati-<lb/>
oni non congrua juri communi ad ver&#x017F;a. <hi rendition="#i">l. fin. ff. de colleg. &amp; cor-<lb/>
porib.</hi> &#x017F;i aliorum juri damno&#x017F;a. <hi rendition="#i">l. un&#xA770;</hi> § <hi rendition="#i">ante omnia ff. de Pact. Scbnei<lb/>
dewin. in</hi> §. <hi rendition="#i">con&#x017F;tat. num. 15. in&#x017F;t. de jur. Natural. Gent. &amp; Civil.</hi> &#x017F;i<lb/>
monopolium &#x017F;apiunt. <hi rendition="#i">l. un.</hi> C. <hi rendition="#i">de Monop. Moller. l. 2. &#x017F;eme&#x017F;tr. cap.<lb/>
15.</hi> &#x017F;i negocia quæ ad opificium &#x017F;pectant excedunt. <hi rendition="#i">arg. l. fin. ff. de<lb/>
jurisd. Vultoj. in l. fin.</hi> C. <hi rendition="#i">de Jurisd.</hi> Hujus modi e&#x017F;&#x017F;e quod hic Au-<lb/>
tores obtendunt &#x017F;ed non probant, ex &#x017F;uperioribus con&#x017F;tat. Eoq;<lb/>
minus verba cum decreti Ducalis, tum præten&#x017F;i &#x017F;tatuti, quando<lb/>
quod omnibus licet, non prohibent Reis, nec Actoribus &#x017F;olis at-<lb/>
tribuunt, ad re&#x017F;tringendum commercium jure Gentium liberum,<lb/>
ut ut aliquod ducium &#x017F;uborietur, extendenda &#x017F;unt. Jd quod nemo<lb/>
non intelligit, qui recte con&#x017F;iderat, quomodo di&#x017F;tingvenda &#x017F;int<lb/>
quæ opificii lanionum propria &#x017F;unt reddita, à quibus removentur<lb/>
Actores, &amp; quæ illorum opificio non &#x017F;unt, cum proprietate a&#x017F;&#x017F;ig-<lb/>
nata: In quibus Reis man&#x017F;it libertas lege non re&#x017F;tricta, Actoribus<lb/>
nullum jus prohibendi competit.</hi></p><lb/>
<p><hi rendition="#aq">Hoc confirmatur ex olau&#x017F;ula confirmationis Ducalis &#x017F;alvô<lb/>
jure tertii, cujus is e&#x017F;t effectus, quod omne præjudicium à jure li-<lb/>
bertate &amp; facultate alterius removeat &amp; i&#x017F;ti non ob&#x017F;tent, quæ i&#x017F;ta<lb/>
mediante confirmantur <hi rendition="#i">Afflict in cap. inter mona&#x017F;terium n. 3. X. de<lb/>
&#x017F;ent. &amp; re jud.</hi> Modificat illa quod conceditur &amp; re&#x017F;ervat, quod<lb/>
ante quis habuit, quatenus non in illo in&#x017F;trumento adimitur,<lb/>
<hi rendition="#i">glo&#x017F;&#x017F;. in l. item Labbeo, ib. Bald. ff. de famil. erci&#x017F;. Pari&#x017F;. con&#x017F;il. 70. n.<lb/>
15. vol. 3. Angel. con&#x017F;il. 290. n. 4.</hi> ubi &#x017F;cribit, eam habere tantam vim,<lb/>
ut cum non invenit, quod modificet orationem præcedentem ex-<lb/>
&#x017F;tingvat potius &amp; ad nugationem re&#x017F;olvat quam ut otio&#x017F;a &#x017F;it. Ac-<lb/>
cedit tandem ad re&#x017F;olutionem omnis dubii ob&#x017F;ervantia, quæ e&#x017F;t<lb/>
omnium interpretationum regina. uti eam vocat Johann. Bapti&#x017F;t<lb/>
<hi rendition="#i">Co&#x017F;ta. in tr. de jur. &amp; fact. ignor. in&#x017F;pect. 47. n. 7.</hi> Dum ab imme-</hi><lb/>
<fw type="catch" place="bottom"><hi rendition="#aq">moriali-</hi></fw><lb/>
<pb n="89" facs="#f0099"/>
<fw type="header" place="top"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">Additio.</hi></hi></fw><lb/>
<hi rendition="#aq">moriali tempore Rei in po&#x017F;&#x017F;e&#x017F;&#x017F;ione vel qua&#x017F;i juris vendendi mer-<lb/>
ces controver&#x017F;as mau&#x017F;êre, nec à magi&#x017F;tratu, nec à Reis unquam<lb/>
ampediti, unde con&#x017F;tat, quæ in decreto vel con&#x017F;tituto habentur<lb/>
minime ad illos actus pertinere. Ob&#x017F;ervata enim non fui&#x017F;&#x017F;e illici-<lb/>
ta, aut per di&#x017F;po&#x017F;itionem prohibita inde nece&#x017F;&#x017F;ariâ con&#x017F;equentiâ<lb/>
colligitur. Cravett. <hi rendition="#i">con&#x017F;il. 836. n. 10.</hi> Menoch. <hi rendition="#i">con&#x017F;il. 451. vol. 3.</hi></hi></p><lb/>
<p><hi rendition="#aq">Tertia dubitan diratio pertinet ad ea, quæ opificii vel col-<lb/>
legii cujusq; ptopria &#x017F;unt reddita, quorum illa e&#x017F;t conditio ut aliis<lb/>
non liceant, ideoq; is effectus, ut &amp; quibus conce&#x017F;&#x017F;a alios prohi-<lb/>
bere queant, &amp; quibus non indulta exercere non debeant.<lb/>
At minime porrigi i&#x017F;ta po&#x017F;&#x017F;unt ad ea commercia quæ nemine nec<lb/>
&#x017F;peciatim attributa nec interdicta. Quorum licentia ce&#x017F;&#x017F;ante pro-<lb/>
hibitione manet non interrupta Equorum genere id mercimoni-<lb/>
um e&#x017F;&#x017F;e de quo agitur, ex &#x017F;upra &#x017F;criptis.</hi></p><lb/>
<p><hi rendition="#aq">Quæ circa quartum dubiu&#x0303; toties inclama&#x0303;tur, &amp; ingemina&#x0303;tur<lb/>
judicata cau&#x017F;æ hujus objectum minime concernunt. Ut nunquam<lb/>
de jure infumatas carnes &amp; viva pecora vendendi fuit, ante hac<lb/>
controver&#x017F;ia, &#x017F;ic nec, de i&#x017F;to potuit pronunciari aut pronuncia-<lb/>
ta intelligi &#x017F;ententia. Sententia debet e&#x017F;&#x017F;e conformis <hi rendition="#i">libello. l.<lb/>
ut fundus ff. commun. dividund. l. cum quidam: C. de fideicom:</hi> &amp; hæc<lb/>
tua &#x017F;emper in proce&#x017F;&#x017F;u corre&#x017F;pondere oportet, petitionem, pro-<lb/>
bationem &amp; &#x017F;ententiam Alphon&#x017F;: <hi rendition="#i">de Azeved. in Con&#x017F;tit. Hi&#x017F;pan.<lb/>
Reg. lib. 4. t. 17. lib. 10. n. 118. &#x017F;eq.</hi> ita ut nec quod dee&#x017F;t petitioni aut<lb/>
probationi judex&#x017F;upplere queat, Glos&#x017F;. <hi rendition="#i">in l. verbum oportere ff.<lb/>
de verb. &#x017F;ignif.</hi> Bald. <hi rendition="#i">in cap. 1. de milit. va&#x017F;al.</hi> qui contum: unde quod<lb/>
articulatum, deductum &amp; probatum, certi&#x017F;&#x017F;imum &#x017F;ententiæ in-<lb/>
tellectum præ bet &amp; eam regulat. Ja&#x017F;an. <hi rendition="#i">in l. &#x017F;ub prætextu num.<lb/>
6. C. de Tran&#x017F;act.</hi> Matth. <hi rendition="#i">de offlict. deci&#x017F;. 95. n. 8.</hi></hi></p><lb/>
<p><hi rendition="#aq">Quare cum nunquam in libellum aliquem, no dum dedu-<lb/>
ctionem aut probationem pervenerit id, de quo hæc movetur a-<lb/>
ctio, certum e&#x017F;t, male &#x017F;uper aliis capitibus judicata huic ab i&#x017F;tis<lb/>
alienæ &amp; diver&#x017F;æ liti opponi. Mala e&#x017F;t à diver&#x017F;is illatio. <hi rendition="#i">l. fin. ff. de</hi></hi><lb/>
<fw type="sig" place="bottom"><hi rendition="#aq">M</hi></fw><fw type="catch" place="bottom"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">Ca-</hi></hi></fw><lb/>
<pb n="90" facs="#f0100"/>
<fw type="header" place="top"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">Additio.</hi></hi></fw><lb/>
<hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">Calumn.</hi> Nec ex &#x017F;ententiis, quæ non idem concernunt punctum,<lb/>
de&#x017F;umenda cum i&#x017F;tæ jus opponendi non porrigunt, ni&#x017F;i ubi idem<lb/>
corpus idem jus eadem quantitas, eadem cau&#x017F;a petendi, eadem<lb/>
res e&#x017F;t, <hi rendition="#i">l. cum quæritur, 17. l. &#x017F;eq. ff. de except. rei jud.</hi> Stricti quoq;<lb/>
juris &#x017F;unt, ultra verborum tenorem non intelligenda, <hi rendition="#i">l. 1. C. &#x017F;iplur.<lb/>
un. &#x017F;ent. l. terminato. 3. ib. Dd. C. de fruct. &amp; lit. expen&#x017F;.</hi> Quisquis<lb/>
verba judicatorum in&#x017F;pexerit, quæ opponuntur, ex iisdem &#x017F;atis<lb/>
dis piciet, quam ad alias lites ab hac diver&#x017F;i&#x017F;&#x017F; mas, &amp; præprimis<lb/>
ad cau&#x017F;as non mercimoniorum, &#x017F;ed opificium ejusq; leges con-<lb/>
cernentes. Unde in quib&#xA770; fit quædam prohibitio venditionis con-<lb/>
junguntur hæc duo</hi> &#x017F;chlachten und kauffen/ <hi rendition="#aq">ut eluceat, reis inter-<lb/>
dictum mactare publice pecora, &amp; carnem vendere; ex qua pro-<lb/>
hibitione minimè &#x017F;equitur, quod viva pecora vendere, id quod ad<lb/>
lanionum opificium non pertinet licitum &#x017F;it.</hi></p><lb/>
<p><hi rendition="#aq">Nihil moratur quinto loco oppo&#x017F;ita confe&#x017F;&#x017F;io, veluti quæ<lb/>
nullibi reperitur. Perinde &#x017F;exta allegata Transactio, quoad con-<lb/>
trover&#x017F;a in præ&#x017F;entiarum capita, actis non educetur. Nam ut &#x017F;en-<lb/>
tentiæ quæda&#x0303;, ita &amp; compo&#x017F;itio facta agit &amp; loquitur conjunctim<lb/>
de mactatione &amp; mactati venditione. Dum in ædibus publicis ma-<lb/>
ctare pecora &amp; carnem in macello vendere non debent, inde mi-<lb/>
nime prohibentur, quæ &#x017F;ub hac lege opificii non continentur, car-<lb/>
nes &amp; pecudes vivas emere &amp; vendere. Transactio e&#x017F;t &#x017F;tricti juris<lb/>
Glos&#x017F;. <hi rendition="#i">ad l. &#x017F;ub prætextu. ib.</hi> Bartol. <hi rendition="#i">n. 6.</hi> Jafon. <hi rendition="#i">n. 5. C. de Transact.</hi><lb/>
nec extenditur à re ad rem non expre&#x017F;&#x017F;am. Bald. <hi rendition="#i">in l. 1. C. de Tit.</hi><lb/>
We&#x017F;enbec: <hi rendition="#i">con&#x017F;il. 15. n. 4.</hi> Jdeoq; quod in eadem &#x017F;peciatim non<lb/>
continetur, à judice non &#x017F;uppletur <hi rendition="#i">l. ad probationem C. de probat.</hi><lb/>
Bald. <hi rendition="#i">in l. intere&#x017F;t. C. de &#x017F;olut.</hi></hi></p><lb/>
<p><hi rendition="#aq">Ad &#x017F;eptimum re&#x017F;pondetur, allegata pertinere ad ea, quæ<lb/>
facta legitimâ cau&#x017F;æ cognitione, &amp; per quis ita veritate pronunci-<lb/>
at. Pro i&#x017F;tis præ&#x017F;umi bene non negamus, ut ut appellatum fuerit.<lb/>
At minimè porrigendum id e&#x017F;t ad a&#x017F;&#x017F;ertiones vel atte&#x017F;tationes ju-<lb/>
dicum quas pro altera partium pendente proce&#x017F;&#x017F;u proferunt.</hi><lb/>
<fw type="catch" place="bottom"><hi rendition="#aq">Oportet</hi></fw><lb/>
<pb n="19[91]" facs="#f0101"/>
<fw type="header" place="top"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">Additio.</hi></hi></fw><lb/>
<hi rendition="#aq">Oportet judicem de allegatis &amp; probatis pronunciare, non vero<lb/>
de allegatis te&#x017F;timonium ferre, &amp; ultra quam probatum in alteri&#xA770;<lb/>
partis præjudicium afferere debet. Felin. <hi rendition="#i">in cap. cum à nobis 28. n.<lb/>
5. X. de te&#x017F;tib. &amp; atte&#x017F;t.</hi> id enim ab officio ejus, quod in quamvis<lb/>
partem æquum &amp; neutri, ni&#x017F;i in &#x017F;ententia, adver&#x017F;um e&#x017F;&#x017F;e debet<lb/>
alienum erit. Quo circa a&#x017F;&#x017F;ertioni judicis ad detrimentum alteri&#xA770;<lb/>
partis non creditur. Jacob. Menoch. <hi rendition="#i">l. 2. A. L. Q. ca&#x017F;. 187. n. 38.</hi><lb/>
Fulv. Pacian. <hi rendition="#i">de probat. l. 1. cap. 48. n. 20.</hi> &#x017F;ed id te&#x017F;timonium &#x017F;u-<lb/>
&#x017F;pectum habetur, velut favori ejus pro quo judicatur dicatum.<lb/>
Farinac: <hi rendition="#i">in tr. de te&#x017F;tib. quæ&#x017F;t. 60. n. 89. &amp; &#x017F;eq.</hi> Deinde judicis &#x017F;eu-<lb/>
tentia, à qua appellatum fuit, non facit plenam fidem, nec præ-<lb/>
&#x017F;umtionem juris &amp; de jure, hanc enim cum effectu illius &#x017F;uspen-<lb/>
dit appellatio, <hi rendition="#i">l. 1.</hi> §. <hi rendition="#i">ult. ff. ad SC. Turpill. cap. venientes X. de jure<lb/>
jur. cap. cum ad &#x017F;edem X. de re&#x017F;tit. &#x017F;pollat.</hi> Felin. <hi rendition="#i">in cap. quoniam con-<lb/>
tra. n. 19. X. de probat.</hi> &#x017F;ed &#x017F;altem aliqualem opinionem atq; præ-<lb/>
&#x017F;umtionem, quæ tamen contraria probatione &amp; demon&#x017F;tratione<lb/>
diluitur. Paulus <hi rendition="#i">de Ca&#x017F;tr. in l. &#x017F;i in&#x017F;tituta 27.</hi> §. <hi rendition="#i">de in offioio&#x017F;. 2. in 3. lect.<lb/>
n. 3. ff. de in offic. Te&#x017F;t.</hi> Menoch. <hi rendition="#i">de præ&#x017F;umt. lib. 2. præf. 67. n. 37. &amp;<lb/>
47.</hi> Myn&#x017F;ing. <hi rendition="#i">in cap. quoniam n. 121. &amp; &#x017F;eq. X. de probat.</hi> At &#x017F;i quæ<lb/>
inter decidendi rationes adducta &#x017F;unt, recte perpendantur,<lb/>
præ&#x017F;ertim con&#x017F;iderata, tum hujus contro ver&#x017F;i mercimonii nullis<lb/>
legibus circum &#x017F;cripta libertate, tum opificii conditione, tum in<lb/>
veterata po&#x017F;&#x017F;e&#x017F;&#x017F;ione &amp; u&#x017F;u, apparet a&#x017F;&#x017F;ertionis iniquitas &amp; con-<lb/>
trarietas. Et cum nulla à judice dicti ratio adjicitur, ei cæca fides<lb/>
haberi non debet.</hi></p><lb/>
<p><hi rendition="#aq">Octavum argumentum &#x017F;pectat ad eam, quæ opificii pro-<lb/>
pria &#x017F;unt, nempe fru&#x017F;tratim, &amp; ad pondus vendere carnes in me-<lb/>
cello, At reliqua mercatura pecorum præ&#x017F;ertim vivorum non e&#x017F;t<lb/>
opificii pars, nec lanionibus, propria nec aliis interdicta, ideo<lb/>
allegatis regulis non obnoxia.</hi></p><lb/>
<p><hi rendition="#aq">Nona dubitandi ratio nihil movere pote&#x017F;t, cum jus venden-<lb/>
di merces in foro &amp; alibi venum exponi &#x017F;olitas &#x017F;it libertatis com-</hi><lb/>
<fw type="sig" place="bottom"><hi rendition="#aq">M</hi> 2</fw><fw type="catch" place="bottom"><hi rendition="#aq">munis,</hi></fw><lb/>
<pb n="92" facs="#f0102"/>
<fw type="header" place="top"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">Additio.</hi></hi></fw><lb/>
<hi rendition="#aq">munis, &amp; ad commercium gentium jure liberum &#x017F;pectet, cujus<lb/>
non oportet impetrare &#x017F;peciale indultum vel privilegium, &#x017F;ed &#x017F;i-<lb/>
ne hoc licentia e&#x017F;t.</hi></p><lb/>
<p><hi rendition="#aq">Superflau&#x0303; e&#x017F;t precibus po&#x017F;tulare quod communi jure per-<lb/>
mi&#x017F;&#x017F;um e&#x017F;t. <hi rendition="#i">l. un. C. The&#x017F;aur.</hi> Sufficit, non reperiri id mercimoniu&#x0303;<lb/>
lege aliqua e&#x017F;&#x017F;e prohibitum, id quippe permi&#x017F;&#x017F;um &amp; licitum cen-<lb/>
&#x017F;emus. <hi rendition="#i">l. nulla. 4. C. de Jur. Dot.</hi> Jn i&#x017F;tis enim, quæ &#x017F;unt de genere<lb/>
permi&#x017F;&#x017F;orum, u&#x017F;urpamus Jcti fententiam <hi rendition="#i">in l. Magi&#x017F;tratus. 25. ff. ad<lb/>
L. Municipal.</hi> Lege municipali et&#x017F;i non &#x017F;it datum, dum modo non<lb/>
denegatum, moribus competit. Circa decimam dubitationem<lb/>
di&#x017F;cernere oportet comparationem pecudum aliarumve merciu&#x0303;,<lb/>
quæ &#x017F;tatim venum exponuntur, &amp; eam quæ &#x017F;upprimit merces do-<lb/>
nec exorta caritate liceat longe carius &amp; cum incommodo homi-<lb/>
num vendere. Hæc Dardanariorum propria e&#x017F;t, &amp; quia annonam<lb/>
vexat &amp; flagellat, illicita <hi rendition="#i">l. fin. ff ad L. Jul. de annon. &amp; p&#x0153;nis coer-<lb/>
cenda. l. 3.</hi> §. <hi rendition="#i">fin. ff. de Stellion. l. in Dardanarios. 37. ff. de P&#x0153;n.</hi> Jlla<lb/>
vera e&#x017F;t advectio rerum ad victum &#x017F;pectantium civitati utilis, au-<lb/>
gens annonam, non vexans, ideoq; non illieita nec prohibita<lb/>
neq; in ulla civitate id civibus interdictum foras emere victui ne-<lb/>
ce&#x017F;&#x017F;aria, &amp; iterum in civitate vendere. Hoc nifi permi&#x017F;&#x017F;um foret<lb/>
præ&#x017F;ertim quoad pecora multis decederet occa&#x017F;io de victu com-<lb/>
mode pro&#x017F;piciendi, imo ad monopolium noxium lanionum re-<lb/>
cideret res pecuniaria, id quod minime concedendum <hi rendition="#i">l. un. C. de<lb/>
Monopot.</hi> Jntere&#x017F;t inter Pantapolas &#x017F;eu Propolas qui alibi emunt,<lb/>
&amp; in urbe&#x0303; ut revendant advehunt, quorum diligentia&#x0303; in emendis<lb/>
vende&#x0303;disq; mercib&#xA770; ab urbe &#x017F;ecludere, utilitati annonæ adver&#x017F;um<lb/>
judicavit Jmp. &amp; inter Dardanarios qui ex an&#x0303;onæ caritate lucrum<lb/>
&#x017F;perant minusq; uberem annonam ex&#x017F;pectant, ut quæ&#x017F;uppre&#x017F;&#x017F;e-<lb/>
runt &#x017F;ub iuiquo lucro, aliorum damno tunc expromant, ad quos<lb/>
&#x017F;pectant leges &#x017F;upra allegatæ ut plutibus hoc expo&#x017F;uit Cujacius<lb/>
<hi rendition="#i">lib. 10. ob&#x017F; 19.</hi> Reliquæ duæ objectiones nihil huc faciunt, dum<lb/>
con&#x017F;tat quæ jam in litem devenere, non competere actoribus jure</hi><lb/>
<fw type="catch" place="bottom"><hi rendition="#aq">opifi-</hi></fw><lb/>
<pb n="93" facs="#f0103"/>
<fw type="header" place="top"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">Additio.</hi></hi></fw><lb/>
<hi rendition="#aq">opificii; reis licere jure liberi mercimonii. Quare nihil hi u&#x017F;ur-<lb/>
pant illiciti, aut in quo gratia adver&#x017F;ariorum opus habeant.</hi></p><lb/>
<p><hi rendition="#aq">Spectant cetera ad opificii partes, cum quibus hæc, de quib&#xA770;<lb/>
agimus, minime confundenda e&#x017F;&#x017F;e apparet. Nec valet ea con-<lb/>
&#x017F;equentia. Ex iis, quæ ad opificii &#x017F;ui jus &#x017F;pectabant, indul&#x017F;i&#x017F;&#x017F;e acto-<lb/>
res reis, ideo iis non licere, quæ non dependent ex illorum vo-<lb/>
luntate, ut &amp; hactenus exercuerunt, &amp; aliis permi&#x017F;&#x017F;a &#x017F;unt. Hoc<lb/>
foret contra jura, beneficium dedi&#x017F;&#x017F;e captio&#x017F;um <hi rendition="#i">l.</hi> Paulus. <hi rendition="#i">8. pr ff.<lb/>
de Præter. Stipulat.</hi> &amp; &#x017F;ub benevolentiæ &#x017F;pecie texi&#x017F;&#x017F;e injurias. <hi rendition="#i">con-<lb/>
tr. l. nec avus. 4. C. de Emancipat.</hi></hi></p><lb/>
<p><hi rendition="#aq">Quando vero ex hactenus breviter di&#x017F;cu&#x017F;&#x017F;is con&#x017F;tat, quomo-<lb/>
do intentio actorum jure careat, defen&#x017F;io vero reorum libertati<lb/>
communi valde favorabili, po&#x017F;&#x017F;e&#x017F;&#x017F;ioni in veteratæ, publicæ utili-<lb/>
tati, ab omnibus annonæ juvandæ facilitati innitatur, ex inde &#x017F;i-<lb/>
mul di&#x017F;citur, qua&#x0303; in ju&#x017F;te &#x017F;ententia Jllu&#x017F;tris&#x017F;. Dica&#x017F;terii Stetin en-<lb/>
&#x017F;is re&#x017F;ci&#x017F;&#x017F;a &#x017F;it, quæ nihil complectitur, quod non æquum, ju&#x017F;tum<lb/>
&amp; rationabile, ideoq; minime impugnandum, aut revocandu&#x0303; fuit.</hi></p><lb/>
<p><hi rendition="#aq">Omne quod pronunciat innititur voluntati &amp; con&#x017F;en&#x017F;ui a-<lb/>
ctorum, a quibus id expre&#x017F;&#x017F;e conce&#x017F;&#x017F;um &amp; oblatum fuit, quod in<lb/>
&#x017F;ententiam po&#x017F;tea redactum, ut quis con&#x017F;en&#x017F;um, quem &#x017F;emel ac-<lb/>
commodavit, revocare nequit. <hi rendition="#i">l. per fundum. ff de &#x017F;ervit. ru&#x017F;tic.<lb/>
præd l. in diem. ff. de aqua &amp; aqu. pluv. arcenda. l. 1.</hi> §. <hi rendition="#i">prode&#x017F;t. ff.<lb/>
quod Legator.</hi> Jta nec audiendus, qui contra id quod &#x017F;emel ap-<lb/>
probavit, venire cupit. <hi rendition="#i">l. po&#x017F;t mortem. ff. de Adopt. l. &#x017F;icut. C. de Ob-<lb/>
lig. l. cùm providearis. C. de Donat.</hi> Unde nec petitur, nec conce-<lb/>
ditur ju&#x017F;te contra &#x017F;emel placidum re&#x017F;titutio in integrum, cum de-<lb/>
&#x017F;iciat gravamen, dum volenti nulla pote&#x017F;t fieri in juria. <hi rendition="#i">d. l. in die&#x0303;.</hi><lb/>
§. <hi rendition="#i">1. ff. de aq. &amp; aq. pluv. arcend.</hi> concedunt hoc Actores, &#x017F;ed re-<lb/>
plicant, &#x017F;ine voluntate &#x017F;ua à quibusdam collegiis con&#x017F;en&#x017F;um ad-<lb/>
ditum iis, quæ rata habere non po&#x017F;&#x017F;unt. At apparet ex actis, &#x017F;enio-<lb/>
res collegii, &amp; quidem i&#x017F;tos, quibus jus curandi &amp; negocia agen-<lb/>
di, opificii &#x017F;eu collegii nomine &#x017F;teti&#x017F;&#x017F;a in judicio &amp; cau&#x017F;am com-</hi><lb/>
<fw type="sig" place="bottom"><hi rendition="#aq">M</hi> 3</fw><fw type="catch" place="bottom"><hi rendition="#aq">munem</hi></fw><lb/>
<pb n="94" facs="#f0104"/>
<fw type="header" place="top"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">Additio.</hi></hi></fw><lb/>
<hi rendition="#aq">munem egi&#x017F;&#x017F;e; Deinde notum e&#x017F;t ex vulgata con&#x017F;vetudine, i&#x017F;tos<lb/>
&#x017F;eniores e&#x017F;&#x017F;e velut curatores &amp; Actores rerum &amp; litium collegii,<lb/>
quibus cum &#x017F;tatutis tum con&#x017F;en&#x017F;u data pote&#x017F;tas illas tractandi, &amp;<lb/>
in &#x017F;tatutis lanionum Stetinen&#x017F;ium id expre&#x017F;&#x017F;im &#x017F;ic ordinatum re-<lb/>
peritur. J&#x017F;tis con&#x017F;equens o&#x017F;t, eos &#x017F;eniores e&#x017F;&#x017F;e volunt Actores col-<lb/>
legii legè con&#x017F;titutos. <hi rendition="#i">l. nulli 3 ff. quod cujus<supplied>&#xA759;</supplied> univer&#x017F;.</hi> per quos,<lb/>
quod communiter agi fieriq; oporteat, agatur &amp; fiat, <hi rendition="#i">l.</hi> 1. §. 1. <hi rendition="#i">ff.<lb/>
eod.</hi> Sichard. <hi rendition="#i">in l. fin. C. de Jurisdict.</hi> Hos con&#x017F;tat a&#x017F;&#x017F;imilari procu-<lb/>
ratoribus, quorum partibus finguntur. <hi rendition="#i">l. item eorum. 16.</hi> §. <hi rendition="#i">fin. ff.<lb/>
quod cujus<supplied>&#xA759;</supplied> univer&#x017F;.</hi> Quicquid autem à procuratoribus factum,<lb/>
id ut prode&#x017F;t, &#x017F;ic &amp; obe&#x017F;t iis, quorum oau&#x017F;am agunt. <hi rendition="#i">l. re&#x017F;criptum.<lb/>
10.</hi> §. <hi rendition="#i">fin. l. nam. &amp; 12. ff. de Pact. l. jus jurandum. 17.</hi> §. <hi rendition="#i">fin ff. de jure jur.<lb/>
l. &#x017F;i procurator C. de procurat. l. tran&#x017F;actiones. C. de Tran&#x017F;act. l. 1.</hi> §.<lb/>
<hi rendition="#i">fin. ff. quand. appell. &#x017F;it ibid. glo&#x017F;&#x017F;.</hi> Bartol &amp; Dd. Et &#x017F;i vero commu-<lb/>
ni Jctorum &#x017F;ententia exi&#x017F;timetur, dari dominis re&#x017F;titutionem in<lb/>
integrum adver&#x017F;us ge&#x017F;ta procuratorum in iis, qui pecuniariam<lb/>
exi&#x017F;timationem recipiunt, &#x017F;i procurator &#x017F;olvendo non &#x017F;it, alias<lb/>
&#x017F;ine di&#x017F;tinctione facultatum &#x017F;icut id prolixius expo&#x017F;uit Gail 1.<lb/>
<hi rendition="#i">ob&#x017F;erv. 45. per tot.</hi> Hartm. <hi rendition="#i">Pi&#x017F;tor. Pract. quæ&#x017F;t. 36. numer. &amp; &#x017F;eq. part.</hi><lb/>
1. Græven. <hi rendition="#i">pract. conclu&#x017F;. l. 1. cap. 45.</hi> tamen id minime huc appli-<lb/>
cari pote&#x017F;t, ubi nulla apparet læ&#x017F;io, nec dum probata e&#x017F;t, &#x017F;ine qua<lb/>
tamen re&#x017F;titutio in integrum non conceditur. <hi rendition="#i">l. 1. l. 2. ff. de re&#x017F;tit.<lb/>
in integ. l. 1. &amp; tot. tit. ff. ex quibus cau&#x017F;. major.</hi> Nec enim aut fe-<lb/>
cere Seniores opificii, nec judicatum in illu&#x017F;tri&#x017F;&#x017F;imo judicio, quod<lb/>
non ju&#x017F;tum, æquum &amp; judiciorum ordini congruum fuit. Jd<lb/>
quod ab omni læ&#x017F;ione abe&#x017F;t, cum ju&#x017F;tanon habeant in juriam. <hi rendition="#i">l. in-<lb/>
juriarum 13.</hi> §. <hi rendition="#i">1. ff. de injur.</hi> Nec enim læditur, qui fecit ad quod<lb/>
de jure tenebatur.</hi></p><lb/>
<p><hi rendition="#aq">Primum quod e&#x017F;t &#x017F;ententiæ, ut permis&#x017F;um &#x017F;it reis, id quod ex<lb/>
carne, quam venum exponere licet, non venditur, infumare atq;<lb/>
fru&#x017F;tratim vendere, id con&#x017F;equens e&#x017F;t licentiæ recentem i&#x017F;tam<lb/>
carne&#x0303; vendendi, ex qua dum laniones &#x017F;ibi &#x017F;olis quoad ceteras car-</hi><lb/>
<fw type="catch" place="bottom"><hi rendition="#aq">niu&#x0303;</hi></fw><lb/>
<pb n="95" facs="#f0105"/>
<fw type="header" place="top"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">Additio.</hi></hi></fw><lb/>
<hi rendition="#aq">nium &#x017F;pecies ad&#x017F;truunt jus vendendi in fumata, nulla æquitatis ra-<lb/>
tione po&#x017F;&#x017F;unt non &#x017F;inere Reis ob eadem facultatem vendendi ex<lb/>
licitis infumata.</hi></p><lb/>
<p><hi rendition="#aq">Quod quis juris contra alium u&#x017F;urpat, eodem ip&#x017F;emet con-<lb/>
tra &#x017F;e, ut i&#x017F;te utatur, permittere debet, <hi rendition="#i">l. 1. &amp; tot. tit. ff. quod quis<supplied>&#xA759;&#x0301;</supplied><lb/>
jur.</hi> Si ea ratio ab actoribus ju&#x017F;ta putatur ad inferendum pro i-<lb/>
p&#x017F;is jus peculiare venditionis carnium in fumatarum, utiq; &amp; ju&#x017F;ta&#x0303;<lb/>
reputare debent contra &#x017F;e pro Reis ad arguendam com&#x0303;unem li-<lb/>
centiam, quoad ea, quæ communiter mactare &amp; vendere licet.</hi></p><lb/>
<p><hi rendition="#aq">Altetum quod Actores obtulere &amp; lententia impo&#x017F;uit, de-<lb/>
probando præten &#x017F;o jure prohibendi, ex quo con&#x017F;tet Reis non es-<lb/>
&#x017F;e permi&#x017F;&#x017F;um, id de quo controvertitur mercimonium, jure ali-<lb/>
ter fieri non debuit nec potuit.</hi></p><lb/>
<p><hi rendition="#aq">Jd enim incumbit ip&#x017F;is ut Actoribus, tum ex proce&#x017F;&#x017F;us na-<lb/>
turali ratione, quia Actoris e&#x017F;t probare. <hi rendition="#i">l. actor. C. de probat.</hi> eoq;<lb/>
non probante reus licet nihil præ&#x017F;titerit, ab&#x017F;olvitur <hi rendition="#i">l. qui accu&#x017F;are<lb/>
C. de Edend. l. fin. C. de rei vindic.</hi> tum conditionis Actorum inten-<lb/>
tionis a&#x017F;&#x017F;erentium, Reos jure prohiberi facere, quod alias juris &amp;<lb/>
libertatis communis e&#x017F;t, quibus eam exceptionem ex certa lege<lb/>
probare opus e&#x017F;t <hi rendition="#i">l. ab ea parte. 5. pr. ff. de probat.</hi> tum ex Reorum<lb/>
po&#x017F;&#x017F;e&#x017F;&#x017F;ione eaq; inveteratâ, cujus is fructus e&#x017F;t, quod po&#x017F;&#x017F;e&#x017F;&#x017F;orem<lb/>
ab onere probandi relevat, &amp; id in adverfarium transfert. <hi rendition="#i">cap. &#x017F;æpe.<lb/>
X. de re&#x017F;titut. &#x017F;poliat. cap. ad. aures. X. de præ&#x017F;cript. cap. ex literis X.<lb/>
deprobat. l. 2. l. vis ejus. 15. l. &#x017F;ive po&#x017F;&#x017F;idetis. 16. C. eod.</hi> Jdq; non in ve-<lb/>
ra, &#x017F;ed &amp; in qua&#x017F;i po&#x017F;&#x017F;e&#x017F;&#x017F;ione obtinet. Jo&#x017F;eph. Ma&#x017F;card. <hi rendition="#i">de probat.<lb/>
Conclu&#x017F;. 1194. per tot. vol. 3.</hi> Non pote&#x017F;t quoq; pro&#x017F;pici, quomo-<lb/>
do læ&#x017F;os &#x017F;e queri po&#x017F;&#x017F;int Actores, ideoq; re&#x017F;titutionem in integru&#x0303;<lb/>
inpetrare, dum certa e&#x017F;t reorum po&#x017F;&#x017F;e&#x017F;&#x017F;io vel qua&#x017F;i, jus autem ad-<lb/>
ver&#x017F;ariorum &#x017F;ub lite &amp; valde dubium, cum liti, eventus po&#x017F;&#x017F;it e&#x017F;&#x017F;e<lb/>
incertus. <hi rendition="#i">l. quod debetur &#x017F;i ff. de pecul.</hi> non po&#x017F;&#x017F;int allegare à Seni-<lb/>
oribus aliquid remi&#x017F;&#x017F;um quod &#x017F;ibi competit. Præterquam aute&#x0303;<lb/>
quod nulla læ&#x017F;to probata e&#x017F;t, quæ mereatur ex æquitate aliqua in</hi><lb/>
<fw type="catch" place="bottom"><hi rendition="#aq">integru&#x0303;</hi></fw><lb/>
<pb n="96" facs="#f0106"/>
<fw type="header" place="top"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">Additio.</hi></hi></fw><lb/>
<hi rendition="#aq">integrum re&#x017F;titutionem, apparet fal&#x017F;itas cau&#x017F;æ, quæ movit Refe-<lb/>
rentem, ut i&#x017F;tam indulgeret, nempe quod putavit, controver&#x017F;ia&#x0303;<lb/>
hanc dudum per judicata fui&#x017F;&#x017F;e deci&#x017F;a&#x0303;, uti memorat in fine con-<lb/>
ceptæ, &#x017F;ententiæ. Ut vero hoc fundamentum ejus, e&#x017F;t etroneum,<lb/>
&amp; nulla tenus probatum, dum nunquam ante hac de quo jam agi-<lb/>
tur in controver&#x017F;iam venit, nedum aliquo judiciali pronunciato<lb/>
&#x017F;uper eo quicquam definitum fuit, adeoq; ex errore reputatum,<lb/>
quas Actores ad Acta tulere &#x017F;ententias alia capita concernentes,<lb/>
huc pertinere, dum ab iis hæc lis diver&#x017F;i&#x017F;&#x017F;ima e&#x017F;t, ita quod ex ea<lb/>
ratione conceptum nullum &amp; in validum.</hi></p><lb/>
<p><hi rendition="#aq">Sententia continens expre&#x017F;&#x017F;um facti errorem, aut fal&#x017F;am<lb/>
erroneamq; cau&#x017F;am, qua judex ad &#x017F;ic pronunciandum motus fu-<lb/>
it, ip&#x017F;o jure nulla e&#x017F;t. Joh. <hi rendition="#i">de Ferrar. Pract. in form. &#x017F;ent. defin. in<lb/>
verb</hi>: non Bernhardinus <hi rendition="#i">ver&#x017F;. item e&#x017F;t nulla.</hi> Myn&#x017F;ing. <hi rendition="#i">re&#x017F;pon&#x017F;. 6.<lb/>
num. 62. cent. 1.</hi> Marauth. <hi rendition="#i">in &#x017F;pecul. aur. part. 6. ac &#x017F;ententia. num.<lb/>
118.</hi> Ce&#x017F;&#x017F;ante cau&#x017F;a &#x017F;ententiæ, Ce&#x017F;&#x017F;at &#x017F;ententiæ effectus. Socin. Sen.<lb/>
<hi rendition="#i">in l. &#x017F;i à te per ill. text. ff. de except.</hi> Sub &amp; obreptitie enim impetra-<lb/>
ta cen&#x017F;etur, ut detecta fal&#x017F;itate cau&#x017F;æ &amp; allegationis adver&#x017F;æ par-<lb/>
tis nequeat effectum aliquem &#x017F;ortiri. Oldrad. <hi rendition="#i">con&#x017F;il. 81. num. 1. &amp;<lb/>
con&#x017F;il. 227. num. 12. &amp; &#x017F;eq.</hi></hi></p><lb/>
<p><hi rendition="#aq">Tertiæ in&#x017F;pectionis no&#x017F;træ de p&#x0153;na litis temerè motæ di&#x017F;-<lb/>
cu&#x017F;&#x017F;io prolixior, &#x017F;uperflua e&#x017F;t, cum quid de i&#x017F;ta cen&#x017F;endum ex<lb/>
&#x017F;uperioribus &#x017F;atis eluceat. Juri quidem convenit, ut qui &#x017F;ine ju-<lb/>
&#x017F;ta cau&#x017F;a &amp; legitima petitione convicti fuerint litiga&#x017F;&#x017F;e, omnes &#x017F;u&#x0303;-<lb/>
tus, quos ab exordio controver&#x017F;iæ captæ ip&#x017F;orum vitia alii toleras-<lb/>
&#x017F;e con&#x017F;titerit, redhibere cogantur, ut hac cen&#x017F;uræ ju&#x017F;ti&#x017F;&#x017F;imæ for-<lb/>
midine revocari qui improbis a&#x017F;&#x017F;iduè conflictationibus occupan-<lb/>
tur, acquie&#x017F;cant <hi rendition="#i">l. omnes 33.</hi> §. <hi rendition="#i">fin. C. de Epi&#x017F;c. &amp; cleric.</hi> attamen<lb/>
non irroganda e&#x017F;t illa p&#x0153;na ubi victus ju&#x017F;tam litigandi cau&#x017F;am ha-<lb/>
bui&#x017F;&#x017F;e reperitur <hi rendition="#i">l. qui &#x017F;olidum. 78.</hi> §. <hi rendition="#i">etiam re&#x017F;p 2. ff. de Legat. 2. Ga-<lb/>
il. 1. Ob&#x017F;. 151. num. 2. 3. &#x017F;eq.</hi> Non enim victoriæ meritum aut præmi-<lb/>
um, &#x017F;ed temeritatis &#x017F;upplicium i&#x017F;ta condemnatio e&#x017F;t. <hi rendition="#i">l. eum quem</hi></hi><lb/>
<fw type="catch" place="bottom"><hi rendition="#i">79</hi></fw><lb/>
<pb n="97" facs="#f0107"/>
<fw type="header" place="top"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">Additio.</hi></hi></fw><lb/>
<hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">79. pr. ff. de judic.</hi> Rationes vero decidendi &#x017F;upra allatæ omnes<lb/>
&#x017F;pero evincent, inique reos in jus vocatos e&#x017F;&#x017F;e, ne dum ju&#x017F;te eos<lb/>
&#x017F;e contra petitionem defendi&#x017F;&#x017F;e.</hi></p><lb/>
<p><hi rendition="#aq">Ju&#x017F;titiam cau&#x017F;æ quoq; arguit, quod per &#x017F;ententiam judex ad<lb/>
quem appellatum e&#x017F;t, gravamina Reorum, quæ pro ju&#x017F;tificanda<lb/>
appellatione attulerunt, relevantia fui&#x017F;&#x017F;e recipiendo pronuncia-<lb/>
vit, po&#x017F;tea pro Reis tulit &#x017F;ententiam, actoribus injuncta, ut opor-<lb/>
tebat, probatione allegati juris prohibendi. Qui pro &#x017F;e obtinuit<lb/>
&#x017F;ententiam, ut ex hac præ&#x017F;umitur fovere ju&#x017F;tam &amp; non de&#x017F;eren-<lb/>
dam cau&#x017F;am, ita in expen &#x017F;as condemnari non debet. Gail. <hi rendition="#i">1. ob&#x017F;.<lb/>
152. n. 5.</hi> Cothman. <hi rendition="#i">con&#x017F;il. 146. vol. 2.</hi></hi></p><lb/>
<p><hi rendition="#aq">Quando etiam ab Actoribus delatum e&#x017F;t Reis juramentum<lb/>
calumniæ, ab hic accopta jurandi conditio &amp; impleta fui&#x017F;&#x017F;et, ni&#x017F;i<lb/>
adver&#x017F;arii &#x017F;ententiam impugna&#x017F;&#x017F;ent, adeoq; uti impo&#x017F;itum fuit<lb/>
primo loco &#x017F;ine &#x017F;u&#x017F;picione &#x017F;auciæ con&#x017F;cientiæ jur are recu&#x017F;a&#x017F;&#x017F;ent,<lb/>
ideoq; juramentum acceptatum pro præ&#x017F;tito habetur, cum pa-<lb/>
ria &#x017F;int, id acceptare, &amp; in continenti jurare. Bartol. <hi rendition="#i">in l. non erit. 5.</hi><lb/>
§. <hi rendition="#i">ult. num. 2. ibid.</hi> Ja&#x017F;on. <hi rendition="#i">in pr. ff. de jureiur.</hi> præ&#x017F;ertim ubi ne præ-<lb/>
&#x017F;taretur, per adver&#x017F;arium &#x017F;tetit, &#x017F;u&#x017F;picio temeritatis purgata fuit.<lb/>
Unde non &#x017F;ine ratione exi&#x017F;timatur, quando juramentum calu-<lb/>
mniæ præ&#x017F;titit, aut quod perinde e&#x017F;t, pro præ&#x017F;tito habetur, victum<lb/>
non damnari in expen&#x017F;as. Carpzov <hi rendition="#i">in jurispr. foren&#x017F; part. 1. con-<lb/>
&#x017F;tit. 31. defin. 30.</hi></hi></p><lb/>
<p><hi rendition="#aq">Cau&#x017F;a hujus condemnationis refertur &amp; ponitur in præten-<lb/>
&#x017F;a contumacia, &amp; hæc arguitur ex contemtu &#x017F;æpius judicatorum.<lb/>
Sed cum juxta &#x017F;uperius demon&#x017F;trata nulla unquam de iis capiti-<lb/>
bus, quæ jam &#x017F;ub lite &#x017F;unt, controver&#x017F;ia fuerit, ideoq; nulla &#x017F;en-<lb/>
tentia &#x017F;uper iisdem proce&#x017F;&#x017F;erit, nec inde judicatum, &#x017F;alva verita-<lb/>
te obtendi potuerit, utiq; fal&#x017F;ò allegatur contemtus eorum, quæ<lb/>
non exi&#x017F;tunt &amp; in illum inju&#x017F;te dictatur, p&#x0153;na.</hi></p><lb/>
<p><hi rendition="#aq">Nulla e&#x017F;t judicis &#x017F;ententia, in qua corruit fundamentum<lb/>
i&#x017F;tam proverentis. Myn&#x017F;ing. <hi rendition="#i">re&#x017F;pon&#x017F;. 6. n. 63. decad. 1.</hi> Divinis atq;</hi><lb/>
<fw type="sig" place="bottom"><hi rendition="#aq">N</hi></fw><fw type="catch" place="bottom"><hi rendition="#aq">huma-</hi></fw><lb/>
<pb n="98" facs="#f0108"/>
<fw type="header" place="top"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">Additio.</hi></hi></fw><lb/>
<hi rendition="#aq">humanis legibus id contrarium e&#x017F;t, p&#x0153;nam infligi ubi non e&#x017F;t de-<lb/>
lictum. Sine hoc enim i&#x017F;ti locus e&#x017F;&#x017F;e nequit. <hi rendition="#i">cap. cum ex literis, X.<lb/>
de Cleric. Ordin. cap. in cunctis X. de Election. cap. quiæ fru&#x017F;tra X. de<lb/>
V&#x017F;ur. l. &#x017F;i p&#x0153;naff. de P&#x0153;n.</hi></hi></p><lb/>
<p><hi rendition="#aq">Nullus dubito huic &#x017F;atis appariturum quam nihil inju&#x017F;to<lb/>
habeat &#x017F;ententia Jllu&#x017F;tri&#x017F;&#x017F;. Archidica&#x017F;terii, adeoq; cau&#x017F;a nulla &#x017F;ub-<lb/>
&#x017F;it, ob quam Actores adver&#x017F;us illam in integrum re&#x017F;tituti, nedum<lb/>
Rei condemnari debuerit. Jdeoq; &#x017F;pero, &#x017F;i quæ pro Reis milita&#x0303;t<lb/>
dextre diligenterq; deducantur, &amp; difcutiantur, alia pronuncia-<lb/>
tione Reos non impunes modo, &#x017F;ed &amp; in po&#x017F;&#x017F;e&#x017F;&#x017F;ione &amp; u&#x017F;i merci-<lb/>
monii perman&#x017F;uros fore. Præpedire illam &#x017F;tudebunt forte Rei<lb/>
oppo&#x017F;itione trium conformium &#x017F;ententiarum, quæ ulteriorem<lb/>
provationem non admittunt. <hi rendition="#i">l. un. ib.</hi> Glo&#x017F;&#x017F;. <hi rendition="#i">part. &amp; Dd. omnes C.<lb/>
ne lic. in un. ead. cau&#x017F;.</hi> Sed fru&#x017F;tra, ut puto, cum ea di&#x017F;po&#x017F;itio juris,<lb/>
ut ter provocare non liceat, non obtineat in remedio re&#x017F;titutio-<lb/>
nis in integrum, quod etiam po&#x017F;t tres conformes &#x017F;ententias ad-<lb/>
mittitur. Sigi&#x017F;mund. Scacc. <hi rendition="#i">in Tract. de appellat. quæ&#x017F;t. 15. limit.<lb/>
1. n. 64.</hi> Sicut &amp; in Pomeraniæ judiciis Ducalibus id obtinere &amp;<lb/>
admi&#x017F;&#x017F;um fui&#x017F;&#x017F;e non uno exemplo mihi con&#x017F;tat. Quo pertinet<lb/>
communis Jctorum opinio, in quibus ca&#x017F;ibus à &#x017F;ententia appella-<lb/>
re non licet, re&#x017F;titutionem tamen in integrum adver&#x017F;&#xA770; eandum<lb/>
locum habere. <hi rendition="#i">l. 1. C. &#x017F;i ad ver&#x017F;. rem judic.</hi> Sfort. Odd. <hi rendition="#i">in tr. de Re&#x017F;tit.<lb/>
in integr. quæ&#x017F;t. 15. n. 31. &amp; 32. ut &amp; n. 44.</hi> Ve&#x017F;trius, <hi rendition="#i">in prax. Judic.<lb/>
lib. 8. eap. 3. in pr. &amp; n. 1.</hi></hi></p><lb/>
<p><hi rendition="#aq">Cùm etiam ex fal&#x017F;itate fundamenti, cui &#x017F;uper&#x017F;tructa e&#x017F;t ul-<lb/>
tima &#x017F;ententia, nempe quod judicata nulla exi&#x017F;tunt, con&#x017F;tet de<lb/>
nullitate notoria eju&#x017F;dem, utiq; ea non ob&#x017F;tat iis remediis, queis<lb/>
nullitas arguitur aut inju&#x017F;titia accu&#x017F;atur, ut ut ja&#x0303; his pro vocatum<lb/>
&#x017F;it. <hi rendition="#i">Cæ&#x017F;. Barz. deci&#x017F;.</hi> Bononien&#x017F;. <hi rendition="#i">55. n. 5.</hi> Scacc. <hi rendition="#i">de quæ&#x017F;t. 7. limit. 1. n. 62.</hi></hi></p><lb/>
<p><hi rendition="#aq">Nam e&#x017F;t po&#x017F;t tres con formes &#x017F;ententias appellabitur &#x017F;i nul-<lb/>
litas ex actis con&#x017F;tet, aut &#x017F;tatim po&#x017F;&#x017F;it probari. Alexand. <hi rendition="#i">in l. de pu-<lb/>
pillo</hi> §. <hi rendition="#i">qui opus in fin. ff. de oper. nov. nunciat. Fr. Vivius. Deci&#x017F;. 304.</hi></hi><lb/>
<fw type="catch" place="bottom"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">n. 6.</hi></hi></fw><lb/>
<pb n="99" facs="#f0109"/>
<fw type="header" place="top"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">Additio.</hi></hi></fw><lb/>
<hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">n. 6. Oldræt. con&#x017F;il. 106.</hi> Sententia quippe nulla in rem judicatam<lb/>
tran&#x017F;ire non pote&#x017F;t. <hi rendition="#i">l. 1. C. quand. provoc: non e&#x017F;t ne ce&#x017F;&#x017F;. l. 4</hi> §. <hi rendition="#i">con-<lb/>
demnatum 16. glo&#x017F;&#x017F;. &amp; Dd. de re judic</hi>: Bartol. <hi rendition="#i">in l. 1. C. &#x017F;ent. re&#x017F;cind.<lb/>
non po&#x017F;&#x017F;.</hi> Atq; ita &#x017F;ine mente rectiori quicquam detrahendi judi.<lb/>
cio me &#x017F;entire manus &amp; &#x017F;igilli mei adjectione te&#x017F;tor. Scribebam<lb/>
Stral&#x017F;undi die 1. Junii Anno 1650.</hi></p></div><lb/>
<div n="3"><head><hi rendition="#aq"><hi rendition="#b">Re&#x017F;pon&#x017F;um IX.</hi></hi></head><lb/>
<p><hi rendition="#aq"><hi rendition="#in">A</hi>Nnus jam labitur &#x017F;extus, cum in cau&#x017F;a quæ inter Civitatis<lb/>
Stetinen&#x017F;is Laniones</hi> Knochenhawer <hi rendition="#aq">ab una &amp; Carnarios<lb/>
qui mactationi pecorum ac popinæ operam dant vulgo</hi><lb/>
die Hauß&#x017F;chlechter und Gahrbreter/ <hi rendition="#aq">ab altera parte in<lb/>
puncto</hi> deß Verkauffs deß dreu&#x0364;gen gereu&#x0364;cherten Flei&#x017F;ches und<lb/>
lebendigen Viehes/ <hi rendition="#aq">&#x017F;ub judiciali di&#x017F;cu&#x017F;&#x017F;ione ver&#x017F;atur re&#x017F;pond.<lb/>
Repeti etiam juxta tenore&#x0303; Re&#x017F;pon&#x017F;i judicatum in Dica&#x017F;terio Re-<lb/>
gio ex con&#x017F;ilio JCtorum &amp; A&#x017F;&#x017F;e&#x017F;&#x017F;orum Scabinatus Brandenbur-<lb/>
gen&#x017F;is die 4. Novemb. Anno 630. Et licet per appellationem ad<lb/>
Illu&#x017F;tri&#x017F;&#x017F;imum Regii in Pomerania &#x017F;tatus Con&#x017F;ilium ea &#x017F;ententia<lb/>
impugnata e&#x017F;&#x017F;et, tamen per pronunciationem die 20. Septembris<lb/>
Anno 1651. confirmatam fui&#x017F;&#x017F;e. Vidi tamen &#x017F;imul ex actis non ac-<lb/>
quievi&#x017F;&#x017F;e his &#x017F;ententiis actores, &#x017F;ed petitâ in integrum re&#x017F;titutione<lb/>
in &#x017F;urrexi&#x017F;&#x017F;e adver&#x017F;us pronunciata &amp; tandem ab JCtis Academiæ<lb/>
Juliæ impetra&#x017F;&#x017F;e ut &#x017F;ibi per re&#x017F;pon&#x017F;um rationes redderent, quare<lb/>
antea contrarium &#x017F;en&#x017F;erint, &amp; priorem &#x017F;ententiam contrariam<lb/>
quam prætactaæ po&#x017F;teriores correxerant pronuncianda&#x0303; duxerint,<lb/>
&#x017F;icut eas exhibent prolixæ de iis chartæ, indeq; &#x017F;ub&#x017F;ecutum, ut<lb/>
tran&#x017F;mi&#x017F;&#x017F;is ad Juridicá Facultatem in Academia Argentoraten&#x017F;i<lb/>
actis per conceptam ab illis &amp; publicatam die 13. Sep: Anno præ-<lb/>
terito &#x017F;ententiam quæ in priori continebatur condemnatio p&#x0153;-<lb/>
nalis remi&#x017F;&#x017F;a, de cætero vero ej&#xA770; tenor contra po&#x017F;teriores admi&#x017F;&#x017F;â</hi><lb/>
<fw type="sig" place="bottom"><hi rendition="#aq">N</hi> 2</fw><fw type="catch" place="bottom"><hi rendition="#aq">in</hi></fw><lb/>
<pb n="100" facs="#f0110"/>
<fw type="header" place="top"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">additio.</hi></hi></fw><lb/>
<hi rendition="#aq">in integrum re&#x017F;tit utione confirmatus &#x017F;it. Jure &amp; ratione æquâ an &#x017F;ec&#xA770;<lb/>
dependet præcipue ex di&#x017F;cu&#x017F;&#x017F;ione atque examine eorumq; JCti Helm-<lb/>
&#x017F;tadien&#x017F;es ad approbandam &#x017F;ententiam â &#x017F;e primo concepta&#x0303; con&#x017F;cri-<lb/>
p&#x017F;erunt velut ab adver&#x017F;a parte ad commovendum judicem loco grav a-<lb/>
minum imploratæ re&#x017F;titutionis prolata. De iis quid &#x017F;entiam dicere &amp;<lb/>
quam non illa faciant ad convellenda quæ in re&#x017F;pon&#x017F;o con&#x017F;crip&#x017F;i quæq;<lb/>
po&#x017F;tea bis judicata &#x017F;unt faciant nec in hac cau&#x017F;â attendi nedum &#x017F;enten-<lb/>
tiarum po&#x017F;teriorum improbationum cau&#x017F;are debeant ante oculos po-<lb/>
nere, nece&#x017F;&#x017F;itatem quandam mihi imponit tum re&#x017F;pon&#x017F;um quod ante<lb/>
quinquennium. Con&#x017F;ulentibus communicari, defendendi &amp; ab ad-<lb/>
ver&#x017F;is &#x017F;criptis liberandi debitum, tum illorum qui juxta illud judica-<lb/>
runt &#x017F;tabilienda autoritas tum Reorum pro &#x017F;ervanda &#x017F;ententiaru&#x0303; con-<lb/>
&#x017F;tantia petitio, cui etiam qui in priori in&#x017F;tantia judicavit patrocinium<lb/>
negare non debet j<hi rendition="#i">uxta deci&#x017F;ionem Anton. Fabri. in Cot. lib. 2. tit. 5. defin.</hi>1.<lb/>
tum con&#x017F;ilium petentes adjuvandi æquitas, maxime cum appareat illos<lb/>
&#x017F;i res eo &#x017F;tabit loco inique fore gravatos &amp; &#x017F;ine juxta cau&#x017F;â non &#x017F;olum<lb/>
privato &#x017F;uo malo &#x017F;ed &amp; non levi publico in com&#x0303;odo ab illo quod na-<lb/>
turalis libertatis nec proprietatis jurisve alterius e&#x017F;t, exclu&#x017F;os e&#x017F;&#x017F;e.</hi></p><lb/>
<p><hi rendition="#aq">Hoc vero pace illorum qui in contrarias partes abierunt &#x017F;cribere<lb/>
&amp; præmittere liceat aberratum non parum fui&#x017F;&#x017F;e â &#x017F;copo &amp; ab ea quæ-<lb/>
&#x017F;tione quæ vere in hac lite ver&#x017F;atur &amp; cui applicandum fuit judicium.<lb/>
Nam in&#x017F;pectis cum quæ in primâ in&#x017F;tantiâ proce&#x017F;&#x017F;erunt, tum quæ acto-<lb/>
res pro intentione &#x017F;ua protulerunt, tum quæ JCti pro iis re&#x017F;ponderunt<lb/>
apparet, omnia ad illam quæ&#x017F;tionem converti &amp; pertinere an Reorum<lb/>
privilegiis conce&#x017F;&#x017F;um arefactas carnes &amp; vivas pecudes vendere ideoq;<lb/>
id præ&#x017F;upponi, quod i&#x017F;tis non continetur iis quoq; non licere, unde<lb/>
&#x017F;ine omni dubio, quod privilegia ejus venditionem expre&#x017F;&#x017F;am non ha-<lb/>
bent in adver&#x017F;um &#x017F;en&#x017F;um devenerunt, eo facilius adver&#x017F;æ partis ad-<lb/>
mi&#x017F;&#x017F;â prohibitione. At ea in hac lite revera non ver&#x017F;atur quæ&#x017F;tio &#x017F;ed<lb/>
longe alia nimirum an quæ carnium are factarum &amp; viventium pecoru&#x0303;<lb/>
venditio naturalis libertatis nec collegio lanionu&#x0303; appropriata e&#x017F;t; por<lb/>
hujus in &#x017F;tantiam prohiberi potuerit &amp; ju&#x017F;ta prombendi cau&#x017F;a ad&#x017F;it.<lb/>
Inter quæ maxima differentia e&#x017F;t. Nam in priori quæ&#x017F;tione præ&#x017F;uppo-<lb/>
nitur Reos non habere jus ni&#x017F;i ex privilegio, ideo quod hoc non con-<lb/>
tinetur non licere laniones vero qui vendiderunt arefactas carnes &amp;</hi><lb/>
<fw type="catch" place="bottom"><hi rendition="#aq">viva</hi></fw><lb/>
<pb n="101" facs="#f0111"/>
<fw type="header" place="top"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">Additio.</hi></hi></fw><lb/>
<hi rendition="#aq">viva pecora, id &#x017F;olos habere inde prohibere po&#x017F;&#x017F;e, præterea Reis on&#xA770;<lb/>
probandi facultatem ex privilegio incumbere, ea inde non probata non<lb/>
immerito &#x017F;uccumbere. At in altera hæc omnia &#x017F;ecus &#x017F;e habent. In ea<lb/>
enim Præ&#x017F;upponitur ut revera e&#x017F;t venditionem, de qua controvertitur<lb/>
e&#x017F;&#x017F;e juris atq; libertatis naturalis ideo omnibus licitam quibus non e&#x017F;t<lb/>
prohibita, nec prohibendi jus habere ni&#x017F;i cui ut jus proprium addicta,<lb/>
inde &#x017F;i laniones interdicere reis velint probatione opus habere &#x017F;ibi &#x017F;o-<lb/>
lis competere aliis lege vel con&#x017F;vetudine e&#x017F;&#x017F;e interdictam aut ex alia<lb/>
ju&#x017F;ta cau&#x017F;a interdicendam, nec &#x017F;ufficere quod in privilegio Reorum<lb/>
nihil continetur cum non ex eo &#x017F;ed ex naturali libertate quod juris<lb/>
communis e&#x017F;t competat. Ne igitur in fundamento, rei, quod &amp; in ac-<lb/>
curata po&#x017F;itione &#x017F;tatus controver&#x017F;iæ aberretur, nece&#x017F;&#x017F;e e&#x017F;t ante omnia<lb/>
veram facti &amp; litis &#x017F;peciem præmittere. Ita vero &#x017F;e habet.</hi></p><lb/>
<p><hi rendition="#aq">Laniones in Civitate Stetinen&#x017F;i prætenderunt &#x017F;ibi &#x017F;olis ex privi-<lb/>
legiis &#x017F;uis competere jus venditionis carnis arefacta ac vivarum pecu-<lb/>
dum &amp; ex eo cum eandem ex longo &amp; immemoriali u&#x017F;u &#x017F;acerent Car-<lb/>
narii qui mactant pecudes &amp; popineas in&#x017F;truunt ip&#x017F;is prohibitam vo-<lb/>
luere in&#x017F;tantes apud Camerarios urbis, ut prohibitio &#x017F;ieret. Et licet a-<lb/>
liquando nudæ in&#x017F;tantiæ tributum ut fieret prohibitio, rei tamen,<lb/>
quod intelligerenteo modo nec &#x017F;e dejici po&#x017F;&#x017F;e&#x017F;&#x017F;ione vel qua&#x017F;i venden-<lb/>
di nec jus prohibendi e&#x017F;&#x017F;e adver&#x017F;ariis. nec &#x017F;ibi dee&#x017F;&#x017F;e facti rationem, nec<lb/>
talem &#x017F;e inauditis &amp; non cognita cau&#x017F;a factam prohibitionem jus face-<lb/>
re aut pro judicato e&#x017F;&#x017F;e continuarunt venditionem. Quando vero<lb/>
po&#x017F;t aliquod intervallum &amp; quiete u&#x017F;urpatam illam dici habitamlicen-<lb/>
tiam ad Dominos Camerarios velut in jus vocarentur negarunt, qui-<lb/>
bus in&#x017F;i&#x017F;tebat adver&#x017F;ariorum intentio, &#x017F;uum vero jus obtendebant.<lb/>
Factum vero, ut &#x017F;ine plena &amp; quam merebatur ea res cognitione leva-<lb/>
to velo fieret die 18. Octobr. Anno 1647. Reis prohibitio, &amp; quidem<lb/>
&#x017F;ub prætextu judicatorum &amp; privilegiorum. Cum vero nec ade&#x017F;&#x017F;ent,<lb/>
tali quibus excluderentur ab ea facultate, nec legitimo juris ordine<lb/>
actum e&#x017F;t proce&#x017F;&#x017F;um e&#x017F;&#x017F;et appellârunt ad Senatum, ab hoc Camerariis<lb/>
applaudente ad Dica&#x017F;terium quod Sedini e&#x017F;t Regium gravamina pro-<lb/>
tulerunt, proce&#x017F;&#x017F;us obtinuerunt Repertum juxta in ea judicio mereri<lb/>
hanc litem ut audiantur de jure &#x017F;uo partes &amp; tentetur amicabilis com-<lb/>
po&#x017F;itio cavere non &#x017F;uccedente, pronuncientur ju&#x017F;ta.</hi></p><lb/>
<fw type="sig" place="bottom"><hi rendition="#aq">N</hi> 3</fw><fw type="catch" place="bottom"><hi rendition="#aq">Ad</hi></fw><lb/>
<pb n="102" facs="#f0112"/>
<fw type="header" place="top"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">Additio.</hi></hi></fw><lb/>
<p><hi rendition="#aq">Ad quod terminus extraordinarius per &#x017F;ententiam die 25. Juni<lb/>
Anno 1649 publicatam præfixus fuit. In illo coram judicio di&#x017F;cepta-<lb/>
tur illa cau&#x017F;a. Ad actorum petitionem de prohibendis venditionibus<lb/>
controver&#x017F;is negant rei jus prohibendi ut &amp; præten&#x017F;a privilegia, judi-<lb/>
cata &amp; quæ obtendantur alia, allegant inveteratam po&#x017F;&#x017F;e&#x017F;&#x017F;ioncm, in<lb/>
ea &#x017F;e con&#x017F;ervari actores ad petitorium remitti de&#x017F;iderant. Actores af-<lb/>
ferunt probationem illorum quæ prætenderunt ad docendum jus pro-<lb/>
hibendi. Rei eum in petitorio iis &#x017F;inunt, in po&#x017F;&#x017F;e&#x017F;&#x017F;orio &#x017F;e defendi de-<lb/>
&#x017F;iderant, Actores nihil ultra movent &#x017F;altem deferunt juramentum ca.<lb/>
lumniæ de cætero acquie&#x017F;cunt, &amp; &#x017F;ine ulla contradictione di&#x017F;cedunt,<lb/>
Publicatur inde die 11 Julii Anno 1649. decretum in quo ponitur in<lb/>
quæ per tran&#x017F;actionem actores con&#x017F;en&#x017F;erunt, inter alia hæc verba quæ<lb/>
præ&#x017F;entem litem concernunt habentur.</hi> Anreichend die u&#x0364;brige&#x0303; Streit-<lb/>
tigkeiten/ wegen Schlacht und Verkauffung trucknen Ochs und Schaf-<lb/>
flei&#x017F;ches/ <hi rendition="#aq">Jtem</hi> Verkauffung lebendigen Rind- und Schafviehes <hi rendition="#aq">&amp;c.</hi> Weil<lb/>
Kla&#x0364;gere und <hi rendition="#aq">Appellanten</hi> ihre fernere Notturfft/ in&#x017F;onderheit/ daß Be-<lb/>
klagten und <hi rendition="#aq">Appellanten</hi> beydes zuthun ga&#x0364;ntzlich ihnen nicht gebu&#x0364;hre/ bey-<lb/>
zubringen/ &#x017F;ich <hi rendition="#aq">re&#x017F;ervi</hi>ret/ als wird ihnen dazu &#x017F;echs wochentliche Fri&#x017F;t<lb/>
<hi rendition="#aq">&#x017F;ub p&#x0153;nâ præclu&#x017F;i</hi> hiemit <hi rendition="#aq">concedi</hi>ret und nachgegeben. Immittels bleibet<lb/>
die Sache billich in dem Stande wie &#x017F;ie <hi rendition="#aq">tempore interpo&#x017F;itæ appellatio-<lb/>
nis</hi> befunden worden. <hi rendition="#aq">Contra i&#x017F;tud decretum implorata fuit re&#x017F;titutio<lb/>
in integru&#x0303; adducta &#x017F;unt gravamina allegantia q<supplied>u</supplied>æ antea judicata fue-<lb/>
runt &amp; in privilegiis continentur, negata â Reisin totum aut &#x017F;ub qua-<lb/>
litate ad hanc litem &#x017F;pectante, Submi&#x017F;&#x017F;io facta ab his in puncto releva&#x0303;-<lb/>
tiæ gravaminum e&#x017F;t tran&#x017F;mi&#x017F;&#x017F;is ad Collegium JCtorum in Academiâ<lb/>
Julia actis die 26. Martii pronunciatum, Actores contra decretum de<lb/>
die 11. Julii Anni 1649. re&#x017F;tituendos in integrum &amp; quod die 15. Sept:<lb/>
Anno 1648. â Senatu pronunciatum confirmandum e&#x017F;&#x017F;e. De utro<supplied>&#xA759;&#x0301;</supplied><lb/>
decreto hactenus fuit controver&#x017F;ia, an quod die 11. Julii proce&#x017F;&#x017F;it quod<lb/>
duplex &#x017F;ententia Dica&#x017F;terii &amp; Con&#x017F;ilii Status regii confirmavit, an ul-<lb/>
timum cui Argentinen&#x017F;es JCti a&#x017F;tipulantur juri vel rationi magis con-<lb/>
gruat. Et quia adver&#x017F;us ultimam ex horum con&#x017F;ilio publicata&#x0303; &#x017F;enten-<lb/>
tiam â Reis re&#x017F;titutio in integrum petitur in eo occupabitur con&#x017F;ulta-<lb/>
tio quod ex dictamine actorum juris &amp; rationis juris æquiusque &#x017F;it.</hi></p><lb/>
<p><hi rendition="#aq">Duo præprimis circa i&#x017F;tam &#x017F;unt con&#x017F;ideranda Primo annon</hi><lb/>
<fw type="catch" place="bottom"><hi rendition="#aq">jure</hi></fw><lb/>
<pb n="103" facs="#f0113"/>
<fw type="header" place="top"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">Additio.</hi></hi></fw><lb/>
<hi rendition="#aq">jure meritoq; ante ulteriorem in puncto controver&#x017F;o deci&#x017F;ionem de-<lb/>
cretum Dica&#x017F;terii Regii quod Sedini e&#x017F;t die 11. Julii Anno 1649 publi-<lb/>
catu Actoribus injunxerit probatione&#x0303; juris prohibendi, &#x017F;eu non com-<lb/>
petentis reis vendendi ea de quibus contravertitur facultatis. Secun-<lb/>
do An ex actis appareat jus prohibendi certum &#x017F;ufficiens &amp; iis argu-<lb/>
mentis firmatum, ut ob illud Camerariorum decretum de die 18.<lb/>
Octobr Anno 1647. &amp; illud &#x017F;ecuta die 15. Septembris &#x017F;equenti anno<lb/>
&#x017F;ententia juxta haberi ideo ex con&#x017F;ilio JCtorum Helm&#x017F;tadien&#x017F;ium tan-<lb/>
dem &amp; Argentoraten &#x017F;ium rata haberi &amp; adver&#x017F;us tres alias conformes<lb/>
&#x017F;ententias pro Reis pronunciatas confirmari debeat.</hi></p><lb/>
<p><hi rendition="#aq">Primum quod attinet. Ex actis edocemur, quomodo â Lanioni-<lb/>
bus petitum &#x017F;it reis prohiberi venditionem cum carnium fumatarum<lb/>
tum pecudum vivat um inque eo actorum intentionem &#x017F;itam. Ex jure<lb/>
vero &#x017F;cimus ad prohibitionem talem opus e&#x017F;&#x017F;e â parte actorum jus &#x017F;eu<lb/>
cau&#x017F;am prohibendi aut faciendi con&#x017F;tare. Alias obtinet quod <hi rendition="#i">in l. &#x017F;ta-<lb/>
tuas 4. C. de relig. &amp; &#x017F;umpt. fun.</hi> dicitur Jure &#x017F;uo eorum quæ minus prohi-<lb/>
bita &#x017F;unt liberam facultatem non denegari. Et quidem de jure prohi-<lb/>
dendi â parte actorum verba &#x017F;unt notanda Petri Frideri Mindani <hi rendition="#i">part.<lb/>
2. de Mandat: Iudic: cap. 26. n. 2.</hi> Quia grave e&#x017F;t quem ita coercere,<lb/>
ut nec quid ex animi &#x017F;ententia moliri, nec quod mente conceperat in-<lb/>
&#x017F;tituere, nec quod jam in&#x017F;tituerat perficere au&#x017F;us &#x017F;it, ni&#x017F;i comminatam<lb/>
p&#x0153;nam &#x017F;ub attentatorum crimine incurrere &amp; ex ea condemnari velit,<lb/>
&#x017F;ane cau&#x017F;am prohibitionis in certo &amp; manife&#x017F;to juris fundamento &#x017F;ub-<lb/>
nixam e&#x017F;&#x017F;e oportet. Et communis JCtorum e&#x017F;t &#x017F;ententia prohibitione&#x0303;<lb/>
&#x017F;ine caufa factam non valere. <hi rendition="#i">Tiber. Decian. re&#x017F;p. 1. n. 142. vol. 2. re&#x017F;p. 55. n.<lb/>
58. vol. 3. Roland â Vall. con&#x017F;il 81. n. 6. vol. 2. &amp; con&#x017F;il 43. n. 43. &#x017F;eq. vol 4. Ruin.<lb/>
con&#x017F;. 139. n. 19. vol. 5. Pariscon&#x017F;. 52. n. 13. vol. 1.</hi> Nec &#x017F;ufficit ju&#x017F;tam &#x017F;ed etiam<lb/>
veram at<supplied>&#xA759;&#x0301;</supplied> appatentem e&#x017F;&#x017F;e oportet quoniam in judicio nihil attendi-<lb/>
tur quod non probatur pariaq; &#x017F;unt non e&#x017F;&#x017F;e &amp; non apparere. Et quan-<lb/>
do in jure proh bitionis actores in hac lite fundarunt intenuonem &#x017F;ua&#x0303;<lb/>
&amp; inde contenderunt non permittendam Reis venditionem, juris or-<lb/>
do de&#x017F;ideraverit, ut antequam ad eam prohibitionem petitam perve-<lb/>
niretur prius actores probent in quo &#x017F;e fundant. Sic enim regula juris<lb/>
habet, Actore non probante reum et&#x017F;i nihil præ&#x017F;titerit ab&#x017F;olvi. <hi rendition="#i">l. qui ac-<lb/>
cu&#x017F;are C. de Edend. l. actor. C. de Probat. l. ab ca parte 5. ff. eod.</hi> Nec tantum id</hi><lb/>
<fw type="catch" place="bottom"><hi rendition="#aq">obtinet</hi></fw><lb/>
<pb n="104" facs="#f0114"/>
<fw type="header" place="top"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">Additio.</hi></hi></fw><lb/>
<hi rendition="#aq">obtinet ubi affirmat actor &#x017F;ed etiam &#x017F;i alii quid competere negat. Quod<lb/>
enim vulgo ajunt Ei incumbere probationem non qui negat &#x017F;ed qui di-<lb/>
cit. <hi rendition="#i">l. 2. ff. dict. tit.</hi> id communi JCtorum &#x017F;ententia &amp; Judiciorum praxi<lb/>
dudum declaratum &amp; inde exceptum e&#x017F;t cum innegativa con&#x017F;i&#x017F;tit fun-<lb/>
damentum intentionis actoris. Sicut ea obtinet conclu&#x017F;io, negativam<lb/>
probandam e&#x017F;&#x017F;e per illum qui &#x017F;e fundet in ea &#x017F;ive agendo &#x017F;ive excipien-<lb/>
do, &#x017F;ive negativa &#x017F;it juris &#x017F;ive facti &#x017F;ive qualitatis, <hi rendition="#i">uti declaravit gloß. in d.<lb/>
l. 2. &amp; cum prolixis allegationibus tradunt Ma&#x017F;card de Probat. conclu&#x017F; 1092.<lb/>
num. 2. Ant. Gabriel. Comm. conclu&#x017F; lib. 1. de Probat. concl. 6.</hi></hi></p><lb/>
<p><hi rendition="#aq">Hoc quod aliàs judiciarius proce&#x017F;&#x017F;us po&#x017F;tulat eo magis in præ-<lb/>
&#x017F;enti lite faciendum fuit, quod plures occurrebant cau&#x017F;æ, ob quam ne-<lb/>
ce&#x017F;&#x017F;e erat probari ab actoribus, quo prohibitionem quam impetrare<lb/>
tentabant, fundatam vellent. Primo enim id convenit præ&#x017F;umptioni<lb/>
quæ contra prohibitionem militat. Quando enim in omni re &amp; per&#x017F;o-<lb/>
na præ&#x017F;umitur libertas quatenus non reperitur &#x017F;ublata. <hi rendition="#i">Bur&#x017F;at. con&#x017F;il. 8.<lb/>
num. 17. Borgnin. Cavalcan. deci&#x017F;. 44. num. 155. Ma&#x017F;card. de Probat. conclu&#x017F;.<lb/>
980. num. 1.</hi> E contra alicujus rei prohibitio facta non præ&#x017F;umitur, &#x017F;ed<lb/>
licita habetur donec de prohibitione con&#x017F;tat, indeq; qui hanc allegat<lb/>
velut præ&#x017F;umptionem juris adver&#x017F;us &#x017F;e habens probare tenetur. <hi rendition="#i">Specul.<lb/>
in tit. de Probat.</hi> §. <hi rendition="#i">1. ver&#x017F;. &#x017F;equitur videre Ma&#x017F;card. d. tract. conclu&#x017F; 1243.<lb/>
num. 2.</hi></hi></p><lb/>
<p><hi rendition="#aq">Secundo id quod Actores reis voiunt interdictum jure naturali<lb/>
liberum e&#x017F;t per quod commercia omnibus libera, nemini præclu&#x017F;a.<lb/>
Emere vendere quærere ex negociatione victum, naturalis libertatis<lb/>
e&#x017F;t, &amp; regulariter licitum. Qui exceptione&#x0303; allegatis probare tenetur.<lb/>
cum alter in regula fundatam habeat intentionem cui &#x017F;tatur donec ve-<lb/>
rificatur exceptio <hi rendition="#i">glo&#x017F;. &amp; Decius in l. i. num. 6. ff. de Reg. jur. Fulv. Pacian. de<lb/>
Probat lib. 1. cap. 8. n. 12. cap. 52. n. 5.</hi></hi></p><lb/>
<p><hi rendition="#aq">Tertio rei dudum in po&#x017F;&#x017F;e&#x017F;&#x017F;ione vel qua&#x017F;i illius mercimonii quod<lb/>
actores prohibitum intendunt fuere nec ab his negatur, offerunt cum<lb/>
opus po&#x017F;&#x017F;e&#x017F;&#x017F;ionis inveteratæ probationem. Con&#x017F;tat autem po&#x017F;&#x017F;e&#x017F;&#x017F;ione&#x0303;<lb/>
liberare ab onere probandi idque rejicere in adver&#x017F;arium <hi rendition="#i">l. 2. C. de Pro<lb/>
bat.</hi> ac inde in po&#x017F;&#x017F;e&#x017F;&#x017F;ione quisq; defenditur donec in petitorio aliud<lb/>
fuerit obtentum. <hi rendition="#i">l. un. C. de Prohib. &#x017F;eque&#x017F;tr. Pecun. c. in literis. c. literas x.<lb/>
de Re&#x017F;tit. Spoliat. Ioh. G&#x0153;dd. con&#x017F;il. Marburg. 17. num. 262. vol. 4.</hi></hi></p><lb/>
<fw type="catch" place="bottom"><hi rendition="#aq">Quarto</hi></fw><lb/>
<pb n="105" facs="#f0115"/>
<fw type="header" place="top"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">Additio.</hi></hi></fw><lb/>
<p><hi rendition="#aq">Quarto accidit pro reis miltiaris præ&#x017F;um ptio cujus vis e&#x017F;t ut on&#xA770;<lb/>
probandi conjiciat in allegantem contrarium <hi rendition="#i">l. ab ea ib. Bartol. ffde Pro-<lb/>
bat. Pacian. d. tract. part. 1. c. 51. num. 4. 10. &amp; 11.</hi> eam enim qui pro &#x017F;e habet<lb/>
fundatam intentionem gerit. <hi rendition="#i">l. gener aliter</hi> § <hi rendition="#i">&#x017F;i petitam ff. de Fideicomm. li-<lb/>
bert. Roll. à Vall. con&#x017F;il. 47. num. &amp; vol. 3.</hi> Nec una e&#x017F;t quæ pro Reis facit,<lb/>
&#x017F;ed multip lex. Præ&#x017F;umitur enim pro iis bene, tum ex diuturna po&#x017F;&#x017F;es-<lb/>
&#x017F;ione quæ præ&#x017F;umptione&#x0303; juris continet ut in dubio pro po&#x017F;&#x017F;e&#x017F;&#x017F;ore pro-<lb/>
nunciandum &#x017F;it <hi rendition="#i">Bald. in l. 1. ff. famil. eroi&#x017F;c. Ma&#x017F;card. de Probat conclu&#x017F; 539.<lb/>
num. 23. Mantua. Singular. 335.</hi> tum quod id quod faciant ex actibus<lb/>
licitis e&#x017F;t, publica lege &amp; con&#x017F;vetudine non prohibitis, in quibus &#x017F;ene-<lb/>
per licitè quis ver&#x017F;ari creditur <hi rendition="#i">l. cum Prætor 12. ib. glo&#x017F;&#x017F; &amp; Bald ffde Iudic.</hi><lb/>
tum quia generatim fic præ&#x017F;umitur quidquid &#x017F;it, licitum &amp; non prohi-<lb/>
bitum e&#x017F;&#x017F;e. <hi rendition="#i">l. merito ff pro Soc. Dec. in c. auditis x. de Præ&#x017F;iript. Bald in l. n.<lb/>
C. de &#x017F;erv. fugit.</hi></hi></p><lb/>
<p><hi rendition="#aq">Quinto nece&#x017F;&#x017F;itatem probandi infert ejus quod ab actoribus in-<lb/>
tenditur conditio. Jdeo enim reis facultatem vendendi ademptam vo-<lb/>
lunt ip&#x017F;i &#x017F;oli habeant quod e&#x017F;t jus monopolii &#x017F;ibi arrogare &amp; prætende-<lb/>
re, Hoc enim exi&#x017F;tit cum unus vel pauci in civitate facultatem venden-<lb/>
di aliquas &#x017F;pecies accipiunt &amp; tenent. <hi rendition="#i">uti de&#x017F;cribit Carpzov. re&#x017F;pon&#x017F;. Electe-<lb/>
ral. 41. n. 10. tit. 5. lib. 1.</hi> Con&#x017F;tat autem monopolia non tantum civili jure<lb/>
tam illo quod per Imp. Ju&#x017F;tinianum compo&#x017F;itu&#x0303; e&#x017F;t <hi rendition="#i">ut patet ex l. un. C. de<lb/>
Monopol.</hi> quam recentiori quod continetur rece&#x017F;&#x017F;ibus imperii <hi rendition="#i">vid. Re-<lb/>
ce&#x017F;&#x017F;. Imper.</hi></hi> Zu Aug&#x017F;purg <hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">de Anno 1500. tit.</hi></hi> von wucher lichen <hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">contracten de<lb/>
Anno 1526.</hi></hi> Item nach dem die <hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">monopolien</hi></hi> Aug&#x017F;purg <hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">de Anno 1530,</hi></hi> §. und<lb/>
nach dem etwan Regen&#x017F;purg <hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">de Anno 1532. &#x017F;ub tit.</hi></hi> Policey von wucherliche&#x0303;<lb/>
<hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">contracten.</hi></hi> die Policey Ordnung zu Aug&#x017F;purg auffgerichtet <hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">de Anno 1548.<lb/>
tit.</hi></hi> von <hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">monopolien</hi></hi> zu Franckfurt <hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">de Anno 1577. eod. tit.</hi> prohibitta e&#x017F;&#x017F;e, &#x017F;ed<lb/>
etiam pietati charitati proximi &amp; utilitati publicæ contraria <hi rendition="#i">ut hoc pro-<lb/>
lixius docent tam Theologi quam ICti &amp; Politici vid. Bald. in d. l. un. ib. Zone&#x0303;<lb/>
in Sum. &amp; Schard. num. 2. &amp; &#x017F;eq. &amp; ad rubr d. tit. n. 1.</hi> Unde non tantum<lb/>
in foro &#x017F;eculari damnantur &amp; eriminalibus aecu &#x017F;ationibus obnoxia fi-<lb/>
unt, extra ordinem &#x017F;evere vindicanda, <hi rendition="#i">uti proli cius traditum leges apud<lb/>
Bo&#x017F;&#x017F;. in Pract. Criminal. tit. de Vnion. &amp; Colleg. num. 4. &amp; &#x017F;eq. Beroi. con&#x017F;il. 171.<lb/>
num. 1. &amp; &#x017F;eq. vol. 3.</hi> &#x017F;ed etiam con&#x017F;cientiam lædere &amp; in ejus foro inex-<lb/>
cu&#x017F;abilia creduntur <hi rendition="#i">ut docet Petrus Martyr in Loc. Commun.</hi> Exinde intet</hi><lb/>
<fw type="sig" place="bottom"><hi rendition="#aq">O</hi></fw><fw type="catch" place="bottom"><hi rendition="#aq">pecca-</hi></fw><lb/>
<pb n="106" facs="#f0116"/>
<fw type="header" place="top"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">Additio.</hi></hi></fw><lb/>
<hi rendition="#aq">peccata enormia referuntur, &amp; habentur illicita ni&#x017F;i doceatur ca&#x017F;us in<lb/>
quo &amp; cau&#x017F;a ju&#x017F;ta ex qua licita e&#x017F;&#x017F;e queant. <hi rendition="#i">Beroi. d. con&#x017F;il. 171. per tot. vol 3.</hi><lb/>
quia voro odio&#x017F;a, talisno&#x0303; præ&#x017F;umitur &#x017F;ed probatione manife&#x017F;ta indiget,<lb/>
nec cuiquam dubium e&#x017F;&#x017F;e pote&#x017F;t illi qui monopolium aliquod &#x017F;ibi vin-<lb/>
dicat &amp; alios â mercimonio excludere intendit ejus probationem fa-<lb/>
cere debere.</hi></p><lb/>
<p><hi rendition="#aq">Non diffitentur hoc qui contrarias partes actorum fovent &amp; tu-<lb/>
entur, ideo occupati &#x017F;unt ut ab i&#x017F;tis amoliantur monopolii vitium.<lb/>
Tria vero afferunt. Primum e&#x017F;t, quod negant e&#x017F;&#x017F;e monopolium facul.<lb/>
tate&#x0303; quam plures habent ex privilegio vel judicato ut &#x017F;oli commerciu<lb/>
de re aliqua habeant &#x017F;i ju&#x017F;to precio merces vendunt, veluti ce&#x017F;&#x017F;ante in<lb/>
tali &#x017F;pecie ea ratione, ob qua allegata jura monopolium damnant, <hi rendition="#i">ci-<lb/>
tantes in hanc &#x017F;ententiam c. &#x017F;ignificante x. de Appellat. ibid. innocent. Dec. Bald.<lb/>
Ia&#x017F;on in l. quo minus. ff ne quid in loc. publ. &amp; con&#x017F;. 161. n. 10. Barthol con&#x017F;. 17. Ioh.<lb/>
de Sol. in tr. de Emption. dubit: 38. Grot. in addit: ad lib. 2. cap. 12. n 16. ff. de<lb/>
Inr. Bell. Carpzov. re&#x017F;pon&#x017F; Elector. 42. n. 11. &amp; &#x017F;eq. lib. 1. tit. 5.</hi> Et tam con-<lb/>
cedimus hoc quam experientiâ per exempla docemur, non rarum e&#x017F;&#x017F;e<lb/>
quibu&#x017F;dam collegiis in civitatibus concedi jus, ut qui ex eo &#x017F;unt mer-<lb/>
ces qua&#x017F;dam venales &#x017F;oli habeant verum &amp; hoc con&#x017F;tat ratioq; dictat,<lb/>
id ad eos &#x017F;altem pertinere, qui &#x017F;ingularem quandam operam circa ea&#x017F;-<lb/>
dem ad comparandum conficiendum con&#x017F;ervandum adhibent, quib&#xA770;<lb/>
ideo conceditur jus tale, ut civitares iis facilius potiantur. Quo per-<lb/>
tinent, quæ collegiis mercatorum &amp; opificum indulgentur. At circa<lb/>
annonam &amp; talia, unde communis victus haberi debet eju&#x017F;modi re&#x017F;tri-<lb/>
ctiones ut inutiles imò publice privatimq; noxiæ &#x017F;ic valde odio&#x017F;æ &amp; il-<lb/>
licitæ &#x017F;unt, <hi rendition="#i">&#x017F;icut in priori re&#x017F;pon&#x017F;o demon&#x017F;travi, qud brevitatis &#x017F;tudio me refero,</hi><lb/>
Deinde fic obt inent i&#x017F;ta &#x017F;i per &#x017F;tatutum &amp; privilegium aliquibus in ci-<lb/>
vitate certarum mercium venditio conceditur. Nec ultra quam &#x017F;tatu-<lb/>
tis aut privilegiis continetur quidam &#x017F;ibi &#x017F;oli talia arrogare queunt.<lb/>
Sunt etiam privilegia eju&#x017F;modi &#x017F;icut &amp; alia quæ vis à iure communi ex<lb/>
orbitantia &#x017F;tricti iuris atq; odio&#x017F;a &#x017F;unt re&#x017F;tringi nec ultra expre&#x017F;&#x017F;a ex-<lb/>
tendi debeant <hi rendition="#i">c. privilegia x. de Re&#x017F;cript.</hi> Et nemo negabit &#x017F;i privilegiu&#x0303;<lb/>
eju&#x017F;ve &#x017F;enius in dubium vocatur, eum qui allegat teneri probare.<lb/>
Quando igitur á Reis negatum fuit, habere Actores eiu&#x017F;modi privile-<lb/>
gium ex quo ius prohibendi &#x017F;it, utut valere po&#x017F;&#x017F;et tamen probatione</hi><lb/>
<fw type="catch" place="bottom"><hi rendition="#aq">eguit,</hi></fw><lb/>
<pb n="107" facs="#f0117"/>
<fw type="header" place="top"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">Additio.</hi></hi></fw><lb/>
<hi rendition="#aq">eguit, &amp; dum ea in Dica&#x017F;terio Rogio iniuncta fuit, iu&#x017F;te recteque pro-<lb/>
nunciatum e&#x017F;t.</hi></p><lb/>
<p><hi rendition="#aq">Sexto Seniores collegii unus cum Advocato qui adfuit negato à<lb/>
reis intentionis fundamento ad probationem &#x017F;emet obtulerunt, inde<lb/>
decretum de melius probando eo quod obtenditur jure, proce&#x017F;&#x017F;it ex<lb/>
ip&#x017F;orummet con&#x017F;en&#x017F;u. Quod impugnare po&#x017F;t ea non magis licuit,<lb/>
quam contra id quod &#x017F;emel placuit venire cum volenti atque con&#x017F;en-<lb/>
tienti nulla fiat injuria <hi rendition="#i">l. non videtur 11. ff. &#x017F;i quid in fraud. patr. l. cum quæ-<lb/>
dam C. de Admini&#x017F;tr. Tut.</hi> Regentur eos feci&#x017F;&#x017F;e id &#x017F;ine mandato quod<lb/>
&#x017F;peciale requiritur ad alienanda vel remittenda collegii iura. Sed ab-<lb/>
&#x017F;one præ&#x017F;upponitur hic alien atio vel remi&#x017F;&#x017F;io iuris ubi de eo probando<lb/>
actum negantibus ideo reis id probatione incumbente actori. Quod<lb/>
&#x017F;i probare po&#x017F;&#x017F;int ius aliquod prohibendi &amp; quidem quod prætende-<lb/>
bant integrum necremi&#x017F;&#x017F;um foret. Ut vero probarent in &#x017F;e recipere<lb/>
pote&#x017F;tatis fuit. Id &#x017F;altem in iudicio ver&#x017F;abatur quomodo cau&#x017F;a agen-<lb/>
da e&#x017F;&#x017F;et, Habent Seniores collegii ius agendi negocia &amp; cau&#x017F;as eiu&#x017F;de&#x0303;,<lb/>
nec egent &#x017F;peciali mand ato, &#x017F;ed generale ad quæ vis Collegium attin-<lb/>
gentia habent ex con&#x017F;titutione &amp; iure Collegii, quod illos ut rectores<lb/>
&amp; actores eligit. Inde quæcunq; Collegii, &#x017F;unt &amp; per omnes colle-<lb/>
giatos commode expediri nequeunt per illos tractantur non tantum<lb/>
extra iudicium &#x017F;ed &amp; in illo; unde illi &#x017F;oli citari &#x017F;olent, ubi cau&#x017F;a colle-<lb/>
gii agitur &amp; quia exactionem præ cateris cau&#x017F;æ cognitionem habere<lb/>
creduntur. <hi rendition="#i">arg. l. municipes 14. ff. ad Munic. l. aliud 160.</hi> §. <hi rendition="#i">1. ff. de R. l.</hi> illi<lb/>
re&#x017F;pondere &amp; iuramenta præ&#x017F;tare iisque re&#x017F;pondent aut iurant colle-<lb/>
giati &#x017F;tare tenentur <hi rendition="#i">Coler. part. 1. deci&#x017F;. 115. num. 13. Rauchbar. part. 1. quæ&#x017F;t.<lb/>
8. num. 13. Carpzov. in iurisprud. Roman. part. 1. con&#x017F;tit. 13. defin. 1. num. 4.</hi><lb/>
Nec e&#x017F;t ut de eo di&#x017F;putemus cum ubiq; circa opificum collegia notoria<lb/>
con&#x017F;uetudo id ob&#x017F;ervet. Nec in Civitate Sedinen&#x017F;i in cau&#x017F;is collegio-<lb/>
rum aliud ob&#x017F;ervetur, Et ip&#x017F;i Laniones per Seniores hanc cau&#x017F;a&#x0303; agen-<lb/>
do ut quæ pro&#x017F;e iis agentib&#xA770; decreta volunt e&#x017F;&#x017F;e rata &#x017F;ic &amp; per ip&#x017F;os acta<lb/>
impugnare non debent, po&#x017F;cente hac ratione, ut quos negocia no&#x017F;tra<lb/>
agere patiunt, eorum tanquam ex mandato no&#x017F;tro non improbemus<lb/>
<hi rendition="#i">arg. l. qui patitur 18. ib. glo&#x017F;&#x017F;. &amp; Dd. ff. Mandat.</hi> Nec e&#x017F;t cau&#x017F;a cur collegiu&#x0303;<lb/>
per i&#x017F;tos &#x017F;e in hac læ&#x017F;um dicere ideo iure quod actum retractare queat.<lb/>
Id enim factum quod facere oportuit, De quo fu&#x017F;ius nihil addam cum</hi><lb/>
<fw type="sig" place="bottom"><hi rendition="#aq">O</hi> 2</fw><fw type="catch" place="bottom"><hi rendition="#aq">&amp; in</hi></fw><lb/>
<pb n="108" facs="#f0118"/>
<fw type="header" place="top"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">Additio.</hi></hi></fw><lb/>
<hi rendition="#aq">&amp; in priori re&#x017F;pon&#x017F;o id &#x017F;atis expo&#x017F;itum &#x017F;it, &amp; &#x017F;uperius hic &#x017F;cripta abun-<lb/>
de doceant, &amp; ratio unicuiq; in&#x017F;inuet, quod â reis negatum omnino ab<lb/>
actoribus fui&#x017F;&#x017F;e probandum.</hi></p><lb/>
<p><hi rendition="#aq">His con&#x017F;ideratis mihi per&#x017F;vaderi non patior quenquam ex ratio-<lb/>
ne &#x017F;ecum &#x017F;tatuere po&#x017F;&#x017F;e Actoribus fui&#x017F;&#x017F;e ju&#x017F;tam de decreto, prætacto<lb/>
per quod &#x017F;uæ intentionis probatio injuncta fuit conquerendi cau&#x017F;am,<lb/>
ob quod petita re&#x017F;titutio in integrum, relevantia &amp; fimul vera requi-<lb/>
rens gravamina prærequirens impetrati potuit multo magis mirum,<lb/>
quod JCti Helm&#x017F;tadien&#x017F;es contra &#x017F;olitum proce&#x017F;&#x017F;us ordinem &#x017F;tatim re-<lb/>
&#x017F;ciderunt decretum juris rationi, ju&#x017F;to proce&#x017F;tus ordinem &#x017F;tatim re&#x017F;ci-<lb/>
derunt decretum juris rationi, ju&#x017F;to proce&#x017F;&#x017F;us ordini, adver&#x017F;ariorum<lb/>
con&#x017F;en&#x017F;ui innixum Actores in integrum re&#x017F;tituerunt, &amp; ad ob&#x017F;ervantia&#x0303;<lb/>
&#x017F;ententiæ quam impugnaverant, cum gravamina appellationis ut rele-<lb/>
vantiam in Dica&#x017F;terio Stetinen&#x017F;i recepta &amp; ad ulteriorem di&#x017F;cu&#x017F;&#x017F;ione&#x0303;<lb/>
devoluta e&#x017F;&#x017F;ent, condemnaverant Cum non ultra atq; in puncto re-<lb/>
levantiæ gravaminum &#x017F;ubmi&#x017F;&#x017F;o facta e&#x017F;&#x017F;et, &amp; &#x017F;i vi&#x017F;a fui&#x017F;&#x017F;ent hæc releva&#x0303;-<lb/>
tia decui&#x017F;&#x017F;et, ad ea re&#x017F;pon&#x017F;ionem Reis injungere Sic &#x017F;ervat Praxis fori ex<lb/>
Ordinatione Judiciali, Nec decuit â &#x017F;ty lo judicii recepto, qui legis in-<lb/>
&#x017F;tar e&#x017F;t &amp; vim habet recedere <hi rendition="#i">l. 2. C. te&#x017F;tam quemad. aper. l. fin. C. de Iniur.<lb/>
Eberhard. Iun. con&#x017F;il. 27. num. 17. vol. 1.</hi> Rece&#x017F;&#x017F;us ab eo manife&#x017F;tam ini-<lb/>
quitatem judicis arguit. <hi rendition="#i">Cravet. con&#x017F;il. 201. num. 22.</hi> &amp; decretum red-<lb/>
dit nullum <hi rendition="#i">Panorm. in c. ex literis num. 6. &#x017F;eq. x. de Con&#x017F;tit.</hi> Ex quo in<lb/>
hac cau&#x017F;a eo major conquerendi cau&#x017F;a fuit Reis, quo reputatis per Ad-<lb/>
ver&#x017F;arios prolatis gravaminib&#xA770; relevantibus nec tamen communicatis,<lb/>
&#x017F;ed&#x017F;tatim inde i&#x017F;tis condemnatis perinde e&#x017F;t atq; &#x017F;i non auditi condem.<lb/>
nati fuerint. Quo nulla gravior in proce&#x017F;&#x017F;u iniquitas ac nullitas con-<lb/>
tingere pote&#x017F;t. Ad excu&#x017F;ationem non auditis reis pronunciatæ defi-<lb/>
nitivæ &#x017F;ententiæ adducitur ea Pote&#x017F;tas judicis, quod po&#x017F;&#x017F;it pro abbre-<lb/>
vianda lite ex officio cau&#x017F;am pro conclu&#x017F;a accipere, ideo exceptiones<lb/>
articulos &amp; &#x017F;imilia ut irrelevantia rejicere <hi rendition="#i">arg. Auth iubemus. C. de iudic,<lb/>
arg. c. Pa&#x017F;toralis de cau&#x017F;. poß. &amp; propriet Myn&#x017F;ing. 3. ob&#x017F;erv. 17. n. 14. Gail. 1. ob&#x017F;. 81.<lb/>
n. 14. &amp; 15.</hi> Veruntamen hoc aliter fieri non pote&#x017F;t quam &#x017F;i vel magna<lb/>
adver&#x017F;æ partis &#x017F;it contumacia, aut malitio&#x017F;a tergi ver&#x017F;atio, <hi rendition="#i">ut de eo ca&#x017F;u<lb/>
loquitur allegatus Myn&#x017F;ing. d. l. verb. &#x017F;i datæ &#x017F;int &#x017F;ufficientes dilationes.</hi> vel &#x017F;i<lb/>
articuli plane &#x017F;int impertinentes ac irrelevantes, <hi rendition="#i">prout in iis terminis</hi></hi><lb/>
<fw type="catch" place="bottom"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">&#x017F;crip&#x017F;it</hi></hi></fw><lb/>
<pb n="109" facs="#f0119"/>
<fw type="header" place="top"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">Additio.</hi></hi></fw><lb/>
<hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">&#x017F;crip&#x017F;it Gail. d. l.</hi> vel &#x017F;i quæ proferentur nihil novi, ni&#x017F;i quod in actis prio-<lb/>
ribus continetur, &#x017F;atisq; expo&#x017F;itum e&#x017F;t, nec ulteriori deductione egent,<lb/>
continent, <hi rendition="#i">&#x017F;icut in appellationis in&#x017F;tantia procedi po&#x017F;&#x017F;e demon&#x017F;trat Gail. 1 ob-<lb/>
&#x017F;erv. 118. n. 4. &#x017F;eq.</hi> Sed neuter hic occurrit ca&#x017F;us. Nec enim rei potuerunt<lb/>
alicujus accu&#x017F;ari contumaciæ vel tergi ver&#x017F;ationis, qui nunquam &#x017F;uper<lb/>
iis, quæ actores pro imploratione re&#x017F;titutionis in integrum adduxe-<lb/>
runt, auditi &#x017F;unt. Quæ loco gravaminum ab iis adducta, pro releva&#x0303;-<lb/>
tibus habita nec rejecta &#x017F;unt, ideo non potuit ab ea cau&#x017F;a Pro conclu-<lb/>
fa accipi, antequam Rei velut implorati audirentur. Si id fieri debuis-<lb/>
&#x017F;et, oportui&#x017F;&#x017F;et rejicere gravamina ut irrelevantia &amp; non habui&#x017F;&#x017F;et lo-<lb/>
cum in integrum re&#x017F;titutio. Po&#x017F;terius ad &#x017F;peciem præ&#x017F;entem plane<lb/>
non quadrat. Pertinet ad appellationes, quæ fiunt ex nullis novis<lb/>
cau&#x017F;is, &#x017F;ed &#x017F;olo tenore præcedentium actorum ju&#x017F;tificantur, ideo ap-<lb/>
pellantes nihil novi proferunt, &#x017F;ed aut petunt ex i&#x017F;tis de cau&#x017F;a judicari,<lb/>
aut judex deprehendens ex i&#x017F;tis notoriam &#x017F;ententiæ iniquitatem inde<lb/>
pronunciat. Veruntamen longè alia ratio e&#x017F;t implorationis pro re-<lb/>
&#x017F;titutione in integrum, quæ aliam petitionem habet, ac quæ contine-<lb/>
tur in prioribus actis, ad rece&#x017F;&#x017F;ionem &#x017F;ententiæ tendit, læ&#x017F;ionem ex cau-<lb/>
&#x017F;is o&#x017F;tendere debet, quæ, ex quo adver&#x017F;a pars per &#x017F;ententiam jus quæ-<lb/>
&#x017F;itum habet, ad mitti non Pote&#x017F;t contra non auditum. Deinde &#x017F;ic ob-<lb/>
tinet illud ubi gravamina adducta &amp; nihil novi habent, &amp; ex actis prio-<lb/>
ribus notoria &#x017F;unt, &amp; judici appareat, nullam reo probabile&#x0303; exceptio-<lb/>
nem aut oppo&#x017F;itionem ulterius competere, quæ tria concurrere opor-<lb/>
tet, <hi rendition="#i">ut patet ex coniunctione eorum quæ Gailius d. ob&#x017F;erv. 128 num. 4. 5. 6. &amp; 7.</hi><lb/>
Ubi alterum ex his deficit, gravamina articulata non admitti modo, &#x017F;ed<lb/>
&amp; ad re&#x017F;pondendum ad ver&#x017F;ario communicari debent. <hi rendition="#i">Bartol. &amp; Salycet.<lb/>
in l. prolatam C. de Sent. &amp; Interloc.</hi> atq; &#x017F;ic Praxis foren&#x017F;is circa appella-<lb/>
tiones in Camera Imperiali ob&#x017F;ervat, &amp; in Patriæ foris idem &#x017F;equimur.<lb/>
At nullu&#x0303; ex &#x017F;upra pictis ade&#x017F;t. Qui grav amina implorationis in&#x017F;pexe-<lb/>
rit, multa nova in iis deprehendet, quæ in prioribus actis non contine-<lb/>
bantur. Deinde ex his minime notoria erant, &#x017F;ed ver&#x017F;ebantur partes<lb/>
in meris contradictoriis, &amp; præ&#x017F;ertim in quibus actores fundamentum<lb/>
intentionis collocabant, nempe privilegiis &amp; judicatis minime huc<lb/>
quadrare, nec actioni convenire à Reis opponebatur, ea juris &#x017F;pecie,<lb/>
ut &amp; Seniores collegii cum advocato aliqua in parte cedendum, de cæ-</hi><lb/>
<fw type="sig" place="bottom"><hi rendition="#aq">O</hi> 3</fw><fw type="catch" place="bottom"><hi rendition="#aq">tero</hi></fw><lb/>
<pb n="110" facs="#f0120"/>
<fw type="header" place="top"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">Additio.</hi></hi></fw><lb/>
<hi rendition="#aq">tero probationem ulteriorem &#x017F;ibi nece&#x017F;&#x017F;ariam putarent idcirco &amp; of-<lb/>
forrent, tùm &amp; in Illu&#x017F;tri&#x017F;&#x017F;imo Dica&#x017F;terio regio ulteriori probatione<lb/>
opus e&#x017F;&#x017F;e judicaretur, Et eùm ibi contra Camerariorum mandatum &amp;<lb/>
Senatus Stetinen&#x017F;is &#x017F;ententiam appellatio recepta, gravamina ut rele-<lb/>
vantia admi&#x017F;&#x017F;a e&#x017F;&#x017F;ent, &amp; hæc præ&#x017F;umptionem juris pro &#x017F;e haberent, quæ<lb/>
pro decretis judicum &#x017F;emper militat, <hi rendition="#i">l. 2. C. de offic. civil. iud. Alciat. in<lb/>
tract. de Præ&#x017F;umpt. 1. cap. 3. præ&#x017F;. 9. num. 1.</hi> Reis porro contractorum in-<lb/>
tentione&#x0303; fui&#x017F;&#x017F;e probabiles non modo, &#x017F;ed &amp; ju&#x017F;tas exceptiones ex actis<lb/>
apparuit, &amp; eventus docuit. Secutæ duæ &#x017F;ententiæ eas corroboraru&#x0303;t,<lb/>
nec quæ Rei pro re&#x017F;titutione in integru&#x0303; adduxerunt ad eam impetrau-<lb/>
dam &#x017F;ufficientia declarârunt. Præ&#x017F;upponitur ab iis qui aliter &#x017F;entiunt,<lb/>
per ea quæ ab actoribus adducta &#x017F;unt &#x017F;atisobtineri id quod prætendu&#x0303;t,<lb/>
&#x017F;ed quàm longe ab hoc talia ab&#x017F;int, ex corum con&#x017F;ideratione patebit,<lb/>
quæ cum ad &#x017F;ecundum caput hujus con&#x017F;ultationis pertineaut eo jam<lb/>
progrediemur.</hi></p><lb/>
<p><hi rendition="#aq">Ut verò con&#x017F;tet à parte actoru&#x0303; &#x017F;atis fundata &#x017F;it intentio illa, quod<lb/>
jure non po&#x017F;&#x017F;int nec debeant Rei vendere carnes &amp; pecudes, de quibus<lb/>
contro vertitur, præ&#x017F;ciendum e&#x017F;t, quid eos ad hanc obtinendum alle-<lb/>
gare &amp; docere deceat, In quo intra certos terminos nec actorum al-<lb/>
legationes, nec qui pro iis &#x017F;entiunt, con&#x017F;i&#x017F;tunt, &#x017F;ed ut &#x017F;tatus contro-<lb/>
ver&#x017F;iæ ab iis non rectè nec con&#x017F;tanter po&#x017F;itus, ita &amp; quæ de controver-<lb/>
&#x017F;ia &#x017F;cribuntur hactenus fluctuant. Præ&#x017F;ertim illa movetur di&#x017F;putatio,<lb/>
an ex privilegiis &#x017F;uis Rei jus hebeant eju&#x017F;modi venditionis, quod nihil<lb/>
ad hanc litem facit. Nec enim opus habent illi jus, ad id quod liber-<lb/>
tatis naturalis e&#x017F;t, probare, quia quod expre&#x017F;&#x017F;e prohibitum non repe-<lb/>
ritur iis licitum e&#x017F;t <hi rendition="#i">l. uxorem 15. C. de nupt: l. nulla 4. C. de iur. dot.</hi> Jure<lb/>
&#x017F;uo quæ minus pròhibita &#x017F;unt unicuiq; libera facultas non denegatur<lb/>
<hi rendition="#i">l. &#x017F;tatuas C. de religios. &amp; &#x017F;umpt. fun.</hi> Inanis quoq; &amp; iniqua futura e&#x017F;t<lb/>
prohibitio, quam quis facturus e&#x017F;t non ex certa lege aut &#x017F;tatuto, &#x017F;ed<lb/>
ex eo &#x017F;olo, quod in privilegiis non continetur. Nam ut habent ver-<lb/>
ba JCti <hi rendition="#i">in l. magi&#x017F;tratus 25. ff. ad Municip.</hi> Lege municipali et&#x017F;i non &#x017F;it<lb/>
datum, dummodo non denegatum, moribus competit. Ab&#x017F;urdi-<lb/>
tatem eius argumenti â &#x017F;tatuto vel privilegio negativum, ut quod illo<lb/>
non conce&#x017F;&#x017F;um non &#x017F;it licitum, quilibet manu tangit præ&#x017F;ertim in his,<lb/>
quæ iure communi licent aut non prohibita &#x017F;unt, In quibus hæc obti-</hi><lb/>
<fw type="catch" place="bottom"><hi rendition="#aq">net</hi></fw><lb/>
<pb n="111" facs="#f0121"/>
<fw type="header" place="top"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">Additio.</hi></hi></fw><lb/>
<hi rendition="#aq">net &#x017F;ententia, quod privilegio non immutatur, in eo &#x017F;equimur ius &amp;<lb/>
facultacem naturalem. Quando igitur ex libertate naturali commerciu&#x0303;<lb/>
omnium rerum licet, ubi lege, &#x017F;tatuto vel con&#x017F;vetudine non prohibi-<lb/>
tum aut negatum. Venditio etiam carnis fumatæ aut Pecudum viven-<lb/>
tium nemini, nec etiam Reis ullibi interdicta e&#x017F;t, et&#x017F;i privilegia &#x017F;eu iu-<lb/>
re peculiaria non faciunt mentionem, inde non erint ab illa licentia<lb/>
exclu&#x017F;i. Nec ip&#x017F;i adver&#x017F;arii &#x017F;i id argumentu&#x0303; valeret, po&#x017F;&#x017F;ent venditio-<lb/>
ne i&#x017F;ta uti, cum in ip&#x017F;orum privilegiis minimè concedatur. Sed fru&#x017F;tra<lb/>
in eo laboramus, cum dudum more &amp; ratione damnata &#x017F;it ea opinio,<lb/>
opificiis nihil amplius licere, quam ex tenore privilegiorum habent.<lb/>
Non ultra id admitritur, quàm in his, quæ &#x017F;ingulari iure co&#x0303;tra ius com-<lb/>
mune prætendunt. At quæ ex iure communi &#x017F;ine privilegio libera<lb/>
aut licita &#x017F;unt, non ob&#x017F;tante collegii iure ip&#x017F;is remanent, vi naturalis<lb/>
libertatis &amp; iuris commerciorum, cui non derogatur per ca quæ colle-<lb/>
gium accepit peculiaria.</hi></p><lb/>
<p><hi rendition="#aq">Quod &#x017F;i de jure reorum dubitationis aliquid &#x017F;ube&#x017F;&#x017F;e po&#x017F;&#x017F;et, nec<lb/>
tamen &amp; ex eo actio aut ius prohibendi â parte actorum &#x017F;equeretur.<lb/>
Sed cau&#x017F;a agendi quoad hos, &#x017F;eu quæ horum iuris &#x017F;it, ade&#x017F;&#x017F;e debet. <hi rendition="#i">l. &#x017F;i<lb/>
pupilli 6. §. fin. ff. de Neg. ge&#x017F;t:</hi> Inde agere non po&#x017F;&#x017F;um, quamvis mea vi-<lb/>
deatur intere&#x017F;&#x017F;e, &#x017F;ed cogno&#x017F;cere debet Prætor, an iu&#x017F;tam &amp; probabi-<lb/>
lem cau&#x017F;am actionis habeam, propter quam de&#x017F;iderarem, <hi rendition="#i">uti ICti ver-<lb/>
ba &#x017F;onant in l. in hac actione 3.</hi> §. <hi rendition="#i">&#x017F;i mecum 1. ff. ad Exhibend.</hi> De &#x017F;uo enim<lb/>
non de alieno iure agere oportet <hi rendition="#i">l. uti frui 5. pr. ff. &#x017F;i u&#x017F;usfr. pet.</hi> &#x017F;ecus ubi<lb/>
fit, locum habet non competentis actionis exceptio &amp; merito regeri-<lb/>
tur actori, quoad te liberas ædes habeo <hi rendition="#i">l. loci 4. § pen. ff. &#x017F;i &#x017F;ervit. vindic.</hi><lb/>
Et &#x017F;i vel â reo non opponitur, tamen ex officio judex ante omnia jus a-<lb/>
ctoris ad actionem inquirere debet, &amp; &#x017F;i ex actis nullum deprehendit,<lb/>
agentem repellere. <hi rendition="#i">Alexand. in l. ubi pactum num. 7. C. de Tran&#x017F;actt: Ioh.<lb/>
Ludovic. deci&#x017F;. Peru&#x017F;in. 71. num. 18.</hi></hi></p><lb/>
<p><hi rendition="#aq">Hinc manife&#x017F;tum, &#x017F;i actores jure aliquid obtinere velint, con&#x017F;ta-<lb/>
re debere de jure prohibendi â parte illorum. Id vero &#x017F;i docere velint<lb/>
nece&#x017F;&#x017F;e e&#x017F;t ip&#x017F;is &#x017F;olis datam facultate&#x0303; venditionis, quam aliis adempta&#x0303;<lb/>
volunt probare. Nec &#x017F;atis e&#x017F;t id aliqualiter doceri, &#x017F;ed oportet per&#x017F;pi-<lb/>
cuis &amp; immotis documentis, ut argumentis probari, &#x017F;pectatâ, quæ<lb/>
pro Reis militat, præ&#x017F;umptione, po&#x017F;&#x017F;e&#x017F;&#x017F;ione libertate naturali, ut in</hi><lb/>
<fw type="catch" place="bottom"><hi rendition="#aq">&#x017F;upe-</hi></fw><lb/>
<pb n="112" facs="#f0122"/>
<fw type="header" place="top"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">additio.</hi></hi></fw><lb/>
<hi rendition="#aq">&#x017F;uperiori quæ&#x017F;tione vidimus. Contra quas longe clarioribus quám a-<lb/>
liàs, opus e&#x017F;t probationibus. <hi rendition="#i">Fulv. Pacian. de Probat. part. 1. c. 51. num. 4.<lb/>
10. 11.</hi> cum per i&#x017F;tas fundata &amp; velut probata &#x017F;it reorum intentio, quam.<lb/>
diu veræ &amp; manife&#x017F;tæ probationes in contrarium non habentur. <hi rendition="#i">Ma&#x017F;-<lb/>
card. de probat. vol. 1. quæ&#x017F;t. 10. num. 46. &#x017F;eq.</hi> Hujus generis non reperien-<lb/>
tur, quæ pro Actoribus de&#x017F;iderantur, ut examen paulo accuratius o-<lb/>
&#x017F;tendet, In quo &#x017F;equimur ordinem, quem ob&#x017F;ervarunt quorum &#x017F;cri-<lb/>
ptum Actores loco gravaminum adduxerunt. Dividunt illi hanc con-<lb/>
trover&#x017F;iam in tria capita, inde tres faciunt quæ&#x017F;tiones, &#x017F;ed ad duo redi-<lb/>
gi commode queunt; Alterum e&#x017F;t de venditione carnium fumatarum,<lb/>
ad quod &#x017F;pectant quæ in duabus prioribus ab adver&#x017F;o po&#x017F;itis quæ&#x017F;tio-<lb/>
nib us continentur; Alterum de venditione viventium pecorum.</hi></p><lb/>
<p><hi rendition="#aq">Prius quod attinet, cum ante omnia nece&#x017F;&#x017F;ariò apparere debeat,<lb/>
Actoribus &#x017F;olis competere jus vendendi carnes fumo arefactas, quo<lb/>
jure pronibendi uti po&#x017F;&#x017F;int, ob&#x017F;ervandum e&#x017F;t, eos ne verbulum qui-<lb/>
dem ex omnibus &#x017F;uis privileglis de eo proferre, nedum id docere po&#x017F;&#x017F;e.<lb/>
Nullibi enim aut id ip&#x017F;is in&#x017F;olidum attribuitur, aut aliis venditionis li-<lb/>
centia adimitur, ut &#x017F;ic in hoc puncto &#x017F;tatim deficiat fundamentum<lb/>
actionis.</hi></p><lb/>
<p><hi rendition="#aq">Poti&#x017F;&#x017F;imum in quo Actores &amp; qui ip&#x017F;i con&#x017F;ulunt, omniaq; ab ip&#x017F;is<lb/>
allegata &#x017F;e fundant, e&#x017F;t Decretum Jllu&#x017F;tri&#x017F;&#x017F;imi Principis Barnimi, pro<lb/>
deci&#x017F;ione aliquot controver&#x017F;iarum die 13. Septemb. Anno 1540. factu&#x0303;.<lb/>
Quod autem quàm nihil ad hanc cau&#x017F;am &#x017F;pectet videamus, Primò te-<lb/>
nor o&#x017F;tendit &#x017F;uper lite in cau&#x017F;a vertente inter Collegium Lanionum &amp;<lb/>
eorum, qui extra illud mactant, &amp; in maccllo vendendi jus &amp; privi-<lb/>
legium acceperant, quos</hi> Frey&#x017F;chlechter <hi rendition="#aq">vocamus, decretum id &#x017F;ub&#x017F;e-<lb/>
cutum, in illa vero lite Collegium Carnariorum qui ab his non fui&#x017F;&#x017F;e<lb/>
ut verba ejus habent,</hi> Zwi&#x017F;chen den Alter Leuten und Mei&#x017F;tern deß Kno-<lb/>
chenhawer Handwercks un&#x017F;er Stadt Alten Stettin eins/ und den Frey-<lb/>
&#x017F;chlechtern <hi rendition="#aq">&amp;c. Unde nec Reis, velut qui in lite non fuerunt, præjudica-<lb/>
re nequit, cum &#x017F;ententia inter alios quam &#x017F;olos litigatores jus non fa-<lb/>
ciat. <hi rendition="#i">l. &#x017F;æpe 63. ff. de re iud. l. 1. tot. tit. C. res int. al act:</hi> ideo nec aliis oppo-<lb/>
ni queat. <hi rendition="#i">l. &amp; an eadem 14. l. &#x017F;eq. l. cum. de hac. 27. ff. de Except: rei iud.</hi> De-<lb/>
iude id decretum de jure venditionis carnium fumatarum aut i&#x017F;tius<lb/>
prohibitionis nullum verbum nullam &#x017F;yllabam habet. E&#x017F;t vero &#x017F;tricti</hi><lb/>
<fw type="catch" place="bottom"><hi rendition="#aq">juris</hi></fw><lb/>
<pb n="113" facs="#f0123"/>
<fw type="header" place="top"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">Additio.</hi></hi></fw><lb/>
<hi rendition="#aq">juris omne decretum omnisq; &#x017F;ententia judicis, inde &amp; &#x017F;tricte interpre-<lb/>
tari oportet. <hi rendition="#i">l. terminatis 3. ib. Dd. C. de fruct. &amp; lit. expen&#x017F;. l. 1. C. &#x017F;i plur.<lb/>
un. &#x017F;entent.</hi> Et quod in &#x017F;ententia expre&#x017F;&#x017F;e non continetur, ejus non po-<lb/>
te&#x017F;t dici res judicata. <hi rendition="#i">Natta con&#x017F;il. 559. num. 3.</hi> Tertiò fit quidem mentio</hi><lb/>
deß rohen Flei&#x017F;ches/ <hi rendition="#aq">&#x017F;ed ita ut Actorum &#x017F;eu Laniorum collegio ejus ma-<lb/>
ctatio &amp; venditio debeat certo modo e&#x017F;&#x017F;e permi&#x017F;&#x017F;a, qui his verbis in <hi rendition="#i">§.</hi> 2.<lb/>
exprimitur,</hi> daß alle und jede Mei&#x017F;ter deß Knochenhawer Ampts/ &#x017F;o viel<lb/>
rohes Flei&#x017F;ches als er vor&#x017F;elben (<hi rendition="#aq">male &amp; impe riti aliqui pro hoc verbo<lb/>
po&#x017F;uerunt</hi> ver&#x017F;altzen/ <hi rendition="#aq">quem errorem concedunt adver&#x017F;arti</hi>) und ver-<lb/>
kauffen mag/ ohne alle verhinderung der andern Knochenhawer verkauffe&#x0303;<lb/>
zu jederzeit waß im gefellig in dem gemeinen Schlacht Hau&#x017F;e und in den<lb/>
offenen Scharen feill haben mo&#x0364;gen. <hi rendition="#aq">non continet hæc permi&#x017F;&#x017F;io prohi-<lb/>
bitionem aut exclu&#x017F;ionem aliorum, aut &#x017F;i continet ad illum modum iis<lb/>
in terminisintelligenda e&#x017F;t, ut verba &#x017F;onant, ideo extra illum illosve<lb/>
aliis non &#x017F;imul e&#x017F;t interdicta. Quarto &#x017F;i vel ex ea mens præter imo vel<lb/>
contra verba conceditur, quod facta &#x017F;it aliorum exclu&#x017F;io &amp; quædam<lb/>
prohibitio carnis, quæ</hi> rohe Flei&#x017F;ch <hi rendition="#aq">dicitur, haud tamen, ut ab adver&#x017F;o<lb/>
nimis &#x017F;ubtiliter ideo inutiliter prætenditur, &#x017F;ub illa voce continetur ca-<lb/>
ro fumata</hi> gereuchert Flei&#x017F;ch. <hi rendition="#aq">Illa enim vox</hi> rohe Flei&#x017F;ch/ <hi rendition="#aq">hic ut male<lb/>
præ&#x017F;upponitur, non denotat carnem non coctam, non opponitur car-<lb/>
ni coctæ, &#x017F;ed &#x017F;ignificat carnem recentem &#x017F;eu recens mactatam &amp; oppo-<lb/>
nitur omni aliæ carni, quæ in macello non venditur, ut mens &#x017F;it, lanio-<lb/>
nibus licere carnem recens mactatam</hi> fri&#x017F;ch Flei&#x017F;ch <hi rendition="#aq">in macello vendere.<lb/>
Nec ad aliam &#x017F;pectare illam vocem</hi> rohe Flei&#x017F;ch <hi rendition="#aq">multis argumentis con-<lb/>
vincitur. Initio enim, &#x017F;i antecedentia &#x017F;pectes, expre&#x017F;&#x017F;e dicitur, eam<lb/>
ducalem deci&#x017F;ionem e&#x017F;&#x017F;e declarationem &amp; confirmatione&#x0303; privilegioru&#x0303;<lb/>
&amp; jurium opificii, ideo materia illius non alia quam horum, &amp; de qua<lb/>
carne hæc loquuntur, de illa intelligendum e&#x017F;t, quod ad i&#x017F;ta &#x017F;e refert,<lb/>
cum relatum in&#x017F;it referenti cum omnibus qualitatibus <hi rendition="#i">l. a&#x017F;&#x017F;e toto ff. de hæ-<lb/>
red. in&#x017F;tit.</hi> &amp; hoc ex illo ideo e&#x017F;t intelligendum <hi rendition="#i">l. Prætor</hi> §. <hi rendition="#i">fin ff. de re iu-<lb/>
dic. l. fin. C. de fal&#x017F;. cau&#x017F;. adiect:</hi> regulandum <hi rendition="#i">Cacheran. deci&#x017F;. 110. numer. 3.</hi> &amp;<lb/>
re&#x017F;tringendum <hi rendition="#i">l. edita C. de Edend. Cravett. con&#x017F;il. 956 num. 3.</hi> ut neq; plus<lb/>
neq; minus in referente &#x017F;it quàm in relato. <hi rendition="#i">Dec. con&#x017F;il. 65. num. 6. Ma&#x017F;-<lb/>
card. de Probat. conclu&#x017F;. 382. num. 1.</hi> Verba autem in relato, nempe pri-<lb/>
vilegiis Lanionum, ita &#x017F;onant:</hi> Sollen die Knochenhawer alle Wochen<lb/>
<fw type="sig" place="bottom">P</fw><fw type="catch" place="bottom">die</fw><lb/>
<pb n="114" facs="#f0124"/>
<fw type="header" place="top"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">Additio.</hi></hi></fw><lb/>
die Stadt/ die Bu&#x0364;rger&#x017F;chafft und wer es begehret Arm und Reiche/ mit<lb/>
aller bey gutem und fri&#x017F;chen Flei&#x017F;ch jegen billig ge&#x017F;etzte bezahlung vor&#x017F;orge&#x0303;.<lb/>
<hi rendition="#aq">Quisquis ibi ob&#x017F;ervaverit in relato verbum</hi> fri&#x017F;ch Flei&#x017F;ch/ <hi rendition="#aq">ille &#x017F;inenlte-<lb/>
riori dubitatione reperiet &amp; &#x017F;tatuet, quod in referente</hi> rohe Flei&#x017F;ch <hi rendition="#aq">di-<lb/>
citur, nihil aliud e&#x017F;&#x017F;e aut &#x017F;ignificare, atq; ita non &#x017F;olum coctæ &#x017F;ed ma-<lb/>
gis fumo arefactæ opponi. Idem exigit &#x017F;ubjecta materia, &#x017F;ecundum<lb/>
quam verba &#x017F;emper accipere convenit, <hi rendition="#i">l. &#x017F;i quis domum §. quod tamen ff.<lb/>
Locat.</hi> Loquitur decretum expre&#x017F;&#x017F;e de illa carne, quæ in publico ma-<lb/>
cello venditur. Idq; notorium e&#x017F;t non ni&#x017F;i recentem &#x017F;eu</hi> fri&#x017F;ch Flei&#x017F;ch/<lb/>
<hi rendition="#aq">minime vero fumo arefactam ibi vendi, Unde cui non convenit quod<lb/>
dictum, id quoq; in mente dicentium haud fuit. Porro certum hujus<lb/>
rei argumentum e&#x017F;t, quod nunquam præ&#x017F;ertim eo tempore in contro-<lb/>
ver&#x017F;ia fuerit venditio fumatarum carnium, nec etiam de ea quidquam<lb/>
actum. Unde &#x017F;equitur, nec vocem</hi> rohe Flei&#x017F;ch <hi rendition="#aq">&#x017F;ic acceptam, ut op-<lb/>
poneretur coctæ carni, &amp; omnem non coctam contineret; quia quod<lb/>
non e&#x017F;t in mente, non quoq; venit in verba. Idem creditore per&#x017F;ua-<lb/>
det &#x017F;ub&#x017F;ecuta ob&#x017F;ervantia optima verborum interpres <hi rendition="#i">l. &#x017F;i de interpreta-<lb/>
tione l. minime ff. de LL. certi C. de Iudic.</hi> quam o&#x017F;tendunt facta &#x017F;ub&#x017F;ecuta,<lb/>
quibus nihil melius declarat antecedentia <hi rendition="#i">Mandell. con&#x017F;. 62. nu. 9.</hi> Non<lb/>
negatur ab iis qui &#x017F;unt ê Reorum collegio &#x017F;emper venditas fui&#x017F;&#x017F;e car-<lb/>
nes fumo &#x017F;iccatas, nec reperitur anterioribus temporibus illi venditio-<lb/>
ni actorum antece&#x017F;&#x017F;ores, contradixi&#x017F;&#x017F;e, nedum eo nomine litem mo-<lb/>
vi&#x017F;&#x017F;e, cùm tamen &#x017F;emper de aliis contenderint, &amp; nunquam &#x017F;ine litibus<lb/>
fere cum iis fuerint. Quis &#x017F;ibi per&#x017F;vadere patietur, &#x017F;i eo decreto facta<lb/>
fui&#x017F;&#x017F;et ejus venditionis prohibitio, aut &#x017F;ub verbo,</hi> rohe Flei&#x017F;ch/ <hi rendition="#aq">omnis<lb/>
carnis non coctæ, nec &#x017F;altem ejus, quæ recens in macello di&#x017F;trahitur,<lb/>
mercimonium iis &#x017F;olis privative addictum fui&#x017F;&#x017F;et, eos tanto tompore<lb/>
fine interce&#x017F;&#x017F;ione acquieturos. Silentium verò &amp; patientia lon-<lb/>
gæva certi&#x017F;&#x017F;imum argumentum e&#x017F;t, nunquam in eo, qui nunc affingi-<lb/>
tur &amp; ex quo prohibitio fundatus, intellectu vocem illam e&#x017F;&#x017F;e accepta&#x0303;<lb/>
Sic enim accipienda &#x017F;unt &#x017F;emper quæ dicuntur, ut veri&#x017F;imiliter intelligi<lb/>
po&#x017F;&#x017F;unt. <hi rendition="#i">Bald. inl. fin. C. de Hæred. in&#x017F;tit.</hi> Inde &amp; alio argumento â &#x017F;ub-<lb/>
&#x017F;equentibus, quod in jure firmi&#x017F;&#x017F;imum e&#x017F;t, cum præcedentia &#x017F;emper<lb/>
declarentur per&#x017F;equentia <hi rendition="#i">l. hæredes §. &#x017F;in. autem ff. de Te&#x017F;tam. l. &#x017F;i &#x017F;ervus</hi> §.<lb/>
<hi rendition="#i">ult. ff. de Leg. 1. Roll. â Vall. con&#x017F;il. 22. num. 30. vol. 2.</hi> infertur valde, longe</hi><lb/>
<fw type="catch" place="bottom"><hi rendition="#aq">alium</hi></fw><lb/>
<pb n="115" facs="#f0125"/>
<fw type="header" place="top"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">Additio.</hi></hi></fw><lb/>
<hi rendition="#aq">alium e&#x017F;&#x017F;e &#x017F;en&#x017F;um vocis, cum po&#x017F;t illud decretum ante litem jam mo-<lb/>
tam â lanionibus in macello carnes fumatæ in macello nunquam ê con-<lb/>
tra â Carnariis&#x017F;emper &#x017F;int venditæ. Ex quo porrò &amp; legitime colligere<lb/>
licet, et&#x017F;i vel ex illo decreto tale jus illas carnes vendendi, ex quo aliis<lb/>
prohibere fas e&#x017F;&#x017F;et, Lanionum collegium impetra&#x017F;&#x017F;et, illi tamen pati-<lb/>
entia diuturna ami&#x017F;i&#x017F;&#x017F;e &amp; renuncia&#x017F;&#x017F;e. Qui enim &#x017F;ciens patitur agere,<lb/>
quod &#x017F;ui juri adver&#x017F;um, is idem approbare &amp; jus quod habet remittere<lb/>
cen&#x017F;etur <hi rendition="#i">l. &#x017F;i filius ff. ad SC. Macedon. Clem. 1. de Procurat. Bartol. in l. quæ do-<lb/>
tis n. 22. ib. Alexand. n. 27. ff. Solut. Matrim.</hi></hi></p><lb/>
<p><hi rendition="#aq">Quod &#x017F;i &amp; proprietatem vocis &#x017F;crutari velimus juxta eam fu-<lb/>
matæ carnes</hi> gereu&#x0364;chert und gedreu&#x0364;get Flei&#x017F;ch <hi rendition="#aq">non continentur &#x017F;ub voce</hi><lb/>
rohe Flei&#x017F;ch/ <hi rendition="#aq">nam</hi> rohe <hi rendition="#aq">proprie &#x017F;ignificat id quod crudum e&#x017F;t, ideo cru-<lb/>
das carnes dicimus</hi> rohe Flei&#x017F;ch/ <hi rendition="#aq">verum fumo &#x017F;iccatæ minime crudæ<lb/>
&#x017F;unt.</hi></p><lb/>
<p><hi rendition="#aq">Tandem u&#x017F;um vulgi, ex quoverba præ&#x017F;ertim in i&#x017F;tis vulgaribus<lb/>
accipi &amp; intelligi debent, <hi rendition="#i">l. cui dens 11. ff de Ædil. Edict. c. 1. x. de Cleric.<lb/>
non re&#x017F;ident Eberh. in Top. Legal. in Loc. â Commun. accidentib.</hi> &#x017F;i re&#x017F;picim&#xA770;,<lb/>
nec ex</hi> rohe Flei&#x017F;ch/ <hi rendition="#aq">&#x017F;ignificat ex fumo &#x017F;iccam carnem, &#x017F;ed ea voce vul-<lb/>
go utimur ad denotandam recentem carnem, Nemo enim qui hanc e-<lb/>
mit vendit, aut alias de ea loquitur, vocat eam</hi> rohe Flei&#x017F;ch <hi rendition="#aq">&#x017F;ed &#x017F;peciali<lb/>
nomine dicit</hi> treu&#x0364;ge oder gereu&#x0364;chert Flei&#x017F;ch.</p><lb/>
<p><hi rendition="#aq">Et utrumq; &#x017F;it. Si vel concedatur</hi> rohe Flei&#x017F;ch <hi rendition="#aq">continere &#x017F;ub &#x017F;e<lb/>
carnes fumatas, &amp; e&#x017F;&#x017F;e illius venditionem &#x017F;ub nomine generis prohi-<lb/>
bitam, tamen non &#x017F;equitur, etiam omnes ejus &#x017F;pecies &amp; quidem hanc,<lb/>
de qua controvertitur, e&#x017F;&#x017F;e &#x017F;ub prohibitione, cum con&#x017F;tet expre&#x017F;&#x017F;e in<lb/>
præcedentibus, ubi de jure lanionum agitur, ip&#x017F;is venditionem carnis<lb/>
crudæ</hi> deß rohen Flei&#x017F;ches <hi rendition="#aq">permi&#x017F;&#x017F;am &amp; addictam cum limitatione, quæ<lb/>
in macello ad pondus venditur. Cum vero con&#x017F;tat non aliam quam<lb/>
recentem, aliam fumatam ibi non vendi, aperta mens con&#x017F;tat, de illa<lb/>
una &#x017F;pecie di&#x017F;po&#x017F;itionem e&#x017F;&#x017F;e intelligendam, Species quippe in præce-<lb/>
dentibus demon&#x017F;trata, in &#x017F;ub&#x017F;equentibus ad &#x017F;e ip&#x017F;am re&#x017F;tringit genus,<lb/>
nec ad aliam &#x017F;peciem porrigi debet <hi rendition="#i">l. fin.</hi> §. <hi rendition="#i">cui dulcia 2. ff. de Vin. Fictic.<lb/>
leg. l. emptor. §. Lucius ib. glo&#x017F;&#x017F;. ff. de Pact: l. &#x017F;i de certa ib. Dd. C. de Tran&#x017F;act.</hi><lb/>
Ex his apparet, quam nulli&#xA770; momenti &#x017F;unt, quæ ex illa voce</hi> rohe Flei&#x017F;ch<lb/>
<hi rendition="#aq">inferuntur &amp; argute colliguntur. Nempe (1) eâ comprehendi carnem</hi><lb/>
<fw type="sig" place="bottom"><hi rendition="#aq">P</hi> 2</fw><fw type="catch" place="bottom"><hi rendition="#aq">omnem</hi></fw><lb/>
<pb n="116" facs="#f0126"/>
<fw type="header" place="top"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">Additio.</hi></hi></fw><lb/>
<hi rendition="#aq">omnem non coctam (2) u&#x017F;u vulgari</hi> rohe <hi rendition="#aq">dici quod non coctu</hi> das nicht<lb/>
gar i&#x017F;t (3) rohe <hi rendition="#aq">opponi</hi> dem das nicht gar i&#x017F;t/ <hi rendition="#aq">&amp; quæ alia &#x017F;unt. Superiora<lb/>
docentlonge alio &#x017F;en&#x017F;u eam vocem accipi. Sed &#x017F;i vel &#x017F;e i&#x017F;ta habeant<lb/>
ita &amp; concedantur, tamen minime &#x017F;ufficit, ni&#x017F;i o&#x017F;ten&#x017F;o in eo decreto,<lb/>
quod adver&#x017F;arii pro privilegio habent, &#x017F;ic eam vocem u&#x017F;urpari. Mul-<lb/>
tis argumentis docuimus, ita non accipi voci rationi, contextui, u&#x017F;ui<lb/>
convenientiorem e&#x017F;&#x017F;e &#x017F;&#x017F;gnificationem aliam. Ab adver&#x017F;o vero nullo<lb/>
contrarium adhuc demon&#x017F;tatum e&#x017F;t. Et &#x017F;i vel aliud non e&#x017F;&#x017F;et, quod ei<lb/>
interpretationi ob&#x017F;taret hoc &#x017F;olum, quod addo, &#x017F;ufficeret, inde ma-<lb/>
gnam na&#x017F;ci ab&#x017F;urditatem. Argumentum validi&#x017F;&#x017F;imum e&#x017F;t, quod de-<lb/>
&#x017F;umitur ad devitandum ab&#x017F;urdum <hi rendition="#i">Eberhard in loc. legal. ab ab&#x017F;urd. Cra-<lb/>
vett. con&#x017F;il. 582. num. 4.</hi> &amp; certa interpretationis fal&#x017F;æ regulæ e&#x017F;t, &#x017F;i illa in-<lb/>
currat in ab&#x017F;urdum <hi rendition="#i">l. un.</hi> §. <hi rendition="#i">pro &#x017F;ecundo. C. de Caduc. tollend. Clem. 2. x. de<lb/>
Magi&#x017F;tr. c. ex ore ib. Panorm. x. de Maior. &amp; Obæd.</hi> Id vero fal&#x017F;um ab&#x017F;ur-<lb/>
dum &#x017F;equitur ex adver&#x017F;ariorum interpretatione, quod iis &#x017F;olis etiam<lb/>
liceret &#x017F;alitas carnes</hi> Peikel Flei&#x017F;ch <hi rendition="#aq">vendere, nam &#x017F;ecundum illorum<lb/>
mentem &amp; &#x017F;ignificationem, quia non coctæ &#x017F;unt, &#x017F;ub</hi> rohe Flei&#x017F;ch <hi rendition="#aq">con-<lb/>
tinerentur, Ut vero notorie id fal&#x017F;am ita &amp; interpretatio fal&#x017F;a.</hi></p><lb/>
<p><hi rendition="#aq">Quod &#x017F;i ultra hic alicui &#x017F;uper&#x017F;it dubium, nec puter &#x017F;atis per&#x017F;picu-<lb/>
um e&#x017F;&#x017F;e quod &#x017F;ub ea voce contineri debeat, illum &#x017F;equi docet vulga-<lb/>
res interpretationis regulas, quæ omnes faciunt pro reis. Volunt e-<lb/>
nim præferendam dubiæ vocis interpretationem, qua inter partes &#x017F;er-<lb/>
vatur æqualitas <hi rendition="#i">l. &#x017F;i id quod. §. fin. ff. de re&#x017F;cind. vendit. l. pen. C. Commun.<lb/>
div. Cravett. con&#x017F;il. 13. num. 24.</hi> quæ minimum recedit ab eo quod juris<lb/>
communis <hi rendition="#i">l. &#x017F;emper ff. de Reg. Iur.</hi> quæ utriq; parti con&#x017F;ulit. <hi rendition="#i">l. adoptivus.<lb/>
§. 1. in fin. ff. de rit. nupt. Bald in l. bonorum. quæ&#x017F;t. 3. C. qui admitt: ad bon.<lb/>
po&#x017F;&#x017F;e&#x017F;&#x017F;.</hi> quæ neutrionero&#x017F;a <hi rendition="#i">l. cum apud C. de Commun. &#x017F;erv. manum. cravett.<lb/>
con&#x017F;il. 333. num. 13. quæ</hi> minus præjudicat <hi rendition="#i">l. ff de Su&#x017F;pect. tut. Cravet. con&#x017F;il.<lb/>
20. n. 12,</hi> quæ id infert, quod Po&#x017F;t dictum fuit &#x017F;olitum nec recedit â con-<lb/>
&#x017F;vetis <hi rendition="#i">l. certi §. &#x017F;i nummos ff. de reb. credit. Menoch con&#x017F;il. 177. nu. 10.</hi> quæ no&#x0303;<lb/>
inducit aliquid novi <hi rendition="#i">Philipp. Matthæ. con&#x017F;il. Marpurg. 26. num. 50. vol. 2.</hi><lb/>
quæ fit contra eum qui in dubio &amp; ob&#x017F;curo &#x017F;emet fundat cum illi incu&#x0303;-<lb/>
bat intentionem &#x017F;uam dilucide probare <hi rendition="#i">gle&#x017F;&#x017F;. in l. liberorum ff. de his qui<lb/>
&#x017F;unt &#x017F;ui vel al. Decius ad cap. in præ&#x017F;entia nu. 25. x. de Probat.</hi> Nihil non ex<lb/>
his applicatum facit, pro ea &#x017F;ententia quæ illam vocem refert ad recen-</hi><lb/>
<fw type="catch" place="bottom"><hi rendition="#aq">tem</hi></fw><lb/>
<pb n="117" facs="#f0127"/>
<fw type="header" place="top"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">Additio.</hi></hi></fw><lb/>
<hi rendition="#aq">tem carnem, quæ in macello venditur. plenius primum Adver&#x017F;ario-<lb/>
rum argumentum examinare lubuit, quod ex eo cætera omnia depen-<lb/>
dent.</hi></p><lb/>
<p><hi rendition="#aq">Veniamus ad alterum, quod &#x017F;umitur ex di&#x017F;crimine opificiorum,<lb/>
Quæ cum di&#x017F;tincta &#x017F;int, putatur non eadem convenire carnariis quæ<lb/>
lanionum collegio licent. Sed cui intellectus e&#x017F;t videt pertinere e-<lb/>
ju&#x017F;modi conclu&#x017F;ionem ad ea quæ cujusq; opificii &#x017F;eu collegii facta &#x017F;unt<lb/>
propria, Quod unus e&#x017F;t, alterum &#x017F;ibi a&#x017F;&#x017F;umere non debet, &#x017F;ed quæ no&#x0303;<lb/>
alicujus reddita fuerunt peculiaria ea manent &#x017F;ub jure communi &amp; li-<lb/>
bertate naturali, quomodo de privilegiis dicitur, quod quatenus ni-<lb/>
hil &#x017F;ingulare tribuunt, relinquunt cætera &#x017F;ub di&#x017F;po&#x017F;itione juris com-<lb/>
munis <hi rendition="#i">Bartol. in l. fin. ff. de Con&#x017F;tit: Princip. Cravett. con&#x017F;il. 817. num. 22.</hi><lb/>
Idq; ad omnia pertinet quæ non verbo tenus &amp; expre&#x017F;&#x017F;e in opificii &#x017F;eu<lb/>
collegir privilegio continentur, cum &#x017F;tricti juris &#x017F;int, ideo &#x017F;tricte in-<lb/>
telligenda ac interpretanda. <hi rendition="#i">c. hoc tamen. quæ&#x017F;t. 1. c. cum tua de Decim. Bar-<lb/>
tol. in l. 1. C. de iur. &amp; fact ignor.</hi> Quod maxime pertinet ad ea, quæ Col-<lb/>
legio opificum conceduntur &#x017F;uper venditione ac confectione certaru&#x0303;<lb/>
mercium vel operum, quæ quia vicina &#x017F;unt monopolio, liberæ magi-<lb/>
&#x017F;tratuum di&#x017F;po&#x017F;itioni multum præjudicii afferunt pote&#x017F;tatem eorum li-<lb/>
mitant, commerciorum libertatem coarctant licentiam civitati inuti-<lb/>
lem, qua opifices &#x017F;æpe abutuntur, fovent, non adeo favorabilia habe-<lb/>
antur, &#x017F;ed &#x017F;trictim &#x017F;unt accipienda nec ultra verborum tenorem &#x017F;ibi a-<lb/>
liquid arrogare po&#x017F;&#x017F;unt. Quando igitur ea venditio carnium fumo<lb/>
&#x017F;iccataru&#x0303; non e&#x017F;t reddita propria &amp; peculiaris collegio lanionu&#x0303;, quo-<lb/>
ad eam non habent di&#x017F;tinctum jus, nec in eo differunt collegia, &#x017F;ed<lb/>
qui ex utroq; &#x017F;unt, licentiam talem habent ac retinent, quæ citra colle-<lb/>
gium competit. Sicut extra ea quæ lege aut con&#x017F;vetudine fingularia no&#x0303;<lb/>
&#x017F;unt facta collegii &#x017F;equimurjus commune.</hi></p><lb/>
<p><hi rendition="#aq">Tertio magnum momentum ab adver&#x017F;ariis ponitur in ea di&#x017F;po-<lb/>
&#x017F;itione decreti ducalis in artic.</hi> Die Ku&#x0364;ter aber &#x017F;ollen alleine was zu ihrer<lb/>
Gahrku&#x0364;chen no&#x0364;thig und &#x017F;on&#x017F;t in der Stadt auff eines jeglichen behueff und<lb/>
fodern in der Stadt Ha&#x0364;u&#x017F;er Schlachten und kein rohe Flei&#x017F;ch oder Kal-<lb/>
daunen bey dem gewicht oder &#x017F;tu&#x0364;cken verkauffen/ und ihr Ambt alleine zu<lb/>
Garku&#x0364;chen und Hauß&#x017F;chlachten gebrauchen. <hi rendition="#aq">Unde eam conclu&#x017F;ionem<lb/>
faciunt. Quæ non &#x017F;pectant ad popinam &amp; mactationem dome&#x017F;ticam</hi><lb/>
<fw type="sig" place="bottom"><hi rendition="#aq">P</hi> 3</fw><fw type="catch" place="bottom"><hi rendition="#aq">non</hi></fw><lb/>
<pb n="118" facs="#f0128"/>
<fw type="header" place="top"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">Additio.</hi></hi></fw><lb/>
<hi rendition="#aq">non e&#x017F;&#x017F;e opificii Carnariorum. Verum præterquam quod rei negant &#x017F;e<lb/>
illos e&#x017F;&#x017F;e, qui ibidem</hi> Ku&#x0364;ter <hi rendition="#aq">vocantur, ut nec con&#x017F;tat eos in lite i&#x017F;ta per<lb/>
decretum deci&#x017F;a fui&#x017F;&#x017F;e, attendendum, quæ &#x017F;i materia circa quam alle-<lb/>
gata traduntur de qua &amp; circa quam intelligenda &#x017F;unt, quæ decidan-<lb/>
tur aut di&#x017F;ponantur <hi rendition="#i">l. ex conducto 15. §. Papinianus ib. glo&#x017F;&#x017F;. &amp; Dd. ff. vocat</hi><lb/>
Apparet verò ex præcedentibus, agi de venditione carnis recentis &#x017F;eu<lb/>
&#x017F;angvinolentæ in macello vendi &#x017F;olitæ. Quæ cùm addicta e&#x017F;&#x017F;et Lanio-<lb/>
nibus, in dubium venit, annon &amp; popinariispermittenda, additur igi-<lb/>
tur, quo ad popinam opus e&#x017F;t, mactare licere, &amp; id &#x017F;olum opificio<lb/>
conveniens. Non pote&#x017F;t autem amplius e&#x017F;&#x017F;e in oppo&#x017F;ito, quam fuit in<lb/>
propo&#x017F;ito, quæ ii&#x017F;dem terminis continentur &amp; regulanrur ut oppo&#x017F;itu&#x0303;<lb/>
in oppo&#x017F;ito non plus operetur quàm propo&#x017F;itum in propo&#x017F;ito. <hi rendition="#i">l. et&#x017F;i<lb/>
contraff. de Vulg. &amp; Pupill. l. &#x017F;i filium. ff. de Legat. 3. l. peculium. §. &#x017F;icut ff de<lb/>
Pecul.</hi> Deinde &#x017F;i liceret extra hoc punctum, de quo actum, extendere<lb/>
eam di&#x017F;po&#x017F;itionem, nondum probatum e&#x017F;t, fumo arefactas carnes à<lb/>
popina e&#x017F;&#x017F;e alienas. Nam cum &#x017F;æpede&#x017F;iderentur in popinis ad victu&#x0303;,<lb/>
qui po&#x017F;&#x017F;it dici non pertinere ad popinam? Hujus enim e&#x017F;t quidquid<lb/>
ad cibum u&#x017F;urpatur. Tum erroneum e&#x017F;t, huc &#x017F;altem pertinere carnem<lb/>
recentem, ac &#x017F;i dicere velimus, carnes arefactas non e&#x017F;&#x017F;e cibum aut e&#x017F;-<lb/>
cam. Con&#x017F;vetudo &amp; ob&#x017F;ervantia optima e&#x017F;t doctrix ejus, quod po-<lb/>
pinæ convenit. Et quando qui eam in&#x017F;truunt &#x017F;emper carnes quæ jam<lb/>
&#x017F;ub lite &#x017F;unt venales habuerint, &#x017F;ine lite &amp; contradictione antequam<lb/>
po&#x017F;t longæ ætatis ob&#x017F;ervantiam nuper hæc proce&#x017F;&#x017F;it, inde di&#x017F;cimus ab<lb/>
ea id non habitum alienum. Porro &#x017F;i vel popina id non foret conve-<lb/>
niens, tamen inde non &#x017F;equitur, Reos ab eo fore exclu&#x017F;os. Di&#x017F;cer-<lb/>
nenda &#x017F;unt quæ certo &#x017F;unt addicta opificio, &amp; quæ extra hæc, jure libe-<lb/>
ri mercimonii, venerunt nulli collegio appropriata Quod priora atti-<lb/>
net, ea nemo u&#x017F;urpare pote&#x017F;t, ni&#x017F;i qui e&#x017F;t de collegio opificum, &amp; qui<lb/>
ex hoc &#x017F;unt exercent jure privilegiis &#x017F;ingulari. Ideo &#x017F;i quid foret,<lb/>
quod lanionibus proprium ex privilegio id carnarii non liceret, &amp;<lb/>
quod &#x017F;uo privilegio acceperunt, id virtute illius &#x017F;oli obtinent. Quid-<lb/>
quid autem eo non comprehen&#x017F;um, id nec illi &#x017F;ibi recte &#x017F;ub obtentu<lb/>
collegii arrogant, nec alius communi jure libertatis exercere prohibe-<lb/>
tur, e&#x017F;t enim &amp; man&#x017F;it meræ facultatis. Quare et&#x017F;i decretum ita &#x017F;o-<lb/>
nat, quod collegium Carnariorum &#x017F;olum exercere debeat quòd po-</hi><lb/>
<fw type="catch" place="bottom"><hi rendition="#aq">pinæ</hi></fw><lb/>
<pb n="119" facs="#f0129"/>
<fw type="header" place="top"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">Additio.</hi></hi></fw><lb/>
<hi rendition="#aq">pinæ congruu&#x0303;, non tame&#x0303; id aliter intelligendu&#x0303;, quam de eo, quod jure<lb/>
opificii &#x017F;ingulari id ei conveniat. Extra id, quod naturalis libertatis<lb/>
&amp; commerciorum jure omni civi integrum, &#x017F;ibi &#x017F;umere &amp; exercere<lb/>
minime prohibetur, nec aliis, quibus id lege publica proprium factu&#x0303;<lb/>
non reperitur, inde jus prohibendi competere pote&#x017F;t. Hæc dum con-<lb/>
funduntur erroris cau&#x017F;a &#x017F;unt.</hi></p><lb/>
<p><hi rendition="#aq">Quartum argumentum de&#x017F;umitur ex tran&#x017F;actione die 17. Martii<lb/>
Anno 1647. inita. Sed ea nihil aliud habet, quam ut unumquod que col-<lb/>
legium &amp; qui ex eo &#x017F;unt privilegiis &#x017F;uis contenti juxta ea opificiu&#x0303; exer-<lb/>
cere debeant. Quando verò in iis nec lanionibus appropriata venditio<lb/>
iis contentio&#x017F;æ carnis, nec cæteris adempta aut interdicta, male in fer-<lb/>
tur inde contra Reos. Nec enim in tran&#x017F;actione &#x017F;e referente ad privile-<lb/>
gia amplius continetur, quam in iis reperitur expre&#x017F;&#x017F;um, &#x017F;eu e&#x017F;t in re-<lb/>
lato. <hi rendition="#i">Auth. &#x017F;i quis in alioquo C. de Edend. l. 1. C. de Mandat. Princip l. un. ib.<lb/>
Bald. C. de &#x017F;uperind.</hi> Deinde jus &amp; ratio cuilibet in&#x017F;inuat, tran&#x017F;actione&#x0303;<lb/>
non e&#x017F;&#x017F;e de alia re quàm quæ in iite fuit per illam compo&#x017F;ita. <hi rendition="#i">l. qui cum<lb/>
9.</hi> §. <hi rendition="#i">ff. de Tran&#x017F;act. l. 2. l. 5. C. eod.</hi> De quo non fuit actum, de eo non po-<lb/>
te&#x017F;t dici tran&#x017F;actum <hi rendition="#i">d. l. qui cum 9.</hi> §, <hi rendition="#i">fin. ff. dict. tit.</hi> Sed in eo quo fuit &#x017F;ta-<lb/>
tu manet. <hi rendition="#i">l. cum Aquilina. 5. ff. eod.</hi> Nec præ&#x017F;umitur in hac materia quid<lb/>
quam, &#x017F;ed aperte con&#x017F;tare debet, quandoquidem tran&#x017F;actio &#x017F;uâ natu-<lb/>
râ &#x017F;tricti juris e&#x017F;t. <hi rendition="#i">glo&#x017F;&#x017F;. in 1. &#x017F;ub prætextu. ibid. Bartol. n. 6. Ia&#x017F;on. n. 5. C. de<lb/>
tit.</hi> ideo &#x017F;tricti&#x017F;&#x017F;ime intelligenda, nec à per&#x017F;onâ ad per&#x017F;onam, nec à re<lb/>
ad rem extendenda. <hi rendition="#i">Bald. in l. 1. C. de Tran&#x017F;act. VVe&#x017F;enbec. con&#x017F;il. 15. num. 4.</hi><lb/>
In eo vero &#x017F;uper cognitione &amp; compo&#x017F;itione cau&#x017F;æ habito protocollo<lb/>
ut &amp; reliquis actis ne verbum quidem e&#x017F;t, unde appareat de venditio-<lb/>
ne fumo arefactarum carnium actum aut tran&#x017F;actum e&#x017F;&#x017F;e, nulla earum<lb/>
ibi mentio e&#x017F;t, &#x017F;ed longe alia &#x017F;unt quæ memorantur. Et licet ab adver-<lb/>
&#x017F;o dicatur, in libello quodam &#x017F;upplici de iis dictum fui&#x017F;&#x017F;e, ille tamen<lb/>
in lucem &amp; ad acta nondum venit.</hi></p><lb/>
<p><hi rendition="#aq">Quintum de&#x017F;umitur ex decreto Senatus 30. Martii Anno 1647.<lb/>
publicato, ita inferendo; quibus aliquarum &#x017F;pecierum, cum crudæ &#x017F;eu</hi><lb/>
rohe <hi rendition="#aq">&#x017F;unt, venditio permi&#x017F;&#x017F;a, addito reliqua cocta vendi deberi, ea quæ<lb/>
non cocta &#x017F;unt prohibita intelligi. Sed recidit hoc ad eam quæ&#x017F;tione&#x0303;<lb/>
quid &#x017F;ub voce</hi> rohe <hi rendition="#aq">ibidem comprehenditur &#x017F;atisq; jam demon&#x017F;tratum,<lb/>
non de alia carne accipiendam, quàm recenti quæ in macello venditur.</hi><lb/>
<fw type="catch" place="bottom"><hi rendition="#aq">Deinde</hi></fw><lb/>
<pb n="120" facs="#f0130"/>
<fw type="header" place="top"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">Additio.</hi></hi></fw><lb/>
<hi rendition="#aq">Deinde in&#x017F;piciendum, de qua carna actum in lite, &#x017F;uper qua proce&#x017F;&#x017F;it<lb/>
decretum. Semper enim quod decernitur aut pronunciatur intelli-<lb/>
gendu&#x0303; e&#x017F;t &#x017F;ecundu&#x0303; articulata, deducta &amp; quæ in pro&#x017F;ecutione fuerunt.<lb/>
<hi rendition="#i">Felin. in c. licet. Heli. num. 28. x. de Simon. Ia&#x017F;on. in l. &#x017F;ub prætextu. nnm. 6. C.<lb/>
de Tran&#x017F;act. Pari&#x017F;. con&#x017F;il. 113. num. 3. lib. 1.</hi> Ex iis &#x017F;ententia &#x017F;emper decla-<lb/>
rationem accipit. <hi rendition="#i">Gail. 1. ob&#x017F;erv. 66. num. 1.</hi> &amp; rectè &#x017F;ic colligitur: quæ<lb/>
non venerunt in litem, ea quoque non &#x017F;ubintelligenda &#x017F;unt in &#x017F;ententia<lb/>
<hi rendition="#i">Matth. de Afflict. deci&#x017F;. 98. num. 8. Ruin. con&#x017F;il. 135. num. 2. vol. 4.</hi> Ex nullo<lb/>
vero apice hactenus demon&#x017F;tratum, nec protocollum aut acta indica&#x0303;t,<lb/>
de venditione carnis fumo arefactæ actum aut querelam aliquam mo-<lb/>
tam fui&#x017F;&#x017F;e, Ideo nec eo porrigi poterit decretum. Non leve autem ar-<lb/>
gumentum ex eo de&#x017F;umi pote&#x017F;t adver&#x017F;us actores, quando in eo conti-<lb/>
netur multa irrogata Jacob.</hi> Schu&#x017F;tern/ <hi rendition="#aq">quod carnem bovinam recen-<lb/>
tem</hi> fri&#x017F;ch <hi rendition="#aq">juxta pondus vendit. Si peræque carnes fumatas vendere<lb/>
non licuit, cur non &amp; id punii&#x017F;&#x017F;ent, cum Rei eorumq; antece&#x017F;&#x017F;ores eas<lb/>
&#x017F;emper venales habuerint, impunitas ejus certum argumentu&#x0303; e&#x017F;t non<lb/>
factæ prohibitionis.</hi></p><lb/>
<p><hi rendition="#aq">Sextò, ab adver&#x017F;o allegantur decreta &amp; &#x017F;ententiæ aliæ quæ &#x017F;ub-<lb/>
&#x017F;ecutæ &#x017F;unt. At quia nec demon&#x017F;tratur nec demon&#x017F;trari pote&#x017F;t, un-<lb/>
quam fui&#x017F;&#x017F;e controver&#x017F;iam de hac venditione, quæ nunc in litem venit,<lb/>
tàm male opponuntur, quám prava &amp; illegitima e&#x017F;t illarum exten&#x017F;io<lb/>
extra ea, quæ in lite, &#x017F;uper qua decretum vel pronunciatum, fuerunt.<lb/>
Et quando ultima decreta &#x017F;e referunt ad priora, ea vero ad hanc con-<lb/>
trover&#x017F;iam non pertinere &#x017F;atis demon&#x017F;tratum fuit, nec iis plus quam<lb/>
relatis tribui pote&#x017F;t. Qui illa decreta pro Actorum intentione comu-<lb/>
lant decepti &#x017F;unt &amp; decipiunt, ex iis inferentes quæ minimè continent,<lb/>
Nec enim &#x017F;uper quibus controver&#x017F;um interpo&#x017F;ita, nabuerunt quid-<lb/>
quam de præ&#x017F;enti lite, &#x017F;eu quæ &#x017F;ub ea ver&#x017F;atur venditione, nec ip&#x017F;um-<lb/>
met ullum verbum in eam materiam &#x017F;onans continet, Igitur recordari<lb/>
debent, ut &#x017F;ententiæ &#x017F;tricti juris &#x017F;unt ita &#x017F;trictè accipiendas, nec proba-<lb/>
re, ni&#x017F;i illud quod verbis expre&#x017F;&#x017F;e continetur, aut ex verbis de nece&#x017F;&#x017F;i-<lb/>
tate colligitur <hi rendition="#i">l. &#x017F;i iudex. ff. de his qui &#x017F;ui vel alien. iur. C. de ord. cognit l. Div.<lb/>
ff. de Liber. cau&#x017F;. Bartol in l. Iulianiis. 5. ff. de Condict Indeb. Cravett. con&#x017F;il. 188.<lb/>
num. 6.</hi> Et&#x017F;i vel &#x017F;ube&#x017F;&#x017F;et, unde dubitatio aut præ&#x017F;umptio &#x017F;uboriri pos-<lb/>
&#x017F;et &#x017F;ententias de hâc materia accipipo&#x017F;&#x017F;e, quam certe ju&#x017F;tam &amp; funda-</hi><lb/>
<fw type="catch" place="bottom"><hi rendition="#aq">tam</hi></fw><lb/>
<pb n="121" facs="#f0131"/>
<fw type="header" place="top"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">Additio.</hi></hi></fw><lb/>
<hi rendition="#aq">tam hic non video, tamen non deberenteæ porrigi, ut &#x017F;ine manife&#x017F;to<lb/>
tenore privarent reos eo, quod juris libertatisq; communis e&#x017F;t, &amp; ip&#x017F;is<lb/>
diu non prohibitu&#x0303; licuit, &amp; con&#x017F;equenter magna ex parte panis quo-<lb/>
tidiani parandi medio. Decet &#x017F;ic accipere &#x017F;ententias ut condemna-<lb/>
tus quam minimum inde incommodum &#x017F;entiat <hi rendition="#i">Bartol. &amp; Cravett. d. l.</hi></hi></p><lb/>
<p><hi rendition="#aq">Septimum petunt ex iis, quæ de die 18. Octobris Anno 1647. co-<lb/>
ram Camerariis acta &amp; pronunciata fuerunt. Hæc ip&#x017F;a &#x017F;unt, quæ huic<lb/>
liti cau&#x017F;am dederunt. Tunc primum Actores tentârunt venditionem<lb/>
fumo &#x017F;iccatarum carnium diu &#x017F;uetam Reis interdicere, antea nunqua&#x0303;<lb/>
impugnatam, &#x017F;icut nullum ejus ve&#x017F;tigium acta, fide digna exhibent.<lb/>
Quod à Camerariis pronunciatam fru&#x017F;trà allegatur, dum legitimis re-<lb/>
mediis impugnatum, adhuc &#x017F;ub lite &amp; di&#x017F;putatione ver&#x017F;atur. Ideo at-<lb/>
tendinon debet, antequam confirmatio in &#x017F;uperiori judicio facta &amp; vi-<lb/>
res rei judicatæ nacta fuit, quia appellatum dicitur. <hi rendition="#i">Calderan. con&#x017F;il. 436.<lb/>
per tot. Dyn. con&#x017F;il. 53. num. 4.</hi></hi></p><lb/>
<p><hi rendition="#aq">Qui in&#x017F;pexerit protocollum, videbit omnia confu&#x017F;è acta, cau&#x017F;a&#x0303;<lb/>
legitimè non cognitam, ab executione, nempe prohibendo, &#x017F;tatim<lb/>
initium factum, nihil probatum, nthil inter contradicentes eventila-<lb/>
tum. Ubi porro con&#x017F;ideratur decretum &amp; in quo fundatur, &#x017F;imilis<lb/>
apparet nullitas. Proloquitur, privilegiis &amp; judicatis contrariam ideo<lb/>
prohibendam e&#x017F;&#x017F;e eam venditionem. Sed ubi &#x017F;unt ea privilegia? ubi<lb/>
judicata? Nulla lucem viderunt hactenus quæ id de ea &#x017F;pecie venditio-<lb/>
nis dicerent, ut ex &#x017F;uperioribus con&#x017F;tat. Nec ullo verbo vel actoribus<lb/>
datum privativè jus vendendi fumatas carnes, nec judicatum adver&#x017F;us<lb/>
reos, ne venderent. Quo circa ubi erronea e&#x017F;t cau&#x017F;a, quæ movet judi-<lb/>
cem erronea e&#x017F;t &#x017F;ententia &amp; ip&#x017F;o jure nulla. <hi rendition="#i">Marant. de Ord. Iudic in 2.<lb/>
part. 6. part. princ. numer. 18. Sed Vant. de nullit. &#x017F;entent. ex def. proce&#x017F;&#x017F;. num.</hi><lb/>
28. <hi rendition="#i">&#x017F;eq.</hi> nec magis pote&#x017F;t valere, quam fundamentum, cui &#x017F;uper&#x017F;truitur,<lb/>
reperitur verum <hi rendition="#i">Myn&#x017F;ing. re&#x017F;p. 6. num. 62. cent. 1.</hi></hi></p><lb/>
<p><hi rendition="#aq">Tandem &#x017F;ubtiliter &#x017F;ic infertur, in pluribus decretis po&#x017F;t permis-<lb/>
&#x017F;ionem cortarum &#x017F;pecierum addi generalem prohibitionem imactionis<lb/>
pecudum cæterarum. Hâc vero prohibita, non po&#x017F;&#x017F;e non prohibitum<lb/>
e&#x017F;&#x017F;e mercimonium carnis fumatæ, quod &#x017F;ine illâ u&#x017F;urpari non po&#x017F;&#x017F;it,<lb/>
tum antecedentis prohibitio excludat con&#x017F;equens. Sed levius hoc e&#x017F;t,<lb/>
ac ut prolixe refutari mereatur. Decreta &#x017F;atis o&#x017F;tendunt &amp; ratio dictat,</hi><lb/>
<fw type="sig" place="bottom"><hi rendition="#aq">Q</hi></fw><fw type="catch" place="bottom"><hi rendition="#aq">non</hi></fw><lb/>
<pb n="122" facs="#f0132"/>
<fw type="header" place="top"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">additio.</hi></hi></fw><lb/>
<hi rendition="#aq">non indefinite mactationem peeudum prohiberi (illa enim proprie ad<lb/>
opificium carnariorum &#x017F;pectat, nec &#x017F;ine ea aut popinæ &#x017F;ervire, aut o-<lb/>
pi&#x017F;icium civibus præ&#x017F;tare po&#x017F;&#x017F;unt) &#x017F;ed illam, quæ cum venditione car-<lb/>
nis in macello ad pondus conjuncta e&#x017F;t, unde hæc verba junguntur</hi><lb/>
Schlachten und Verkauffen. <hi rendition="#aq">Abunde jam demon&#x017F;tratum, illam per-<lb/>
tinere ad carnem recentem, de cujus venditione actum, quando decre-<lb/>
ta proce&#x017F;&#x017F;erunt, ideo non aliter quam de &#x017F;ubjecta materia accipi que-<lb/>
unt. Supere&#x017F;t ut de altero capite præ&#x017F;entis litis &#x017F;peciatim videamus,<lb/>
concernente pecudum viventium, venditionem. Circa hoc jus pro-<lb/>
hibendi nullum apparet à parte actorum. Nec en im &#x017F;uper iis mercimo-<lb/>
nium his ullo &#x017F;tatuto, privilegio aut &#x017F;imili indultu conce&#x017F;&#x017F;um e&#x017F;t, ut<lb/>
&#x017F;oli po&#x017F;&#x017F;ent idem exercere aut alios ab eo removere. Ad quod proban-<lb/>
dum &#x017F;atis e&#x017F;t, nullum in id demon&#x017F;trari literam aut &#x017F;yllabam. Nam u-<lb/>
bi actor caret jure agendi, inanis e&#x017F;t actio, &amp; ille à limite judicii repel-<lb/>
lendus, et&#x017F;i nihil à reo opponitur. <hi rendition="#i">Felin. ad c., &#x017F;uper his numer. 18. x. de<lb/>
Accu&#x017F;at. Cravett. con&#x017F;il. 182. numer. 8.</hi> Ratio hoc cuivis dictat, quod ces-<lb/>
&#x017F;ante tali jure ex quo &#x017F;oli alicui e&#x017F;t facultas, ce&#x017F;&#x017F;at jus alios prohibendi.<lb/>
Et &#x017F;i accuratius examinabitur hæc res, nec quidem jus id mercimonium<lb/>
exercendi Laniones habent, nedum ut &#x017F;oli exerceant. Haud in ip&#x017F;oru&#x0303;<lb/>
privilegiis ullo verbo ejus facta reperitur licentia ut deficiente lege &amp;<lb/>
jus deficit, nec opificio eorum cohæret, imô potius alienum e&#x017F;t, cum<lb/>
illi conveniat, mactata pecora &amp; ex iis carnes vendere macello. Ven-<lb/>
ditio autem vivorum pecorum non e&#x017F;t opificii &#x017F;ed mercaturæ gen&#xA770; nec<lb/>
in macello fit, &#x017F;ed ubique. Nec modo deficit á parte actorum jus pro-<lb/>
hibendi, &#x017F;ed nec e&#x017F;t à parte reorum cau&#x017F;a, eos ab i&#x017F;to mercimonio ex-<lb/>
cludendi. Quod enim ad commercia attinet, &#x017F;unt illa juris gentium,<lb/>
liberæ facultatis, nec ex iis alicui quidquam &#x017F;ine ju&#x017F;ta cau&#x017F;a adimendu&#x0303;<lb/>
aut præcludendum <hi rendition="#i">l. 1. l. 2. C. de commerc. l. an C. de Monopol.</hi> In talibus,<lb/>
quæ naturali gentiu&#x0303; jure licita &#x017F;unt, eam ex naturali ratione, quæ &#x017F;um-<lb/>
ma lexe&#x017F;t, petitam u&#x017F;urpamus regulam. Licitum e&#x017F;&#x017F;e &amp; manere quod<lb/>
non reperitur prohibitu&#x0303;. Quando ip&#x017F;i actores talis venditionis licen-<lb/>
tiam ex &#x017F;uis privilegiis &#x017F;eu opificii juribus &#x017F;ingularibus non habent,<lb/>
&#x017F;ed præter hæc &#x017F;ibi u&#x017F;urpant quo jure quod &#x017F;ibi &#x017F;umunt, aliis quibus<lb/>
nullum jus commune aut &#x017F;peciale re&#x017F;i&#x017F;tit, prohibent. Æquitatem illa&#x0303;<lb/>
ob&#x017F;ervant quod alteri non invideri debeat, quo ip&#x017F;imet utimur <hi rendition="#i">l. 1. tot.</hi></hi><lb/>
<fw type="catch" place="bottom"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">tit.</hi></hi></fw><lb/>
<pb n="123" facs="#f0133"/>
<fw type="header" place="top"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">Additio.</hi></hi></fw><lb/>
<hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">tit. ff. quod quisque iur.</hi> Emunt vendunt alii, qui &#x017F;unt in civitate, cur non<lb/>
debet eadem e&#x017F;&#x017F;e horum hominum licentia? Deinde alia in iis, quæ li-<lb/>
bertatis publicæ aut naturalis facultatis &#x017F;unt, habetur regula, nemini<lb/>
ni&#x017F;i gravi legibusq; comprobatâ ex cau&#x017F;a e&#x017F;&#x017F;e prohibenda. <hi rendition="#i">Quetta con-<lb/>
&#x017F;il. 46 num. 13. &#x017F;eq. vol. 1. Cognat. in l. 1. num 67. ff. de contrah. Empt.</hi> Sed quæ<lb/>
hic cau&#x017F;a? &#x017F;ane nulla. Mera e&#x017F;t actorum invidia negantium aliis, quæ<lb/>
ip&#x017F;i faciunt, &amp; cujus prohibendi jus nunquam acceperunt, interdictu&#x0303;<lb/>
cupientium, quo plura in &#x017F;e commoda derivent, aliis nihil relinquunt,<lb/>
contra <hi rendition="#i">text. in l. hac parte 10. C. de Prox. Sacr. Serin.</hi></hi></p><lb/>
<p><hi rendition="#aq">Levis omninò momenti &#x017F;unt, quæ ad fundandum jus prohibitio-<lb/>
nis ab adver&#x017F;a parte adducuntur. Primo ex decreto Ducali &#x017F;uperius<lb/>
&#x017F;æpè memorato de Anno 1540. repetitur di&#x017F;crimen utriusq; opificii, &amp;<lb/>
quod ex eo &#x017F;altem popinæ &amp; mactationis dome&#x017F;ticæ cura &#x017F;it relicta, in-<lb/>
de prohibitio adjecta actorum collegio non officiendi. Verum jam in<lb/>
&#x017F;uperioribus demon&#x017F;tratum, quam ad illa pertineat di&#x017F;po&#x017F;itio, quæ<lb/>
utriusq; opificii Propria, ex quibus &#x017F;unt di&#x017F;tincta. Inter quæ non e&#x017F;t<lb/>
mercimonium illud, non ad opificium &#x017F;ed ad commercium publicum<lb/>
&#x017F;pectans. Deinde nec probârunt nec probare queunt actores, &#x017F;ui o-<lb/>
pificii jus e&#x017F;&#x017F;e eam pecudum vivarum venditionem, ideoq; nec ex illa<lb/>
e&#x017F;t di&#x017F;crimen utriusq; collegii. Et ut &#x017F;ibi &#x017F;olis actores eam jure opificii<lb/>
arrogare non po&#x017F;&#x017F;unt, nullibi ip&#x017F;is conce&#x017F;&#x017F;am, aliis in civitare te&#x017F;te ex-<lb/>
perientia liberam, ita nec &#x017F;ub obtentu di&#x017F;criminis reis prohibere po-<lb/>
terunt. Po&#x017F;itum præterea e&#x017F;t ante oculos in &#x017F;uperioribus, quomodo<lb/>
ea, quæ jure &#x017F;ingulari opificii competunt, di&#x017F;cernenda &#x017F;int ab iis quæ<lb/>
jure liberi licitiq; commercii fiunt, qua ratione etiam, quod per illud<lb/>
aliquando aliqua aliis peculiariter attribuuntur, inde aliis præclu&#x017F;a mi-<lb/>
pimè quæ po&#x017F;terioris generis &#x017F;unt inde adempta &#x017F;int. Nihil frequentius<lb/>
quam unum hominem con&#x017F;iderari duplici re&#x017F;pectu, &amp; prout diver&#x017F;is<lb/>
qualitatibus præditus e&#x017F;t, &#x017F;ic pro diver&#x017F;is per&#x017F;onis haberi. <hi rendition="#i">Gail. de Ar-<lb/>
re&#x017F;t. cap. 6. Cavalean, deci&#x017F;. 23. numer. 13. lib. 5. Gylman in Symphorem. tom. 2.<lb/>
part. 1. vol. 31. numer. 5.</hi> Status quippe hominis dividuus e&#x017F;t, &amp; i&#x017F;tam<lb/>
di&#x017F;tractionem admittit <hi rendition="#i">Dauth. de Te&#x017F;tam. numer. 150.</hi> Ex quo evenit, ut<lb/>
quando plura diver&#x017F;a concurrunt in eadem per&#x017F;onâ, perinde &#x017F;it &amp; ha-<lb/>
beatur, atq; &#x017F;i concurrent in per&#x017F;onis diver&#x017F;is. <hi rendition="#i">l. tutorem ff. de his quib. ut<lb/>
indian. §. &#x017F;i tutor. In&#x017F;t. de Inoff. Te&#x017F;tam. l. cum quædam C. de Admin. tut.</hi> Unde</hi><lb/>
<fw type="sig" place="bottom"><hi rendition="#aq">Q</hi> 2</fw><fw type="catch" place="bottom"><hi rendition="#aq">etiam</hi></fw><lb/>
<pb n="124" facs="#f0134"/>
<fw type="header" place="top"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">Additio.</hi></hi></fw><lb/>
<hi rendition="#aq">etiam fit, ut quod &#x017F;ub uno re&#x017F;pectu non competit, &#x017F;ub altero liceat,<lb/>
&#x017F;ub uno non &#x017F;olitum, &#x017F;ub altero exerceatur. Quare quæ aliqui non<lb/>
exercent ut opifices, ideo non prohibentur exercere ut cives. Jus &#x017F;in-<lb/>
gulare circa aliqua non excludit juris communis beneficia.</hi></p><lb/>
<p><hi rendition="#aq">Secundo argumentantur de decretis de Annis 1604. 1608. 16. 7.<lb/>
1647. &#x017F;upra allegatis in quibus venditio pecudum aliarum quam in iis<lb/>
conce&#x017F;&#x017F;arum prohibetur. Verum &#x017F;æpius jam dictum e&#x017F;t, &amp; hic iterum<lb/>
repetendum, non aliter accipi po&#x017F;&#x017F;e &amp; deberi ea decreta, quam de ea<lb/>
venditione quæ in contentionem venit, de qua con&#x017F;tat non vivi &#x017F;ed ma-<lb/>
ctatipecoris fui&#x017F;&#x017F;e. Nec vel mon&#x017F;trata fuit Syllaba, ex qua deprehendi<lb/>
po&#x017F;&#x017F;et illam, de qua nunc agitur, in lite fui&#x017F;&#x017F;e. Deinde verba decre.<lb/>
torum manife&#x017F;ta idem o&#x017F;tendunt, cum omnis eorum tenor &#x017F;it de ejus<lb/>
carnis venditione. Nec dicitur de nudâ venditione, &#x017F;ed conjungitur<lb/>
ip&#x017F;i mactatio, &amp; verba ita &#x017F;e habent</hi> daß &#x017F;ie &#x017F;ich deß Schlachtens und<lb/>
Verkauffens enthalten &#x017F;ollen/ <hi rendition="#aq">Quæ in di&#x017F;po&#x017F;itione conjunguntur, con-<lb/>
junctim quoq; ut locum habeant, requiruntur <hi rendition="#i">l. unde etiam pr. ff. de Vin.<lb/>
act. privat. l. habeat in pr. de In&#x017F;tit action; l. 2. §. quod diximus ib. Bartol. ff. &#x017F;i<lb/>
quis caution.</hi> Talia enim connexa &#x017F;emper habentur individua. <hi rendition="#i">Menoch.<lb/>
de A. I Q. col. 95. num 5. 9. Cravett. con&#x017F;il 102. num. 1.</hi> ut ni&#x017F;i omnia verifi-<lb/>
centur, non habeat locum prohibitio. <hi rendition="#i">Ia&#x017F;on. l. &#x017F;ed &#x017F;iplures. §. filio. num. 3.<lb/>
ff. de Vulg. &amp; pupill.</hi> Unde per i&#x017F;ta decreta nec &#x017F;ola mactatio nec &#x017F;ola ven-<lb/>
ditio pecoris prohibita, &#x017F;ed utraq; &#x017F;altem conjunctim. Nec enim al-<lb/>
terutra &#x017F;olis Lanionibus competit. &#x017F;ed cum utraq; conjungitur. De-<lb/>
claratur id ip&#x017F;um in decreto de die 18. Septembris Anno 1609. ubi re-<lb/>
fertur quid in eo, quod die 2. Aug. Anno 604. emanarent, contine-<lb/>
tur, ejusq; ob&#x017F;ervantia his verbis jungitur.</hi> Es &#x017F;olle vorige E E. Ra-<lb/>
htes Vorordnung mit ern&#x017F;t erhalten/ den Hauß&#x017F;chlechtern deß Schlachten<lb/>
der Bo&#x0364;cke/ vielmehr aber des andern Viehes zu ihrem Vorkauff verbotten<lb/>
&#x017F;eyn. <hi rendition="#aq">Quæ allegantur ex iis, quæ die 18. Octobr. Anno 1647. dicta a-<lb/>
cta &amp; decreta eadem &#x017F;unt, quæ &#x017F;ub hac lite ver&#x017F;antur, ejusq; cau&#x017F;am<lb/>
dederunt, dum ab iis appellatun fuit, tantumq; abe&#x017F;tut confirmatio<lb/>
decretorum proce&#x017F;&#x017F;erit, ut adhuc lis pendeat, &amp; quidquid factum im-<lb/>
pugnetur. Tertio agunt illicitum &#x017F;ibi arrogare propolium</hi> der Vor-<lb/>
kaufferey/ <hi rendition="#aq">quod non modo in benè ordinatis rebuspubl. &#x017F;ed &amp; in Steti-<lb/>
nen&#x017F;i civitate prohibitum. Non nego ejus prohibitionem &#x017F;pectare ut</hi><lb/>
<fw type="catch" place="bottom"><hi rendition="#aq">utilita-</hi></fw><lb/>
<pb n="125" facs="#f0135"/>
<fw type="header" place="top"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">Additio</hi></hi></fw><lb/>
<hi rendition="#aq">utilitatem publicam, nec quid annonæ pernicio&#x017F;iùs, unde damnatum<lb/>
in Con&#x017F;titutionibus Imperii. Verum ejus vitii e&#x017F;&#x017F;e hoc de quo impræ-<lb/>
&#x017F;entiarum agitur mercimonium, negandum, nec ulla ratione o&#x017F;tenden-<lb/>
dum, præfara ad hanc &#x017F;peciem po&#x017F;&#x017F;e applicare Propolia vitio&#x017F;a &amp; pro-<lb/>
hibita &#x017F;unt illa mercium aucupia queis aliqui i&#x017F;tas omnes ad &#x017F;e tra&#x017F;&#x017F;ere,<lb/>
ideo ne in foro, ni&#x017F;i apud &#x017F;e, venales &#x017F;int, impedire &#x017F;atagunt, quo pe-<lb/>
nes &#x017F;e &#x017F;it precii arbitrium, nec alia emendi occa&#x017F;io. Hoc ut ad flagel-<lb/>
landam annonam &#x017F;pectat illicitu&#x0303; &amp; monopolii &#x017F;pecies e&#x017F;t. At tale non<lb/>
evenit in præ&#x017F;enti &#x017F;pecie. Non enim rei &#x017F;ibi hoc &#x017F;umunt, quod &#x017F;oli ve-<lb/>
lint emere &amp; vendere pecudes, &#x017F;ed &#x017F;ibi cum aliis permitti intendunt, i-<lb/>
deo in re plane licitâ ver&#x017F;antur. Deinde cum id exercent, eo plures<lb/>
erunt in civitate, qui annonam augent &amp; præcia imminuunt, ut &#x017F;ic non<lb/>
noceatur &#x017F;ed multum commodetur annonæ. Quo plures &#x017F;unt qui ad-<lb/>
vehunt &amp; vendunt, eo copio&#x017F;ior &amp; ideo vilior annona erit. Ideo &amp; ces-<lb/>
&#x017F;at ratio propolii</hi> der Vorkaufferey/ <hi rendition="#aq">quam Rei admi&#x017F;&#x017F;i ad hoc commer-<lb/>
cium removent, futurum alias apud actores, quibus occa&#x017F;io ex pro-<lb/>
hibitione foret inducendi monopoliu&#x0303;, &amp; pro lubitu preciu&#x0303; &#x017F;tatuendi.<lb/>
Ut hoc in&#x017F;pecto vero dici po&#x017F;&#x017F;it, quod in Reis malè &amp; incongrue ar-<lb/>
guitur, hoc actores intendere, aut certe, &#x017F;i petitis illorum locus erit,<lb/>
con&#x017F;ecuturum. Porro nemo non videt, quanta iniquitate utantur<lb/>
Actores hoc argumento, dum id cupiunt &#x017F;ibi relictum. Si ex eà ratione<lb/>
quæ adducitur, non permittenda erit Reis venditio, magna impuden-<lb/>
tia erit ab actoribus i&#x017F;tam &#x017F;ibi a&#x017F;&#x017F;eri, dum idem factum, eadem ejus ra-<lb/>
tio e&#x017F;t. Non admittendi aut audiendi &#x017F;unt in aliis accu&#x017F;antes quod ip&#x017F;i<lb/>
faciunt aut cupiunt <hi rendition="#i">6. pen. x. de Accu&#x017F;at. l. qui accu&#x017F;ari ib glo&#x017F;&#x017F; ff. eod. Bar-<lb/>
tol. in l. 1. ff. quod quis<supplied>&#xA759;&#x0301;</supplied> iur.</hi> Quando verò ex &#x017F;upra &#x017F;criptis manife&#x017F;tum<lb/>
reor, à parte actorum jus prohibendi nullo modo e&#x017F;&#x017F;e fundatum, à<lb/>
parte vero reorum nullam ju&#x017F;tam rationem, cur prohibeantur, quod<lb/>
non e&#x017F;t alieni opificii peculiare jus, &#x017F;ed liberi commercii &amp; libertatis<lb/>
naturalis, &#x017F;eeure concludo quidquid vi&#x017F;um aliis, ex jure, æquitate &amp;<lb/>
utilitate publicâ non e&#x017F;&#x017F;e, ut reis fiat interdictum, &#x017F;ed ab&#x017F;olvendos &amp;<lb/>
<hi rendition="#c">in po&#x017F;&#x017F;e&#x017F;&#x017F;ione vel qua&#x017F;i hactenus u&#x017F;urpatæ venditionis re-<lb/>
linquendos imò &amp; defendendos<lb/>
e&#x017F;&#x017F;e.</hi></hi></p></div><lb/>
<fw type="sig" place="bottom"><hi rendition="#aq">Q</hi> 3</fw><fw type="catch" place="bottom"><hi rendition="#aq">Re&#x017F;pon-</hi></fw><lb/>
<pb n="126" facs="#f0136"/>
<fw type="header" place="top"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">Additio</hi></hi></fw><lb/>
<div n="3"><head><hi rendition="#aq"><hi rendition="#b">Re&#x017F;pon&#x017F;um VI.</hi></hi></head><lb/>
<p><hi rendition="#aq"><hi rendition="#in">A</hi>Mbigua de Joachin N. N. à collegio Sutorum excludendo con-<lb/>
trover&#x017F;ia e&#x017F;t, cui hæc facti &#x017F;pecies cau&#x017F;am dedit. Jlle po&#x017F;t mor-<lb/>
tem Jacobi</hi> Dacken/ <hi rendition="#aq">Sutoris in Civitate Stetinen&#x017F;i â vidua eju&#x017F;.<lb/>
dem in mini&#x017F;terium officinæ Sutoriæ a&#x017F;&#x017F;umtus, po&#x017F;tquam huic<lb/>
&#x017F;tuprum intuli&#x017F;&#x017F;et, qua&#x017F;i eandem in uxorem ducturus celatâ impræ-<lb/>
gnatione petit &#x017F;e a&#x017F;&#x017F;umi in collegium. At ubi ob &#x017F;pem nuptiarum cum<lb/>
vidua receptus erat, mox apparet, hanc dudum, antequam &#x017F;pon&#x017F;alia &amp;<lb/>
jura opificii peteret, intra annum luctus ab eodem vitiatam, impræ-<lb/>
gnatam &amp; utramq; per&#x017F;onam &#x017F;tupri ream e&#x017F;&#x017F;e. Quo circa Collegium<lb/>
Sutorium ip&#x017F;um putat indignum &#x017F;uo ordine &amp; opificii juribus, tum<lb/>
quod f&#x0153;mina, cujus cau&#x017F;a in i&#x017F;tum receptus erat, iis &#x017F;e indignam red-<lb/>
diderat, tum, quia ip&#x017F;emet turpis fac inoris reus, remotionem move-<lb/>
ri videbatur, tum deniq; quod ob turpitudinem conjugis illum exclu-<lb/>
di &#x017F;tatuto conveniebat, cujus hæc in Rotulo Jurium Sutorii Collegii ab<lb/>
Jllu&#x017F;tris&#x017F;: Principe confirmato habentur verba:</hi> Daß niemand in un&#x017F;er<lb/>
Ge&#x017F;ell&#x017F;chafft eine Haußfrau haben &#x017F;olle welche &#x017F;ich ungebu&#x0364;hrliche&#x0303; Handels<lb/>
oder unrichtigen wercke u&#x0364;bet; Wer darwieder ihun/ oder be&#x017F;chlagen wu&#x0364;r-<lb/>
de/ der&#x017F;elbe &#x017F;oll aus der Ge&#x017F;ell&#x017F;chafft oder Ampt ge&#x017F;to&#x017F;&#x017F;en werden. <hi rendition="#aq">Remo-<lb/>
vit itaq; &amp; prohibuit exercere ea, quæ ad opificium &#x017F;pectabant; Sed cu&#x0303;<lb/>
remotus de eo apud Senatum conquereretur, id impetravit, ut pen-<lb/>
dente lite relinqueretur in po&#x017F;&#x017F;e&#x017F;&#x017F;ione vel qua&#x017F;i opificii, an vero re-<lb/>
movendus &#x017F;it, nec ne, ad ulteriorem di&#x017F;cu&#x017F;&#x017F;ionem remitteretur. Meam<lb/>
de eocon&#x017F;cribere rogatus &#x017F;ententiam, &amp; &#x017F;ub ductu S. S. Spiritus, cuj&#xA770;<lb/>
auxilium imploro, exprimere &#x017F;atagens, id inquirendum duco, an &#x017F;a-<lb/>
tis ju&#x017F;ta à Collegio excludendi cau&#x017F;a ad&#x017F;it? Ex hac enim &#x017F;tatuendum<lb/>
e&#x017F;t, jure an injuriâ facta &#x017F;it exclu&#x017F;io, indeq; de ceteris omnibus, quæ<lb/>
circa hanc controver&#x017F;iam accidunt, capiendum erit judicium.</hi></p><lb/>
<p><hi rendition="#aq">Prima fronte videbitur forte ob id, cujus inculpatur prænomi-<lb/>
natus N N. ejusq; uxor, inju&#x017F;te remotionem fieri. Prima dubitandi<lb/>
cau&#x017F;a e&#x017F;t, quod exclu&#x017F;io ê Collegio non ob quodvis delictum fieri po-<lb/>
te&#x017F;t, &#x017F;ed tale &#x017F;altem, unde infamia irrogatur. E&#x017F;t enim illa p&#x0153;na non<lb/>
levis, &#x017F;ed ex quâ ordine moti infames redduntur. <hi rendition="#i">l. et&#x017F;i &#x017F;everior. 3. C. ex</hi></hi><lb/>
<fw type="catch" place="bottom"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">quib.</hi></hi></fw><lb/>
<pb n="127" facs="#f0137"/>
<fw type="header" place="top"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">Additio.</hi></hi></fw><lb/>
<hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">quib. cau&#x017F;. infam: l. 1. l. 2. C. de his qui in Exil. dæt. Marq. Freher. de Infam. l.<lb/>
3. cap. 4. n. 6.</hi> At &#x017F;tuprum non inferre &#x017F;tupratori aut f&#x0153;minæ &#x017F;tupratæ<lb/>
infamiam, Jcti opinantur.</hi></p><lb/>
<p><hi rendition="#aq">Secundo p&#x0153;nas non promi&#x017F;cue infligere oportet, &#x017F;ed ex præ&#x017F;cri-<lb/>
pto legis, ideoq; ubi ex lege non reperitur expre&#x017F;&#x017F;e &amp; &#x017F;pecifice p&#x0153;na<lb/>
impo&#x017F;ita, inju&#x017F;te irrogabitur. <hi rendition="#i">l. ad &#x017F;i quis. §. Divus. ff. de religio&#x017F;. &amp; &#x017F;umt.<lb/>
fun. Nov. 2. cap. 3. ver&#x017F;ic.</hi> Sicut enim patres. verb. nec quælibet e&#x017F;t lex<lb/>
tale aliquid dicens. Menoch. <hi rendition="#i">Con&#x017F;il. 607. num. 11. &amp; Con&#x017F;il. 808. num. 27.</hi><lb/>
Honded. <hi rendition="#i">Con&#x017F;il. 72. num. 8. vol. 1. Surd deci&#x017F;. 200. num. 1.</hi> præ&#x017F;ertim p&#x0153;na<lb/>
privationis alicujus rei vel juris non aliter locum habet, quam &#x017F;i in jure<lb/>
reperiatur expre&#x017F;&#x017F;um. <hi rendition="#i">Novell. 115. cap. 3. Novell. 2. cap. 3.</hi> Menoch. <hi rendition="#i">l. 2. de<lb/>
A. J. Q lib. 2. ca&#x017F; 275. num. 1. Ia&#x017F;on. in l. ne<supplied>&#xA759;&#x0301;</supplied> pactio. num. 12. C. de Tran&#x017F;act.</hi><lb/>
Schrader. <hi rendition="#i">de Feud part. 1. quæ&#x017F;t. 3. num. 7.</hi> At nullo jure con&#x017F;titutum e&#x017F;t,<lb/>
ut qui &#x017F;tuprum intulit f&#x0153;minæ, indignus aut incapax habeatur opifi-<lb/>
cii, aut in Collegium receptus, po&#x017F;t illud repertum re&#x017F;cindi debeat.</hi></p><lb/>
<p><hi rendition="#aq">Et eò minus tertiò videtur ad eam &#x017F;everitatem conclu&#x017F;ionis in<lb/>
hoc ca&#x017F;u deveniendum e&#x017F;&#x017F;e, quoniam præfatus N. N. cum f&#x0153;mina,<lb/>
quam per &#x017F;tuprum imprægnaverat, po&#x017F;tea matrimonium contraxit,<lb/>
per quod &#x017F;ub&#x017F;ecutum omnis culpa &amp; macula aboletur, omne vitium<lb/>
purgatur, &#x017F;icut illud jurisfictione retrahatur &amp; perinde habeatur, atq;<lb/>
&#x017F;i ante carnalem copulam contractum &#x017F;it. <hi rendition="#i">cap. tant a. ib. glo&#x017F;&#x017F;. Panorm. num.<lb/>
4. &amp; 7. &amp;. Conani&#x017F;tæ omnes. x. qui filii &#x017F;ine legit: Gail. 2. ob&#x017F;. 141. num. 2. Tira-<lb/>
quell. in l. &#x017F;i unquam. C de revoc. donat. verb. &#x017F;u&#x017F;ceperit. num. 71. &amp; 98.</hi> Jdq;<lb/>
putatur procedere non tantum quoad liberos ex tali concubitu natos,<lb/>
quos per &#x017F;ub&#x017F;equens matrimonium legitimari &amp; legitimoru&#x0303; jura nan-<lb/>
ci&#x017F;ci, ideoq; legitimis per omnia æquiparari certum e&#x017F;t. <hi rendition="#i">Novell. 12. cap.<lb/>
fin. Novell. 74. cap. 1. &amp; 2. Novell. 92. 8. S</hi>ed &amp; quoad ip&#x017F;os conjuges &#x017F;eu<lb/>
parentes, quorum macula ex anticipato concubitu per &#x017F;ub&#x017F;ecutas nu-<lb/>
ptias de&#x017F;init. Johan. Lup. <hi rendition="#i">in Tr. de Matrim. &amp; legitim: part. 2. num. 24. &amp;<lb/>
&#x017F;eq.</hi> Unde exi&#x017F;timatur legitimato per &#x017F;ub&#x017F;equens matrimonium te&#x017F;ti-<lb/>
monium dari po&#x017F;&#x017F;e, quod ex probis hone&#x017F;tisq; parentibus natus &#x017F;it.</hi><lb/>
Daß er von frommen ehrlichen Eltern/ und aus einem unbefleckten/ rei-<lb/>
nen und keu&#x017F;chen Ehebette gebohren. <hi rendition="#aq">Vid. Carpzov. <hi rendition="#i">in Iurisprud. foren&#x017F;.<lb/>
Romano-Saxon. part. 2. Con&#x017F;tit. 6. de fin. 15. Richter. Deci&#x017F;. 80. num. 15.</hi></hi></p><lb/>
<p><hi rendition="#aq">Quartò, in termiuis ita traditur, &amp; deci&#x017F;um legimus, non min&#xA770;</hi><lb/>
<fw type="catch" place="bottom"><hi rendition="#aq">in</hi></fw><lb/>
<pb n="128" facs="#f0138"/>
<fw type="header" place="top"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">Additio.</hi></hi></fw><lb/>
<hi rendition="#aq">in Collegium opificum recipiendum e&#x017F;&#x017F;e, multo minus excludendum,<lb/>
qui duxit uxorem, quam ante imprægnaverat Carpzov. <hi rendition="#i">dict. tr. Con-<lb/>
&#x017F;tit. 6. defin. 13.</hi> ubi aliquot re&#x017F;pon&#x017F;a Scabinatus Lip&#x017F;ien&#x017F;is in eam &#x017F;enten-<lb/>
tiam addit. Richteri. <hi rendition="#i">dict. deci&#x017F;. 80. num. 18.</hi> ubi refert ab Jctis Juridicæ<lb/>
Facultatis in Academia Jenen&#x017F;i ita aliquoties re&#x017F;pon&#x017F;um. Quæ deci-<lb/>
&#x017F;iones Clari&#x017F;&#x017F;imorum collegiorum in terminis videntur pluris facien-<lb/>
dæ, quam hominum imperitorum opiniones.</hi></p><lb/>
<p><hi rendition="#aq">Quinto, facit ea Jctorum &#x017F;ententia, quam ex &#x017F;uperioribus colli-<lb/>
gunt, quod qui ab alio imprægnatam ducit in matrimonium, ê colle-<lb/>
gio removeri non debet. Vid. Carpzov: <hi rendition="#i">dict. Con&#x017F;tit. 6. defin. 14.</hi></hi></p><lb/>
<p><hi rendition="#aq">Sextam dubitandi rationem præbet, quod communiter dicitur,<lb/>
ex quo jus divinum &#x017F;anxit, ut &#x017F;tuprator aut ducat aut docet &#x017F;iupratam<lb/>
Exod. <hi rendition="#i">22. v. 16. 17.</hi> Devt, <hi rendition="#i">22. v. 28.</hi> id &#x017F;altem injungendum delinquenti,<lb/>
nec alia p&#x0153;na &#x017F;tuprum e&#x017F;&#x017F;e afficiendum, ideo nec in terris imperii ul-<lb/>
tra puniri &#x017F;tupratorem. Salycet. <hi rendition="#i">in l. eum qui duos, num. 3. C. ad L. Jul.<lb/>
de Adulter. Coler. part. 1. deci&#x017F;. 176. num. 87. &amp; &#x017F;eq. Anton. Te&#x017F;&#x017F;aur. deci&#x017F;. 3.<lb/>
num. 3.</hi> Damhouder. <hi rendition="#i">in Prax. Crim: cau&#x017F; cap. 92. num. 6</hi> Eademq; in<lb/>
hoc e&#x017F;t ratio virginis &amp; viduæ &#x017F;tupratæ. Menoch. <hi rendition="#i">de A. J. Q. l. 2. ca&#x017F;.<lb/>
288. n. 2.</hi> Damhouder. <hi rendition="#i">dict. cap. 92. num. 3. Pet. Gregor. Tholo&#x017F;an. in Syn-<lb/>
tagm. lib. 36. cap. 9. n 1.</hi></hi></p><lb/>
<p><hi rendition="#aq">Septimò, Et&#x017F;i &#x017F;tupri id e&#x017F;&#x017F;et meritum, ut rei redderentur in fames,<lb/>
aut excluderentur ex Collegiis, non tamen referendum id e&#x017F;&#x017F;et ad im-<lb/>
prægnationem &#x017F;pon&#x017F;æ, quam pro &#x017F;tupro haberi non oportet. Carpzov.<lb/>
<hi rendition="#i">in Prax. Crimin. part. 2. quæ&#x017F;t. 69. num. 47.</hi> Stuprum enim dicimus, quod<lb/>
extra conjugium in virginem aut viduam hone&#x017F;tam committitur <hi rendition="#i">l. 6. §.<lb/>
1. ff. de adulter.</hi> at quandoquidem nuptias non concubitus &#x017F;ed con&#x017F;en&#x017F;&#xA770;<lb/>
facit. <hi rendition="#i">l. nuptias 30. ff. de reg. Jur. l. &#x017F;ufficit. ff. de &#x017F;pon&#x017F;al.</hi> Spon&#x017F;us &amp; Spon&#x017F;a ex-<lb/>
tra conjugium e&#x017F;&#x017F;e non cen&#x017F;entur, &#x017F;ed pro marito &amp; uxore habentur<lb/>
tam jure divino. Deut. <hi rendition="#i">22. v. 23.</hi> Matth. <hi rendition="#i">c. 1. v. 18. &amp; &#x017F;eq.</hi> quam humano<lb/>
canonico <hi rendition="#i">cap. 1. &amp; &#x017F;eqq. 27. quæ&#x017F;t. 2. cap. &#x017F;i inter. x. de Spon&#x017F;al. &amp; Civili, l. &#x017F;i ut<lb/>
certo.</hi> §. <hi rendition="#i">interdum. ff. Commad. l. &#x017F;i &#x017F;pon&#x017F;a. ff. de Jur. dot. l. lex Julia. ff. de fund.<lb/>
dotal. l. a&#x017F;&#x017F;iduis §. 1. ff. qui pot. in pign.</hi> Ex ea ratione longe mitius agitur<lb/>
adver&#x017F;us per&#x017F;onas de&#x017F;pon&#x017F;atas ante &#x017F;acerdotalem copulationem &#x017F;e<lb/>
commi&#x017F;centes, vid. Carpzov. <hi rendition="#i">in Jurisprud. foren&#x017F;. part. 2. Con&#x017F;tit. 27.<lb/>
Defin. 12.</hi></hi></p><lb/>
<fw type="catch" place="bottom"><hi rendition="#aq">Octavò</hi></fw><lb/>
<pb n="129" facs="#f0139"/>
<fw type="header" place="top"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">Additio.</hi></hi></fw><lb/>
<p><hi rendition="#aq">Octavò honori matrimonii id deberi exi&#x017F;timatur ut p&#x0153;na pro-<lb/>
merita remittatur, &#x017F;icut con&#x017F;tat adulterii, ut ut longe gravioris crimi-<lb/>
nis &#x017F;upplicium non irrogari, &#x017F;i conjux intercedat, quo conjugio &#x017F;uus<lb/>
honor remaneat. Damhouder. <hi rendition="#i">in Pract. Criminal. cap. 89. n. 45.</hi> Hejus.<lb/>
<hi rendition="#i">Illu&#x017F;t. quæ&#x017F;t. 29. in fin. part. 2.</hi></hi></p><lb/>
<p><hi rendition="#aq">Nona dubitandi ratio e&#x017F;t, quod licet quædam macula &#x017F;upere&#x017F;&#x017F;et<lb/>
in per&#x017F;onis quæ&#x017F;e ante nuptias carnaliter mi&#x017F;cuerunt, non tamen &#x017F;uffi-<lb/>
ceret ad eas excludendas ab opificio, perinde ut indignas reddere &#x017F;o-<lb/>
let honorabili officio. Cum multum inter hæc inter&#x017F;it, nec ab uno ad<lb/>
illud, præ&#x017F;ertim in iis, quæ dignitatem concernunt, argumentum va-<lb/>
leat. Quia opificia non continent dignitatem aut tale quicquam, cui le-<lb/>
vis macula impedimento e&#x017F;&#x017F;e queat.</hi></p><lb/>
<p><hi rendition="#aq">Decimo, et&#x017F;i videripo&#x017F;&#x017F;it N. N. &#x017F;e indignum reddidi&#x017F;&#x017F;e collegio,<lb/>
quod intra annum luxus nup&#x017F;erit, &amp; cum &#x017F;pon&#x017F;a concubuerit, quod<lb/>
prætor infamia notandum cen&#x017F;uit. <hi rendition="#i">l. 1. l. genero. ff. de his qui not. infam.</hi><lb/>
Attamen inter omnes con&#x017F;tare putatur, cum jure divino viduis alia li-<lb/>
centia data reperiatur. <hi rendition="#i">vid. Epi&#x017F;t. Paul. 1. ad Corinth. 7. &amp; &#x017F;acri canones ab<lb/>
eo rece&#x017F;&#x017F;erint. cap. pen. &amp; ult. x. de &#x017F;ec: nupt. id jus in u&#x017F;u e&#x017F;&#x017F;e de&#x017F;iis&#x017F;e,</hi> nec am-<lb/>
plius inter nos ob&#x017F;ervari. <hi rendition="#i">glo&#x017F;&#x017F;. in l. liberorum. ib. Bartol. ff. de his qui not. in-<lb/>
fam.</hi> Præterea &#x017F;i in u&#x017F;u adhuc e&#x017F;&#x017F;et, tamen ju&#x017F;tius videbitur in hoc ca-<lb/>
&#x017F;u, ubi ratio illius ce&#x017F;&#x017F;at, ei locum non e&#x017F;&#x017F;e, cum ad evitandum &#x017F;angvi-<lb/>
nis &#x017F;eu &#x017F;eminis turbationem &#x017F;ub infamiæ metu à præmaturis nuptiis ho-<lb/>
mines deterrantur. <hi rendition="#i">l. liberorum. 11. §. 1. ff. dict. tit. ideo<supplied>&#xA759;&#x0301;</supplied>.</hi> ubi illa non me-<lb/>
tuenda e&#x017F;t, intra annum luctus &#x017F;ecundæ nuptiæ liceant.</hi></p><lb/>
<p><hi rendition="#aq">Undecimò memoratur, cum in aliis collegiis, tum etiam in his i-<lb/>
p&#x017F;is Sutorum receptos &amp; non exclu&#x017F;os e&#x017F;&#x017F;e &#x017F;tuprireos. Jdeo non ap-<lb/>
paret, qua æquitate erga præ&#x017F;entem reum ea acerbitas &#x017F;tatuatur, ut ab<lb/>
i&#x017F;to, cum tamen longe minus ac alius &#x017F;tuprator deliquerit, exul e&#x017F;&#x017F;e<lb/>
debeat. Æqualitas in omnibus &#x017F;ervanda e&#x017F;t, <hi rendition="#i">l. pen. C. Commun dividund.<lb/>
&amp; in paribus cau&#x017F;is paria iura de&#x017F;iderantur cap. in pari. de Reg. Jur. in 6.</hi></hi></p><lb/>
<p><hi rendition="#aq">Duodecimò, pro reis allegatur placitum collegii &#x017F;eu &#x017F;eniorum<lb/>
ejus, dum &#x017F;civere imprægnatam à &#x017F;pon&#x017F;o f&#x0153;minam &amp; nihilominus re-<lb/>
ceperunt: Sciens enim &amp; non contradicens, multo magis recipiens,<lb/>
intelligitur con&#x017F;entire. <hi rendition="#i">cap. qui tacet. ib. Dec: Cognol. x. de Reg. Jur. l. fide<lb/>
in&#x017F;&#x017F;or. §. pater. ff. de pignor, act. l. &#x017F;i hypothecas C. de remi&#x017F;&#x017F;. pignor. &amp; onane ius</hi></hi><lb/>
<fw type="sig" place="bottom"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">R</hi></hi></fw><fw type="catch" place="bottom"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">quod</hi></hi></fw><lb/>
<pb n="130" facs="#f0140"/>
<fw type="header" place="top"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">Additio.</hi></hi></fw><lb/>
<hi rendition="#aq"><hi rendition="#i">quod actui opponere po&#x017F;&#x017F;et, remittere. l. &#x017F;i filius. ib. glo&#x017F;&#x017F;. &amp; Dd. ff. ad SC. Mace-<lb/>
don. Clement. 1. de Provinciat. quare &#x017F;emel probatus reprobari nequit. l. Pom-<lb/>
ponius. 9. ff. de Neg. ge&#x017F;t. l. licent. 12. C. de A&#x017F;&#x017F;e&#x017F;&#x017F;or. &amp; Dome&#x017F;tic.</hi></hi></p><lb/>
<p><hi rendition="#aq">Decimam tertiam dubitandi cau&#x017F;am &#x017F;uggerit modus in &#x017F;tatutis intelli-<lb/>
gendis &amp; admittendis adhibendus, cum con&#x017F;tet non aliter ea valere ac<lb/>
intelligi, quam quatenus rationabilia &#x017F;unt. Jdq; etiam pertinet ad &#x017F;ta-<lb/>
tuta opificium. Et&#x017F;i enim collegia eorum jure talia de rebus ad i&#x017F;ta<lb/>
pertinentibus condendi gaudent. <hi rendition="#i">l. ult. C. de Jurisd. omn. iud. l. 2. fin. C.<lb/>
de con&#x017F;ti. pecun-Bartol. in l. omnes populi. num. 6. ff. de Ju&#x017F;tit. &amp; Jur. ibid. Ja-<lb/>
&#x017F;on. num. 37.</hi> Condita tamen non valent &#x017F;i juri divino atq; natutali &#x017F;unt<lb/>
contraria vel irrationabilia, vel cum aliorum iniquo præjudicio con-<lb/>
juncta. <hi rendition="#i">Ja&#x017F;on in l. dicta. omnes populi num. 27. &amp; &#x017F;eqq.</hi> nec ut in u&#x017F;um deve-<lb/>
niant, perver&#x017F;a con&#x017F;vetudine effici debet. Möller. <hi rendition="#i">l 2. &#x017F;eme&#x017F;tr. cap. 15.</hi><lb/>
Et&#x017F;i vero &#x017F;tatutum ex&#x017F;tet, quod ob uxoris turpitudinem maritus remo-<lb/>
veri debeat, ex collegio, ratio tamen jubet, id non aliter accipi, quam<lb/>
&#x017F;i ex eo or iatur, unde Maritus eju&#x017F;dem merito fiat particeps &amp; correus,<lb/>
ut &#x017F;imul p&#x0153;nam mereatur, veluti &#x017F;i ux or adulterium committat, &amp; ma-<lb/>
rit&#xA770; tolerando lenocinii reus fiat; ubi nihil Criminis in marito repe-<lb/>
ritur, eum ob delictum uxoris ca&#x017F;tigari rationi non convenit. <hi rendition="#i">l. aliud<lb/>
e&#x017F;t fraus, 131. ff. de verb. &#x017F;ignif. l. &#x017F;ancimus. 22. C. de P&#x0153;n. l. &#x017F;i ideo. 5. ib. Bald C.<lb/>
de his quibus ut indign.</hi></hi></p><lb/>
<p><hi rendition="#aq">Decimo quartò &#x017F;tatutum in quo &#x017F;e fundant, qui remotionem in-<lb/>
ju&#x017F;tam putant, videtur &#x017F;altem pertinere ad turpitudinem, quæ deriva-<lb/>
tur ex facta uxoris in maritum, &amp; perpetuo durat. Ea enim quæ de&#x017F;i-<lb/>
nit &amp; aboletur, po&#x017F;tea non ampli&#xA770; nocere debet. <hi rendition="#i">l. Imperator. 8 ff de Po&#x017F;tul.<lb/>
l. et&#x017F;i &#x017F;everior. 3. C. ex quib. cau&#x017F;. infam. l. 1. C. de his qui in exil.</hi> At po&#x017F;t ma-<lb/>
trimonium contractum abolitam e&#x017F;&#x017F;e turpitudinem credibile e&#x017F;t, cum<lb/>
id, ut &#x017F;upra dictum, omnia vitia purget.</hi></p><lb/>
<p><hi rendition="#aq">Quam &#x017F;pecio&#x017F;a autem hæc &#x017F;unt, &amp; pleraq; juris textibus &amp; &#x017F;en-<lb/>
tentiis &#x017F;uffulta, indeq; in genere con&#x017F;iderata facilem applau&#x017F;um a&#x017F;&#x017F;e-<lb/>
quentur, tam minime &#x017F;i, ut oportet, &#x017F;peciei applicantur, &#x017F;ufficient ad<lb/>
improbandam factam à Collegio excu&#x017F;&#x017F;ionem. Jd quod eo clarius elu-<lb/>
ce&#x017F;cet, &#x017F;i prius rationes, ex quibus illa defenditur, di&#x017F;piciamus. Quas<lb/>
ceteris longe potiores magisq; probabiles nemo non fatebitur, præ-<lb/>
&#x017F;ertim &#x017F;i collegiorum, in qua coiêre publico permi&#x017F;&#x017F;u opifices, jura &amp;</hi><lb/>
<fw type="catch" place="bottom"><hi rendition="#aq">mores</hi></fw><lb/>
<pb n="131" facs="#f0141"/>
<fw type="header" place="top"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">Additio.</hi></hi></fw><lb/>
<hi rendition="#aq">mores recte con&#x017F;iderentur. Secundum i&#x017F;ta enim hanc quæ&#x017F;tionem<lb/>
examinare atq; decidere, non autem &#x017F;olum &#x017F;pectare oportet, quid jure<lb/>
communi conveniat. Huic enim per i&#x017F;ta derogari con&#x017F;tat. Ja&#x017F;on. <hi rendition="#i">in l.<lb/>
omnes populi. num. 37. &amp; &#x017F;eq.</hi> Möller. <hi rendition="#i">dict. cap. 15. Angel. in §. ius autem ci-<lb/>
vile 4. num. 4. In&#x017F;tit. de Jur. Nat. gent. &amp; Civil.</hi> Jd verò in maritimis<lb/>
An&#x017F;eaticis civitatibus, in quas non po&#x017F;trema Stetinum e&#x017F;t, generali<lb/>
con&#x017F;vetudine circa opificia præ&#x017F;ertim majora ê quibus Sutorium ha-<lb/>
betur, receptum &amp; approbatum reperimus, ut quo omnia in iis hone-<lb/>
&#x017F;te, decenter, &amp; quiete procedant, nemo recipiatur, ni&#x017F;i qui hone&#x017F;te<lb/>
natus, hone&#x017F;te præteritam ætatem tran&#x017F;egit, hone&#x017F;tè Collegii jura im<lb/>
petrat, &amp; po&#x017F;t impetrata hone&#x017F;te &#x017F;e gerit. Cum maxima pars civilis &#x017F;o-<lb/>
cietatis in urbibus con&#x017F;i&#x017F;tat in iis, qui opificia exercent, ideoq; eos<lb/>
intra hone&#x017F;tos mores &amp; pacatam vitam contineri, ad tranquillitatem<lb/>
publicam maxime pertine at reipubl. intere&#x017F;t, quam rigidi&#x017F;&#x017F;ime id ob<lb/>
&#x017F;ervari, ut nec recipiatur, quam qui hone&#x017F;tæ novitatis &amp; ante actæ vitæ<lb/>
te&#x017F;timonia proferat, &amp; receptus po&#x017F;tea hone&#x017F;tis moribus degat. Jnde<lb/>
quidquid pro eo obtinendo faciunt &amp; amplectuntur opifices, magi-<lb/>
&#x017F;tratus pro ea, quæ reip. debetur cura tueri &amp; promovere decet. Ut eò<lb/>
&#x017F;anctius curetur &amp; ob&#x017F;ervetur, jura collegii &amp; cum iis quædam jurisdi-<lb/>
ctio &amp; pote&#x017F;tas in collegiatos permi&#x017F;&#x017F;a &#x017F;unt. Jmo inter Collegia Ci-<lb/>
vitatum An&#x017F;eaticarum ea hone&#x017F;ta &amp; valde utilis introducta &amp; probata<lb/>
e&#x017F;t communicatio, ut invicem qua&#x017F;i ob&#x017F;ervatores &amp; cu&#x017F;todes &#x017F;int, eo-<lb/>
rum quæ &#x017F;ervari debent, indeq; quæ &#x017F;e indignos collegio in una civita-<lb/>
te reddunt, in nulla ad mitcunt ad opificia, &amp; &#x017F;i tales conniventia colle-<lb/>
gii toleret, ceteræ non admittendo mini&#x017F;tros &amp; di&#x017F;cipulos, qui ex i&#x017F;to<lb/>
proveniunt turpitudinis fomenta &#x017F;evere ca&#x017F;tigent, quo nempe hone&#x017F;tas<lb/>
eò &#x017F;anctius ubiq; ob&#x017F;ervetur, nec tran&#x017F;gre&#x017F;&#x017F;ioribus promeritas p&#x0153;nas<lb/>
evadendi aut contumacibus effugia quærendi occa&#x017F;io &#x017F;uper&#x017F;it. Jnde<lb/>
inter opificium collegia hone&#x017F;tatis rigidi&#x017F;&#x017F;ima placet ob&#x017F;ervantia, quæ<lb/>
multis in locis in proverbium abiit, ut dicatur:</hi> Die Ambter und Zunff-<lb/>
ten in den Sta&#x0364;tten mu&#x017F;&#x017F;en &#x017F;o rein &#x017F;eyn alß wenn Sie von den Tauben gele&#x017F;e&#x0303;.<lb/>
<hi rendition="#aq">Jtem:</hi> Waß unehrlich ko&#x0364;nnen die Ambter nicht leiden. <hi rendition="#aq">Hoc velut præ-<lb/>
&#x017F;entis cau&#x017F;æ principio præmi&#x017F;&#x017F;o, atq; ut immoto fundamento ad ejus-<lb/>
dem definitionem locato, facile apparet, non inju&#x017F;te ab opificio ex-<lb/>
cludi eum, qui non hone&#x017F;te, antequam reciperetur, vixit, aut non ho-</hi><lb/>
<fw type="sig" place="bottom"><hi rendition="#aq">R</hi> 2</fw><fw type="catch" place="bottom"><hi rendition="#aq">ne&#x017F;te</hi></fw><lb/>
<pb n="132" facs="#f0142"/>
<fw type="header" place="top"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">Additio.</hi></hi></fw><lb/>
<hi rendition="#aq">ne&#x017F;te vel non debito modo jus collegii impetravit, vel cum impetras-<lb/>
&#x017F;et, turpiter egit, præ&#x017F;ertim &#x017F;i &#x017F;tatuto quodam &#x017F;peciali &amp; certa cau&#x017F;â a-<lb/>
licujus remotio approbetur. Multiplex verò ratio remotionem ab o-<lb/>
pificio ju&#x017F;tificat &amp; urget.</hi></p><lb/>
<p><hi rendition="#aq">Primô enim, id quod in recipiendis primum &amp; &#x017F;emper nece&#x017F;&#x017F;a-<lb/>
rium e&#x017F;t, ut vitam anteactam hone&#x017F;te tran&#x017F;egerint, ejusq; te&#x017F;timonia<lb/>
afferant, dee&#x017F;t reo, ideoq; &#x017F;ine dubio pro incapace illius juris &amp; colle-<lb/>
gii, in quod ni&#x017F;i qui hone&#x017F;tæ vitæ &amp; famæ &#x017F;unt, recipi non debet. Quod<lb/>
autem incapax vel indignus per errorem aut fraudem a&#x017F;&#x017F;ecutus e&#x017F;t, id<lb/>
eidem merito aufertur. <hi rendition="#i">tot. tit. ff. &amp; C. de his quib. ut indign.</hi></hi></p><lb/>
<p><hi rendition="#aq">Secundo certum e&#x017F;t, &#x017F;i &#x017F;eniores Collegii &#x017F;civ i&#x017F;&#x017F;ent, reum inquina-<lb/>
tum i&#x017F;tâ vitiorum macula, quam facinoris eventus detexit, nullo jure<lb/>
potui&#x017F;&#x017F;e compelli, ut eum reciperent in collegium, &#x017F;ed merito exclu&#x017F;is-<lb/>
&#x017F;e. Nec enim magi&#x017F;tratus aut ju&#x017F;tæ illorum exclu&#x017F;ioni indignari, aut<lb/>
male meritum ope &#x017F;ua &#x017F;ublevare potuit. Quando vero ille celavit cri-<lb/>
men, &#x017F;e ut hone&#x017F;tum virum &amp; nullius criminis reum fimulavit, atq; ita<lb/>
jus opificii impetravit, iniq; ex &#x017F;ua fraude &amp; di&#x017F;&#x017F;imulatione veri id lu-<lb/>
crum habebit, ut invitis collegis remaneat &#x017F;ub &#x017F;ocietate, in quam à<lb/>
con&#x017F;ciis nunquam receptus e&#x017F;&#x017F;et. Fraus &#x017F;ua nemini prode&#x017F;&#x017F;e debet. <hi rendition="#i">l.<lb/>
&#x017F;ed &amp; &#x017F;i 11. §. 1. ff. ad exhib.</hi> ideoq; nec permittendum, ut propter callidi-<lb/>
tatem quis jus vel actionem habeat, <hi rendition="#i">l. &#x017F;i remunerandi. 6.</hi> §. <hi rendition="#i">fin ff. Mandat.</hi><lb/>
quin potius obviandum fraudibus. <hi rendition="#i">l. qui &#x017F;ub prætextu. 9. C.</hi> de SS. Eccle&#x017F;.<lb/>
&amp; præcavendum, ne quis impune fraudem patiatur. <hi rendition="#i">l. &#x017F;i longius. 18. §. 1.<lb/>
ff. de Judic:</hi></hi></p><lb/>
<p><hi rendition="#aq">Tertio, cum ea conditione opificii jus petiit &amp; præcepit, quod<lb/>
viduam prædece&#x017F;&#x017F;oris fui ducere velit, &#x017F;eu ut phra&#x017F;is vulgara habet.</hi><lb/>
Hat auf eines Mei&#x017F;ters Witbe das Ambt gee&#x017F;chet. <hi rendition="#aq">Huic vero con&#x017F;e-<lb/>
quens, ut &#x017F;i vidua indigna &amp; incapax &#x017F;it jurium &amp; beneficiorum colle-<lb/>
gii, nec per eam id impetrare queat qui &#x017F;ub conditione de&#x017F;inat, quod<lb/>
&#x017F;ub ea conce&#x017F;&#x017F;um. <hi rendition="#i">l. &#x017F;i quis fundum. 37. ff. de contrah. emt. l. qui heredem.</hi><lb/>
Mævius. <hi rendition="#i">ff. de condit. &amp; demon&#x017F;trat. l. pecuniam. ib. Alexand. num. 4. ff. &#x017F;i cert.<lb/>
pet.</hi> At illa quæ duranteviduitate &#x017F;tuprum patitur, ex collegio opificu&#x0303;<lb/>
excludi meretur, in quo po&#x017F;t obitum mariti <hi rendition="#i">man&#x017F;it. prout hoc. ê pluribus<lb/>
rationibus confirmat.</hi> Carpzov. <hi rendition="#i">in Electoral. re&#x017F;pon&#x017F;. l. 6. tit. 10. re&#x017F;p. 100. per tot.</hi><lb/>
Et quod illa meretur, id per jus &amp; æquitatem &#x017F;imul luit reus, cum i&#x017F;ti</hi><lb/>
<fw type="catch" place="bottom"><hi rendition="#aq">cau&#x017F;am</hi></fw><lb/>
<pb n="133" facs="#f0143"/>
<fw type="header" place="top"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">Additio.</hi></hi></fw><lb/>
<hi rendition="#aq">cau&#x017F;am dederit, &amp; delicti &#x017F;eu turpitudinis correus &#x017F;it, ut improbare mo-<lb/>
res non po&#x017F;&#x017F;it, quos ip&#x017F;e cotrupit. <hi rendition="#i">l. cum mulier. 47. ff. &#x017F;olut. matrim.</hi></hi></p><lb/>
<p><hi rendition="#aq">Quarto ex &#x017F;tatuto &#x017F;eu privilegio, quod ex conce&#x017F;&#x017F;ione Am-<lb/>
pli&#x017F;&#x017F;. Senatus, confirmatione Jllu&#x017F;tri&#x017F;&#x017F;. Principum habet Sutorum col-<lb/>
legium, comprobatur ea remotio, quæ irrogatæ e&#x017F;t reo, cum expres-<lb/>
&#x017F;e in illo di&#x017F;ponatur, quod nemo in collegio tolerari debeat, cujus<lb/>
conjux indecentis vitæ &amp; inju&#x017F;tarum actionum rea e&#x017F;t, &#x017F;ed &#x017F;i quis mani-<lb/>
fe&#x017F;tus fuerit, talem habere conjugem, ejiciatur ex &#x017F;ocietate. Quis ve-<lb/>
rò dubitabit, Rei uxorem per levitatem, impudicitiam, &#x017F;tuprum in vi-<lb/>
duitate haut diu po&#x017F;t prioris mariti obitum admi&#x017F;&#x017F;u&#x0303; contractas etiam<lb/>
intra annum nuptias, in juriam defunctô. ignominiam liberis illatam,<lb/>
turpiter, inde center &amp; inju&#x017F;te egi&#x017F;&#x017F;e. Mulier in viduitate vivens in<lb/>
primo matrimonio con&#x017F;i&#x017F;tere intelligitur. <hi rendition="#i">l. &#x017F;i fin. ver&#x017F;. &#x017F;ive in primo. C. de<lb/>
bon matern. l. f&#x0153;minæ 8. ff. de Senatoribus l. filii 22. §. ad municip. &amp; indurare<lb/>
creditur. Nov. 22. cap. 20. §. 1.</hi> exinde ut eo intuitu vidua privilegia, digni-<lb/>
tatem, &amp; jura defuncti mariti retinet. <hi rendition="#i">l. fin. 16. Bartol. C. de privileg.</hi> ita &#x017F;i<lb/>
levitate, impudicitia &amp; &#x017F;tupro famam commaculet eam turpitudinem<lb/>
admittit, idemq; mæretur incommodum &amp; &#x017F;upplicium, quod inflige&#x0303;-<lb/>
dum, &#x017F;i vivo marito ita peccaret. Si igitur nihil aliud commi&#x017F;i&#x017F;&#x017F;et, ta-<lb/>
men ex &#x017F;tatuto &#x017F;ufficeret, quod &amp; talem f&#x0153;minam non gaudere &#x017F;init be-<lb/>
neficiis opi&#x017F;icii jus commune. ut tradit Carpzov. <hi rendition="#i">dict. Re&#x017F;pon&#x017F;. 100. n. 13.<lb/>
in fin.</hi></hi></p><lb/>
<p><hi rendition="#aq">Quintò cum ex &#x017F;tatuto maritus ob delicta &amp; turpitudinem uxo-<lb/>
ris ex collegio ejici debeat, quanto magis, ubi &amp; ip&#x017F;e deliquit ac ma-<lb/>
culam contraxit, merito idem patietur? Jd quod rationi non modo,<lb/>
&#x017F;ed &amp; con&#x017F;vetudini convenit, ut per &#x017F;onæ turpibus facineribus inquina-<lb/>
tæ ab opificum collegiis excludantur. At non unum crimen commi-<lb/>
&#x017F;it. N N nec levi nota ad&#x017F;per&#x017F;us e&#x017F;t. Grave crimen e&#x017F;t viduæ, quæ in<lb/>
matrimoniali habitu fuit, attentare pudicitiam. <hi rendition="#i">l. item apud. 15.</hi> §. <hi rendition="#i">&#x017F;i quis<lb/>
virgines. 15. ff. de Iniur.</hi> Gravius e&#x017F;t inferre &#x017F;tuprum, id quod maximis<lb/>
&#x017F;ubjacere ca&#x017F;tigationibus ait Jmp. <hi rendition="#i">in Novell. 19. c. 3. princ.</hi> Gravi&#x017F;&#x017F;imum<lb/>
autem redditum, tum ex tempore, quia illatum antequam maritum<lb/>
elugeret, tum ex per&#x017F;ona, cum vidua opificis e&#x017F;&#x017F;et, mater quinq; libe-<lb/>
rorum, quorum magis intere&#x017F;t à parentibus relinqui hone&#x017F;tam memo-<lb/>
riam, quam amplam hereditatem, tum ex debita fide. Receptus enim</hi><lb/>
<fw type="sig" place="bottom"><hi rendition="#aq">R</hi> 3</fw><fw type="catch" place="bottom"><hi rendition="#aq">erat</hi></fw><lb/>
<pb n="134" facs="#f0144"/>
<fw type="header" place="top"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">Additio.</hi></hi></fw><lb/>
<hi rendition="#aq">erat in mini&#x017F;terium officinæ, cui ut famulus in&#x017F;erviret, ideoq; f&#x0153;mi-<lb/>
nam ut dominum colere &amp; venerari, eiq; omnem fidelitatem præ&#x017F;tare<lb/>
debuit. Turpe e&#x017F;t eam fidem fallere. <hi rendition="#i">l. 1. ff. de Con&#x017F;tit. pecun.</hi> &amp; ei per&#x017F;onæ,<lb/>
quæ hone&#x017F;ta ac &#x017F;ancta e&#x017F;&#x017F;e debeat. <hi rendition="#i">l. liberto. 9. ff. de ob&#x017F;eq. parent. &amp; patr.</hi><lb/>
tantam f&#x0153;tidatem inferre. Cre&#x017F;cit turpitudo facinoris ex noxa, dum<lb/>
ex i&#x017F;to pluribus irrogatur ignominia. Prima credit autori, ut in &#x017F;e-<lb/>
quentibus o&#x017F;tendetur. Altera f&#x0153;minæ, ad cujus infamiam &#x017F;pectat at-<lb/>
tentata pudicitia. <hi rendition="#i">l. 1. §. omnem 2. ff. de iniur.</hi> nedum ubi tam f&#x0153;dum &#x017F;tu-<lb/>
prum commi&#x017F;&#x017F;um. Tertia defuncto marito, quem velociter denunci-<lb/>
avit. <hi rendition="#i">Novell. 39 cap. fin in princip.</hi> ad quem non pote&#x017F;t non pertingere in-<lb/>
juria, per maculam viduæ, quæ ejus imago e&#x017F;t, &amp; ut thorum continu-<lb/>
are, ita &amp; cum in viduitate &#x017F;celere inquinatur, commaculare cen&#x017F;etur.<lb/>
Quarta liberis prioris matrimonii, ad quospertingit injuria, quæ his<lb/>
fit, in quorum pote&#x017F;tate, aut &#x017F;ub quorum affectn &#x017F;unt. <hi rendition="#i">l. 1.</hi> §. <hi rendition="#i">item aut 3.<lb/>
ff. de iniur.</hi> iiq; partu matris improbo injuriati ducuntur. <hi rendition="#i">in Novell. 30. cap.<lb/>
fin. in princ.</hi> Quinta collegio, quod f&#x0153;tidorum membrorum acce&#x017F;&#x017F;io-<lb/>
ne in communionem contumeliætrahitur. Si vero ob egregium facinus<lb/>
ex collegio reum excludendi jus e&#x017F;t, &#x017F;icut id controver&#x017F;ia caret, utiq;<lb/>
hic tale deprehenditur, quod illud meretur.</hi></p><lb/>
<p><hi rendition="#aq">Sextò, con&#x017F;tat ob leviora facinora ju&#x017F;tam haberi exclu&#x017F;ionem<lb/>
collegio, veluti ob furtum, &#x017F;icut nemini aliquando judicatum. At tur-<lb/>
pius facit, qui &#x017F;tuprum hone&#x017F;tæ infert f&#x0153;minæ, ac qui furtum fecit. <hi rendition="#i">l. ve-<lb/>
rum. 39. in fin. ff de fuit.</hi> Eoq; minus de hoc dubitandum, quia &#x017F;epti-<lb/>
mò juris non incogniti e&#x017F;t, ex &#x017F;tupro &#x017F;tupratori irrogari infamiam. Jd<lb/>
quod expre&#x017F;&#x017F;o textum <hi rendition="#i">l. et&#x017F;i libidine. 25. C. ad L. Jul. de Adult.</hi> confirma-<lb/>
tur, ubi di&#x017F;tingvitur, inter compre&#x017F;&#x017F;am f&#x0153;minam liberum &amp; ancillam,<lb/>
&amp; ob hanc vitiatam, dicitur &#x017F;ententiâ gravatam potius opinionem,<lb/>
quam afflictam infamiâ; at certo argumento innuitur: &#x017F;i libera &#x017F;it &#x017F;tu-<lb/>
prata, in famiam &#x017F;equi, indicat idem textus <hi rendition="#i">in d. l. verum. 39. ff. de furt.</hi><lb/>
ubi &#x017F;tupro ignominia tribuitur, quâ voce infamia &#x017F;ignificatur. <hi rendition="#i">l. nullum.<lb/>
14. C. ex quib. cau&#x017F;. infam.</hi> Nec mirum. Æquiparantur enim ex <hi rendition="#i">l.</hi> Julia a-<lb/>
dulterium &amp; &#x017F;tuprum none&#x017F;tæ f&#x0153;minæ. <hi rendition="#i">l. inter liberos. 6. §. 1. ff. ad L. Jud.<lb/>
de Adult.</hi> Jndeq; de hoc etiam publicum judicium publicamq; infamia&#x0303;<lb/>
e&#x017F;&#x017F;e concluditur. <hi rendition="#i">Marq. Freher. in Tr. de infam l. 3. cap. 16. num. 21.</hi> cum o-<lb/>
mnia publica judicia infament. <hi rendition="#i">l. infamem. 7. ff. de Publ. Judic.</hi> Di&#x017F;tin-</hi><lb/>
<fw type="catch" place="bottom"><hi rendition="#aq">gvunt</hi></fw><lb/>
<pb n="135" facs="#f0145"/>
<fw type="header" place="top"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">Additio.</hi></hi></fw><lb/>
<hi rendition="#aq">gvunt quidem aliqui inter infamiam juris &amp; facti, &#x017F;eu quæ lege irroga-<lb/>
tur, &amp; quæ ex opinione hominum graviorum na&#x017F;citur. Et ex hac &#x017F;tu-<lb/>
prum &#x017F;altem ignominio &#x017F;um e&#x017F;&#x017F;e concedunt. Jn&#x017F;pectis vero &#x017F;upra alle-<lb/>
gatis legibus id factum apparet. Et licet concederetur, &#x017F;altem ex facto<lb/>
&#x017F;eu opinione hominum &#x017F;tuprum onerare pudorem, tamen non minus<lb/>
inde ex collegio, quod non ni&#x017F;i hone&#x017F;tos viros continet &#x017F;tuprator ex-<lb/>
cludendus e&#x017F;&#x017F;et, quam inde peræq; infamis fieret. Jnfamia enim de-<lb/>
finitur læ&#x017F;æ dignitatis &#x017F;tatus, legibus ac moribus reprobatus, <hi rendition="#i">l. cogni-<lb/>
tum. 5. ff de var. &amp; extraord. cognit.</hi> ideo, ut quis infami habeatur, non<lb/>
&#x017F;olum ex legibus, &#x017F;ed etiam ex moribus &amp; judiciis rationabilibus ho-<lb/>
ne&#x017F;torum virorum &#x017F;tatuendum. <hi rendition="#i">Heig. part. 1. quæ&#x017F;t. 21. num. 34.</hi> Quod ho-<lb/>
die apud plerosq; i&#x017F;ti delicto facilis contingit venia, &amp; multis idem ju-<lb/>
dicium, quod apud Terentium in Adelphis legitur: Virginem vitia&#x017F;ti,<lb/>
quam te jus non fuerat tangere, jam id peccatum primum magnum &amp;<lb/>
humanum tamen, facere alii &#x017F;æpe idem boni; inde non decedit vel cri-<lb/>
mini turpitudo vel legibus &amp; hone&#x017F;tis viris &#x017F;ua cen&#x017F;ura. Jnter opifices<lb/>
id pro gravi &amp; ami&#x017F;&#x017F;ione juris collegii plectenda haberi ex communi<lb/>
opinione con&#x017F;tat. Non ita, uti per jus Lubeccen&#x017F;i i&#x017F;ti crimini detra-<lb/>
cta e&#x017F;t infamia, &#x017F;ic &amp; per mores civitatis Stetinen&#x017F;is hoc con&#x017F;tat.</hi></p><lb/>
<p><hi rendition="#aq">Octavò alia accedit infamia ex eo, quod intra annum luctus<lb/>
&#x017F;tuprum viduæ illatum &amp; nuptiæ inita &#x017F;unt. <hi rendition="#i">per text. in l. 1. verb.</hi> cumve<lb/>
&#x017F;ciens quis uxorem duxerit. <hi rendition="#i">ff. de his qui not. infam. l. decreto. 15. C. eod.</hi></hi></p><lb/>
<p><hi rendition="#aq">Nono, hone&#x017F;tas quæ primo præcepto juris continetur. <hi rendition="#i">l. iu&#x017F;titia.<lb/>
10. n. ff. d. J. &amp; J.</hi> id exigit, ut di&#x017F;paris conditionis &#x017F;int, qui hone&#x017F;te vi-<lb/>
vunt, &amp; qui facinorum turpitudine &#x017F;tatum &#x017F;uum inquinant. Nec &#x017F;er-<lb/>
vabitur i&#x017F;ta, &#x017F;i in eadem &#x017F;tatione utriq; eodem jure beneficiis &amp; lucro<lb/>
fruentur.</hi></p><lb/>
<p><hi rendition="#aq">Decimò, non pote&#x017F;t cu&#x017F;todiri hone&#x017F;tas &amp; di&#x017F;ciplina opificiorum,<lb/>
&#x017F;i criminum rei eorundem jura nihiloninus obtinent, quam &#x017F;trictis&#x017F;ime<lb/>
&#x017F;ervari publice intere&#x017F;t. Multum turbarum accedet reip. ex eo, quod<lb/>
i&#x017F;ti decedit. At unicum ejus vinculum &amp; nervus e&#x017F;t, ut qui turpiter vixe-<lb/>
runt, ii exe&#x017F;&#x017F;e cogantur, indeq; juventus eo terrore ad adole&#x017F;centiam<lb/>
hone&#x017F;te ca&#x017F;teq; peragendam commoveatur. <hi rendition="#i">l. capitalium. 28. §. pen. ff. de<lb/>
p&#x0153;n.</hi> Unius p&#x0153;na met&#xA770; multoru&#x0303; e&#x017F;&#x017F;e pote&#x017F;t. <hi rendition="#i">l. 1. C. ad L. Jul. repetund.</hi> At</hi><lb/>
<fw type="catch" place="bottom"><hi rendition="#aq">impuni-</hi></fw><lb/>
<pb n="136" facs="#f0146"/>
<fw type="header" place="top"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">additio.</hi></hi></fw><lb/>
<hi rendition="#aq">impunitas &amp; conniventia irritamentum e&#x017F;t &#x017F;celerum, ideoq; nulli ac-<lb/>
commodanda. <hi rendition="#i">l. quisquis. §. 1. C. de Po&#x017F;tuland.</hi></hi></p><lb/>
<p><hi rendition="#aq">Undecimò, &#x017F;icut hodie, proh dolor, la&#x017F;civa &amp; petulans juven-<lb/>
tus ad nullum crimen, quam attentationem pudicitiæ &amp; &#x017F;tupra proni-<lb/>
or e&#x017F;t, &amp; fere inter peccata non numerat impudica indeq; ea frequen-<lb/>
ti&#x017F;&#x017F;ima fiunt, ita ad reip. utilitatem &#x017F;pectat, adeoq; non æquum modo,<lb/>
&#x017F;ed &amp; nece&#x017F;&#x017F;arium e&#x017F;t, talium maleficiorum &#x017F;upplicia exacerbari, quo-<lb/>
ties multis per&#x017F;onis gli&#x017F;centibus exemplo opus e&#x017F;t <hi rendition="#i">l. aut facta. 16. §. fin.<lb/>
ff. de p&#x0153;n.</hi> Vix po&#x017F;&#x017F;ibile erat ca&#x017F;titatem &amp; hone&#x017F;tatem in collegiis opi&#x017F;i-<lb/>
cum &#x017F;ervari, &#x017F;i idem præmium maneat f&#x0153;dos &amp; hone&#x017F;tos, nec p&#x0153;na e-<lb/>
o&#x017F;dem di&#x017F;cernat</hi></p><lb/>
<p><hi rendition="#aq">Duodecimò, ad deci&#x017F;ionem multum faciunt exempla aliorum<lb/>
collegiorum in Civitate Stetinen&#x017F;i, dum con&#x017F;tat, ab opificiis quo&#x017F;dam<lb/>
remotos, quod &#x017F;tupri commi&#x017F;&#x017F;i rei fuerant, ut ut id vitium nuptiis e-<lb/>
mendare conati &#x017F;int. Et&#x017F;i enim legib&#xA770; &amp; non exemplis judicare oportet.<lb/>
<hi rendition="#i">l nemo, 13. C. de &#x017F;entent. &amp; interloc.</hi> Attamen ab his legitimum ducitur ar-<lb/>
gumetu&#x0303;, quid juri magis conveniat, <hi rendition="#i">Bartol. in d. l. nemo. Alexand. ad l. 1.<lb/>
num. 12. de offic. eius cui mand. quo<supplied>&#xA759;&#x0301;</supplied> con&#x017F;vetum &#x017F;it. Menoch. lib. 2. de Arbitr.<lb/>
iud. quæ&#x017F;t. lib. 2. ca&#x017F;. 81. num. 3.</hi> quod enim permittente magi&#x017F;tratu alias<lb/>
factum reperitur, id ex exemplo impo&#x017F;terum ju&#x017F;tum præ&#x017F;umitur. <hi rendition="#i">Innoc.<lb/>
in cap. cum Apo&#x017F;tolica x. de his quæ fiunt á prælat.</hi></hi></p><lb/>
<p><hi rendition="#aq">Decimo tertiò, ob&#x017F;ervantia vicinoru&#x0303; locorum ad jus opificioru&#x0303;<lb/>
&amp; quæ eorum cau&#x017F;a habentur collegiorum; demon&#x017F;trandum maximo-<lb/>
pere pertinet. Con&#x017F;vetudines enim de loco ad locum vicinorum, non<lb/>
habentem di&#x017F;&#x017F;imilia jura, porrigi debent. Anton. Gabriel. <hi rendition="#i">commun. con-<lb/>
clu&#x017F;. lib. 5. de præ&#x017F;cript. conclu&#x017F;. 7. num. 15. Rauchbar. part. 1. quæ&#x017F;t. 32. num. 15.</hi><lb/>
Unde &amp; &#x017F;tatuta &amp; vicinarum urbiu&#x0303; jure &amp; con&#x017F;vetudine interpretamur.<lb/>
<hi rendition="#i">l. de quibus ff. de legib. Cravett. Con&#x017F;il. 118. num. 3. &amp; 4. Menoch. Con&#x017F;il. 9. n. 22.<lb/>
lib. 1.</hi> Et quidem id circa opificia eò magis obtinet, quod in urbibus<lb/>
Han&#x017F;eaticis non modo paria &#x017F;int eorum jura &amp; mores, &#x017F;ed etiam pro<lb/>
iis exacte &#x017F;ervandis quædam communicatio &amp; nece&#x017F;&#x017F;itudo. At alibi ob<lb/>
&#x017F;tuprum hone&#x017F;tæviduæ illatum exclu&#x017F;os e&#x017F;&#x017F;e facinoro&#x017F;os à collegiis te-<lb/>
&#x017F;tari po&#x017F;&#x017F;um.</hi></p><lb/>
<p><hi rendition="#aq">Decimò quartò cum ex illa nece&#x017F;&#x017F;itudine &amp; conventionib&#xA770;, quæ<lb/>
intercollegia opificum in civitatibus Han&#x017F;eaticis exi&#x017F;tunt, &#x017F;tricta re-</hi><lb/>
<fw type="catch" place="bottom"><hi rendition="#aq">quiratur</hi></fw><lb/>
<pb n="137" facs="#f0147"/>
<fw type="header" place="top"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">Additio.</hi></hi></fw><lb/>
<hi rendition="#aq">quiratur ob&#x017F;ervatio, &amp; executio adver&#x017F;us eos quæ turpia &amp; quæ exclu-<lb/>
di debent, perpetrant, eaq; mi&#x017F;&#x017F;a, non modo ii, qui facinoris rei &#x017F;unt,<lb/>
honore debito alias priventur, &#x017F;ed &amp; qui tolerant, eorumq; mini&#x017F;tri &amp;<lb/>
famuli, donec mulcas &#x017F;olverint, ad nullum jus aut exercitium artis ad-<lb/>
mittantur maximum incommodum &amp; periculum inde imminet iis, qui<lb/>
&#x017F;unt de collegio Sutorum in Civitate Stetinen&#x017F;i, ut &amp; qui his mini&#x017F;teria<lb/>
præbent, aut ab iis artem di&#x017F;cunt. Jd vero nullo modo permitti debet,<lb/>
ut uni reo parcatur, &#x017F;ed ob eum multi in&#x017F;ontes alibi incommoda varia<lb/>
&#x017F;entiant, &amp; alieno odio prægraventur, <hi rendition="#i">l. &#x017F;i quis &#x017F;uo 32. §. 1. C. de in off. Te&#x017F;t.</hi><lb/>
In quo deprehendimus, &#x017F;æpe nimis præcipitanter incurio&#x017F;os magi&#x017F;tra-<lb/>
t&#xA770;, dum opificiis &#x017F;uæ civitatis &#x017F;æpe talia injunguntur aut in his re&#x017F;i&#x017F;tunt,<lb/>
ob quæ illi alibi p&#x0153;nas &amp; ignominiam luunt, non &#x017F;ine incommoda ci-<lb/>
vitatis, cui impedimenta i&#x017F;ta</hi> das Aufftreiben/ <hi rendition="#aq">quibus ad coercitiones<lb/>
&#x017F;ui generis artificum extraneorum collegia alibi utuntur, maximè no-<lb/>
xia &amp; nonnunquam motuum occa&#x017F;iones &#x017F;unt.</hi></p><lb/>
<p><hi rendition="#aq">Decimo quintò, quid Ampli&#x017F;&#x017F;. Senatus Stetinen&#x017F;is de Jure colle-<lb/>
gii circa remotionem rei cen&#x017F;eat, non ob&#x017F;curo præjudicio con&#x017F;tat,<lb/>
quando reo injunctum allegare &amp; probare exempla non ejectorum ex<lb/>
collegio Sutorum, et&#x017F;i &#x017F;tupri fuerint comperti: Adprobandum enim<lb/>
admitti, nedum injungi non debet, quod probatum non relevat.</hi></p><lb/>
<p><hi rendition="#aq">Quid vero opus e&#x017F;&#x017F;et, i&#x017F;ta probatione, &#x017F;i de jure excludi illi non<lb/>
po&#x017F;&#x017F;unt, quando vetò illa injuncta o&#x017F;tenditur, jus aliter &#x017F;e habere, &amp;<lb/>
ni&#x017F;i contrariis actibus ei decogatum doceretur, fru&#x017F;tra reum adver&#x017F;&#xA770;<lb/>
actores niti.</hi></p><lb/>
<p><hi rendition="#aq">Hæc quæ pro decidendi rationibus adducta &#x017F;unt, qui pen&#x017F;icula-<lb/>
tius con&#x017F;ideraverit, nullo negotio animadvertet, quam in contrariam<lb/>
partem nihil ponderis retineant, quæ opponuntur.</hi></p><lb/>
<p><hi rendition="#aq">Primum diluit verior &amp; in legibus magis fundata &#x017F;ententia, &#x017F;tu-<lb/>
prum liberæ f&#x0153;minæ illatum reddere &#x017F;tupratorem infamem, ut in &#x017F;e-<lb/>
ptima decidendi ratione demon&#x017F;tratum. Circa quod etiam notandum<lb/>
e&#x017F;t, ad id, ut ex collegio fiat exclu&#x017F;io, non &#x017F;emper requiri infamiam<lb/>
juris, &#x017F;ed eam, quam facti dicimus, &#x017F;ufficere, &#x017F;i nempe admi&#x017F;&#x017F;um tale<lb/>
&#x017F;it, ex quo apud graves &amp; hone&#x017F;tiores viros opinio alicujus oneretur.<lb/>
Jllud quoq; ob&#x017F;ervandum, circa exclu&#x017F;ionem non &#x017F;olum ad infamiam,</hi><lb/>
<fw type="sig" place="bottom"><hi rendition="#aq">S</hi></fw><fw type="catch" place="bottom"><hi rendition="#aq">&#x017F;ed</hi></fw><lb/>
<pb n="138" facs="#f0148"/>
<fw type="header" place="top"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">Additio.</hi></hi></fw><lb/>
<hi rendition="#aq">&#x017F;ed etiam ad delicti qualitatem re&#x017F;piciendum. Jd &#x017F;igrave &#x017F;it, &amp; &#x017F;eve-<lb/>
riori &#x017F;upplicio dignum, utiq; i&#x017F;tam mereri putabimus.</hi></p><lb/>
<p><hi rendition="#aq">Ad &#x017F;ecundum re&#x017F;pondetur, non modo &#x017F;pectandum, quid legib&#xA770;<lb/>
&#x017F;criptum, &#x017F;ed etiam quid con&#x017F;vetudinis, quæ legis <hi rendition="#i">in&#x017F;tar. §. &#x017F;ine &#x017F;cripto<lb/>
In&#x017F;tit. de Jur. Nat. Gent. &amp; Civ. l. de quibus ib. Dd. ff. de Legib.</hi> Unde quod<lb/>
lege vel &#x017F;tatuto pote&#x017F;t induci, ju&#x017F;te deduciter con&#x017F;vetudine. <hi rendition="#i">Angel. &amp;<lb/>
Imol. in l. 3. ff. qui te&#x017F;t am. fac. Myn&#x017F;ing. Re&#x017F;pon&#x017F;. 49. num. 26.</hi> At con&#x017F;tat<lb/>
con&#x017F;vetudine rationabili &#x017F;ic introductum &amp; quotidiano u&#x017F;u ob&#x017F;er-<lb/>
vari, ut qui turpi facinore aliquam infamiam meretur, vel leges colle-<lb/>
gii tran&#x017F;grediendo &#x017F;e i&#x017F;to indignum reddidit, excludatur, quo cum<lb/>
publice, tum &amp; inter collegas ejusdem opificii hone&#x017F;tas &amp; bonus ordo<lb/>
con&#x017F;ervetur. Ex quo vero &#x017F;atis demon&#x017F;tratur, quam turpiter, quamq;<lb/>
indigne &#x017F;e ge&#x017F;&#x017F;erit reus non pote&#x017F;t ju&#x017F;te conqueri, &#x017F;e remotum e&#x017F;&#x017F;e con-<lb/>
tra legem &amp; con&#x017F;vetudinem.</hi></p><lb/>
<p><hi rendition="#aq">Quod in tertia dubitandi ratione de purgatione vitioru&#x0303; antece-<lb/>
dentium per &#x017F;ub&#x017F;equens matrimonium habetur, id quidem procedit,<lb/>
quoad ip&#x017F;os conjuges inter &#x017F;e, qui &#x017F;ibi invicem nihil ex i&#x017F;tis po&#x017F;t con-<lb/>
tractum matrimonium objicere queunt, &#x017F;ed ea velut mutuâ compen-<lb/>
&#x017F;atione tollunt, <hi rendition="#i">arg. l. viro at<supplied>&#xA759;&#x0301;</supplied> uxore. 39. ff. &#x017F;olut. matrim.</hi> Deinde obtinet<lb/>
quoad liberos, qui velut criminum in&#x017F;ontes pro legitimis habentur,<lb/>
nec luunt quæ meriti &#x017F;unt parentes. At quoad turpitudinem coitus illi-<lb/>
citi &amp; inde enatum jus p&#x0153;næ vel actionis alii competentis vitia minime<lb/>
abolentur, nedum promeritæ tolluntur. Hoc enim pertinet ad jus ter-<lb/>
tii, nemp. reip cujus maximopere intere&#x017F;t, delicta non remanere im.<lb/>
punita, <hi rendition="#i">l. ita vulneratus. 51.</hi> §. <hi rendition="#i">1. ff. ad L. Aquil.</hi> Jllud verò minime tollitur<lb/>
per legitimationem, quæ nunquam retrotrahitur in præjudicium alte-<lb/>
riq;, <hi rendition="#i">Novell. 74. cap. 1. arg. cap. quamvis de Re&#x017F;cript. in 6. Tiraquell in l. &#x017F;i un-<lb/>
quam verb. &#x017F;u&#x017F;ceperit. num. 64. C. de revoc. donat. Alciat. l. 3. Paradox. cap.<lb/>
12.</hi> Ex fictione enim juris retrotrahitur matrimonium ad tempus con-<lb/>
ceptionis, &#x017F;ed nunquam fictio fingit retro in præjudicium juris jam al-<lb/>
teri quæ&#x017F;iti, <hi rendition="#i">l. &#x017F;i mulier. 20. ff. &#x017F;olut. matrim.</hi> Plane id à ratione &amp; æqui-<lb/>
tate alienum foret, ut ob matrimonium im primis maneat, qui ante il-<lb/>
lud graviter deliquit. Manet culpa &amp; jus infamia, Ideo quod mere-<lb/>
tur non pote&#x017F;t cen&#x017F;eri abolitum. U&#x017F;us id quoq; ob&#x017F;ervat, ut licet &#x017F;tu-</hi><lb/>
<fw type="catch" place="bottom"><hi rendition="#aq">prator</hi></fw><lb/>
<pb n="139" facs="#f0149"/>
<fw type="header" place="top"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">Additio</hi></hi></fw><lb/>
<hi rendition="#aq">prator ducat &#x017F;tupratam, p&#x0153;na nihilominus exigatur. A quâ nec immu-<lb/>
nis e&#x017F;t &#x017F;pon&#x017F;us, &#x017F;i cum &#x017F;pon&#x017F;a ante fe&#x017F;tivitatem nuptialem concubuerit,<lb/>
ficut ex quotidianis exemplis con&#x017F;tat.</hi></p><lb/>
<p><hi rendition="#aq">Circa quarum allegati autores loquuntur de eo ca&#x017F;u, quando<lb/>
quis &#x017F;pon&#x017F;am imprægnavit. Hic quidem non excluditur à collegio:<lb/>
Jmprimis tamen non e&#x017F;t punitur à magi&#x017F;tratu ob &#x017F;candalum publicum,<lb/>
&amp; collegio quoq; ad multam aliquam tenetur. Ut verò longe gravius<lb/>
deliquit gravioremq; p&#x0153;nam meretur, quæ f&#x0153;minæ nondum de&#x017F;pon-<lb/>
&#x017F;atæ durante viduitate intra tempus luctus &#x017F;tuprum infert, ita quod de<lb/>
illo Jcti &#x017F;entiunt, ad hunc minime porrigi debet. E&#x017F;t enim ea illatio à<lb/>
valde diver&#x017F;is, quam jurisprudentia non admittit. <hi rendition="#i">l fin. ff. de calumn.</hi></hi></p><lb/>
<p><hi rendition="#aq">Quintum an hîc obtinere debeat nemo non dubitavit qui in&#x017F;pe-<lb/>
xerit &#x017F;ingulare jus, quod Sutorio collegio conce&#x017F;&#x017F;um e&#x017F;t, ut propter<lb/>
uxoris vitia removeatur maritus. At po&#x017F;ito tali ca&#x017F;ui non obe&#x017F;&#x017F;e &#x017F;tatu-<lb/>
tum, tamen ex eo ad præ&#x017F;entem &#x017F;peciem argumentum minime valet,<lb/>
dum rationabilis diver&#x017F;itatis cau&#x017F;a invenitur. <hi rendition="#i">l. fin. in pr. C. de Donat. an-<lb/>
te nupt.</hi> Jn Jllo enim iniquum foret puniri maritum ob antecedens de-<lb/>
lictum uxoris, cum p&#x0153;na &#x017F;uos tenere debeat autores. <hi rendition="#i">l. &#x017F;ancimus. 22. C.<lb/>
de P&#x0153;n. l. aliud e&#x017F;t tran&#x017F;. 131. ff. de Verb. &#x017F;ignif</hi> aut plecti qui ducendo mere-<lb/>
tricem egregium caritatis opus facere cen&#x017F;entur. <hi rendition="#i">cap inter opera. 20. de<lb/>
Spon&#x017F;al. cap. integritas. §. ult. 32. quæ&#x017F;t. 1.</hi> Jn hoc vero tam maritus quam<lb/>
uxor per &#x017F;tuprum &amp; præmaturum concubitu&#x0303; peccavere, &amp; utraq; per-<lb/>
&#x017F;ona p&#x0153;nam i&#x017F;tam, de qua jam agitur meretur.</hi></p><lb/>
<p><hi rendition="#aq">Sextum nititur fal&#x017F;o præ&#x017F;uppo&#x017F;ito. Nam jus divinu&#x0303; quod con-<lb/>
&#x017F;ulit per&#x017F;onæ &#x017F;tuprata, non &#x017F;u&#x017F;tulit p&#x0153;nam &#x017F;tupri. Jdeoq; ab&#x017F;urde a&#x017F;&#x017F;e-<lb/>
ritur, quoad i&#x017F;tam legibus civilibus non amplius locum e&#x017F;&#x017F;e. Et licet<lb/>
pro p&#x0153;na habenda e&#x017F;&#x017F;et divina &#x017F;anctio, non tamen ea p&#x0153;na canonica<lb/>
derogaret civili. <hi rendition="#i">VVe&#x017F;embec: in paratit. ff. ad L. Jul. de adult. num. 21 in med.<lb/>
ver&#x017F;ic. &#x017F;ed hæc p&#x0153;na.</hi> Quicqu id lege &#x017F;pecialiter non videtur expre&#x017F;&#x017F;um, id<lb/>
veterum legum con&#x017F;titutionumq; regulis omnes relictum intelligant,<lb/>
<hi rendition="#i">l. præcipimus. 32. §. fin. C. de Appellat.</hi> U&#x017F;us fori etiam aliud ob&#x017F;ervat:<lb/>
Nam &#x017F;tupra aliis p&#x0153;nis coerceri con&#x017F;tat. Præ&#x017F;ertim &#x017F;cimus, ex i&#x017F;tis<lb/>
communi opinione inhærete quandam maculam reis, ex qua indigni<lb/>
habeantur hone&#x017F;torum virorum con&#x017F;ortio.</hi></p><lb/>
<fw type="sig" place="bottom"><hi rendition="#aq">S</hi> 2</fw><fw type="catch" place="bottom"><hi rendition="#aq">Septi-</hi></fw><lb/>
<pb n="140" facs="#f0150"/>
<fw type="header" place="top"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">Additio.</hi></hi></fw><lb/>
<p><hi rendition="#aq">Septimum proficeret reis ad mit gationem &#x017F;upplicii, &#x017F;i ni&#x017F;i fa-<lb/>
cta legitime de&#x017F;pon&#x017F;atione &#x017F;pon&#x017F;us cum Spon&#x017F;a concubi&#x017F;&#x017F;et. At quia<lb/>
con&#x017F;tat quod ante i&#x017F;tam, &amp; cum i&#x017F;ta per hone&#x017F;tatem intra annum lu-<lb/>
ctus fieri non poterat, &#x017F;e carnaliter mi&#x017F;coerunt, haut pote&#x017F;t i&#x017F;ta &#x017F;entia<lb/>
cum i&#x017F;tis applicari.</hi></p><lb/>
<p><hi rendition="#aq">Ad octavum re&#x017F;pondetur, hoc quidem honori matrimonii tri-<lb/>
bui, ut p&#x0153;na eousq; leniatur, quo illud per i&#x017F;tam non divellatur. At<lb/>
ut reus vel plane impunis &#x017F;it, vel quod jus ob delictum aliis competit<lb/>
tollatur, nec cautum e&#x017F;t aliquo jure, nec rationi convenit. <hi rendition="#i">Carpzov. in<lb/>
Pract. Criminal. part. 2. quæ&#x017F;t. 55. n. 17.</hi> Quandoquidem igitur ad divel-<lb/>
lendum matrimonium nihil facit exclu&#x017F;io à collegio, illius cau&#x017F;a huj&#xA770;<lb/>
remi&#x017F;&#x017F;io peti nequit. Fru&#x017F;tra quoq; ob honorem matrimonii aliquid<lb/>
exigent rei qui i&#x017F;tum matrimonio minimè habuerunt, &#x017F;ed f&#x0153;do coitu<lb/>
&amp; immaturis nuptiis id dehone&#x017F;tarunt.</hi></p><lb/>
<p><hi rendition="#aq">Nonum diluitur ex eo principio, quod &#x017F;upra retuli, unde com-<lb/>
muni confen&#x017F;u &amp; con&#x017F;vetudine complacuit, neminem in opificiis &amp;<lb/>
quæ eorum gratia habentur collegiis recipi &amp; tolerari, ni&#x017F;i cui vita fa-<lb/>
maq; hone&#x017F;ta &#x017F;it. Et&#x017F;i igitur iis nulla ad&#x017F;it diguitas, &#x017F;tudium tamen<lb/>
hone&#x017F;tatis, pro qua con&#x017F;pirarunt, efficit, ut perinde à collegiis i&#x017F;tis<lb/>
atq; ab honoribus excludi debeant, qui turpiter egerunt. Quando<lb/>
igitur ex hoc numero &#x017F;unt, qui &#x017F;tupra inferunt, intra annum luctus<lb/>
nubunt, fraudes exercent, utiq; non in ju&#x017F;te excludentur.</hi></p><lb/>
<p><hi rendition="#aq">Circa decimum id quidem inficiari non licet, eam opinionem<lb/>
e&#x017F;&#x017F;e vulgarem, quod &#x017F;ecundarum nuptiarum, ut ut intra annum luct&#xA770;<lb/>
contractarum, hodie nulla &#x017F;it infamia, jusq; Civile per Canonicum<lb/>
abrogatum. At ex quam erroneo principio id profluxerit, pulchrè<lb/>
o&#x017F;tendit Rittershu&#x017F;ius <hi rendition="#i">in tract. de Differ. iur. Civil. &amp; Canon. l. 2. cap. 4.</hi><lb/>
Jdeoq; rectior e&#x017F;t opinio, de jure non ce&#x017F;&#x017F;are infamiam ex hominum<lb/>
verò præ&#x017F;ertim vulgi judicio, eam parum attendi. Attamen &#x017F;icut vul-<lb/>
gi opinionibus non multum tribuendum e&#x017F;t. <hi rendition="#i">Hartm. Pi&#x017F;tor. lib. 1. quæ&#x017F;t.<lb/>
30. num. 35.</hi> Jta ê contra quod &amp; ratio &#x017F;vadet, ei præferendum. Duplici<lb/>
verò ex ratione intra annu&#x0303; luct&#xA770; nuptiæ prohibiræ &#x017F;unt. Prima e&#x017F;t quod<lb/>
intra metuenda &#x017F;angvinis turbatio. Altera, quia honor &amp; reverentia<lb/>
marito debita, quæ &#x017F;anctæ cu&#x017F;todiri debet, violatur. <hi rendition="#i">Marq. Freher. in<lb/>
Tr. de infam. l. 3. cap 17. num. 14. Salycet. in l. decreto, C. ex quib. cau&#x017F;. irro&#xA770;. infam.</hi></hi><lb/>
<fw type="catch" place="bottom"><hi rendition="#aq">Nec</hi></fw><lb/>
<pb n="141" facs="#f0151"/>
<fw type="header" place="top"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">Additio.</hi></hi></fw><lb/>
<hi rendition="#aq">Nec hæc po&#x017F;terior minus attendi debet quam prior, in ò potior e&#x017F;tes<lb/>
cura habenda e&#x017F;t prout docet <hi rendition="#i">Lud. Viv. l. 3. de Chri&#x017F;tian. f&#x0153;m. rit. de <gap reason="illegible"/>-<lb/>
mor Marit.</hi> Alteruta verò hæc ce&#x017F;&#x017F;ante manet tamendi&#x017F;po&#x017F;itio, &amp; licet<lb/>
ca&#x017F;us ita evenerit, ut perturbatio &#x017F;angvinis timeri non debeat, tamen<lb/>
ob memoriam marito debitam hone&#x017F;te &#x017F;ervandum non co <gap reason="illegible"/>-<lb/>
bere vetatur f&#x0153;mina &amp; annum luctus complere cogitur, <hi rendition="#i">l. 2. ib. Dd. C.<lb/>
de &#x017F;ecund. Ca&#x017F;tren&#x017F;. in l. liberorum 11. num. 5. de his qui not. infam. Frcher. dict.<lb/>
num. 4.</hi> Nec hic opus e&#x017F;t prolixius de eo agere, an &amp; quatenus p&#x0153;na<lb/>
&#x017F;ecundarum nuptiarum de&#x017F;ierit in u&#x017F;u e&#x017F;&#x017F;e ubi ver&#x017F;amur in iis terminis<lb/>
quod per&#x017F;onæ reæ intra tempus luctus ante nuptias &#x017F;tupro &#x017F;e polluetu&#x0303;t,<lb/>
quas infamiam aliasq; p&#x0153;nas mereri con&#x017F;titutum e&#x017F;t, <hi rendition="#i">in Novell. 39. cap.<lb/>
fin. Marq. Freher. dict. cap. 17. n. 18.</hi> Jure Canonico, aut alia lege deroga-<lb/>
tum minime e&#x017F;t, nec quod i&#x017F;to mitius provi&#x017F;um e&#x017F;t, favore nuptiarum<lb/>
eo porrigi poterit. Jnde ut ut dicamus, infamiam &#x017F;ecundis nuptiis in-<lb/>
tra annum luctus per canones &amp; u&#x017F;um demptam e&#x017F;&#x017F;e, minime colligi.<lb/>
tur etiam &#x017F;tupri promeritam infamiam aboleri. Cùm diver&#x017F;a ratio pa-<lb/>
teat, nec in correctionibus legum, velut odio&#x017F;is, ab uno ad aliud va-<lb/>
leat argumentum.</hi></p><lb/>
<p><hi rendition="#aq">Quod in undecimo allegatur, fal&#x017F;um e&#x017F;&#x017F;e a&#x017F;&#x017F;erunt &#x017F;eniores colle-<lb/>
gii, nec verum probat adver&#x017F;arius, ideò non attenditur.</hi></p><lb/>
<p><hi rendition="#aq">Præten&#x017F;a duodecimò &#x017F;cientia &amp; inde collecta approbatio iidem<lb/>
negatur, quare expre&#x017F;&#x017F;e probanda e&#x017F;t. Jgnorantia enim præ&#x017F;umitur,<lb/>
ni&#x017F;i &#x017F;cientia probetur, cap. præ&#x017F;umitur, <hi rendition="#i">de R. J. l. verius, in princ. ff. de pro-<lb/>
bat. l. fin. ff. pro &#x017F;uo. Gail. lib. 2. ob&#x017F;. 78. n. 14. Ma&#x017F;card. de probat. conclu&#x017F;. 880.<lb/>
n. 1. &amp; &#x017F;eq.</hi></hi></p><lb/>
<p><hi rendition="#aq">Jn decima tertia dubitandi cau&#x017F;a &#x017F;uggillatur, antiquum colle-<lb/>
gii privilegium &#x017F;eu &#x017F;tatutum à &#x017F;uperioribus corroboratum, qua&#x017F;i ra-<lb/>
rione careat. Sed po&#x017F;tquam per immemoriale tempus valuit, fru-<lb/>
&#x017F;tra jam de ratione di&#x017F;putatur. Non omnium quæ à majoribus con&#x017F;ti-<lb/>
tuta &#x017F;unt, ratio reddi pote&#x017F;t, ideò rationes eorum, quæ con&#x017F;tituuntur<lb/>
inquiri non oportet, alias multa ex his quæ vita &#x017F;unt, &#x017F;ubverterentur,<lb/>
uti loquuntur Jcti <hi rendition="#i">in l. non omnium. 20. l. &#x017F;eq. ff. de legib.</hi> Si vero ratio in-<lb/>
quiritur, facile apparet, hone&#x017F;tate&#x0303; ab opificib&#xA770; &#x017F;ancte colendam &amp; col-<lb/>
legiorum di&#x017F;ciplinam &#x017F;pectare vi&#x017F;um, ut non ip&#x017F;i modo, &#x017F;ed &amp; uxores<lb/>
nullis criminibus deturbarentur.</hi></p><lb/>
<fw type="sig" place="bottom"><hi rendition="#aq">S</hi> 3</fw><fw type="catch" place="bottom"><hi rendition="#aq">Quo</hi></fw><lb/>
<pb n="142" facs="#f0152"/>
<fw type="header" place="top"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">Additio.</hi></hi></fw><lb/>
<p><hi rendition="#aq">Quo circa ut non hone&#x017F;te uxoratus exe&#x017F;&#x017F;et è collegio rationabile &#x017F;tatu-<lb/>
tum e&#x017F;t, cui non pote&#x017F;t imputari, quod in&#x017F;ontem puniat, cum non in<lb/>
p&#x0153;nam ita &#x017F;tatuatur, &#x017F;ed pro hone&#x017F;tate &amp; decore collegii, cui minime<lb/>
convenit turpitudo convenit. Multum inter &#x017F;e di&#x017F;tant, ob crimen uxo-<lb/>
ris plecti, &amp; quia id, quod &#x017F;tatutum circa hone&#x017F;tatem conjugium re-<lb/>
quirit, non ade&#x017F;t à collegio excludi. Hoc fit jure collegii, nec injuriam<lb/>
infert, collegæ cum ea conditione recepto, aut cui ratio opificii eam<lb/>
conditionem injungit. Juri communi hoc congruere apparet <hi rendition="#i">ex l. pa-<lb/>
lam. 43.</hi> §. <hi rendition="#i">&#x017F;enatus. 20. ff. de Rit. Nupt.</hi> Quando etiam reus recept&#xA770; non a-<lb/>
liter e&#x017F;t, quâm ut convenit legibus, moribus &amp; privilegiis collegii;<lb/>
Inter hæc verò quia tale &#x017F;tatutum ab antiquo fuit, non pote&#x017F;t de eo aut<lb/>
contra id conqueri, <hi rendition="#i">l. pen. §. diver&#x017F;um 3. ff. de inoff: Te&#x017F;tam.</hi> Ad ultima&#x0303; ob-<lb/>
jectionem re&#x017F;pondetur, verba privilegii vel &#x017F;tatuti generalia generali-<lb/>
ter e&#x017F;&#x017F;e intelligenda, ei&#x017F;q; non di&#x017F;tingventibus no&#x017F;trum non e&#x017F;&#x017F;e di&#x017F;tin-<lb/>
gvere. <hi rendition="#i">Gail. lib. 2. ob&#x017F;erv. 33. n. 2. Magon. deci&#x017F;. Licen&#x017F;. 18. n. 2.</hi> &#x017F;ed quibus ver-<lb/>
ba eorum conveniunt, ea etiam &#x017F;ub &#x017F;tatutis comprehendi. <hi rendition="#i">Bald. in l. in<lb/>
fraudem. 15. §. fin. ff. de milit. Te&#x017F;tam.</hi> Dubio autem caret, verba allegati<lb/>
privilegii &amp; &#x017F;tatuti contineri id crimen, eamve turpitudinem, cujus in<lb/>
&#x017F;uperioribus facta fuit mentio. Male additur ea in de&#x017F;ii&#x017F;&#x017F;e. Secus &#x017F;entit<lb/>
Jctus <hi rendition="#i">in dict. l. palam. 4. §. non &#x017F;olum. 4. ff. de rit. nupt.</hi> non aboleri turpitu-<lb/>
dinem, quæ po&#x017F;tea intermi&#x017F;&#x017F;a e&#x017F;t. Quam male &#x017F;ub&#x017F;ecutis nuptiis ea ab-<lb/>
olitio maculæ, quoad notam publicam &amp; promeritam p&#x0153;nam, ut &amp;<lb/>
qua jus tertii tribuatur, ex &#x017F;uperioribus manife&#x017F;tum e&#x017F;t, &amp; quotidiani<lb/>
fori praxis edocet.</hi></p><lb/>
<p><hi rendition="#aq">Quando vero ex his dextre in&#x017F;pectis apparet, adfui&#x017F;&#x017F;e &#x017F;uam ju&#x017F;ta&#x0303;<lb/>
cau&#x017F;am removendi reum ab opificio, i&#x017F;ti con&#x017F;equens e&#x017F;t, non inju&#x017F;tè<lb/>
eum e&#x017F;&#x017F;e exclu&#x017F;um. Convenit hoc pote&#x017F;tati collegiorum, quibus ju-<lb/>
risdictio conceditur, quoad cau&#x017F;as ad opificium &#x017F;pectantes <hi rendition="#i">l. fin. ib.<lb/>
glo&#x017F;&#x017F;. &amp; Dd. de Jurisdict.</hi> Cujus vi &amp; autoritate &#x017F;tatuta condunt de his,<lb/>
quo opificiorum concernunt. <hi rendition="#i">Bald. in dict. l. An. ib. Sichard. n. 3. Schurff.<lb/>
con&#x017F;il. 34. n. 6. cent. 3.</hi> de cau&#x017F;is &amp; litibus inter collegas cogno&#x017F;cunt &amp;<lb/>
&#x017F;ententias pronunciant, <hi rendition="#i">Schurff con&#x017F;il. 79. n. 1. cent. 2. Carpz. in Jurisprud.<lb/>
Romano-Saxon. part. 2. Con&#x017F;tit. 6. definit. 9.</hi> in eos qui contra &#x017F;tatuta col-<lb/>
legii peccant, p&#x0153;nis &#x017F;tatutis vel arbitrariis animadvertunt, refracta-</hi><lb/>
<fw type="catch" place="bottom"><hi rendition="#aq">rios</hi></fw><lb/>
<pb n="143" facs="#f0153"/>
<fw type="header" place="top"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">Additio.</hi></hi></fw><lb/>
<hi rendition="#aq">rios &amp; contumaces coercent <hi rendition="#i">Vultei. in dict. l. fin. n. 18. &amp; 20. Oldrat. con&#x017F;il.<lb/>
28. n. 2. &amp; 3. Paul. de Ca&#x017F;tr. in l. privatorum. 3. n. 5. C. de Jurisd.</hi> &#x017F;i crimen<lb/>
gravius committitur, vel hone&#x017F;tas collegii violatur, aut aliàs infa-<lb/>
mia collega notatur, á collega notatur, à collegio excludunt, uti hoc<lb/>
probavi <hi rendition="#i">in Comment. ad ius Lubeccen&#x017F;. lib. 4. tit. 13. art. 3. n. 35.</hi> Et&#x017F;i vero<lb/>
ad&#x017F;tricti &#x017F;unt circa pronunciationem &amp; exclu&#x017F;ionem ad ordinem judi-<lb/>
ciarium, ut prius citent reum, audiant, probationes po&#x017F;cant, plene de<lb/>
cau&#x017F;a cogno&#x017F;cant, tamen id non aliter obtinet, quam &#x017F;i cau&#x017F;a dubia,<lb/>
ob&#x017F;cura aut non in propatulo e&#x017F;t. At &#x017F;i crimen notorium &#x017F;it, id confi-<lb/>
te atur reus, nullam ju&#x017F;tam excu&#x017F;ationem habeat, &#x017F;icut hoc ca&#x017F;u nihil<lb/>
e&#x017F;t quod aut negando aut excu&#x017F;ando opponitur, tunc &#x017F;ine litium am-<lb/>
bagibus irrogari pote&#x017F;t, quod delinquens meretur. Jn notoriis enim<lb/>
nece&#x017F;&#x017F;e non e&#x017F;t nec expedit cogno&#x017F;cere, vel &#x017F;ententiam proferre, &#x017F;ed<lb/>
exequi &amp; punire, adeoq; ab executione ordiri licet, <hi rendition="#i">cap. de manife&#x017F;ta.<lb/>
cap. manife&#x017F;ta. 2. quæ&#x017F;t. 1. cap. ex identia. 8. x. de accu&#x017F;at. l. ea quidem. 7. C. eod.<lb/>
Gail. lib. 1. ob&#x017F;erv. 39. n. 9.</hi> Jn præ&#x017F;enti eò minus i&#x017F;ta exclu&#x017F;ione peccatum<lb/>
e&#x017F;t, quod expre&#x017F;&#x017F;o &#x017F;tatuto permittitur, excludere. Cui dum &#x017F;e op-<lb/>
poni exclu&#x017F;os, &amp; &#x017F;eniores collegii in litem vocat, temerè litiga&#x017F;&#x017F;e in-<lb/>
telligitur, ideoq; expen&#x017F;æ non inju&#x017F;tè ab ip&#x017F;o petentur, <hi rendition="#i">per text. in l.<lb/>
cum quem 79. princ. ff. de Judic.</hi> Atq; hæc, quæ continet &#x017F;uperius re&#x017F;pon-<lb/>
<hi rendition="#c">&#x017F;um, juri &amp; rationi con&#x017F;entanea e&#x017F;&#x017F;e, ideoq; circa cau&#x017F;am<lb/>
præprimis attendenda e&#x017F;&#x017F;e reor. Jn cujus fidem ma-<lb/>
num &amp; &#x017F;igillum addidi. Actum Stral&#x017F;undi<lb/>
die 23. Augu&#x017F;ti Anno 1651.</hi></hi></p></div></div></div><lb/>
<milestone unit="section" rendition="#hr"/><lb/>
<fw type="catch" place="bottom"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#b">Extract.</hi></hi></fw><lb/>
<pb n="[144]" facs="#f0154"/>
<div n="1"><head><hi rendition="#b"><hi rendition="#aq">MANTISSA I.<lb/>
Extract-</hi> Churf. Sa&#x0364;ch&#x017F;l. <hi rendition="#aq">Re&#x017F;olu-<lb/>
tion</hi><lb/>
und erledigung etzlicher Landes gebrechen/<lb/>
<hi rendition="#aq">Sub dato</hi> Torgau/ 1609.<lb/>
<hi rendition="#aq">Tit.</hi><lb/>
Von <hi rendition="#aq">Ju&#x017F;titien</hi>-Sachen.</hi><lb/>
§ 18.</head><lb/>
<p><hi rendition="#b"><hi rendition="#in">F</hi>Olgends haben die von Adel und Sta&#x0364;dte &#x017F;ich be-</hi><lb/>
&#x017F;chweret/ daß Zeithero etzlichen Handwergen/ als Zimmerleuten/<lb/>
Meurern und dergleichen von den Schlo&#x0364;&#x017F;&#x017F;ern/ ohne befehlich/<lb/>
hin und wieder gewi&#x017F;&#x017F;e Innungen gegeben und <hi rendition="#aq">Confirmi</hi>ret wor-<lb/>
den/ welche zu nachtheil des gemeinen Nutzes andere unterthane&#x0303;<lb/>
fa&#x017F;t zwingen wollen keine andere dergleichen Handwergs Leute/ welche die-<lb/>
&#x017F;e Arbeit &#x017F;o gut als Sie und u&#x0364;mb ein viel geringer und leichter Lohn/ ver-<lb/>
fertigen ko&#x0364;nnen/ bey ihren Gebeuden zugebrauchen/ So wu&#x0364;rden auch &#x017F;on-<lb/>
&#x017F;ten von denjenigen Handwergs Leuten/ &#x017F;o von un&#x017F;ern Chri&#x017F;tlichen Vor-<lb/>
fahren Innungen erlanget/ als Flei&#x017F;chern/ Beckern/ Schu&#x017F;tern/ Schnei-<lb/>
dern/ Schlo&#x0364;&#x017F;&#x017F;ern/ Ti&#x017F;chern und dergleichen/ &#x017F;olche Innungen/ weil &#x017F;ie wu&#x0364;&#x017F;-<lb/>
&#x017F;en und dafu&#x0364;r halten/ daß keiner/ wegen der in der <hi rendition="#aq">Confirmation</hi> vorbe-<lb/>
haltenen &#x017F;traffe/ andere Mei&#x017F;ter von frembden orthen/ &#x017F;onderlich in die<lb/>
Sta&#x0364;dte fordern/ und ihnen arbeit geben darff/ in deme &#x017F;ehr mißgebrauchet/<lb/>
daß &#x017F;ie die armen Bu&#x0364;rger und unterthanen unchri&#x017F;tlicher wei&#x017F;e zum ho&#x0364;ch-<lb/>
&#x017F;ten zuu&#x0364;ber&#x017F;etzen pflegten. Wan&#x0303; wir dann &#x017F;olchen unordnungen und Stei-<lb/>
gerungen teines weges nach&#x017F;ehen/ auch bemelte <hi rendition="#aq">Confirmationes</hi> &#x017F;o weit<lb/>
nicht <hi rendition="#aq">extendi</hi>ren la&#x017F;&#x017F;en ko&#x0364;nnen/ daß ein jeder nur zu &#x017F;einem Vortheil und<lb/>
<fw type="catch" place="bottom">des</fw><lb/>
<pb n="145" facs="#f0155"/>
<fw type="header" place="top"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">Mantissa i.</hi></hi></fw><lb/>
des Nech&#x017F;ten Schaden der&#x017F;elben &#x017F;ich gebrauche; Als befehlen wir den<lb/>
Scho&#x0364;&#x017F;&#x017F;ern hiermit ern&#x017F;tlich/ daß keiner ohne un&#x017F;er vorwi&#x017F;&#x017F;e&#x0303;/ einigen Hand-<lb/>
werge und Innungen/ bey ho&#x0364;ch&#x017F;ter un&#x017F;erer &#x017F;traffe und Ungnade/ zube&#x017F;te-<lb/>
tigen &#x017F;ich unterfahe/ &#x017F;ondern da dergleichen bey ihnen ge&#x017F;ucht/ an uns wei-<lb/>
&#x017F;en mo&#x0364;ge/ Vnd weil alle Innungen Zu&#x0364;nffte und <hi rendition="#aq">Privilegia</hi> derge&#x017F;talt<lb/>
<hi rendition="#aq">Confirmi</hi>ret/ daß uns nichts de&#x017F;to weniger nach gelegenheit der Zeit frey-<lb/>
&#x017F;tehet/ &#x017F;olche zuvermehren/ zuverbe&#x017F;&#x017F;ern/ oder wohl gar/ wegen des Miß-<lb/>
brauchs/ abzu&#x017F;chaffen/ So &#x017F;ollen die Ra&#x0364;the in Sta&#x0364;dten/ Krafft diß/ den<lb/>
Handwergs Leuten aufferlegen und befehlen/ &#x017F;ich des obangezogenen Kund-<lb/>
baren Mißbrauchs hinfu&#x0364;ro ga&#x0364;ntzlichen zuenthalten/ mit die&#x017F;er ausdru&#x0364;ckli-<lb/>
chen bedrauung/ wo &#x017F;ie in &#x017F;olchen ihren Handel und Wandel die Chri&#x017F;tli-<lb/>
che Liebe und gemeinen nutz nicht in be&#x017F;&#x017F;ere und gebu&#x0364;hrende acht haben/ und<lb/>
gleichme&#x017F;&#x017F;ig geld und Lohn nehmen werden/ daß ihnen die Innungen ge-<lb/>
nommen/ und jeden Mei&#x017F;tern ihres Handwergs/ in andern nech&#x017F;t angele-<lb/>
genen Sta&#x0364;dten/ dahin ungehindert zuarbeiten/ zubacken/ zu&#x017F;chlachten/<lb/>
und ihre Wahren o&#x0364;ffentlich zuverkauffen frey gela&#x017F;&#x017F;en &#x017F;eyn &#x017F;olte/ Wie dan<lb/>
einem jeden Rathe/ &#x017F;o bald ein oder das andere Handwerg deßgleichen<lb/>
Mißbrauchs und vortelhafftigen u&#x0364;ber &#x017F;etzens u&#x0364;berfu&#x0364;hret/ die&#x017F;e un&#x017F;ere ver-<lb/>
ordnung al&#x017F;o wircklichen zu <hi rendition="#aq">exequi</hi>ren hiermit erlaubet und nachgela&#x017F;&#x017F;en<lb/>
&#x017F;eyn &#x017F;oll.</p></div><lb/>
<milestone unit="section" rendition="#hr"/><lb/>
<div n="1"><head><hi rendition="#b"><hi rendition="#aq">MANTISSA II.</hi><lb/>
Ba&#x0364;yri&#x017F;ch Land- und Policey-Ordnung/<lb/>
<hi rendition="#aq">Lib. IV. Tit. I.</hi><lb/>
Von Handwergs Zu&#x0364;nften und Handwergs<lb/>
Knechten</hi></head><lb/>
<div n="2"><head><hi rendition="#b">Der er&#x017F;t Artickul<lb/>
Die mißbrauch und unordnungen in den<lb/>
Handwergs Zu&#x0364;nften abzu&#x017F;tellen.</hi></head><lb/>
<p><hi rendition="#in">W</hi>Ie wohl vor alters die Zu&#x0364;nften und Mei&#x017F;ter&#x017F;tu&#x0364;ck darumb erfunde&#x0303;/<lb/>
damit jederzeit in den Handwercken gute erbare Ordnung erhalte&#x0303;/<lb/>
<fw type="sig" place="bottom">T</fw><fw type="catch" place="bottom">und</fw><lb/>
<pb n="146" facs="#f0156"/>
<fw type="header" place="top"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">Manti&#x017F;&#x017F;a II.</hi></hi></fw><lb/>
und allein die zu der Mei&#x017F;ter&#x017F;chafft zugela&#x017F;&#x017F;en wu&#x0364;rden/ die erbars guten<lb/>
wandels/ auch ihres Handwercks kundig und erfahren/ auf daß ma&#x0364;nni-<lb/>
glich mit tauglicher und gerechter Arbeit fu&#x0364;r&#x017F;tehen &#x017F;eyn mo&#x0364;cht. So befind<lb/>
&#x017F;ich aber in erfahrung/ daß angeregtes altes und lo&#x0364;bliches herkommen/ al-<lb/>
lenthalben im Landt bey den Handwercken gro&#x0364;ßlich mißbraucht werdet/<lb/>
auch &#x017F;on&#x017F;ten allerhand mißbrauch bey den Handwercks Zu&#x0364;nften eingeri&#x017F;&#x017F;e&#x0303;/<lb/>
und obwoln alle die&#x017F;elbige mißbra&#x0364;uch welche bey jedem Handwerck in&#x017F;on/<lb/>
derheit &#x017F;ich ereignen/ in die&#x017F;er un&#x017F;er Policey Ordnung nit ku&#x0364;nden erzehlti<lb/>
und abge&#x017F;telt werden/ &#x017F;onder wir mit Rath un&#x017F;erer Land&#x017F;chafft ein durch-<lb/>
gehende <hi rendition="#aq">Vi&#x017F;itation</hi> und <hi rendition="#aq">Reformation</hi> bey allen Handwerckern und der&#x017F;el-<lb/>
ben Ordnungen fu&#x0364;rzunehmen/ und &#x017F;olche/ wovon no&#x0364;then/ zuverbe&#x017F;&#x017F;ern ent-<lb/>
&#x017F;chlo&#x017F;&#x017F;en/ So befinden wir doch fu&#x0364;r ein Notturft daß etliche gemeine miß-<lb/>
breuch/ &#x017F;o fa&#x017F;t bey allen Handwergern in gemein/ an vielen orthen im<lb/>
&#x017F;chwung &#x017F;eyn/ in die&#x017F;er un&#x017F;erer Policey Ordnung/ wie hernach in unter-<lb/>
&#x017F;chiedlichen Articuln zu &#x017F;ehen/ abzu&#x017F;tellen. Und gebieten darauf allen und<lb/>
jeden Obrigkeiten/ darunder obbemelte Handwercks Zunften &#x017F;eyn/ daß &#x017F;ie<lb/>
auf die&#x017F;elben &#x017F;onder gut achtung und anfmercken haben/ endlich daran<lb/>
&#x017F;eyn und verfu&#x0364;gen/ damit obbemelte und andere mißbreuch wo und wie die-<lb/>
&#x017F;elben jedes orths erfundeu/ gentzlich und alsbald abgethan aufgehebt und<lb/>
fu&#x0364;rohin &#x017F;olche Satzung und Ordnung fu&#x0364;r genommen werden/ wie die jedes<lb/>
orths gemeinem Nutz zum fo&#x0364;rderlich&#x017F;ten/ erbarer guter Policey am dien-<lb/>
lich&#x017F;ten/ und dem armen Handwercksman ertreglich und leidentlich &#x017F;eyn<lb/>
mo&#x0364;gen/ und wir nicht ur&#x017F;ach haben bey vor&#x017F;tehender ob angeregter <hi rendition="#aq">general<lb/>
Vi&#x017F;itation</hi> den unfleiß eines oder andernorths Obrigkeit mit ungnaden zu<lb/>
anden.</p></div><lb/>
<div n="2"><head><hi rendition="#b">Der ander Artickul<lb/>
Von den Lehrjungen und wie die &#x017F;ollen be-<lb/>
&#x017F;chaffen &#x017F;eyn.</hi></head><lb/>
<p><hi rendition="#in">N</hi>Ach deme die Handwercker unter&#x017F;chiedlich/ etliche fu&#x0364;rnehmere/ als<lb/>
andere/ die man ge&#x017F;chenckte Handwercker nennet/ &#x017F;ollen die Lehr-<lb/>
jungen bey den&#x017F;elben nicht aufgenommen noch gelernet werden/ &#x017F;ie<lb/>
&#x017F;eyn dann rechter ehrlicher gebuhrt/ welche aber unehrlicher/ doch nicht<lb/>
<fw type="catch" place="bottom">von</fw><lb/>
<pb n="147" facs="#f0157"/>
<fw type="header" place="top"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">Manti&#x017F;&#x017F;a II.</hi></hi></fw><lb/>
von verdambter geburt/ &#x017F;ondern von &#x017F;olchen Eltern geborn/ die dazumahl<lb/>
einander hetten zur Ehe haben ko&#x0364;nnen/ da &#x017F;olche von Pa&#x0364;b&#x017F;ticher Heiligkeit<lb/>
oder Ro&#x0364;m. Kay. May. wie auch von den <hi rendition="#aq">approbirten Comitibus Palati-<lb/>
nis legitimirt/</hi> und geehlicht/ die &#x017F;ollen von lernung der gemeinen nicht<lb/>
ge&#x017F;chenckten Handwercken nit ausge&#x017F;chlo&#x017F;&#x017F;en &#x017F;eyn/ &#x017F;ondern auf fu&#x0364;rwei&#x017F;u&#x0303;g<lb/>
ihrer <hi rendition="#aq">Legitimations</hi> uhrkunden/ da &#x017F;ie &#x017F;on&#x017F;ten ehrlichen wandels gelernet<lb/>
werden/ welche aber von verdambter gebuhrt &#x017F;eyn/ als die im Ehebruch o-<lb/>
der Blut&#x017F;chande oder von &#x017F;olchen Per&#x017F;ohnen die ein o&#x0364;ffentlich gelu&#x0364;bt der<lb/>
Keu&#x017F;chheit gethan/ oder von Prie&#x017F;tern geboren weren/ ob die gleich ein<lb/>
<hi rendition="#aq">legitimation</hi> aus gebracht/ &#x017F;oll doch kein Handwerck &#x017F;chuldig &#x017F;eyn die&#x017F;e Per-<lb/>
&#x017F;ohnen ihr Handwergk zu lernen/ es weren dann gar geringe Handwerck/<lb/>
bay welchen auch &#x017F;olche Per&#x017F;onen zu lernen hiebevor gebreuchig gewe&#x017F;en/<lb/>
und man &#x017F;ie in den&#x017F;elben Handwercken ungeirt hette pa&#x017F;&#x017F;ieren la&#x017F;&#x017F;en. Alß<lb/>
&#x017F;ich aber wegen der Ambt Knecht oder Schergen ehelichen Kindern/ ob die<lb/>
zu den Handwerckern aufzunemen viel irr begiebt ja man bißweiln &#x017F;o gar<lb/>
etlicher Me&#x017F;ner und For&#x017F;t Knecht Kinder nit will zu den Handwergen kom-<lb/>
men la&#x017F;&#x017F;en/ So thun wir hierinn die&#x017F;e erleuterung/ daß man die Kinder<lb/>
der Jehnigen/ welche mit den Malefitz Per&#x017F;ohnen bey der &#x017F;trenge&#x0303; frag und<lb/>
vollziehung der peinlichen Urtheil nichts zu &#x017F;chaffen noch hand anzulegen<lb/>
haben/ ohne hinderung &#x017F;olle zu lernung der gemeinen Handwercker kom&#x0303;en<lb/>
la&#x017F;&#x017F;en/ welche aber mit den Malefitz Per&#x017F;ohnen/ wie geho&#x0364;rt zu thuen/ und<lb/>
hand anzulegen haben/ deren Kinder &#x017F;ollen &#x017F;ich der Handwerger enthalten/<lb/>
&#x017F;ie weren dann erzeugt und gebohren/ ehe ihr Vater zu &#x017F;olchen dien&#x017F;t oder<lb/>
Schergenambt kommen/ in welchen fall &#x017F;ie nicht &#x017F;ollen ausge&#x017F;chlo&#x017F;&#x017F;en &#x017F;eyn/<lb/>
So viel aber die Fo&#x0364;r&#x017F;ter oder Me&#x017F;ner betrift/ weil es ein offentlicher muth-<lb/>
will und unfug were ihre Kinder fu&#x0364;r untauglich zu halten/ wollen wir &#x017F;ol-<lb/>
che ungebu&#x0364;hr ga&#x0364;ntzlich abge&#x017F;tellet haben al&#x017F;o daß ihre eheliche Kinder ohne<lb/>
allen eintrag/ wiederred und hinderung zu den Handwerckern &#x017F;ollen gela&#x017F;-<lb/>
&#x017F;en werden.</p></div><lb/>
<div n="2"><head><hi rendition="#b">Der Dritt Artickul<lb/>
Von den Lern und aufding geld.</hi></head><lb/>
<p><hi rendition="#in">A</hi>Lß unß auch klagend fu&#x0364;rkommen wie bey etlichen Handwerckern die<lb/>
Mei&#x017F;ter/ &#x017F;o ihnen ein Lehr Jung angedingt wu&#x0364;rde nicht allein ein un-<lb/>
<fw type="sig" place="bottom">T 2</fw><fw type="catch" place="bottom">ma&#x0364;&#x017F;&#x017F;ig</fw><lb/>
<pb n="148" facs="#f0158"/>
<fw type="header" place="top"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">Manti&#x017F;&#x017F;a II.</hi></hi></fw><lb/>
ma&#x0364;&#x017F;&#x017F;ig Lerngeld fordern/ &#x017F;ondern auch den Lehr Jungen mit unziemlichen<lb/>
aufding gelt/ auch Zehrungen be&#x017F;chweren/ dardurch dan&#x0303; oftermahls taug-<lb/>
liche ge&#x017F;chickte Knaben &#x017F;olcher u&#x0364;bernamb halben von den Handwerckern<lb/>
abgehalten werden. So i&#x017F;t demnach un&#x017F;er ern&#x017F;tlicher befehl/ will und<lb/>
meinung/ daß die Obrigkeit jedes orths bey den Handwerckern/ da man<lb/>
&#x017F;on&#x017F;ten Lerngeld giebt/ ein leidenlichs und gebu&#x0364;hrlichs Lern und Aufding<lb/>
geld be&#x017F;timmen/ aber die Zehrung bey aufdingung oder ledig Zehlung bey<lb/>
unnachla&#x0364;ßlicher Straff gantz und gar ab&#x017F;chaffen/ &#x017F;olche auch nicht ge&#x017F;tat-<lb/>
ten &#x017F;ollen/ ob gleich der Lehr Jung &#x017F;eine Eltern oder Vormu&#x0364;nder die&#x017F;elb un-<lb/>
erfordert theten anbieten.</p></div><lb/>
<div n="2"><head><hi rendition="#b">Der Viert Artickul.<lb/>
Von den Lernjungen &#x017F;o das be&#x017F;timbte Lern<lb/>
geld nicht vermo&#x0364;gen</hi></head><lb/>
<p><hi rendition="#in">W</hi>Eil auch bey Sta&#x0364;dt und Marckten und auf dem Land viel Knaben<lb/>
die zu den Handwerckern &#x017F;ehr tauglich unvermo&#x0364;gens halber das<lb/>
Lerngeld nicht bezahlen ko&#x0364;nten/ So wollen wir demnach jedes orths<lb/>
Obrigkeiten ermahnt haben/ daß &#x017F;ie dannoch &#x017F;o viel immer mu&#x0364;glich der-<lb/>
gleichen taugliche Knaben zu lernung der Handwerck auf doppelte Jahr/<lb/>
oder wie man es pfleget zu nennen ein Jahr umbs ander befu&#x0364;rdern/ wann<lb/>
aber &#x017F;olche Lernung gegen doppelten Jahren darumben fa&#x017F;t in unbrauch<lb/>
kommen/ daß man einen Mei&#x017F;ter nicht vergo&#x0364;nnen wollen/ wan er derglei-<lb/>
chen auf doppelte Jahr ohne Lerngeld angenommen Lehr Jungen &#x017F;till halte&#x0303;<lb/>
&#x017F;ollen/ Alß wollen wir &#x017F;olche Hinderung hiemit aufgehebt und zugela&#x017F;&#x017F;en<lb/>
haben/ wann ein Mei&#x017F;ter einen auf doppelte Jahr angenommenen Lehr-<lb/>
Jungen &#x017F;o lang gelernet/ alß &#x017F;on&#x017F;ten die ordentliche Lernjahr &#x017F;eyn/ daß er<lb/>
alßdann wohl einen andern Lehr Jungen aufdingen mo&#x0364;ge.</p><lb/>
<p>Es mag auch ein &#x017F;olcher Armer Lehr Jung mit die&#x017F;er maß und ge-<lb/>
ding auf die ordentliche Lehrjahr angenommen werden/ daß nach en-<lb/>
dung der&#x017F;elben er feinen Mei&#x017F;ter &#x017F;o lang Ge&#x017F;ellen weiß zu arbeiten/ und<lb/>
&#x017F;ich al&#x017F;o zuver&#x017F;chreiben &#x017F;chuldig &#x017F;eyn &#x017F;olle/ biß er ihme das gewo&#x0364;hnlich<lb/>
und ge&#x017F;ehte Lerngeldt abgedient/ oder daßelb ihme &#x017F;on&#x017F;ten ver&#x017F;tattet hat.</p></div><lb/>
<fw type="catch" place="bottom"><hi rendition="#b">Der</hi></fw><lb/>
<pb n="149" facs="#f0159"/>
<fw type="header" place="top"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">Manti&#x017F;&#x017F;a II.</hi></hi></fw><lb/>
<div n="2"><head><hi rendition="#b">Der Fu&#x0364;nfte Artickul<lb/>
Von Lernung des Bawrs Volcks Kinder.</hi></head><lb/>
<p><hi rendition="#in">W</hi>Ie wohl nicht unbillig/ daß eine jede Stadt oder Marckt ihre Bu&#x0364;r-<lb/>
gers Kinder zu Lernung der Handwercker vor andern befu&#x0364;rdern<lb/>
&#x017F;oll/ &#x017F;o i&#x017F;ts doch den Mei&#x017F;tern in Sta&#x0364;tt und Ma&#x0364;rckten nicht zuver-<lb/>
bieten/ daß &#x017F;ie nicht auch des Bawrsvolcks Kinder bevorab/ wann dan-<lb/>
noch benebens die Bu&#x0364;rgers Kinder zur lernung ku&#x0364;nden kommen/ mo&#x0364;gen<lb/>
annehmen und lernen.</p></div><lb/>
<div n="2"><head><hi rendition="#b">Der Sech&#x017F;t Artickul/<lb/>
Wie die Mei&#x017F;ter die Lehrjungen halten &#x017F;olle&#x0303;.</hi></head><lb/>
<p><hi rendition="#in">D</hi>Ie Mei&#x017F;ter &#x017F;ollen die Lehrjungen in gebu&#x0364;hrender Zucht halten ihnen<lb/>
den Trutz/ Muthwillen/ und ander ungebu&#x0364;hr nicht ge&#x017F;tatten/ &#x017F;on-<lb/>
derlich aber in un&#x017F;er Catholi&#x017F;chen wahren Religion und guten Sit-<lb/>
ten &#x017F;o viel mu&#x0364;glich unterwei&#x017F;en/ an den Feyerta&#x0364;gen zu be&#x017F;uchung des Got-<lb/>
tes Dien&#x017F;ts halten/ und zur Kinderlehr &#x017F;chicken. Die&#x017F;elbige auch und<lb/>
damit &#x017F;ie ihr Handwerck de&#x017F;to be&#x017F;&#x017F;er lernen/ zu keiner andern Haußarbeit/<lb/>
als was einem Lehrjungen gebu&#x0364;hrt/ gebrauchen und da &#x017F;ie einer Zucht und<lb/>
&#x017F;traff bedo&#x0364;rffen/ die&#x017F;elb gegen ihnen mit gebu&#x0364;hrender be&#x017F;cheidenheit fu&#x0364;rneh-<lb/>
men/ ihnen auch die nothwendige Speiß daß &#x017F;ie bey ge&#x017F;undheit bleiben mo&#x0364;-<lb/>
gen/ geben.</p></div><lb/>
<div n="2"><head><hi rendition="#b">Der Siebend Artickul<lb/>
Daß die Lehrjungen ihre Lehrjahr vo&#x0364;llig<lb/>
auslernen &#x017F;ollen.</hi></head><lb/>
<p><hi rendition="#in">E</hi>S &#x017F;oll ein jeder Lehrju&#x0303;g die in eines jede&#x0303; Ha&#x0303;dwercks Sa&#x0364;tze&#x0303; geordnete/<lb/>
oder &#x017F;on&#x017F;te&#x0303; gebrauchiche Jahr vo&#x0364;llig auslerne&#x0303;/ un&#x0303; nicht in des Mei-<lb/>
&#x017F;ters gewalt &#x017F;tehen dem&#x017F;elben ein oder mehr Jahr oder Monath an<lb/>
den Lehrjahren zu&#x017F;chencken und nachzu&#x017F;ehen/ wie bißher von etlichen Mei-<lb/>
&#x017F;tern be&#x017F;chehen. Were aber je ein Lehrjunge &#x017F;o ge&#x017F;chickt/ auch ein ziemlichs<lb/>
<fw type="sig" place="bottom">T 3</fw><fw type="catch" place="bottom">alter</fw><lb/>
<pb n="150" facs="#f0160"/>
<fw type="header" place="top"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">Manti&#x017F;&#x017F;a II.</hi></hi></fw><lb/>
alter uf &#x017F;ich/ oder &#x017F;on&#x017F;ten billige ur&#x017F;achen verhanden/ daß man einen an<lb/>
der Lernzeit was nach&#x017F;ehen mo&#x0364;chte/ &#x017F;oll da&#x017F;&#x017F;elb mit vorwi&#x017F;&#x017F;en der Obrigkeit<lb/>
und doch der&#x017F;elben erma&#x0364;&#x017F;&#x017F;igung und &#x017F;on&#x017F;ten nicht be&#x017F;chehen.</p></div><lb/>
<div n="2"><head><hi rendition="#b">Der Acht Artickul/<lb/>
Von der wander&#x017F;chafft der Handwergs<lb/>
Leuthe</hi></head><lb/>
<p><hi rendition="#in">S</hi>O dann ein Lehrjunge &#x017F;eine Lehrjahre erfu&#x0364;lt/ und ledig gezehlt wor-<lb/>
den/ &#x017F;oll er nicht ehe zur Mei&#x017F;ter&#x017F;chaft ku&#x0364;nden gelangen/ er habe<lb/>
dann zuvor in der wander&#x017F;chafft auch bey einem/ oder mehr Mei-<lb/>
&#x017F;tern de&#x017F;&#x017F;elben orths/ wo er Mei&#x017F;ter werden will/ die Zeit erfu&#x0364;lt/ welche in<lb/>
jedes Handwergks Sa&#x0364;tzen von der Obrigkeit be&#x017F;timbt i&#x017F;t/ damit die Hand-<lb/>
wercker mit vielen/ &#x017F;onderlichen unku&#x0364;ndigen Mei&#x017F;tern nicht u&#x0364;ber &#x017F;etzt wer-<lb/>
den. Weren aber rechtma&#x0364;&#x017F;&#x017F;ige Uhr &#x017F;achen vorhande&#x0303;/ daß einem oder an-<lb/>
dern an der wander&#x017F;chafft/ oder denen jahren/ die er bey den Mei&#x017F;tern<lb/>
mit arbeit er&#x017F;trecken &#x017F;oll/ mo&#x0364;chte etwas nachgela&#x017F;&#x017F;en werden/ &#x017F;oll da&#x017F;&#x017F;elb<lb/>
nicht durch die Zunften/ &#x017F;onder jedes orths obrigkeit be&#x017F;chehen/ und<lb/>
damit auch die aufn Land mit den Handwergs Leuthen/ &#x017F;o gemeiniglich in<lb/>
den Do&#x0364;rfern auch &#x017F;eyn/ zur notturft ver&#x017F;ehen &#x017F;eyn/ foll auch auf dem Land<lb/>
teiner zum Mei&#x017F;ter aufgenommen werden/ er habe dann ebenfals bey einen<lb/>
Redlichen Mei&#x017F;ter gelernet/ gebu&#x0364;hrende Zeit gewandert/ und die Mei&#x017F;ter-<lb/>
&#x017F;tu&#x0364;ck (da es nicht ein Handwergk/ daß man allein auf die Ge&#x017F;chaw arbeit)<lb/>
bey einer Statt oder Marckt gemacht/ und de&#x017F;&#x017F;er. Kund&#x017F;chaft aufzulegen.</p></div><lb/>
<div n="2"><head><hi rendition="#b">Der Neunt Artickul/<lb/>
Von den Mei&#x017F;ter&#x017F;tu&#x0364;cken/</hi></head><lb/>
<p><hi rendition="#in">N</hi>Ach deme die Met&#x017F;ter&#x017F;tu&#x0364;ck unter &#x017F;chiedlich &#x017F;eyn/ alß daß etliche al-<lb/>
lein mit rei&#x017F;&#x017F;en aufn Papier oder mit der Kreiden gemacht werden/<lb/>
etliche aber viel <hi rendition="#aq">materialia</hi> und Zeug erfordern/ die der angehende<lb/>
Mei&#x017F;ter erkauffen muß/ aber bey etlichen Handwerckern &#x017F;ehr alte Mei&#x017F;ter-<lb/>
&#x017F;tu&#x0364;ck/ die nicht mehr gebreuchig/ noch wieder zuverkauffen &#x017F;eyn/ aufgege-<lb/>
ben/ und hierdurch die junge Mei&#x017F;ter mercklich be&#x017F;chwert/ in gro&#x017F;&#x017F;en un-<lb/>
<fw type="catch" place="bottom">ko&#x017F;ten</fw><lb/>
<pb n="151" facs="#f0161"/>
<fw type="header" place="top"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">Manti&#x017F;&#x017F;a II.</hi></hi></fw><lb/>
ko&#x017F;ten und &#x017F;chaden den &#x017F;ie viel jahr zu empfinden haben/ gefu&#x0364;hret werden-<lb/>
Alß gebieten und befehlen wir jedes orths Obrigkeiten/ da &#x017F;ie bey einen oder<lb/>
andern Handwergk/ &#x017F;olche alte nicht mehr taugliche vergebne und unnutze<lb/>
Mei&#x017F;ter&#x017F;tu&#x0364;ck finden/ &#x017F;ie die&#x017F;elbige abthuen/ und an deren &#x017F;tadt andere ge-<lb/>
wohnliche nu&#x0364;tzliche und &#x017F;olche Mei&#x017F;ter &#x017F;tu&#x0364;ck verordne&#x0303; &#x017F;ollen/ bey denen man<lb/>
gleichwohl die ge&#x017F;chickligkeit oder unkundigkeit des angehenden Mei&#x017F;ters<lb/>
gnug&#x017F;am &#x017F;ehen/ doch die&#x017F;elbige ohne &#x017F;ondern &#x017F;chaden wieder zu gelt bringen<lb/>
und verkauffen mo&#x0364;ge.</p></div><lb/>
<div n="2"><head><hi rendition="#b">Der Zehend Artickul/<lb/>
Berbott der Mahlzeiten und Zehrung bey<lb/>
machung und aufnehmung der Mei&#x017F;ter&#x017F;tu&#x0364;ck/</hi></head><lb/>
<p><hi rendition="#in">V</hi>Nd dieweil diß ein gro&#x017F;&#x017F;er unleidenlicher mißbrauch der noch nicht<lb/>
allenthalben abge&#x017F;telt/ daß der jehnige/ welcher die Mei&#x017F;ter&#x017F;tu&#x0364;ck<lb/>
macht/ den Handwergks Vierern und andern &#x017F;o bey machung und<lb/>
aufnehmung der Mei&#x017F;ter&#x017F;tuck &#x017F;eyn/ ein mahl zeit/ und dannoch darzu noch<lb/>
ein Verehrung geben muß/ So wollen wir demnach jedes orths Obrigkeit<lb/>
mit &#x017F;ondern Ern&#x017F;t auferladen haben/ daß &#x017F;ie &#x017F;olche Mahlzeiten und alle<lb/>
Zehrung/ &#x017F;onderlich das E&#x017F;&#x017F;en und Trincken auch unter der Zeit/ wan&#x0303;<lb/>
das Mei&#x017F;ter&#x017F;tu&#x0364;ck gemacht wird/ und wann gleich der Stuck Mei&#x017F;ter &#x017F;olches<lb/>
&#x017F;elb&#x017F;t gutwillig anbieten thete ga&#x0364;ntzlich ab&#x017F;tellen und dafu&#x0364;r den Vierer/ ein<lb/>
leidentliche verehrung oder ergetzu&#x0303;g ihrer mu&#x0364;he doch aufs ho&#x0364;ch&#x017F;t jede&#x0303; Vie-<lb/>
rer u&#x0364;ber Gu&#x0364;lden nicht be&#x017F;timmen &#x017F;ollen.</p></div><lb/>
<div n="2"><head><hi rendition="#b">Der Eilfte Artickul<lb/>
Von den Handwergks Leuthe&#x0303; auf de&#x0303; Land<lb/>
wie &#x017F;ie in Zu&#x0364;nften &#x017F;eyn und arbeiten mo&#x0364;gen.</hi></head><lb/>
<p><hi rendition="#in">W</hi>Ie wohl die Handwergks Leuth auf dem Land ihr Handwergk or-<lb/>
dentlich gelernet/ darauf gewandert/ und die Mei&#x017F;ter&#x017F;tu&#x0364;ck/ wie oben<lb/>
geordnet/ gem acht haben &#x017F;ollen/ &#x017F;o &#x017F;eyn &#x017F;ie doch nicht &#x017F;chuldig &#x017F;ich<lb/>
wieder ihren willen in die Zu&#x0364;nften bey Sta&#x0364;tt und Marckten einzukauffen/<lb/>
<fw type="catch" place="bottom">doch</fw><lb/>
<pb n="521[152]" facs="#f0162"/>
<fw type="header" place="top"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">Manti&#x017F;&#x017F;a II.</hi></hi></fw><lb/>
doch &#x017F;ollen Sie dannoch dem Handwergks gebrauch &#x017F;ich gemeß verhalten/<lb/>
und ihres jede Obrigkeit/ daß es al&#x017F;o ge&#x017F;chehe/ darob &#x017F;eyn/ wolte aber et-<lb/>
ner umb mehrer &#x017F;einer befo&#x0364;rderung willen/ &#x017F;onderlichen der frembden Ge-<lb/>
&#x017F;ellen halben/ &#x017F;ich bey einer Stadt oder Marckt in die Handwercks Zunft<lb/>
einkauffen/ &#x017F;oll es ihme unverwehrt/ doch er nicht &#x017F;chuldig &#x017F;eyn iedes mahl/<lb/>
&#x017F;o oft man ein Handwerg hele/ in die Stadt oder Marckt zu lauffen/ und<lb/>
der Handwergs Handlung beyzuwohnen/ &#x017F;onder i&#x017F;t gung daß er der&#x017F;elbige&#x0303;<lb/>
Zunft von der Obrigkeit gegebene Sa&#x0364;tze/ an dem ort/ wo er i&#x017F;t/ halte/<lb/>
und da er darwieder handlete/ von &#x017F;einer ordenlichen Obrigkeit zu haltung<lb/>
der&#x017F;elben angehalten/ auch da er &#x017F;traffbar von der&#x017F;elben und nicht von der<lb/>
Zunft ge&#x017F;traft werde. Wann aber uns auch die&#x017F;er mißbrauch fu&#x0364;rkombt/<lb/>
daß etliche Handwergks Leuth auf dem Land/ &#x017F;o in einen Gericht ge&#x017F;e&#x017F;&#x017F;en/<lb/>
nicht wollen ge&#x017F;tatten/ daß ein anderer in einem andern Gericht wohnhaft/<lb/>
in dem&#x017F;elben ihren Gericht jemanden arbeiten &#x017F;oll wann er gleich erfordert<lb/>
were/ aber &#x017F;olches den Leuthen auf den Lande/ alda &#x017F;ie die wahl unter den<lb/>
Handwergks Leuthen/ an dem orth/ wo &#x017F;ie wohnen nicht haben ku&#x0364;nden<lb/>
gantz be&#x017F;chwerlich und &#x017F;cha&#x0364;dlich were. Wollen wir hiemit &#x017F;olche&#x0303; mißbrauch<lb/>
und angema&#x017F;te verwehrung/ abge&#x017F;telt und dargegen zugela&#x017F;&#x017F;en haben/ daß<lb/>
ein jeder Mei&#x017F;ter auf erfordern und begehren wohl mo&#x0364;ge in einem andern<lb/>
Landgericht auf dem Land arbeiten/ ohne hinderung der andern Mei&#x017F;ter/<lb/>
die im &#x017F;elbigen Landgericht wohnhaft &#x017F;eyn.</p></div><lb/>
<div n="2"><head><hi rendition="#b">Der Zwo&#x0364;lfte Artickul.<lb/>
Von haltung der Handwergks Zu&#x017F;ammen<lb/>
kunften.</hi></head><lb/>
<p><hi rendition="#in">E</hi>S &#x017F;olle&#x0303; die Vierer oder Vorgeher der Handwercker kein Handwergk<lb/>
zu&#x017F;ammen beruffe&#x0303; (auch &#x017F;olches in ihre&#x0303; Vierer Ayd einverleibt &#x017F;eyn)<lb/>
dann allein wegen auswei&#x017F;ung ihrer von der Obrigkeit ihren gegeb-<lb/>
ner Sa&#x0364;tz/ wann aber bey &#x017F;olchen Zu&#x017F;ammen Kunften oftermals allerley<lb/>
unordnungen und unbe&#x017F;cheidenheit fu&#x0364;rgeht/ und die Handwergks Leuth<lb/>
bißweilen ein mehrers als was ihre Sa&#x0364;tz betrift/ handlen und austragen<lb/>
wollen. Alß &#x017F;oll fu&#x0364;rter hin bey allen Sta&#x0364;tten und Marckten un&#x017F;erer Fu&#x0364;r-<lb/>
&#x017F;tenthumben &#x017F;o oft in einer oder anderer Handwergks Kunft ein Zu&#x017F;am&#x0303;en<lb/>
<fw type="catch" place="bottom">Kunft/</fw><lb/>
<pb n="153" facs="#f0163"/>
<fw type="header" place="top"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">Manti&#x017F;&#x017F;a II.</hi></hi></fw><lb/>
Kunft/ oder (wie &#x017F;ie es pflegen zunennen ein Handwerg gehalten wird/ ei-<lb/>
ner aus dem Rath darbey &#x017F;eyn/ damit nicht allein alle unordnung und un-<lb/>
be&#x017F;cheidenheit vermieden blieb/ &#x017F;ondern auch da es die notturft erforderte/<lb/>
der&#x017F;elbe Rathsverwander/ was gehandelt worden nothwendige <hi rendition="#aq">Relation</hi><lb/>
thun ko&#x0364;nte.</p></div><lb/>
<div n="2"><head><hi rendition="#b">Der Dreyzehend Artickul<lb/>
Von den Handwergks &#x017F;iraffen/</hi></head><lb/>
<p><hi rendition="#in">D</hi>Ie Handwercks Zunften &#x017F;ollen ihre Handwercksgeno&#x017F;&#x017F;en nicht<lb/>
ander&#x017F;t noch ho&#x0364;her &#x017F;traffen/ dann allein nach auswei&#x017F;ung und zu-<lb/>
la&#x017F;&#x017F;ung ihrer Sa&#x0364;tze. Es &#x017F;ollen auch die Vierer &#x017F;olche Straffen or-<lb/>
dentlich aufzeichnen/ das &#x017F;trafgeld in die bu&#x0364;ch&#x017F;en legen/ und ordentlich ver-<lb/>
rechnen/ auch eine jedere Zunft eine &#x017F;onderbahre bu&#x0364;ch&#x017F;en haben/ darein das<lb/>
jenig geld/ &#x017F;o nicht zu ta&#x0364;glicher ausgab gebraucht/ &#x017F;ondern zu allerley fu&#x0364;r-<lb/>
fallender notturft hinter &#x017F;ich geleget wird/ gelegt und/ aufbehalten/ und da es<lb/>
ein ziemblichs Capitall/ da&#x017F;&#x017F;elb auf Zinß fu&#x0364;glich angelegt/ auch &#x017F;olche &#x017F;on-<lb/>
derbahre bu&#x0364;ch&#x017F;en (darzu doch die Vierer auch einen &#x017F;chlu&#x0364;&#x017F;&#x017F;elhaben mo&#x0364;gen)<lb/>
auf dem Rathhauß/ oder der Statt/ oder Marckt Cam&#x0303;er verwahrlich auf<lb/>
behalten werden.</p></div><lb/>
<div n="2"><head><hi rendition="#b">Der Viertzehend Artickul</hi><lb/>
Daß die Zu&#x0364;nften &#x017F;ich &#x017F;olcher &#x017F;achen die nicht fu&#x0364;r &#x017F;ie &#x017F;ondern<lb/>
fu&#x0364;r die Obrigkeit geho&#x0364;rig nicht unterfangen &#x017F;ollen.</head><lb/>
<p><hi rendition="#in">W</hi>An&#x0303; uns auch glaubwu&#x0364;rdig fu&#x0364;rkombt/ daß die Handwercks Zu&#x0364;nf-<lb/>
ten &#x017F;ich vieler &#x017F;achen und unterwinden &#x017F;ollen/ die in ihren Sa&#x0364;tzen<lb/>
nicht begriffen/ noch ihnen &#x017F;ich deren zu unterfangen gebu&#x0364;rt al&#x017F;o<lb/>
der ordentlichen Obrigkeit vergreiffen/ ja bißweilen der <hi rendition="#aq">Jnjuri</hi>ha&#x0364;ndel/ und<lb/>
unrediich machung halbe&#x0303;/ ohne vorwi&#x017F;&#x017F;e&#x0303; der Obrigkeit und &#x017F;olche in Hand-<lb/>
werg abzu&#x017F;traffen &#x017F;ich unter&#x017F;tehen wollen/ weil aber &#x017F;ie kein Obrigkeit/ noch<lb/>
dergleichen ihnen zuhandeln gebu&#x0364;hrt/ alß &#x017F;oll es ihnen hiemit ga&#x0364;ntzlich ver-<lb/>
botten/ und &#x017F;ie &#x017F;chuldig &#x017F;eyn dergleichen ha&#x0364;ndel und &#x017F;achen in ihren Sa&#x0364;tzen<lb/>
nicht begriffen/ als balden fu&#x0364;r die ordentliche Obrigkeiten zuwei&#x017F;e&#x0303;/ doch wan&#x0303;<lb/>
die Obrigkeit die&#x017F;elbige verab&#x017F;cheidet/ un&#x0303; abge&#x017F;traft/ &#x017F;oll ihne&#x0303; an deme/ was<lb/>
die Sa&#x0364;tz in &#x017F;olche&#x0303; fall in ihr Bu&#x0364;ch&#x017F;en zugeben austrucklichen zula&#x017F;&#x017F;en/ nichts<lb/>
benommen &#x017F;eyn.</p></div><lb/>
<fw type="sig" place="bottom">U</fw><fw type="catch" place="bottom">Der</fw><lb/>
<pb n="154" facs="#f0164"/>
<fw type="header" place="top"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">Manti&#x017F;&#x017F;a II.</hi></hi></fw><lb/>
<div n="2"><head><hi rendition="#b">Der Funfzehent Artickul.<lb/>
Daß kein Handwerchs mann dem andern &#x017F;ein angedingte<lb/>
Arbeit &#x017F;oll abwerben</hi></head><lb/>
<p><hi rendition="#in">W</hi>Ie wohl ein jeder Handwerchsmann &#x017F;ich umb arbeit bewerbe&#x0303; mag/<lb/>
wie er kan/ &#x017F;o i&#x017F;t doch nicht billig noch leidentlich/ wan einen albe-<lb/>
reit eine arbeit angedingt und angefru&#x0364;mbt/ daß ein anderer ihm &#x017F;ol-<lb/>
che heimlich &#x017F;olle abwerben/ und wieder aus den Handen rei&#x017F;&#x017F;en/ derentwege&#x0303;<lb/>
wollen wir &#x017F;olche abwerbung der albereit angedingten Arbeith hiemit abge-<lb/>
&#x017F;telt und verboten/ auch da es be&#x017F;chehen/ den jehnigen/ der dem andern &#x017F;ein<lb/>
angefru&#x0364;mbte/ oder gedingte Arbeith ohne &#x017F;einen willen abwirbt/ der gebu&#x0364;hr<lb/>
nach zu&#x017F;traffen befohlen haben. Wan &#x017F;ich aber oftermahls begiebt/ daß ein<lb/>
Baw Herr oder ein anderer der ein arbeit angefru&#x0364;mbt und gedingt/ ver&#x017F;pu&#x0364;rt<lb/>
und erfehrt/ daß thme die arbeit nach &#x017F;einen gefallen/ und wie er die ange-<lb/>
dingt hat/ nicht flei&#x017F;&#x017F;ig und wie recht i&#x017F;t/ gemacht wird/ i&#x017F;t ihme unverwehrt<lb/>
&#x017F;eine arbeit bey einen andern anzudingen und zube&#x017F;tellen.</p></div><lb/>
<div n="2"><head><hi rendition="#b">Der Sechzehent Artickul<lb/>
Von heimlicher bu&#x0364;ndnu&#x0364;ß der Handwergs Leuth wegen be-<lb/>
theurung und &#x017F;cha&#x0364;tzung ihrer arbeit.</hi></head><lb/>
<p><hi rendition="#in">V</hi>Nß komt mit &#x017F;ondern ungna&#x0364;dig&#x017F;ten mißfallen fu&#x0364;r/ daß etliche Hand-<lb/>
werchs Zunften &#x017F;ich mit einander heimlich verbinden und vergleiche&#x0303;<lb/>
&#x017F;ollen ihr Arbeit und wahren/ was &#x017F;ie dann zumache&#x0303; oder zuverkauf-<lb/>
fen haben umb ein gewi&#x017F;&#x017F;es geld und nicht wohl feiler zumachen/ oder zugebe&#x0303;<lb/>
Al&#x017F;o daß &#x017F;ie &#x017F;ich auch unter&#x017F;tehen &#x017F;ollen/ da etwan einer aus ihnen/ &#x017F;ein Ar-<lb/>
beith umb ein leichtern billigen werth und pfenning machen/ oder verkaufen<lb/>
thuet/ den&#x017F;elben zu&#x017F;traffen oder &#x017F;on&#x017F;ten zuverfolgen. Welches aber ein bo&#x0364;&#x017F;er<lb/>
unleidentlicher mißbrauch der hiemit alles eru&#x017F;ts abge&#x017F;telt und jedes orths<lb/>
Obrigkeiten befohlen &#x017F;eyn &#x017F;oll/ daß &#x017F;ie auf &#x017F;olche heimliche verbu&#x0364;ndnu&#x0364;&#x017F;&#x017F;en<lb/>
be&#x017F;tes flei&#x017F;&#x017F;es achtung geben/ und da &#x017F;ie dergleichen in erfahrung bringen/<lb/>
&#x017F;olche Handwercks euth unnachla&#x0364;ßlich und mit ern&#x017F;t &#x017F;traffen.</p></div><lb/>
<div n="2"><head><hi rendition="#b">Der Siebzehent Artickul.<lb/>
Von der verzuglichkeit oder gethanen Schaden der Hand-<lb/>
werchs Leu&#x0364;th in der thne&#x0303; angedingte&#x0303; oder angefru&#x0364;mte&#x0303; Arbeit.</hi></head><lb/>
<p><hi rendition="#in">A</hi>Lß auch bey vielen Handwerchs Leuthen die bo&#x0364;&#x017F;e gewohnheit eingeri&#x017F;&#x017F;e&#x0303;/<lb/>
daß &#x017F;ie ihnen ein Arbeit andingen und anfru&#x0364;men la&#x017F;&#x017F;e&#x0303;/ zuverfertigung<lb/>
der&#x017F;elben/ ein gewi&#x017F;&#x017F;e Zeit ver&#x017F;prechen und bißweilen auf &#x017F;olche Arbeit<lb/>
<fw type="catch" place="bottom">Geld</fw><lb/>
<pb n="155" facs="#f0165"/>
<fw type="header" place="top"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">Manti&#x017F;&#x017F;a II.</hi></hi></fw><lb/>
Geld vorhinein nehmen/ aber die arbeit auf die be&#x017F;timbte und ver&#x017F;prochene<lb/>
Zeit nicht verfertigen un&#x0303; machen/ das empfangene geld bißweile&#x0303; auch wohl<lb/>
die ihnen zuhande&#x0303; ge&#x017F;telte <hi rendition="#aq">materialia</hi> daraus die arbeit &#x017F;oll gemacht werde&#x0303;/<lb/>
in inder weg verbrauchen/ So befelen wir demnach iedes orths Obrigkeite&#x0303;/<lb/>
die jehnige &#x017F;o mit der ver&#x017F;prochenen und angedingten arbeit/ bevorab wa-<lb/>
&#x017F;ie Geld/ oder <hi rendition="#aq">materialia</hi> dar auf empfangen u&#x0364;ber die gebu&#x0364;hrende Zeit &#x017F;aun<lb/>
mig &#x017F;eyn/ nicht allein zuverfertigung der arbeit alles ern&#x017F;ts anzuhalten/ &#x017F;on-<lb/>
dern auch nach ge&#x017F;talt&#x017F;ame des langen verzugs/ und anderer mit unterlau-<lb/>
&#x017F;ender ungebu&#x0364;hr unnachla&#x0364;ßlich zu&#x017F;traffen. Da auch einer an der Obrigkeit<lb/>
einen &#x017F;chaden thete/ oder das werck verderbete/ &#x017F;oll er dem&#x017F;elben zuer&#x017F;tatten<lb/>
&#x017F;chuldig &#x017F;eyn.</p></div><lb/>
<div n="2"><head><hi rendition="#b">Der achzehent Artickel<lb/>
Von den &#x017F;chma&#x0364;hen/ auftreiben/ unredlich machung und an-<lb/>
dern unordnungen in ge&#x017F;chenckten und unge&#x017F;chenckten</hi><lb/>
Handwerckern/</head><lb/>
<p><hi rendition="#in">W</hi>Ir wolle&#x0303; auch mit allen ern&#x017F;t verbote&#x0303; haben/ daß kein Handwerchs<lb/>
man oder auch ein Zunft/ den andern &#x017F;chma&#x0364;hen/ auftreiben/ unred-<lb/>
lich mache&#x0303; und jemanden die Zunft oder Handwerck verbieten &#x017F;olle/<lb/>
&#x017F;ondern da &#x017F;ich dergleichen zutru&#x0364;ge/ daß einer was unerbars begienge/ daru&#x0303;b<lb/>
ergufzutreiben/ oder &#x017F;ein Hanwergk ihme niederzulegen &#x017F;eyn mo&#x0364;chte/ &#x017F;o &#x017F;ol-<lb/>
&#x017F;ollen &#x017F;ie &#x017F;olches der Obrigkeit zu rechter zeit fu&#x0364;r und anbringen/ und hieru&#x0364;-<lb/>
ber gebu&#x0364;hrenden aus&#x017F;chlags erwarten/ &#x017F;chmehet aber einer den andern &#x017F;oll<lb/>
der jehnige welcher al&#x017F;o ge&#x017F;chmehet worden &#x017F;olches in viertzehen tagen/ nach<lb/>
deme ers in erfahrung gebracht gegen den &#x017F;chmeher an den entweder ihme<lb/>
&#x017F;olche &#x017F;chmach wieder&#x017F;prechen/ und mit rechter maß wieder heim &#x017F;chieben/<lb/>
oderihn bey ordentlicher Obrigkeit beklagen/ und &#x017F;oll als dann der/ welche<lb/>
al&#x017F;o <hi rendition="#aq">injurirt</hi> ge&#x017F;chmehet oder unredlich ge&#x017F;cholten worde&#x0303; mit nichte&#x0303; ge&#x017F;chme-<lb/>
het noch unredlich &#x017F;eyn/ viel weniger aufgetrieben werden/ &#x017F;ondern bey &#x017F;eine&#x0303;<lb/>
ehren und redligkeit verbleiben/ &#x017F;o viel und lange/ biß der &#x017F;chmach und <hi rendition="#aq">injuri</hi><lb/>
handel vor ordentlicher obrigkeit erortert i&#x017F;t/ es were dann daß der ge&#x017F;chme-<lb/>
hete oder ge&#x017F;choltene die &#x017F;chmach wi&#x017F;&#x017F;entlicher dinge u&#x0364;ber obge&#x017F;etzte Zeit nach<lb/>
deme er die &#x017F;chmach in erfahrung gebracht/ auf ihm liegen lie&#x017F;&#x017F;e und &#x017F;olche<lb/>
nicht wieder &#x017F;peche noch andere/ in &#x017F;olchen fall/ und damit nicht Zwietracht<lb/>
unter den Handwerckern ent&#x017F;tehe &#x017F;oll einem &#x017F;olchen/ der die be&#x017F;cheltung in<lb/>
viertzehen tagen nicht gea&#x0364;ndet/ das Handwerg ge&#x017F;perret werden/ biß er die<lb/>
<fw type="sig" place="bottom">U 2</fw><fw type="catch" place="bottom">be&#x017F;cha&#x0364;n-</fw><lb/>
<pb n="156" facs="#f0166"/>
<fw type="header" place="top"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">Manti&#x017F;&#x017F;a II.</hi></hi></fw><lb/>
be&#x017F;cha&#x0364;ndung und &#x017F;chmach angebu&#x0364;hrenden orth anha&#x0364;ngich gemacht/ und da<lb/>
&#x017F;olches be&#x017F;chicht ihme als denn das Handwerg wieder ero&#x0364;fnet &#x017F;eyn/ biß zu<lb/>
endlicher ero&#x0364;rterung des &#x017F;chmach oder &#x017F;chelthandels.</p><lb/>
<p>Wenn aber die&#x017F;er be&#x017F;cheltung und etlicher anderer unordnung hal-<lb/>
der/ &#x017F;o in ge&#x017F;chenckten und unge&#x017F;chenckten Handwergern eingeri&#x017F;&#x017F;e&#x0303; im Jahr<lb/>
1548 auf dem Reichstag zu Aug&#x017F;purg ein o&#x0364;ffentlicher Reichs ab&#x017F;chied <hi rendition="#aq">pub-<lb/>
liciret</hi> worden/ al&#x017F;o wollen wir den&#x017F;elben allerdinges/ doch mit Zu&#x017F;atz die-<lb/>
&#x017F;er un&#x017F;erer in den vorgehenden und nachfolgenden Artickulnfu&#x0364;rgenomme-<lb/>
ner ordnung und erleuterung erhalt und daß darob gehalten werde mit &#x017F;on-<lb/>
dern ern&#x017F;t gebothen und befohlen haben/ damit aber der&#x017F;elbe gemeine Reichs<lb/>
be&#x017F;chluß und Key&#x017F;erlich Geboth al&#x017F;o in fri&#x017F;chen geda&#x0364;chnu&#x0364;ß bleibe &#x017F;ich ma&#x0364;n-<lb/>
niglich darnach zurichten/ un&#x0303; niemand mit der unwi&#x017F;&#x017F;enheit &#x017F;ich zu ent&#x017F;chul-<lb/>
digen habe/ &#x017F;o i&#x017F;t de&#x017F;&#x017F;elben inhalt/ in die&#x017F;e un&#x017F;ere Landesordnung auch ver-<lb/>
leibt/ und lautet al&#x017F;o.</p><lb/>
<p>Dieweil in den Heiligen Ro&#x0364;mi&#x017F;chen Reich Teut&#x017F;cher Nation gemei-<lb/>
niglich in Sta&#x0364;tten und Flecken/ darin denn bißher ge&#x017F;chenckte und unge-<lb/>
&#x017F;chenckte Handwerg gehalten worden von wegen der Mei&#x017F;ter So&#x0364;hne/ Ge&#x017F;el-<lb/>
len/ Knecht und Lehr Knabe&#x0303;/ viel unruhe/ wiederwille&#x0303; nachtheil un&#x0303; Scha-<lb/>
den nicht allein unter ihnen &#x017F;elb&#x017F;t/ &#x017F;ondern auch zwi&#x017F;chen der&#x017F;elben Hand-<lb/>
werchs Mei&#x017F;tern un&#x0303; andern/ &#x017F;o arbeit von ihnen ausbereit/ gemacht und ge-<lb/>
fertiget haben &#x017F;ollen von wegen des mu&#x0364;&#x017F;&#x017F;ige&#x0303; umbgehens/ &#x017F;chenckens un&#x0303; Zeh-<lb/>
rung der &#x017F;elben Mei&#x017F;ter So&#x0364;hne und Handwerchs Ge&#x017F;elle&#x0303; bißher vielfeltiglich<lb/>
ent&#x017F;tanden &#x017F;eyn. Demnach wollen wir/ daß ihnen/ den&#x017F;elbigen ge&#x017F;chenckten<lb/>
und unge&#x017F;chenckten Handwergen/ als viel der in dem heiligen Reich/ in<lb/>
Sta&#x0364;tten oder andern Flecken in gebrauch die Handwergs Ge&#x017F;ellen/ &#x017F;o ja&#x0364;hr-<lb/>
lich oder von Monat zu Monat/ von ihnen den frembden ankom&#x0303;enden Ge-<lb/>
&#x017F;ellen/ die Dien&#x017F;t begehren/ und die&#x017F;elben dien&#x017F;t zuwerben/ und zu andern biß-<lb/>
her erwehlt worden/ in allweg ab &#x017F;eyn. Wo aber jemand von den&#x017F;elbe&#x0303; fremb-<lb/>
den ankommenden Handwerchs Ge&#x017F;ellen in einer oder mehr Sta&#x0364;tt oder<lb/>
Flecken ankommen dien&#x017F;t oder ein Mei&#x017F;ter begehren/ der &#x017F;oll &#x017F;ich all wegen<lb/>
von &#x017F;olcher &#x017F;ache wegen/ bey de&#x017F;&#x017F;elben &#x017F;ein gelernten Handwergks Zunft oder<lb/>
Stuben Knecht/ oder wo kein Zunft oder Stuben wert/ bey de&#x017F;&#x017F;elben Hand-<lb/>
nergks Ge&#x017F;ellen angenommen Wirths oder Vater/ oder bey dem ju&#x0364;ng&#x017F;ten<lb/>
Mei&#x017F;ter &#x017F;o jederzeit de&#x017F;&#x017F;elben Handwergs &#x017F;eyn/ oder aber bey den jenen/ &#x017F;o<lb/>
von einer jeden Obrigkeit darzu verordnet &#x017F;eynd/ oder werden mo&#x0364;chten/ an-<lb/>
<fw type="catch" place="bottom">zeigen/</fw><lb/>
<pb n="157" facs="#f0167"/>
<fw type="header" place="top"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">Manti&#x017F;&#x017F;a II.</hi></hi></fw><lb/>
zeigen/ der&#x017F;elb Zunft oder Stuben Knech/ oder angenommen Wirth und<lb/>
Vatter/ oder verordneten fu&#x0364;r &#x017F;ich &#x017F;elb&#x017F;t oder durch &#x017F;einen Knecht oder ju&#x0364;ng-<lb/>
&#x017F;ten Mei&#x017F;ter/ &#x017F;oll auch als dann und zu jederzeit/ mit getrewen Fleiß/ und<lb/>
wie der ort der gebrauch i&#x017F;t/ dem&#x017F;elben ankommenden Handwergs Ge&#x017F;ellen/<lb/>
umb dien&#x017F;t und ein Mei&#x017F;ter be&#x017F;ehen und werben/ in aller ma&#x017F;&#x017F;en/ wie hievor<lb/>
die erwehlten Handwercks Ge&#x017F;ellen und Knecht zu jederzeit gethan hetten.<lb/>
Doch &#x017F;oll in und nach dem allen/ das &#x017F;amentlich &#x017F;chencken und zehren/ zum<lb/>
an und abzug oder &#x017F;on&#x017F;t in ander wei&#x017F;e keines weges hinfu&#x0364;rter ge&#x017F;tatt werde&#x0303;.<lb/>
Es &#x017F;olle&#x0303; auch einige &#x017F;traffe&#x0303;/ von obgemelte&#x0303; ge&#x017F;chenckten oder nicht ge&#x017F;chenck.<lb/>
ten Handwerg/ Mei&#x017F;ters So&#x0364;hnen und Ge&#x017F;ellen nicht mehr fu&#x0364;rgenommen<lb/>
gehalten noch gebraucht/ auch keiner den andern weder &#x017F;chma&#x0364;hen/<lb/>
noch auf und umbtreiben/ noch unredlich machen. Welcher aber das thete/<lb/>
das doch nicht &#x017F;eyn/ &#x017F;o &#x017F;oll der&#x017F;elbe &#x017F;chma&#x0364;her &#x017F;olches vor der ordentliche&#x0303; Ob-<lb/>
rigkeit des orths ausfu&#x0364;hren/ ob aber der hierinn ungehor&#x017F;am er&#x017F;chiene/ &#x017F;o<lb/>
&#x017F;oll er vor der&#x017F;elben Obrigkeit/ nach ge&#x017F;talt der &#x017F;achen/ ge&#x017F;traft und fu&#x0364;r un-<lb/>
redlich gehalten werden/ &#x017F;o lang und viel/ biß er das/ wie ob &#x017F;tehtausgefu&#x0364;hrt.<lb/>
Es &#x017F;oll auch der jehnig/ &#x017F;o ge&#x017F;chma&#x0364;ht worden keines wegs aufgetrieben/ &#x017F;on-<lb/>
dern bey &#x017F;einen Handwerck gela&#x017F;&#x017F;en/ und die Handwergs Ge&#x017F;ellen mit und<lb/>
neben ihme zuarbeiten &#x017F;chuldig &#x017F;eyn/ &#x017F;o lang biß die angezogenen <hi rendition="#aq">Jnjurien</hi><lb/>
und Schmach gegen ihme wie &#x017F;ich gebu&#x0364;hrt/ ero&#x0364;rtert wird/ und was &#x017F;on&#x017F;t<lb/>
ein jeder &#x017F;pruch und forderung zu dem andern umb &#x017F;achen &#x017F;o ein Handwerg<lb/>
nicht betrift hette/ oder zuhaben vermeinen/ das &#x017F;oll ein jeder vor der Obrig-<lb/>
keit oder Flecken darinn &#x017F;ie betreten werden/ oder &#x017F;ich enthalten und umb<lb/>
&#x017F;achen ein ge&#x017F;chencktes oder nicht ge&#x017F;chencktes Handwerg belangend vor der<lb/>
Zunft oder dem&#x017F;elben Handwerck nach guten erbarn brauch der ort wie &#x017F;ich<lb/>
gebu&#x0364;hrt austragen Und welcher Mei&#x017F;ters Sohn oder Ge&#x017F;ell &#x017F;olch obgemeld<lb/>
erka&#x0364;ndnu&#x0364;ß und vertrag nit annehmen/ noch halten wolt oder wu&#x0364;rde/ der<lb/>
&#x017F;oll im Reich Teut&#x017F;cher Nation in Sta&#x0364;tten oder Flecken ferner zu arbeiten<lb/>
und &#x017F;olche ge&#x017F;chenckte und nicht ge&#x017F;chenckte Handwerg zutreiben nicht zuge-<lb/>
la&#x017F;&#x017F;en/ &#x017F;ondern ausgetrieben und wegge&#x017F;chaft werden/ doch wo einiger &#x017F;ich<lb/>
be&#x017F;chwert befinde/ dem &#x017F;oll unbenommen &#x017F;eyn/ &#x017F;ich fu&#x0364;r die nech&#x017F;t Obrigkeit<lb/>
zuberuffen/ darnach &#x017F;ich manniglich haben zurichten/ wir wollen/ daß die<lb/>
Handwergs Knechte und Ge&#x017F;ellen den Mei&#x017F;tern nicht eindingen/ was und<lb/>
wie viel &#x017F;ie ihnen jeder zeit zu e&#x017F;&#x017F;en und zu trincken geben/ doch daß die Mei-<lb/>
&#x017F;ter ihre Knecht und Ge&#x017F;ellen derma&#x017F;&#x017F;en halten/ daß &#x017F;ie zu klagen nicht uhr-<lb/>
<fw type="sig" place="bottom">U 3</fw><fw type="catch" place="bottom">&#x017F;ach</fw><lb/>
<pb n="158" facs="#f0168"/>
<fw type="header" place="top"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">Manti&#x017F;&#x017F;a II.</hi></hi></fw><lb/>
&#x017F;ach haben/ darinn die Obrigkeiten auch jederzeit einfehens thuen &#x017F;ollen/<lb/>
doch einer ieden Obrigkeit/ &#x017F;o Regalien von uns und dem heiligen Ro&#x0364;mi-<lb/>
&#x017F;chen Reich hat unbenommen/ die&#x017F;e un&#x017F;er Ordnung nach eines jeden Lan-<lb/>
des gelegenheit einzuziehen/ zu ringern und zu ma&#x0364;&#x017F;&#x017F;igen aber in keinen weg<lb/>
zuerho&#x0364;hern/ oder zu mehren.</p></div><lb/>
<div n="2"><head><hi rendition="#b">Der Neunzehend Artickul.<lb/>
Daß den Handwerchs Ge&#x017F;elle&#x0303; der gute Montag nicht mehr<lb/>
geben noch zugela&#x017F;&#x017F;en werden &#x017F;oll</hi></head><lb/>
<p><hi rendition="#in">A</hi>Lß auch biß anher in ettichen Handwergen der mißbrauch getre&#x017F;t/ daß<lb/>
die Mej&#x017F;ter ihren Handwergs Ge&#x017F;ellen in den gantzen Werck woche&#x0303;/<lb/>
am Montag ein Feyer und Mu&#x0364;&#x017F;&#x017F;iggang haben zula&#x017F;&#x017F;en/ daraus un<lb/>
billige ver&#x017F;a&#x0364;umniß der arbeit/ auch unnotturftige Zehrung und ander nach-<lb/>
theil erfolget/ So wollen wir und i&#x017F;t un&#x017F;er ern&#x017F;tliche meinung/ daß &#x017F;olcher<lb/>
mißbrauch/ vergebenlicher mu&#x0364;&#x017F;&#x017F;igang und Feyer am Montag (welchn Sie<lb/>
den guten Montag genennet) oder auch an einen andern tag allenthalb in<lb/>
un&#x017F;ern Fu&#x0364;r&#x017F;tenthumben/ in un&#x017F;ern Sta&#x0364;tten und Marckten und auf den Lan-<lb/>
de ga&#x0364;ntzlichen abgethan und den Handwergs Knechten keines weges mehr<lb/>
zugela&#x017F;&#x017F;en noch ge&#x017F;tattet/ &#x017F;ondern welche &#x017F;ich daru&#x0364;ber/ &#x017F;olchen guten Mon-<lb/>
tag zuhalten unter&#x017F;tehen/ die darumb ge&#x017F;traft werden &#x017F;ollen.</p></div><lb/>
<div n="2"><head><hi rendition="#b">Der Zwantzig&#x017F;t Artickul.<lb/>
Von &#x017F;traff der Handwergks Knecht/ die ihren Mei&#x017F;tern in<lb/>
ihrer arbeit muthwilliglich auf&#x017F;tehn</hi></head><lb/>
<p><hi rendition="#in">A</hi>Lß &#x017F;ich auch die Handwergs Knecht in un&#x017F;ern Sta&#x0364;tten und Ma&#x0364;rck-<lb/>
ten zu zeiten unter&#x017F;tehn aus eignen fu&#x0364;rnehmen und muthwillen ge-<lb/>
meiniglich all in einen Handwerg aufzu&#x017F;tehn in meinung ihren Mei-<lb/>
&#x017F;tern weiter nicht zuarbeiten/ es werde dann in dem/ daß &#x017F;ie fu&#x0364;r nehmen/ da-<lb/>
vor nach ihren begehren gehandelt/ und vermeinen al&#x017F;o ohne der Obrigkeit<lb/>
erlauben in den &#x017F;achen ihr &#x017F;elb&#x017F;t Richter zu&#x017F;eyn deßhalben zu dicken mahls<lb/>
in den Handwergern zwi&#x017F;chen ihnen viel irrung un&#x0303; ver&#x017F;aumnu&#x0364;s der Han-<lb/>
wercks arbeit ent&#x017F;tehen. Demnach i&#x017F;t un&#x017F;er meinung daß un&#x017F;ere Beambte<lb/>
auch Bu&#x0364;rgemei&#x017F;ter und Rath un&#x017F;erer Statt und Ma&#x0364;rckt/ &#x017F;olches furan<lb/>
nicht mehr ge&#x017F;tatten/ &#x017F;ondern die Handwerchs Knecht oder andere/ die deß<lb/>
bey den andern anfa&#x0364;nger und veber &#x017F;eyn/ nach ge&#x017F;talt ihrer ver&#x017F;chuldnu&#x0364;ß<lb/>
&#x017F;trafen/ un&#x0303; mit den andern Handwerchs Knechte&#x0303; ver&#x017F;chaffe&#x0303; ihren Mei&#x017F;tern<lb/>
<fw type="catch" place="bottom">wie</fw><lb/>
<pb n="159" facs="#f0169"/>
<fw type="header" place="top"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">Manti&#x017F;&#x017F;a II.</hi></hi></fw><lb/>
wie vor/ weiter zu arbeiten/ welche aber &#x017F;olches nicht thuen/ und darin wie-<lb/>
der&#x017F;e&#x017F;&#x017F;ig &#x017F;eyn wolten/ die&#x017F;elben &#x017F;ollen als dann in un&#x017F;erm Land fu&#x0364;rter kein<lb/>
Glait haben noch ihnen ihr Handwergk an andern orte&#x0303; un&#x017F;ers Lands zu ar-<lb/>
beiten zugela&#x017F;&#x017F;en werden.</p><lb/>
<p>Es &#x017F;oll auch hinfu&#x0364;hro kein Handwergs Knecht &#x017F;einen Mei&#x017F;ter ohnge-<lb/>
grund uhr&#x017F;achen un&#x0303; wieder Handwercks gewohnheit auf&#x017F;tehen/ des gleiche&#x0303;<lb/>
auch kein Handwercks mann dem andern ohn willen und wi&#x017F;&#x017F;en der Obrig-<lb/>
keit das Handwerck niederlegen/ welcher aber &#x017F;olches u&#x0364;bertreten/ und nicht<lb/>
halten wu&#x0364;rde/ der &#x017F;oll von &#x017F;einer Obrigkeit/ nach ge&#x017F;talt des verbrechens<lb/>
auch ge&#x017F;traft werden.</p></div></div><lb/>
<milestone unit="section" rendition="#hr"/><lb/>
<div n="1"><head><hi rendition="#b"><hi rendition="#aq">MANTISSA III.<lb/>
[Addenda ad cap. part. 11. de abu&#x017F;ibus<lb/>
&#x017F;tatut. opific.]</hi></hi></head><lb/>
<p><hi rendition="#aq"><hi rendition="#in">J</hi>U&#x017F;tis&#x017F;imè de ejusmodi abu&#x017F;ib&#xA770; conqueritur novi&#x017F;&#x017F;imè D. Hoffmann,<lb/>
in &#x017F;uo Lycurgo German. moribus informato, ubi cap. 17. ad finem<lb/>
ita &#x017F;cribit:</hi> Es i&#x017F;t in gewein bekant/ waß fu&#x0364;r mißbra&#x0364;uche/ &#x017F;o wohl der<lb/>
ge&#x017F;chenckten/ oder unge&#x017F;chenckten Handwergen/ bey Zu&#x0364;nfften und In-<lb/>
nungen/ und dero&#x017F;elben al&#x017F;o genannten Ambts-Laden/ bey ankommenden<lb/>
und abziehenden Ge&#x017F;ellen/ mit &#x017F;chencken und zehren/ zum An- und Abzug<lb/>
ta&#x0364;glich pa&#x017F;&#x017F;iern/ welche zwart durch den Reichs Ab&#x017F;chied <hi rendition="#aq">de Anno 1530.</hi><lb/>
zu Aug&#x017F;purg: wie auch zu Speyr <hi rendition="#aq">de Anno 1570.</hi> abge&#x017F;chafft &#x017F;eyn &#x017F;ollen/ je-<lb/>
doch de&#x017F;&#x017F;en ungeacht/ noch im vollen &#x017F;chwang gehen.</p><lb/>
<p><hi rendition="#aq">Jtem/</hi> waß offt den Lehrjungen/ ehe &#x017F;ie ihre Lehrjahr aus&#x017F;tehen vor<lb/>
be&#x017F;chwerligkeit zugezogen. <hi rendition="#aq">Jtem/</hi> wie die Ge&#x017F;ellen umb liederlicher ur&#x017F;ach<lb/>
willen einander &#x017F;chma&#x0364;hen la&#x017F;&#x017F;en/ (welches viele an Reichs-Ab&#x017F;chied <hi rendition="#aq">de<lb/>
Anno 1551.</hi>) von einem ort zum andern auff- und umbtreiben (auffklopffen)<lb/>
und unredlich machen.</p><lb/>
<p>Was bey verfertigung des Mei&#x017F;ter&#x017F;tu&#x0364;cks/ unter den Altmei&#x017F;tern vor<lb/>
unno&#x0364;tiges <hi rendition="#aq">&#x017F;impuliren/</hi> unverdiente be&#x017F;traff- auch wohl ab- und zuwei&#x017F;ung<lb/>
des jungen Mei&#x017F;ters zum o&#x0364;fftern vorgehen/ zumal wen&#x0303; nicht geld genug <hi rendition="#aq">pro<lb/>
redimendâ vexâ</hi> dargezehlet wird.</p><lb/>
<fw type="catch" place="bottom"><hi rendition="#aq">Jtem</hi></fw><lb/>
<pb n="160" facs="#f0170"/>
<fw type="header" place="top"><hi rendition="#aq"><hi rendition="#k">Manti&#x017F;&#x017F;a III.</hi></hi></fw><lb/>
<p><hi rendition="#aq">Jtem/</hi> waß vor <hi rendition="#aq">conventiones</hi> und <hi rendition="#aq">pacta illicita</hi> daß ein Mei&#x017F;ter<lb/>
&#x017F;eine gefertigte arbeit in feilen kauff nicht ho&#x0364;her und geringer verkauffen &#x017F;oll<lb/>
als der ander/ wordurch auff&#x017F;chla&#x0364;ge und Steigerung verur&#x017F;achet wird/<lb/>
welches von gemeinen be&#x017F;ten zu wieder/ und unter ihnen &#x017F;elb&#x017F;t &#x017F;treit und<lb/>
Zanck erreget.</p><lb/>
<p>Nein/ waß vor unartig/ boßhafftig Verfolgung der Bo&#x0364;nha&#x017F;en und<lb/>
Pfu&#x017F;cher ta&#x0364;glich vorlauffen/ davon zeiget die Barbari&#x017F;che <hi rendition="#aq">procedur/</hi> &#x017F;o<lb/>
mann ta&#x0364;glich hin und wieder in Gerichten ho&#x0364;ren muß. Vnd ob zwart eine<lb/>
&#x017F;traffe von 10. Marck Lo&#x0364;tigs Goldes <hi rendition="#aq">de Anno 1566.</hi> auff die Verbrecher<lb/>
oberzehlte mißbra&#x0364;uche ge&#x017F;etzt/ i&#x017F;t doch kein mal &#x017F;olcher <hi rendition="#aq">exigi</hi>rt und eingetrie-<lb/>
ben worden.</p><lb/>
<p><hi rendition="#aq">Quod &#x017F;i factum fui&#x017F;&#x017F;et &#x017F;emel, vel iterum, nunquam andirentur<lb/>
querelæ, quibus hodiè Germania impetitur. Sed Quæritur: <hi rendition="#i">quare tot<lb/>
Jmperii con&#x017F;titutionib&#xA770; &#x017F;aluberrimis de abolendo abu&#x017F;u eiusmodi con&#x017F;vetudinum<lb/>
non &#x017F;atis fiat</hi>? Resp. Quod clau&#x017F;ula Re&#x017F;ervatoria &#x017F;tatibus dat pote&#x017F;tate&#x0303;<lb/>
ca&#x017F;&#x017F;andi, minuendi, &amp; moderandi illas &#x017F;anctiones pro cujuslibet pro-<lb/>
vinciæ moribus, per verba:</hi> Doch einer jeden Obrigkeit unbenommen/<lb/>
die&#x017F;e und jene Ordnung gar einzuziehen/ zurugen/ un&#x0303; zu ma&#x0364;&#x017F;&#x017F;igen. <hi rendition="#aq">Reform.<lb/>
Polit. de Anno 1530. in fin. &amp; de Anno 1548. in fin. &amp; cum per verbum</hi><lb/>
(einziehen) <hi rendition="#aq">intelligunt nonnulli abdicationem &amp; abrogatione&#x0303; Refor-<lb/>
mationis Politiæ. <hi rendition="#i">Hactenus Autor,</hi> qui quod &#x017F;cribit nonnullos abdica-<lb/>
tionem plenariam per verbum</hi> einziehen <hi rendition="#aq">intelligere, non &#x017F;eriò dixi&#x017F;&#x017F;e<lb/>
videtur. Cau&#x017F;&#x017F;a namq; quòd tolerentur tàm graves ae pernicio&#x017F;i abu&#x017F;&#xA770;,<lb/>
<hi rendition="#c">procul dubio alia non e&#x017F;t, quìn Magi&#x017F;tratuum impunitur negli-<lb/>
gentia, &amp; quòd Germanorum leges ac Ordinationes ferè<lb/>
&#x017F;emper &#x017F;oleant es&#x017F;e <hi rendition="#i">nola &#x017F;ine pi&#x017F;tillo.</hi></hi></hi></p></div><lb/>
<milestone unit="section" rendition="#hr"/><lb/>
<pb n="[161]" facs="#f0171"/>
<div n="1"><head><hi rendition="#b"><hi rendition="#aq">APPE NDIX.</hi><lb/>
Churfu&#x0364;r&#x017F;tl. Säch&#x017F;.<lb/>
<hi rendition="#aq">TAX</hi>-Ordnung<lb/>
Derer Handwercker.</hi></head><lb/>
<pb n="[162]" facs="#f0172"/>
<p><hi rendition="#c"><hi rendition="#b">Churfu&#x0364;r &#x017F;tliche Sa&#x0364;ch&#x017F;i&#x017F;che <hi rendition="#aq">Taxa</hi><lb/>
Derer Handwercker im<lb/>
Chur Crey&#x017F;&#x017F;e.</hi></hi></p><lb/>
<div n="2"><head><hi rendition="#b">1. Buchbinder.</hi></head><lb/>
<list><item>In &#x017F;chweinleder <list rendition="#leftBraced"><item>Groß <hi rendition="#aq">format in fol.</hi> <space dim="horizontal"/>1 fl. 3. gr.</item><lb/>
<item>in gemein <hi rendition="#aq">fol.</hi> <space dim="horizontal"/> fl.</item><lb/>
<item><hi rendition="#aq">median in quarto</hi> <space dim="horizontal"/>12. gr.</item></list><lb/>
<list rendition="#leftBraced"><item>in gemein <hi rendition="#aq">quarto.</hi> <space dim="horizontal"/>8. gr.</item><lb/>
<item>In groß <hi rendition="#aq">Octavo</hi> <space dim="horizontal"/>4. gr.</item><lb/>
<item>In gemein <hi rendition="#aq">Octavo</hi> <space dim="horizontal"/>4. gr.</item></list><lb/>
<list rendition="#leftBraced"><item>In <hi rendition="#aq">Duodecimo</hi> <space dim="horizontal"/>3. gr.</item><lb/>
<item>In <hi rendition="#aq">Sedecimo.</hi> <space dim="horizontal"/>2. gr.</item><lb/>
<item>In groß <hi rendition="#aq">Format in folio</hi> <space dim="horizontal"/>18. gr.</item></list><lb/>
<list rendition="#leftBraced"><item>In gemein <hi rendition="#aq">folio.</hi> <space dim="horizontal"/>15. gr.</item><lb/>
<item><hi rendition="#aq">Median in quarto</hi> <space dim="horizontal"/>8. gr.</item><lb/>
<item>In gemein <hi rendition="#aq">quarto.</hi> <space dim="horizontal"/>6. gr.</item></list></item><lb/>
<item>In weiß Per-<lb/>
gament <list rendition="#leftBraced"><item>In groß <hi rendition="#aq">Octavo.</hi> <space dim="horizontal"/>4. gr. 6. pf.</item><lb/>
<item>In gemein <hi rendition="#aq">Octavo</hi> <space dim="horizontal"/>4. gr.</item><lb/>
<item>In <hi rendition="#aq">Duodecimo.</hi> <space dim="horizontal"/>2. gr.</item></list><lb/>
<list rendition="#leftBraced"><item>In <hi rendition="#aq">Sedecimo.</hi> <space dim="horizontal"/>2. gr.</item><item/></list></item></list><lb/>
<p>Wu&#x0364;rde aber der Ein Kauff an den Materialien/ &#x017F;o Sie zu ihrem<lb/>
Handwerck bedu&#x0364;rffen fallen/ &#x017F;oll dießfalls jederzeit <hi rendition="#aq">moderation</hi> getroffen<lb/>
werden.</p></div><lb/>
<div n="2"><head><hi rendition="#b">Schneider im Chur Kreiß.</hi></head><lb/>
<p>Wie wohl wegen vielheit mancherley Vera&#x0364;nderungen und Neue-<lb/>
rungen der trachten/ verbra&#x0364;mungen/ zuhacken und unterlegungen der Klei-<lb/>
der/ nicht fu&#x0364;glich ein be&#x017F;ta&#x0364;ndiges macherlohn zu&#x017F;etzen/ und aber doch dieß-<lb/>
falß in etwas gewießheit &#x017F;eyn mo&#x0364;gen/ &#x017F;o &#x017F;ollen die Schneider/ doch mehr<lb/>
zufordern nicht befugt &#x017F;eyn. Alß:</p><lb/>
<list><item>Von einem &#x017F;chlechten Ho&#x017F;en und Wams einer Manns Per&#x017F;ohn<lb/>
<space dim="horizontal"/>15. 16. in 18. gr.</item></list><lb/>
<fw type="catch" place="bottom">Von</fw><lb/>
<pb n="[163]" facs="#f0173"/>
<fw type="header" place="top">Churfu&#x0364;r&#x017F;tl Sa&#x0364;ch&#x017F;.</fw><lb/>
<list><item>Von einem Kleide/ mit einer &#x017F;chnur oder zweymahl ge&#x017F;tepfet/ von<lb/>
<space dim="horizontal"/>21 biß in 24 gr.</item><lb/>
<item>Von einem &#x017F;chlechten Knaben Kleide von Zehen oder Zwo&#x0364;lff Jahren/<lb/>
<space dim="horizontal"/>8. gr.</item><lb/>
<item>Von einem &#x017F;olchen Kleide mit einer &#x017F;chnur/ oder ge&#x017F;tepfft/ <space dim="horizontal"/>12. gr.</item><lb/>
<item>Von einem &#x017F;ehlechten Mantel ohne &#x017F;chnur. <space dim="horizontal"/>10. gr.</item><lb/>
<item>Von einem Trauer Mantel <space dim="horizontal"/>12. gr.</item><lb/>
<item>Von einem Mantel mit einer &#x017F;chnur <space dim="horizontal"/>18. gr.</item><lb/>
<item>Von einem &#x017F;chlechten Weiber Rock. <space dim="horizontal"/>12. gr.</item><lb/>
<item>Von einem gefu&#x0364;tterten und mit &#x017F;chnu&#x0364;ren belegten Rock. <space dim="horizontal"/>1. fl.</item><lb/>
<item>Von einem par Ermeln <space dim="horizontal"/>2 in 3. gr.</item><lb/>
<item>Von einem langen peltz mit &#x017F;chleiffen/ <space dim="horizontal"/>12. in 16. gr.</item><lb/>
<item>Von einem Ma&#x0364;gdlein Rock <space dim="horizontal"/>6. in 8. gr.</item><lb/>
<item>Ein paar &#x017F;tru&#x0364;mpfe zube&#x017F;etzen/ <space dim="horizontal"/>1. gr.</item><lb/>
<item>Ein Hut zu u&#x0364;berziehen <space dim="horizontal"/>18. pf biß 2. gr.</item><lb/>
<item>Von einem &#x017F;chnu&#x0364;r Leibichen ohne &#x017F;chnu&#x0364;re. <space dim="horizontal"/>2. gr.</item><lb/>
<item>Von einem &#x017F;chnu&#x0364;rleibichen mit einer &#x017F;chnur <space dim="horizontal"/>3. gr.</item><lb/>
<item>Ein paar &#x017F;chlechte &#x017F;tru&#x0364;mpfe <space dim="horizontal"/>18. pf.</item><lb/>
<item>Von einer Magd&#x017F;chaube <space dim="horizontal"/>6. gr.</item></list><lb/>
<p>Wegen anderer/ &#x017F;onderlich gebrehmeter und ge&#x017F;tickter arbeit/ wer-<lb/>
den Sie &#x017F;ich mit einander der billigkeit nach/ vergleichen.</p></div><lb/>
<div n="2"><head><hi rendition="#b">Hutmacher/ im Chur Kreiß.</hi></head><lb/>
<list><item>Ein Hut von guter Polni&#x017F;cher wolle/ mit einem breiten rand von<lb/>
<space dim="horizontal"/>18 biß 24 gr.</item><lb/>
<item>Ein Hut von Einla&#x0364;ndi&#x017F;cher wolle <space dim="horizontal"/>von 8 biß in 15. gr.</item><lb/>
<item>Kinder hu&#x0364;te von Polni&#x017F;cher wolle <space dim="horizontal"/>9 biß in 12 gr.</item><lb/>
<item>Kinder hu&#x0364;te don Einla&#x0364;ndi&#x017F;cher <space dim="horizontal"/>4 biß in 8 gr.</item></list></div><lb/>
<div n="2"><head><hi rendition="#b">Leinweber/ Im Chur Kreiß.</hi></head><lb/>
<list><item>Von einer langen Ellen klein fla&#x0364;ch&#x017F;en/ zu zwey ellen breit <space dim="horizontal"/>8 in 10 pf.</item><lb/>
<item>Von klein fla&#x0364;ch&#x017F;en/ anderthalb Ellen breit <space dim="horizontal"/>6 in 7. pf.</item><lb/>
<item>Von mitteln in breiten <space dim="horizontal"/>5 pf.</item><lb/>
<item>Von mitteln in &#x017F;chmahlen. <space dim="horizontal"/>4 pf.</item></list><lb/>
<fw type="sig" place="bottom">a 2</fw><fw type="catch" place="bottom">Von</fw><lb/>
<pb n="[164]" facs="#f0174"/>
<fw type="header" place="top"><hi rendition="#aq">Tax</hi>-Ordnung.</fw><lb/>
<list><item>Von groben in breiten <space dim="horizontal"/>3 pf.</item><lb/>
<item>Von groben in &#x017F;chmalen. <space dim="horizontal"/>2 pf.</item></list></div><lb/>
<div n="2"><head><hi rendition="#b">Kir&#x017F;chner im Chur Kreiß</hi></head><lb/>
<list><item>Ein weiberpeltz von wei&#x017F;&#x017F;en Schma&#x017F;&#x017F;en ziemlich lang und weit ohne<lb/>
&#x017F;chweiff. <space dim="horizontal"/>3 fl. 10. gr. 6. pf. biß in 4. fl.</item><lb/>
<item>Ein Peltz von wei&#x017F;&#x017F;en &#x017F;chma&#x017F;&#x017F;en mit einem &#x017F;chweiffe. <space dim="horizontal"/>5. 6 7. in 8. fl.</item><lb/>
<item>Ein &#x017F;chlechter gemeiner Weiber Peltz. <space dim="horizontal"/>2. fl. auch 2 fl. 6. gr.</item><lb/>
<item>Ein &#x017F;chlecht Kindpeltzlein. <space dim="horizontal"/>12. gr.</item><lb/>
<item>Ein Kinder&#x017F;chu&#x0364;rtzpeltzlein/ von &#x017F;chma&#x017F;&#x017F;en und Lambfell/ oder Ku&#x0364;n-<lb/>
ru&#x0364;cken mit rauchen &#x017F;chweiffe und gold beleget/ nach dem er groß<lb/>
<space dim="horizontal"/>24. gr. biß 2 fl.</item><lb/>
<item>Ein Ma&#x0364;gde Peltz. <space dim="horizontal"/>21. 24. gr.</item><lb/>
<item>Einen Frauen Rock zufu&#x0364;ttern mit Schma&#x017F;&#x017F;en oder Ku&#x0364;nru&#x0364;cken/ <space dim="horizontal"/>2 fl.</item><lb/>
<item>Einen &#x017F;chlaffpeltz zufu&#x0364;ttern mit Ku&#x0364;nru&#x0364;cken. <space dim="horizontal"/>3 fl 10. gr. 6 pf. in 4. fl.</item></list></div><lb/>
<div n="2"><head><hi rendition="#b">Tuchmacher in Mei&#x017F;chni&#x017F;chen Kreiß.</hi></head><lb/>
<list><item>Dre&#x017F;deni&#x017F;ch oder Meißni&#x017F;ch &#x017F;chwartz Kern Tuch. <space dim="horizontal"/>1 fl. 3. gr.</item><lb/>
<item>Ein Elle des be&#x017F;ten unter dem gemeinen/ von <space dim="horizontal"/>15. biß 18. gr.</item><lb/>
<item>Eine Elle von mittlern/ von <space dim="horizontal"/>10 biß 12 gr.</item><lb/>
<item>Eine Elle gering Tuch <space dim="horizontal"/>7. 8. gr.</item><lb/>
<item>Eine Elle fnttertuch. <space dim="horizontal"/>3. 4. gr.</item><lb/>
<item>Eine Elle Landpoy. <space dim="horizontal"/>5. gr.</item><lb/>
<item>Eine Elle Ha&#x0364;ini&#x017F;ch Kern tuch/ u&#x0364;mb <space dim="horizontal"/>1 fl.</item><lb/>
<item>Des be&#x017F;ten gemeinen <space dim="horizontal"/>12 biß 15. gr.</item><lb/>
<item>Des mitlern. von <space dim="horizontal"/>8 biß 10. gr.</item><lb/>
<item>Geringen. <space dim="horizontal"/>5 biß 6. gr.</item><lb/>
<item>Futtertuch. <space dim="horizontal"/>3 gr. 3 gr. 6 pf.</item><lb/>
<item>Eine Elle poy <space dim="horizontal"/>5 gr.</item><lb/>
<item>Torgaui&#x017F;ch i&#x017F;t dem Ha&#x0364;ini&#x017F;chen gleich</item><lb/>
<item>Fin&#x017F;terwaldi&#x017F;ch i&#x017F;t nach der alten breit:</item><lb/>
<item>Drey &#x017F;iegler die Elle <space dim="horizontal"/>10. gr. 6 pf. 12. gr.</item><lb/>
<item>Zwey &#x017F;iegler <space dim="horizontal"/>8. gr.</item><lb/>
<item>Ein &#x017F;iegler <space dim="horizontal"/>4. 5. gr.</item><lb/>
<item>Das Ortranti&#x017F;che/ dem Fin&#x017F;terwaldi&#x017F;chen gleich</item></list><lb/>
<fw type="catch" place="bottom">Nach</fw><lb/>
<pb n="[165]" facs="#f0175"/>
<fw type="header" place="top">Churfu&#x0364;r&#x017F;tl. Sa&#x0364;ch&#x017F;.</fw><lb/>
<p>Nachdem aber die&#x017F;er Sta&#x0364;tde etliche &#x017F;ich bißhero befli&#x017F;&#x017F;en/ euch auff<lb/>
lindi&#x017F;che arth und breite zumachen/ die&#x017F;elben &#x017F;ollen unter die&#x017F;en an&#x017F;chlag<lb/>
nicht begrieffen &#x017F;eyn.</p><lb/>
<p>Ausla&#x0364;ndi&#x017F;che tuche/ ko&#x0364;nnen andere ge&#x017F;talt nicht/ alß nach der gu&#x0364;the<lb/>
und augen&#x017F;chein ge &#x017F;cha&#x0364;tzet/ und erkauffet werden/ und wird darinnen je-<lb/>
des orthes Obrigkeit/ guthes ein&#x017F;ehen zupfliegen wie&#x017F;&#x017F;en.</p></div><lb/>
<div n="2"><head><hi rendition="#b">Tuch&#x017F;cherer und Bereiter/ Im Mei&#x017F;chni-</hi><lb/>
&#x017F;chen Kreiß.</head><lb/>
<list><item>Von einem &#x017F;tu&#x0364;cke tuch dreymal zubereiten/ zu &#x017F;cheren/ zuverhauen/ zu<lb/>
legen und zuhefften/ an alten gelde <space dim="horizontal"/>12. gr.<lb/>
<list><item>Von gar guthem Kern tuch aber <space dim="horizontal"/>3 thl: anßzubreiten.</item><lb/>
<item>Von Einem Mitteltuch aber. <space dim="horizontal"/>9 gr.</item><lb/>
<item>Von einer Ellen Landtuch zu&#x017F;cheren <space dim="horizontal"/>3 pf.</item><lb/>
<item>Von einem Bockfell zu &#x017F;chmu&#x0364;tzen. <space dim="horizontal"/>2. 3. gr.</item><lb/>
<item>Von einer gro&#x017F;&#x017F;en Hir&#x017F;chhaut. <space dim="horizontal"/>18. 21. 24. gr.</item><lb/>
<item>Von einer Wildshaut. <space dim="horizontal"/>12. 13. 14. 15. gr.</item><lb/>
<item>Von einer Rehehaut <space dim="horizontal"/>8. 9. 10. gr.</item><lb/>
<item>Von einem Rehefelle. <space dim="horizontal"/>2 biß in 3. gr.</item><lb/>
<item>Von einem Kalbfell <space dim="horizontal"/>2 gr. 6 pf.</item><lb/>
<item>Von einem Schaffell <space dim="horizontal"/>1 gr. 6 pf.</item><lb/>
<item>Von einem Ho&#x017F;en und Wams zu &#x017F;chmitzen <space dim="horizontal"/>1 gr.</item></list></item></list></div><lb/>
<div n="2"><head><hi rendition="#b">Parathmacher Im Mei&#x017F;chni&#x017F;chen Kreiß.</hi></head><lb/>
<list><item>Ein wu&#x0364;llenes Mannes hembd <space dim="horizontal"/>1 fl. 15 gr. auch wohl 2 fl.</item><lb/>
<item>Ein paar wu&#x0364;llene reit&#x017F;ocken <space dim="horizontal"/>1. fl. 3. gr.</item><lb/>
<item>Ein par ge&#x017F;tru&#x0364;ckte Mannes &#x017F;tru&#x0364;mpfe. <space dim="horizontal"/>1. fl.</item><lb/>
<item>Ein par Weiber &#x017F;tru&#x0364;mpfe. <space dim="horizontal"/>12. 15. gr.</item><lb/>
<item>Ein par gemeine <space dim="horizontal"/>9. 10. gr.</item><lb/>
<item>Ein par Kinder &#x017F;tru&#x0364;mpfe <space dim="horizontal"/>7. 8. gr.</item><lb/>
<item>Ein par gar Kleine <space dim="horizontal"/>5. 6. gr.</item><lb/>
<item>Ein par &#x017F;chuhe&#x017F;ocken <space dim="horizontal"/>3. 4. gr.</item><lb/>
<item>Ein par hand&#x017F;chuch <space dim="horizontal"/>2. 3. gr.</item></list></div><lb/>
<fw type="sig" place="bottom">a 3</fw><fw type="catch" place="bottom"><hi rendition="#b">Schwartz-</hi></fw><lb/>
<pb n="[166]" facs="#f0176"/>
<fw type="header" place="top"><hi rendition="#aq">Tax</hi>-Ordnung.</fw><lb/>
<div n="2"><head><hi rendition="#b">Schwartzferber Im Mei&#x017F;ni&#x017F;chen Kreiß.</hi></head><lb/>
<list><item>Von der Ellen Hausleinwad/ auff Barchen arth <space dim="horizontal"/>8 pf.</item><lb/>
<item>Von der Ellen fla&#x0364;ch&#x017F;ens gemandelt &#x017F;chlecht <space dim="horizontal"/>6 pf.</item><lb/>
<item>Von Einer Ellen grob &#x017F;chwartz gemandelt <space dim="horizontal"/>4. 5. pf.</item><lb/>
<item>Von Einer Ellen hausleinwad/ gru&#x0364;n oder blau geferbet von <space dim="horizontal"/>18 pf.<lb/>
biß 4. pf.</item><lb/>
<item>Von Einer Ellen haußleinwad leber/ violet/ oder a&#x017F;cherfarben/ <space dim="horizontal"/>1 gr.</item><lb/>
<item>Von Einer Ellenbreit/ halb wu&#x0364;llen &#x017F;chwartz <space dim="horizontal"/>1 gr.</item><lb/>
<item>Von Einem &#x017F;chmahlen Zwillich zu ferben <space dim="horizontal"/>1 gr.</item></list></div><lb/>
<div n="2"><head><hi rendition="#b">Weißgerber Im Chur Kreiß.</hi></head><lb/>
<list><item><list rendition="#rightBraced"><item>Vor eine Hir&#x017F;chhaut <space dim="horizontal"/>15 gr.</item><lb/>
<item>Vor eine Rehehaut/ Bock oder Kalbfell <space dim="horizontal"/>3 in 4. gr.</item><lb/>
<item>Vor ein &#x017F;chafffell. <space dim="horizontal"/>2 in 3 gr.</item></list>Weißgar.</item></list></div><lb/>
<div n="2"><head><hi rendition="#b">Cordowanmacher Im Mei&#x017F;chni&#x017F;chen Kreiß.</hi></head><lb/>
<list><item>Ein Bock fell zubereiten <space dim="horizontal"/>5. 6. gr.</item><lb/>
<item>Ein Kalbfell. <space dim="horizontal"/>6. 7. gr.</item><lb/>
<item>Vom Schafffell. <space dim="horizontal"/>4. 5. gr.</item></list></div><lb/>
<div n="2"><head><hi rendition="#b">Pergamentirer Im Mei&#x017F;chni&#x017F;chen Kreiß.</hi></head><lb/>
<list><item>Ein gro&#x017F;&#x017F;es feld trommel &#x017F;piel/ mit einen Bu&#x0364;chenem Lauff/ &#x017F;chla&#x0364;gel<lb/>
mit riemen/ und aller zugeho&#x0364;rung gemachet <space dim="horizontal"/>4 fl. 4 fl. 12. gr.</item><lb/>
<item>Eine gemeine trommel mit einen ta&#x0364;nnen Laufft. <space dim="horizontal"/>2. fl. 3. fl.</item><lb/>
<item>Eine gemeine Bauer oder Kirmes trommel. <space dim="horizontal"/>1. fl. biß 27. gr.</item><lb/>
<item>Eine haut Pergament von Kalbfell geferbet zu <space dim="horizontal"/>7. 8. und 9. gr.</item><lb/>
<item>Ein &#x017F;cha&#x0364;ffen vergamenthaut/ von farben/ zu <space dim="horizontal"/>5. 6. gr.</item><lb/>
<item>Ein haut &#x017F;chreib pergament zu <space dim="horizontal"/>7 biß in 12 gr.</item><lb/>
<item>Ein pfund Leim des be&#x017F;ten <space dim="horizontal"/>3 gr. 6 pf. 4 gr.</item><lb/>
<item>Mitlern. <space dim="horizontal"/>2 gr. 6 pf. 3. gr.</item><lb/>
<item>Des geringern/ zu <space dim="horizontal"/>18. 21. pf. 2. gr.</item></list></div><lb/>
<div n="2"><head><hi rendition="#b">Lohegerber Im Chur Kreyß</hi></head><lb/>
<list><item>Vor eine gro&#x017F;&#x017F;e haut lohe gar. <space dim="horizontal"/>7. 8. gr</item></list><lb/>
<fw type="catch" place="bottom">Vor</fw><lb/>
<pb n="[167]" facs="#f0177"/>
<fw type="header" place="top">Churfu&#x0364;r&#x017F;tl. Sa&#x0364;ch&#x017F;.</fw><lb/>
<list><item>Vor eine geringere Lohe gar <space dim="horizontal"/>6 gr.</item><lb/>
<item>Vor ein Kalbfell Lohe gar <space dim="horizontal"/>2 gr.</item></list></div><lb/>
<div n="2"><head><hi rendition="#b">Schu&#x017F;ter/ und ihr Leder Kauff/ Im Chur Kreiß.</hi></head><lb/>
<list><item>Damit &#x017F;ich die&#x017F;elben des Ein Kauffs nicht zube&#x017F;chwehren/ &#x017F;oll<lb/>
ihnen das Landleder rohe gegeben werden:</item><lb/>
<item>Eine gemeine Och&#x017F;enhaut/ vor <space dim="horizontal"/>2 fl. 18. gr.</item><lb/>
<item>Eine Ku&#x0364;he haut <space dim="horizontal"/>2 fl. 6 gr.</item><lb/>
<item>Ein Kalbfell/ vor <space dim="horizontal"/>5 im 6 gr.</item><lb/>
<item>Ein Hammelfell. <space dim="horizontal"/>5 gr.</item><lb/>
<item>Ein Schaff fell. <space dim="horizontal"/>4. gr.</item></list></div><lb/>
<div n="2"><head><hi rendition="#b">Dargegen &#x017F;ollen Sie verkauffen.</hi></head><lb/>
<list><item>Ein par Cordowani&#x017F;che &#x017F;tiefel mit ab&#x017F;etzen und pfund&#x017F;ohlen/ 3 fl. in<lb/>
<space dim="horizontal"/>3. fl. 9. gr.</item><lb/>
<item>Ein par gemeine Cordowani&#x017F;che &#x017F;tiefel u&#x0364;mb <space dim="horizontal"/>2 fl. 6 gr.</item><lb/>
<item>Reit&#x017F;tiefel von ge&#x017F;chmierten Leder mit ab&#x017F;etzen und pfund&#x017F;ohlen <space dim="horizontal"/>2 fl.<lb/>
in 2 fl. 6 gr.</item><lb/>
<item>Von druckenen Leder/ mit pfund&#x017F;ohlen und ab&#x017F;etzen <space dim="horizontal"/>2 fl. 10. gr. 6 pf.<lb/>
auch 2 fl. 18. gr.</item><lb/>
<item>Gemeine &#x017F;tiefeln <space dim="horizontal"/>1 fl. 15 gr.</item><lb/>
<item>Bauer&#x017F;tiefeln. <space dim="horizontal"/>1 fl, 1 fl. 3 gr.</item><lb/>
<item>Cordowani&#x017F;che Man&#x0303;s&#x017F;chuh/ mit pfund&#x017F;ohlen un&#x0303; ab&#x017F;etzen <space dim="horizontal"/>18 in 21 gr.</item><lb/>
<item>Dergleichen &#x017F;chuh ohne ab&#x017F;etze mit pfund&#x017F;ohlen. <space dim="horizontal"/>15 in 16 gr.</item><lb/>
<item>Cordowani&#x017F;che Weiber&#x017F;chuh/ mit ab&#x017F;etze&#x0303; und pfund&#x017F;ohle&#x0303; <space dim="horizontal"/>14 in 15 gr.</item><lb/>
<item>Cordowani&#x017F;che Weiber&#x017F;chuh ohne ab&#x017F;etze <space dim="horizontal"/>12. in 13 gr.</item><lb/>
<item>Manns&#x017F;chuh von ge&#x017F;chmirten und truckenen Leder mit ab&#x017F;etzen und.<lb/>
pfund&#x017F;ohlen <space dim="horizontal"/>15 in 16 gr.</item><lb/>
<item>Dergleichen &#x017F;chuh mit pfund &#x017F;ohlen ohne ab&#x017F;etze. <space dim="horizontal"/>10 in 12. gr.</item><lb/>
<item>Dergleichen Korck&#x017F;chuh mit pfund&#x017F;ohlen <space dim="horizontal"/>18. gr.</item><lb/>
<item>Gro&#x017F;&#x017F;e Kerner oder Bauer&#x017F;chuhe/ mit Riemen <space dim="horizontal"/>12. gr.</item><lb/>
<item>Gemeine Manns&#x017F;chuh mit zwo &#x017F;ohlen. <space dim="horizontal"/>8 in 9 gr.</item><lb/>
<item>Gemeine &#x017F;chuhe auff rahmen <space dim="horizontal"/>10 gr.</item><lb/>
<item>Cordowani&#x017F;che Manns pantoffeln <space dim="horizontal"/>10 gr.</item><lb/>
<item>Ge&#x017F;chmirte oder von truckenen Leder <space dim="horizontal"/>9. 10 gr.</item></list><lb/>
<fw type="catch" place="bottom">Cordog-</fw><lb/>
<pb n="[168]" facs="#f0178"/>
<fw type="header" place="top"><hi rendition="#aq">Tax</hi>-Ordnung.</fw><lb/>
<list><item>Cordowani&#x017F;che Weiber pantoffeln <space dim="horizontal"/>10 gr.</item><lb/>
<item>Ge&#x017F;chmierte Weiber pantoffeln <space dim="horizontal"/>7. in 8. gr.</item><lb/>
<item>Ge&#x017F;chmierte Weiber&#x017F;chue auf rahmen <space dim="horizontal"/>8 gr.</item><lb/>
<item>Mit einfachen fohlen. <space dim="horizontal"/>5 in 6 gr.</item><lb/>
<item>Kinder&#x017F;chue/ von 3. 4. 5. 6. 7. Jahren/ u&#x0364;mb <space dim="horizontal"/>2. 3. gr. 6. pf. 4 gr.</item><lb/>
<item>Kinder&#x017F;chue von 10 in 14 Jahren <space dim="horizontal"/>5. 6. in 7 gr.</item><lb/>
<item>Ein par &#x017F;pornleder von Cordowan <space dim="horizontal"/>3 gr.</item><lb/>
<item>Ein par &#x017F;pornleder von ge&#x017F;chmierten Leder. <space dim="horizontal"/>18 pf. 2 gr.</item></list></div><lb/>
<div n="2"><head><hi rendition="#b">Von &#x017F;chuhen zuflicken/ Im Mei&#x017F;chni&#x017F;chen Kreiß.</hi></head><lb/>
<list><item>Vor ein par Mannes &#x017F;ohlen. <space dim="horizontal"/>3 gr.</item><lb/>
<item>Von einer &#x017F;ohlen aufzu&#x017F;etzen <space dim="horizontal"/>1 gr.</item><lb/>
<item>Von ein par gemeinen &#x017F;ohlen <space dim="horizontal"/>2 gr.</item><lb/>
<item>Von einem par Kinder&#x017F;chuen/ nach dem &#x017F;ie gro&#x017F;&#x017F;e &#x017F;ohlen auffzu&#x017F;etzen<lb/>
<space dim="horizontal"/>8. 9. 10. 18. pf.</item><lb/>
<item>Von einem fleck zu&#x017F;etzen <space dim="horizontal"/>3 biß 8 pf.</item></list></div><lb/>
<div n="2"><head><hi rendition="#b">Sattler Im Chur Kreiß.</hi></head><lb/>
<list><item>Ein Reit&#x017F;attel mit breiten und &#x017F;chmahlen belegen und Riemen/ von<lb/>
guthen Riendern Leder <space dim="horizontal"/>3 fl. 10. gr. 6 pf. auch 4 fl.</item><lb/>
<item>Ein gemeinen Reit&#x017F;attel/ mit einer langen Decken <space dim="horizontal"/>2 fl. 18 gr.</item><lb/>
<item>Ein gemein Kutz&#x017F;ch Sattel. <space dim="horizontal"/>2 fl. auch 1 fl. 3. gr.</item><lb/>
<item>Ein fuhr &#x017F;attel <space dim="horizontal"/>1 fl. auch 1 fl. 3. gr.</item><lb/>
<item>Ein Kummet <space dim="horizontal"/>18 gr. in 21 gr.</item><lb/>
<item>Ein neu&#x0364; Ku&#x0364;&#x017F;&#x017F;en unterm Reit&#x017F;attel mit Reheharen <space dim="horizontal"/>10 gr. 6 pf.</item><lb/>
<item>Ein par guthe Seil&#x017F;cheiden <space dim="horizontal"/>5. 6 in 7. gr.</item><lb/>
<item>Ein Felleiß <space dim="horizontal"/>1 fl. auch 1 fl. 3. gr.</item><lb/>
<item>Ein Sattelta&#x017F;che <space dim="horizontal"/>18 in 21 gr.</item><lb/>
<item>Ein Pi&#x017F;tohlen halffter <space dim="horizontal"/>1 fl.</item><lb/>
<item>Ein par Wagen Bu&#x0364;ch&#x017F;en halffter. <space dim="horizontal"/>2 fl.</item></list></div><lb/>
<div n="2"><head><hi rendition="#b">Riemer Im Chur Kreiß.</hi></head><lb/>
<list><item>Von einer haut weiß gar zumachen und zuver&#x017F;chneiden in deß Herrn<lb/>
Hauß und Ko&#x017F;t <space dim="horizontal"/>14 in 15. gr.</item><lb/>
<item>Ein Zaum nach dem er groß. <space dim="horizontal"/>6. 7. 9. gr.</item><lb/>
<item>Ein Hinder ge&#x017F;chirr. <space dim="horizontal"/>12 gr.</item><lb/>
<item>Ein Reit Zeug mit puckeln. <space dim="horizontal"/>2 fl. 10. gr. 6 pf. auch 3 fl.</item></list><lb/>
<fw type="catch" place="bottom">Ein</fw><lb/>
<pb n="[169]" facs="#f0179"/>
<fw type="header" place="top">Churfur&#x017F;tl. Sa&#x0364;ch&#x017F;.</fw><lb/>
<list><item>Ein gedoppelt Reit Zeug <space dim="horizontal"/>1 fl. 10 gr. 6 pf. auch 2 fl.</item><lb/>
<item>Ein einfach &#x017F;chlecht Reit Zeug. <space dim="horizontal"/>1 fl. auch 1 fl. 3 gr.</item><lb/>
<item>Ein par &#x017F;teuchleder <space dim="horizontal"/>3. 4 gr.</item><lb/>
<item>Ein Creutzgurt/ mit einem u&#x0364;bergurt. <space dim="horizontal"/>7 in 8. gr.</item><lb/>
<item>Ein bauch oder Sattelgurt. <space dim="horizontal"/>7 in 8 gr.</item><lb/>
<item>Ein &#x017F;chlechter bauchgurt. <space dim="horizontal"/>4 gr.</item><lb/>
<item>Ein Sattelgunt. <space dim="horizontal"/>5. 6. gr.</item><lb/>
<item>Ein Reithalffter mit zwey Ziegeln. <space dim="horizontal"/>4. 5. gr.</item><lb/>
<item>Ein Zieh&#x017F;ohlen <space dim="horizontal"/>6 gr.</item><lb/>
<item>Ein guthe &#x017F;tarcke Peut&#x017F;che. <space dim="horizontal"/>8 in 9. gr.</item><lb/>
<item>Von eine&#x0303; gantzen Kutz&#x017F;ch Zeug auff vier Pferde mit &#x017F;chwartzen rincke&#x0303;/<lb/>
ohne ledern &#x017F;trengen/ und breiten Decken/ wie man Sie jetzo fu&#x0364;hret.<lb/>
<space dim="horizontal"/>16. in 17 fl.</item><lb/>
<item>Ein &#x017F;chlecht Bauer Zaum <space dim="horizontal"/>4 in 5. gr.</item><lb/>
<item>Ein Nehe riemen <space dim="horizontal"/>1 pf.</item><lb/>
<item>Ein flegel Kap. <space dim="horizontal"/>6 pf.</item><lb/>
<item>Schwertz und Kratzbu&#x0364;r&#x017F;ten <space dim="horizontal"/>3 gr.</item><lb/>
<item>Ein Schwam <space dim="horizontal"/>5 in 4 gr.</item></list></div><lb/>
<div n="2"><head><hi rendition="#b">Lederha&#x0364;ndler/ Beutler und Ta&#x0364;&#x017F;chner</hi><lb/>
Im Chur Kreiß.</head><lb/>
<list><item>Ein par hand&#x017F;chuch von &#x017F;cha&#x0364;fen Leder <space dim="horizontal"/>3. 4. in 5. gr.</item><lb/>
<item>Ein par hand&#x017F;chuch von bock fell ohne &#x017F;tulpen <space dim="horizontal"/>4. 5. in 6. gr.</item><lb/>
<item>Ein par bockfellene hand&#x017F;chuch mit &#x017F;tulpen. <space dim="horizontal"/>8. 9 gr.</item><lb/>
<item>Ein par &#x017F;cha&#x0364;ffen lederne hand&#x017F;chuch mit &#x017F;tulpen. <space dim="horizontal"/>4 5 6. gr.</item><lb/>
<item>Ein par banck pfu&#x0364;le von rothen Reu&#x017F;i&#x017F;chen Leder <space dim="horizontal"/>2 fl. 3. gr.</item><lb/>
<item>Fin banckpfu&#x0364;l auff 3 Per&#x017F;ohnen <space dim="horizontal"/>1 fl. auch 1 thlr.</item><lb/>
<item>Ein Stul Ku&#x0364;&#x017F;&#x017F;en. <space dim="horizontal"/>8 in 9. gr.</item><lb/>
<item>Einfell zuferben <space dim="horizontal"/>1 in 2 gr.</item></list></div><lb/>
<div n="2"><head><hi rendition="#b">Gu&#x0364;rtler/ Im Mei&#x017F;ni&#x017F;chen Kreiß.</hi></head><lb/>
<list><item>Ein Leib gu&#x0364;rtel von guthen &#x017F;ammet/ mit Cordowan eingebo&#x0364;rtelt/ und<lb/>
geetzten be&#x017F;chla&#x0364;ge/ von <space dim="horizontal"/>10 biß 12. gr.</item><lb/>
<item>Ein dergleichen gehencke mit Sammet und Cordowan eingewu&#x0364;l&#x017F;telt/<lb/>
mit geetzten rincken und hacken. <space dim="horizontal"/>1 fl. 12 gr.</item><lb/>
<item>Einen gemeinen Manns gu&#x0364;rtel <space dim="horizontal"/>5. 6. gr.</item></list><lb/>
<fw type="sig" place="bottom">b</fw><fw type="catch" place="bottom">Ein</fw><lb/>
<pb n="[170]" facs="#f0180"/>
<fw type="header" place="top"><hi rendition="#aq">Tax</hi>-Ordnung.</fw><lb/>
<list><item>Ein gehencke darzu. <space dim="horizontal"/>9. 10 gr.</item><lb/>
<item>Ein liederner Gu&#x0364;rtel mit Sammet Cordowan eingewu&#x0364;l&#x017F;telt/ und<lb/>
geetzten ey&#x017F;en. <space dim="horizontal"/>10. 12. gr.</item><lb/>
<item>Ein &#x017F;chlechter Leibgu&#x0364;rtel von Leder <space dim="horizontal"/>6 gr.</item><lb/>
<item>Ein geringer &#x017F;chu&#x0364;rtzgu&#x0364;rtel <space dim="horizontal"/>18 pf.</item><lb/>
<item>Ein Kindergu&#x0364;rtel <space dim="horizontal"/>2. 3. gr.</item></list></div><lb/>
<div n="2"><head><hi rendition="#b">Senckler/ Im Chur Kreiß.</hi></head><lb/>
<list><item>Ein Dutzend der be&#x017F;ten langen Senckel. <space dim="horizontal"/>18. pf.</item><lb/>
<item>Ein Dutzend gemeine Senckel <space dim="horizontal"/>9 biß 12 pf.</item><lb/>
<item>Ein &#x017F;chnu&#x0364;r&#x017F;enckel/ daran der &#x017F;tifft vernietet <space dim="horizontal"/>4 pf.</item><lb/>
<item>Von einem Dutzend &#x017F;eiden &#x017F;enckel zu be&#x017F;chlagen <space dim="horizontal"/>18 pf. biß in 2 gr.</item></list></div><lb/>
<div n="2"><head><hi rendition="#b">Gold&#x017F;chmiede durch alle Kreiße.</hi></head><lb/>
<p>Was Sie im werck &#x017F;ilber verarbeiten/ es &#x017F;ey in welcher ge&#x017F;talt es<lb/>
wolle/ &#x017F;oll nach anwei&#x017F;ung des heyligen Reichs Policey Ordnung jede<lb/>
Marck 14. Loth fein &#x017F;ilber halten/ und damit alle gefa&#x0364;hrligkeit verhu&#x0364;tet wer-<lb/>
de/ &#x017F;oll der Gold&#x017F;chmied der Stadt wapen/ &#x017F;ein Zeichen und die Jahr Zahl/<lb/>
bey vermeidung ern&#x017F;tes ein&#x017F;ehens/ darauff &#x017F;chlagen</p><lb/>
<list><item>Von jedem Loth zu verarbeiten nicht mehr alß <space dim="horizontal"/>3. gr.</item><lb/>
<item>Von durchgebrochener/ getriebener/ oder &#x017F;chwartz ge&#x017F;chnittener ar-<lb/>
beit <space dim="horizontal"/>4. gr.</item></list><lb/>
<p>In der Goldarbeit aber/ von 10 Ducaten/ 10 Cronen/ 10 Goldfl.<lb/>
1 Ducat/ 1 Crone 1 Goldgu&#x0364;lde genommen werden.</p><lb/>
<p>Das Gold wie es der Gold&#x017F;chmied empfangen/ &#x017F;oll er auch/ ohne<lb/>
einigen Zu&#x017F;atz gewehren/ im verlo&#x0364;then keine vervortheilunge &#x017F;uchen/ auch<lb/>
geringer alß Reini&#x017F;ch nicht verarbeiten.</p><lb/>
<p>Auff eine Marck &#x017F;tarck zu vergu&#x0364;lden/ &#x017F;ollen ihme drey Ducaten/<lb/>
aber &#x017F;chlecht zu vergu&#x0364;lden/ Zwey Ducaten gegeben werden/ jedoch &#x017F;oll er<lb/>
an Me&#x017F;&#x017F;ing und Kupfer nichts vergu&#x0364;lden.</p></div><lb/>
<div n="2"><head><hi rendition="#b">Gold&#x017F;chla&#x0364;ger/ Im Mei&#x017F;ni&#x017F;chen Kreiß.</hi></head><lb/>
<list><item>Ein bu&#x0364;chlein halb ge&#x017F;chlagen gold von 24 bla&#x0364;ttern zu <space dim="horizontal"/>24 gr.</item><lb/>
<item>Ein bu&#x0364;chlein halbge&#x017F;chlagen &#x017F;ilber. <space dim="horizontal"/>7 gr.</item><lb/>
<item>Ein bu&#x0364;chlein fein Gold <space dim="horizontal"/>7 gr.</item><lb/>
<item>Ein bu&#x0364;chlein wi&#x017F;chgold <space dim="horizontal"/>3 gr. 6 pf.</item><lb/>
<item>Ein bu&#x0364;chlein Stlber vor Mahler <space dim="horizontal"/>1 gr. 9 pf.</item><lb/>
<item>Doch &#x017F;ollen die bla&#x0364;tter in aller gro&#x0364;&#x017F;&#x017F;e und la&#x0364;nge gemachet werden.</item></list></div><lb/>
<fw type="catch" place="bottom">Kupf-</fw><lb/>
<pb n="[171]" facs="#f0181"/>
<fw type="header" place="top">Churfu&#x0364;r&#x017F;tl. Sa&#x0364;ch&#x017F;.</fw><lb/>
<div n="2"><head><hi rendition="#b">Kupffer&#x017F;chmiede/ Im Mei&#x017F;chni&#x017F;chen Kreiß.</hi></head><lb/>
<list><item>Wenn die Kupfer &#x017F;chmiede das Kupfer auf den Seigerhu&#x0364;tten/<lb/>
den Centner u&#x0364;mb 22 thlr: ahnkauffs haben. So &#x017F;ollen und ko&#x0364;nnen Sie das<lb/>
pfund gemachte arbeit goben/ an fie&#x017F;chtiegeln u&#x0364;mb <space dim="horizontal"/>5 gr.</item><lb/>
<item>An Ke&#x017F;&#x017F;eln/ u&#x0364;mb <space dim="horizontal"/>7 gr.</item><lb/>
<item>ohne ey&#x017F;en/ u&#x0364;mb <space dim="horizontal"/>8 gr.</item><lb/>
<item>Alt Kupffer &#x017F;ollen 2 pfund vor ein neues gegeben werden.</item></list></div><lb/>
<div n="2"><head><hi rendition="#b">Me&#x017F;&#x017F;ing arbeiter/ Rothgie&#x017F;&#x017F;er Im</hi><lb/>
Chur Kreiß.</head><lb/>
<list><item>Vor ein pfund Me&#x017F;&#x017F;ing mit dem macherlohn <space dim="horizontal"/>6. 7. auch 8. gr.</item><lb/>
<item>Vor ein pfund Ehren Zeug <space dim="horizontal"/>5. 6. gr.</item><lb/>
<item>Vor ein pfund Me&#x017F;&#x017F;ing u&#x0364;mbzugie&#x017F;&#x017F;en <space dim="horizontal"/>2 gr. in 2 gr. 6 pf.</item><lb/>
<item>Vnd von einen pfund Ehren <space dim="horizontal"/>2. gr.</item><lb/>
<item>Zum abgang im Feuer/ werden auff 10 pfund 1 pfund <hi rendition="#aq">pa&#x017F;&#x017F;iret</hi></item></list></div><lb/>
<div n="2"><head><hi rendition="#b">Kandel oder Ziengie&#x017F;&#x017F;er/ durch alle Krei&#x017F;&#x017F;e.</hi></head><lb/>
<p>Sollen auff 10 pfund mehr nicht alß 1 pfund/ und al&#x017F;o auff einen<lb/>
Centner 10 pfund bley Zu&#x017F;atz nehmen.</p><lb/>
<p>Vor ein pfund neuer krummer arbeit/ an Handfa&#x017F;&#x017F;en/ Kannen/</p><lb/>
<list><item>Fla&#x017F;chen/ Leuchter und dergleichen <space dim="horizontal"/>6 gr.</item><lb/>
<item>Davon u&#x0364;mb zugie&#x017F;&#x017F;en <space dim="horizontal"/>18 pf.</item><lb/>
<item>An &#x017F;chlechter arbeit/ von Schu&#x0364;&#x017F;&#x017F;eln/ Tellern/ Confeckt&#x017F;chalen. <space dim="horizontal"/>5. gr.</item><lb/>
<item>Davon u&#x0364;mb zugie&#x017F;&#x017F;en <space dim="horizontal"/>1 gr.</item></list><lb/>
<p>Vnd wird ihnen auff 10 pfund wegen abgangs im Feu&#x0364;er/ 1 pfund<lb/>
erla&#x017F;&#x017F;en/ Sie &#x017F;ollen auch auff alle und jede arbeit der Obrigkeit Wapen/<lb/>
und ihr Zeichen &#x017F;chlagen.</p></div><lb/>
<div n="2"><head><hi rendition="#b">Schlo&#x0364;&#x017F;&#x017F;er und Klein Schmiede Im Chur</hi><lb/>
Kreiß.</head><lb/>
<list><item>Von einer eingefa&#x017F;te&#x0303; &#x017F;tubenthu&#x0364;r/ nach dem haupt&#x017F;chlie&#x017F;&#x017F;el. <space dim="horizontal"/>2 fl. 6 gr.</item><lb/>
<item>Von einer eingefa&#x017F;ten Kammerthu&#x0364;r nach dem haupt&#x017F;chlie&#x017F;&#x017F;el <space dim="horizontal"/>2 fl.</item><lb/>
<item>Von einer gemeinen Stubenthu&#x0364;r. <space dim="horizontal"/>1 fl. 15 gr.</item><lb/>
<item>Von einer gemeinen Kammerthu&#x0364;r. <space dim="horizontal"/>1 fl. 3 gr.</item><lb/>
<item>Von einer Haußthu&#x0364;r. <space dim="horizontal"/>4 tehalb. fl. biß in 4. fl.</item><lb/>
<item>Von einem Fen&#x017F;ter rahmen verzienet <space dim="horizontal"/>1 fl. 10 6 pf.</item></list><lb/>
<fw type="sig" place="bottom">b 2</fw><fw type="catch" place="bottom">Vnver-</fw><lb/>
<pb n="[172]" facs="#f0182"/>
<fw type="header" place="top"><hi rendition="#aq">Tax</hi>-Ordnung.</fw><lb/>
<list><item>Vnverzient &#x017F;chwartz. <space dim="horizontal"/>1 fl. auch 24. gr.</item><lb/>
<item>Vor ein einzeln &#x017F;tuben &#x017F;chloß <space dim="horizontal"/>24. gr.</item><lb/>
<item>Vor ein einzeln Kammer&#x017F;chloß. <space dim="horizontal"/>12 gr.</item><lb/>
<item>Eine rei&#x017F;e Lade wohl be&#x017F;chlagen <space dim="horizontal"/>2 fl. 2 thlr.</item><lb/>
<item>Vor ein par gemeine bande und ein gemein &#x017F;chloß. <space dim="horizontal"/>10. 12. 15. gr.</item><lb/>
<item>Vor ein gemein Kammer&#x017F;chloß <space dim="horizontal"/>6. 7. gr.</item><lb/>
<item>Vor ein gemein &#x017F;chrauck&#x017F;chloß <space dim="horizontal"/>5 gr.</item><lb/>
<item>Mit einem gelo&#x0364;teten eingerichte <space dim="horizontal"/>10 in 12 gr.</item><lb/>
<item>Ein par &#x017F;chlechte ba&#x0364;nder/ nach dem &#x017F;ie &#x017F;tarck. <space dim="horizontal"/>7. 8. 9. gr.</item><lb/>
<item>Ein gemeinen &#x017F;chlu&#x0364;&#x017F;&#x017F;el. <space dim="horizontal"/>1 gr. auch 18. pf.</item><lb/>
<item>Ein Haupt&#x017F;chlu&#x0364;&#x017F;&#x017F;el <space dim="horizontal"/>12. 15. gr.</item><lb/>
<item>Ein &#x017F;chlu&#x0364;&#x017F;&#x017F;el u&#x0364;bers eingerichte <space dim="horizontal"/>4 in 5. gr.</item><lb/>
<item>Vor eine Clle windey&#x017F;en. <space dim="horizontal"/>6 in 8 pf.</item><lb/>
<item>Ein anwurff. <space dim="horizontal"/>18. pf. auch 2 gr.</item></list></div><lb/>
<div n="2"><head><hi rendition="#b">Platner/ im Mei&#x017F;ni&#x017F;chen Kreiß.</hi></head><lb/>
<list><item>Ein Ku&#x0364;riß/ &#x017F;o forne &#x017F;chußfrey/ von <space dim="horizontal"/>20 biß auff 30 fl.<lb/>
<list><item>Darnach er i&#x017F;t.</item></list></item><lb/>
<item>Ein gemein Ku&#x0364;riß <space dim="horizontal"/>14. 15. fl.</item><lb/>
<item>Ein Reuter Ru&#x0364;&#x017F;tung <space dim="horizontal"/>8. 9. fl.</item><lb/>
<item>Soldaten Ru&#x0364;&#x017F;tung <space dim="horizontal"/>5. 6. fl.</item><lb/>
<item>Rondart&#x017F;che/ &#x017F;o gantz fertig und &#x017F;chuß frey. <space dim="horizontal"/>12 fl.</item><lb/>
<item>Eine gemeine. <space dim="horizontal"/>6 fl.</item><lb/>
<item>Ein Cordola&#x017F;che oder &#x017F;techer darzu <space dim="horizontal"/>2 fl 6 gr.</item><lb/>
<item>Porti&#x017F;ane &#x017F;o gantz und hu&#x0364;b&#x017F;ch ausgemacht. <space dim="horizontal"/>18. 20. fl.</item><lb/>
<item>Helleparth mit dem &#x017F;chafft <space dim="horizontal"/>15. 18. gr. 1. fl.</item><lb/>
<item>Ein langer &#x017F;pieß mit ey&#x017F;en und &#x017F;chafft <space dim="horizontal"/>18 gr. 1. fl.</item><lb/>
<item>Ein guth &#x017F;chlacht &#x017F;chwerd/ mit einer Niederla&#x0364;ndi&#x017F;chen Klingen/ <space dim="horizontal"/>4. fl.<lb/>
12 gr.</item><lb/>
<item>Vor eine gemeine Klinge. <space dim="horizontal"/>12. 15. 16. 18. 20. biß 21. gr.</item></list></div><lb/>
<div n="2"><head><hi rendition="#b">Bu&#x0364;ch&#x017F;en Schmiede Im Meißni&#x017F;chen Kreiß.</hi></head><lb/>
<p>Eine Pu&#x0364;r&#x017F;chbu&#x0364;ch&#x017F;e/ nach dem die&#x017F;elbe flei&#x017F;&#x017F;ig gemacht/ und nach dem<lb/>
Sie viel und offt gezogen/ mit &#x017F;chloß und &#x017F;chafft/ &#x017F;ambt Kugelform und<lb/>
&#x017F;panner/ Kretzer/ Lumpen und Kugelzieher/ von 6 biß auff 9 fl. Darnach<lb/>
die arbeit/ weniger und ho&#x0364;her/ wie es einjeder haben will.</p><lb/>
<fw type="catch" place="bottom">Eine</fw><lb/>
<pb n="[173]" facs="#f0183"/>
<fw type="header" place="top">Churfu&#x0364;r&#x017F;tl. Sa&#x0364;ch&#x017F;.</fw><lb/>
<p>Eine wohlgemachte &#x017F;chrot bu&#x0364;ch&#x017F;e/ mit dergleichen Zugeho&#x0364;r/ nach dem<lb/>
Sie &#x017F;ey/ vom 6 biß auff 9 fl.</p><lb/>
<list><item>Ein par wagen ro&#x0364;hre/ nach dem Sie &#x017F;ind/ umb <space dim="horizontal"/>6. 7. 8. 9. fl.</item><lb/>
<item>Ein Pandelier Rohr. <space dim="horizontal"/>3. 4. 5. fl.</item><lb/>
<item>Ein par Pi&#x017F;tohlen <space dim="horizontal"/>5. 10. fl.</item><lb/>
<item>Eine Mu&#x017F;quete mit einem feu&#x0364;er &#x017F;chloß/ &#x017F;ampt dem Pandelier/ und<lb/>
Furckert. <space dim="horizontal"/>5. fl.</item><lb/>
<item>Mit einem Lunden &#x017F;chloß <space dim="horizontal"/>3 fl.</item><lb/>
<item>Das Pfund bley <space dim="horizontal"/>vor 8 biß 12 pf.</item><lb/>
<item>Das Pfund Pu&#x0364;r&#x017F;ch pulver/ vor <space dim="horizontal"/>7. 8. 9. 10. gr.</item><lb/>
<item>Das Pfund hacken pulver. <space dim="horizontal"/>4. 5. gr.</item></list></div><lb/>
<div n="2"><head><hi rendition="#b">Sporer Im Chur Kreiß.</hi></head><lb/>
<list><item>Stangen und Mund&#x017F;tu&#x0364;cke u&#x0364;berzient <space dim="horizontal"/>15. 18. gr.</item><lb/>
<item>Halbe &#x017F;tangen verzient <space dim="horizontal"/>10 in 12. gr.</item><lb/>
<item>Ein Kutz&#x017F;ch gebiß mit halben &#x017F;tangen verzient <space dim="horizontal"/>8. 9. gr.</item><lb/>
<item>Ein bloß gebiß <space dim="horizontal"/>5. oder 6. gr.</item><lb/>
<item>Ein par u&#x0364;berziente &#x017F;teig bu&#x0364;gel <space dim="horizontal"/>12. gr.</item><lb/>
<item>Ein par &#x017F;chwartze &#x017F;teigbu&#x0364;gel. <space dim="horizontal"/>8. gr.</item><lb/>
<item>Ein par verziente &#x017F;pohren mit gro&#x017F;&#x017F;en ra&#x0364;dern <space dim="horizontal"/>10 in 12. gr.</item><lb/>
<item>Ein par kleine verziente &#x017F;porn. <space dim="horizontal"/>8. in 9. gr.</item><lb/>
<item>Ein par &#x017F;chwartze &#x017F;porn <space dim="horizontal"/>8. gr.</item><lb/>
<item>Ein Na&#x017F;enband <space dim="horizontal"/>8. in 9. gr.</item><lb/>
<item>Ein halffter Ketten <space dim="horizontal"/>16 gr.</item><lb/>
<item>Ein verzient &#x017F;triegel/ mit fu&#x0364;nff Zeilen. <space dim="horizontal"/>9 gr.</item><lb/>
<item>Mit vier Zeilen. <space dim="horizontal"/>6 gr.</item><lb/>
<item>Mit drey Zeilen. <space dim="horizontal"/>4. gr.</item><lb/>
<item>Ein &#x017F;chwartz &#x017F;triegel mit vier Zeilen <space dim="horizontal"/>4. gr.</item><lb/>
<item>Mit drey Zeilen. <space dim="horizontal"/>3 gr.</item><lb/>
<item>Mit zwey Zeilen. <space dim="horizontal"/>2 gr.</item></list></div><lb/>
<div n="2"><head><hi rendition="#b">Me&#x017F;&#x017F;er&#x017F;chmiede/ Im Chur Kreiß.</hi></head><lb/>
<list><item>Ein Degen mit einer &#x017F;chlagfreyen Klinge. <space dim="horizontal"/>3 in 4 fl.</item><lb/>
<item>Nit einer gemeinen Klinge. <space dim="horizontal"/>anderthalb. fl. in 2 fl.</item><lb/>
<item>Ein Degen &#x017F;cheide. <space dim="horizontal"/>5 in 6 gr.</item><lb/>
<item>Ein gemeiner band Degen. <space dim="horizontal"/>1. fl. 3. gr. auch 1 fl. 15. gr.</item></list><lb/>
<fw type="sig" place="bottom">b 3</fw><fw type="catch" place="bottom">Ein</fw><lb/>
<pb n="[174]" facs="#f0184"/>
<fw type="header" place="top"><hi rendition="#aq">Tax</hi>-Ordnung.</fw><lb/>
<list><item>Ein Band Degen&#x017F;cheide ungefu&#x0364;ttert <space dim="horizontal"/>4. gr.</item><lb/>
<item>gefu&#x0364;ttert. <space dim="horizontal"/>5. in 6. gr.</item></list></div><lb/>
<div n="2"><head><hi rendition="#b">Feilenhauer/ Circkel und bo&#x0364;hrer &#x017F;chmiede.</hi><lb/>
Im Mei&#x017F;ni&#x017F;chen Kreiß.</head><lb/>
<list><item>Vor eine Pille. <space dim="horizontal"/>12. gr.</item><lb/>
<item>Vor einen wellen ring. <space dim="horizontal"/>18. gr.</item><lb/>
<item>Ein Kampbo&#x0364;hrer <space dim="horizontal"/>1 fl. 3. gr.</item><lb/>
<item>Ein Bandbo&#x0364;hrer <space dim="horizontal"/>7 in 8. gr.</item><lb/>
<item>Ein Rade &#x017F;to&#x0364;&#x017F;&#x017F;er. <space dim="horizontal"/>3. 4. gr.</item><lb/>
<item>Ein Nagelbo&#x0364;hrer <space dim="horizontal"/>3. pf.</item><lb/>
<item>Spundbo&#x0364;hrer. <space dim="horizontal"/>3. 4. gr.</item><lb/>
<item>Zapfenbo&#x0364;hrer <space dim="horizontal"/>2 gr. 2 gr. 6 pf.</item><lb/>
<item>Ein wagenbo&#x0364;hrer <space dim="horizontal"/>von 8 biß auff 9. gr.</item><lb/>
<item>Ein Hobeley&#x017F;en/ umb <space dim="horizontal"/>1 gr.</item><lb/>
<item>Feilen und Ra&#x017F;peln/ zu 3. 4. 6. auch 7 gr. oder die gro&#x017F;&#x017F;en nach dem<lb/>
pfund/ und die kleinen nach der hand nach dem der &#x017F;tahl guth i&#x017F;t.</item><lb/>
<item>Eine beißzange. <space dim="horizontal"/>2 biß 4 gr.</item><lb/>
<item>Eine &#x017F;pietzzange. <space dim="horizontal"/>1 oder 2 gr.</item><lb/>
<item>Ein Huffhammer/ von <space dim="horizontal"/>2 gr. 2 gr. 6. pf. 3. gr.</item><lb/>
<item>Gemeine Zierckel von 6 biß 10. pf. auch da Sie groß von 1 biß 6 gr.<lb/>
Ku&#x0364;n&#x017F;tliche Zierckel auch hierunter nicht ver&#x017F;tanden.</item><lb/>
<item>Ein Pfriemen <space dim="horizontal"/>4 pf. biß 1 gr.</item><lb/>
<item>Ein Feu&#x0364;er Zange. <space dim="horizontal"/>3. 4. gr.</item><lb/>
<item>Ein Schneide Zeug zu Tie&#x017F;chler arbeit/ <space dim="horizontal"/>anderthalb. thl. 2. thl:</item><lb/>
<item>Ein werckhammer nach den er groß oder kleinzu <space dim="horizontal"/>2. 3. 4. 5. 6. gr.</item><lb/>
<item>Ein gantz &#x017F;techzeug zu bild&#x017F;chnu&#x0364;tzer arbeit/ darzu 36 &#x017F;tu&#x0364;ck geho&#x0364;ren/ zu<lb/>
<space dim="horizontal"/>1 thlr. 1 fl. 15. gr.</item></list></div><lb/>
<div n="2"><head><hi rendition="#b">Windenmacher Im Leipzi&#x017F;chen</hi><lb/>
Kreiß.</head><lb/>
<list><item>Vor eine &#x017F;panwinde/ zum Vogel arm bru&#x017F;t. <space dim="horizontal"/>5. 6. 7. thlr.</item><lb/>
<item>Vor eine &#x017F;echs&#x017F;pa&#x0364;nnige winde. <space dim="horizontal"/>3 fl.</item><lb/>
<item>Vor eine vier&#x017F;pa&#x0364;nnige winde <space dim="horizontal"/>2 fl. 18. gr.</item><lb/>
<item>Vor ein zwey&#x017F;pa&#x0364;nnige winde. <space dim="horizontal"/>2 fl.</item><lb/>
<item>Vor eine Kut&#x017F;chwinde. <space dim="horizontal"/>1 fl. 18 gr.</item><lb/>
<item>Vor ein Seelerzeug. <space dim="horizontal"/>3. 4. biß in 5. fl.</item></list></div><lb/>
<fw type="catch" place="bottom">Grob</fw><lb/>
<pb n="[175]" facs="#f0185"/>
<fw type="header" place="top">Churfu&#x0364;r&#x017F;tl. Sa&#x0364;ch&#x017F;.</fw><lb/>
<div n="2"><head><hi rendition="#b">Grob und Huff&#x017F;chmiede Im Chur</hi><lb/>
Kreyß.</head><lb/>
<list><item>Von neuen huffey&#x017F;en. <space dim="horizontal"/>1 g. 6 pf.</item><lb/>
<item>Wenn es zum gro&#x0364;&#x017F;ten: <space dim="horizontal"/>2 gr</item><lb/>
<item>Von einem alten auffzu&#x017F;chlagen. <space dim="horizontal"/>8 pf.</item><lb/>
<item>Ein neu Zwiefach Zieheband. <space dim="horizontal"/>3 gr.</item><lb/>
<item>Ein einfach Zieheband. <space dim="horizontal"/>2 gr.</item><lb/>
<item>Eine alte &#x017F;chiene auffzubrennen <space dim="horizontal"/>8 in 12 pf.</item><lb/>
<item>Eine &#x017F;chiene zu &#x017F;chwei&#x017F;&#x017F;en <space dim="horizontal"/>1 gr.</item><lb/>
<item>Ein Neu &#x017F;chien nagel. <space dim="horizontal"/>2 in 4 pf.</item><lb/>
<item>Ein groß wagen rad neu zube&#x017F;chlagen <space dim="horizontal"/>3 fl.</item><lb/>
<item>Ein Kut&#x017F;chrad neu zu be&#x017F;chlagen <space dim="horizontal"/>2 fl. 6 gr.</item><lb/>
<item>Ein Pflugrad neu zu be&#x017F;chlagen <space dim="horizontal"/>15 gr.</item><lb/>
<item>Ein Fo&#x0364;rderachs neu zube&#x017F;chlagen <space dim="horizontal"/>21 in 24 gr.</item><lb/>
<item>Ein Hinder achs neu zu be&#x017F;chlagen. <space dim="horizontal"/>18. gr.</item><lb/>
<item>Ein Leiß&#x017F;chere. <space dim="horizontal"/>2 gr.</item><lb/>
<item>Ein Decklehn. <space dim="horizontal"/>4. in 5 gr.</item><lb/>
<item>Ein &#x017F;chlechte Lehn. <space dim="horizontal"/>4 in 6 pf.</item><lb/>
<item>Ein &#x017F;pannagel. <space dim="horizontal"/>3 in 4 gr.</item><lb/>
<item>Vor ein Zugnagel. <space dim="horizontal"/>2 in 3 gr.</item><lb/>
<item>Ein blech. <space dim="horizontal"/>2 gr. 6 pf.</item><lb/>
<item>Ein ach&#x017F;enring <space dim="horizontal"/>1 gr.</item><lb/>
<item>Ein Dei&#x017F;&#x017F;el zube&#x017F;chlagen. <space dim="horizontal"/>8 gr.</item><lb/>
<item>Ein Vorge&#x017F;chirr zu be&#x017F;chlagen. <space dim="horizontal"/>9 gr.</item><lb/>
<item>Ein Hinder ge&#x017F;chirr zu be&#x017F;chlagen. <space dim="horizontal"/>12 gr.</item><lb/>
<item>Ein fo&#x0364;rder bu&#x0364;ch&#x017F;e <space dim="horizontal"/>1 gr 6 pf.</item><lb/>
<item>Ein Hinder bu&#x0364;ch&#x017F;e. <space dim="horizontal"/>2 gr.</item><lb/>
<item>Vor ein Dei&#x017F;&#x017F;el ring <space dim="horizontal"/>2 gr.</item><lb/>
<item>Vor ein trage ring. <space dim="horizontal"/>2 gr. 6 pf.</item><lb/>
<item>Von einem Dei&#x017F;&#x017F;elblech. <space dim="horizontal"/>2 gr. 6 pf.</item><lb/>
<item>Vor eine neue Eygde/ mit 36 Zincken. <space dim="horizontal"/>1 fl. 9 gr.</item><lb/>
<item>Vor einen neuen Pflug zu be&#x017F;chlagen. <space dim="horizontal"/>10 gr.</item><lb/>
<item>Vor eine neue Pflug&#x017F;char <space dim="horizontal"/>10 gr.</item><lb/>
<item>Vor eine Pflug&#x017F;char zu erlegen. <space dim="horizontal"/>4 gr.</item><lb/>
<item>Vor eine Pflug&#x017F;char zu &#x017F;cherffen. <space dim="horizontal"/>6 pf</item></list><lb/>
<fw type="catch" place="bottom">Vor.</fw><lb/>
<pb n="[176]" facs="#f0186"/>
<fw type="header" place="top"><hi rendition="#aq">Tax</hi>-Ordnung.</fw><lb/>
<list><item>Vor ein orth auff eine &#x017F;char. <space dim="horizontal"/>2 gr.</item><lb/>
<item>Vor eine neue pflug&#x017F;ech. <space dim="horizontal"/>8. in 9 gr.</item><lb/>
<item>Von einem &#x017F;ech zu erlegen. <space dim="horizontal"/>3 gr</item><lb/>
<item>Vor ein &#x017F;ech zu &#x017F;cherffen. <space dim="horizontal"/>6 pf.</item><lb/>
<item>Vor ein par Krumlinge. <space dim="horizontal"/>3 gr. 6. pf.</item><lb/>
<item>Vor ein par ladenbande. <space dim="horizontal"/>3 in 4 gr.</item><lb/>
<item>Vor eine gro&#x017F;&#x017F;e anlage. <space dim="horizontal"/>4 gr.</item><lb/>
<item>Vor eine kleine anlage. <space dim="horizontal"/>1 gr. 6 pf.</item><lb/>
<item>Vor einen neuen &#x017F;padten. <space dim="horizontal"/>4 in 5. gr.</item><lb/>
<item>Vor ein neu &#x017F;chuppenei&#x017F;en. <space dim="horizontal"/>3 in 4 gr.</item><lb/>
<item>Vor eine Mi&#x017F;tgabel. <space dim="horizontal"/>4 gr.</item><lb/>
<item>Vor eine Ofengabel. <space dim="horizontal"/>4 gr.</item><lb/>
<item>Vor eine Reichgabel. <space dim="horizontal"/>4 gr.</item><lb/>
<item>Vor ein &#x017F;chock huffnagel. <space dim="horizontal"/>2 in 3 gr.</item><lb/>
<item>Vor eine Radehaue. <space dim="horizontal"/>4 in 5 gr.</item><lb/>
<item>Eine Picke. <space dim="horizontal"/>5 in 6 gr.</item><lb/>
<item>Solche &#x017F;tu&#x0364;cke zu erlegen. <space dim="horizontal"/>2 gr. 6 pf.</item><lb/>
<item>Ein Bindaxt <space dim="horizontal"/>14. gr.</item><lb/>
<item>Ein &#x017F;chirrpeil <space dim="horizontal"/>8 in 9 gr.</item><lb/>
<item>Davon zu erlegen. <space dim="horizontal"/>4 in 5 gr.</item><lb/>
<item>Eine neue Parte <space dim="horizontal"/>4 gr.</item><lb/>
<item>Davon zu erlegen. <space dim="horizontal"/>2 gr.</item><lb/>
<item>Eine Futter Klinge. <space dim="horizontal"/>12. 14. gr.</item><lb/>
<item>Eine gro&#x017F;&#x017F;e Sen&#x017F;e. <space dim="horizontal"/>12. 14. gr.</item><lb/>
<item>Eine Sichel. <space dim="horizontal"/>2 gr.</item><lb/>
<item>Ein brad&#x017F;pieß nach der gro&#x0364;&#x017F;&#x017F;e. <space dim="horizontal"/>10 in 14 gr.</item><lb/>
<item>Eine ei&#x017F;erne &#x017F;chippe. <space dim="horizontal"/>5 gr.</item><lb/>
<item>Einen Karn zu be&#x017F;chlagen. <space dim="horizontal"/>7 in 8 gr.</item><lb/>
<item>Ein Wein kar&#x017F;t. <space dim="horizontal"/>9. 10, 11. gr.</item><lb/>
<item>Ein Zimmermans klammer. <space dim="horizontal"/>4 in 6 gr.</item><lb/>
<item>Die &#x017F;elbe zu ver&#x017F;ta&#x0364;hlen. <space dim="horizontal"/>5. gr.</item><lb/>
<item>Ein Feuerhack nach dem er groß <space dim="horizontal"/>18 biß in 21 gr.</item><lb/>
<item>Einen Born Eimer zu be&#x017F;chlagen. <space dim="horizontal"/>10 in 12 gr.</item></list></div><lb/>
<div n="2"><head><hi rendition="#b">Nagel&#x017F;chmiede Im Chur Kreiß.</hi></head><lb/>
<list><item>Ein &#x017F;chock &#x017F;tarcke Lattennagel. <space dim="horizontal"/>4 gr.</item></list><lb/>
<fw type="catch" place="bottom">Ein</fw><lb/>
<pb n="[177]" facs="#f0187"/>
<fw type="header" place="top">Churfu&#x0364;r&#x017F;tl Sa&#x0364;ch&#x017F;.</fw><lb/>
<list><item>Ein &#x017F;chock mittel Lattennagel. <space dim="horizontal"/>3 gr. 6 pf.</item><lb/>
<item>Ein &#x017F;chock &#x017F;pinde nagel. <space dim="horizontal"/>3 gr.</item><lb/>
<item>Ein &#x017F;chock bret nagel. <space dim="horizontal"/>2 gr. 6 pf.</item><lb/>
<item>Ein &#x017F;chock halbe bretnagel. <space dim="horizontal"/>2 gr.</item><lb/>
<item>Ein &#x017F;chock blech nagel. <space dim="horizontal"/>2 gr. 6 pf.</item><lb/>
<item>Ein &#x017F;chock &#x017F;chindel nagel. <space dim="horizontal"/>1 gr. 6 pf.</item><lb/>
<item>Ein hundert &#x017F;chwartze &#x017F;chloß Zwecken. <space dim="horizontal"/>15 pf.</item><lb/>
<item>Hundert verzienre &#x017F;chloß Zwecken. <space dim="horizontal"/>4 gr.</item><lb/>
<item>Hundert &#x017F;attel Zwecken. <space dim="horizontal"/>15 pf.</item><lb/>
<item>Hundert &#x017F;pieß Zwecken. <space dim="horizontal"/>15. pf.</item></list></div><lb/>
<div n="2"><head><hi rendition="#b">Klemperer Im Chur Kreiß.</hi></head><lb/>
<list><item>Ein Trichter nach dem er groß. <space dim="horizontal"/>1. 2. 3. biß in 6 gr.</item><lb/>
<item>Ein Heber <space dim="horizontal"/>18 pf. in 2 gr.</item><lb/>
<item>Eine Lichtform mit drey ro&#x0364;hren <space dim="horizontal"/>2 in 3 gr.</item><lb/>
<item>Ein Reibei&#x017F;en. <space dim="horizontal"/>1 in 2 gr.</item><lb/>
<item>Ein Feuer Zeug. <space dim="horizontal"/>2 in 3 gr.</item><lb/>
<item>Eine Leuchte. <space dim="horizontal"/>1. 3. 4. 6. auch mehr gr. nach dem &#x017F;ie groß i&#x017F;t.</item><lb/>
<item>Ein Steck Leuchter. <space dim="horizontal"/>4 in 5 pf.</item><lb/>
<item>Eine Nacht Lampe <space dim="horizontal"/>2 in 3 gr.</item><lb/>
<item>Ein ho&#x0364;ltzern Leuchter mit zwey ro&#x0364;hren. <space dim="horizontal"/>1 in 2 gr.</item><lb/>
<item>Ein blechern Emmer <space dim="horizontal"/>9 in 10 gr</item></list></div><lb/>
<div n="2"><head><hi rendition="#b">Allerley ander Ei&#x017F;enwerck/ &#x017F;onderlich der</hi><lb/>
Beil-Sen&#x017F;en- und waffen &#x017F;chmiede/ Im<lb/>
Meißni&#x017F;chen Kreiß.</head><lb/>
<list><item>Ein Bind oder Zimmer Axt/ von <space dim="horizontal"/>12 biß 15 gr.</item><lb/>
<item>Eine Holtz Axt. <space dim="horizontal"/>7 8. 9. gr.</item><lb/>
<item>Ein &#x017F;chlicht beil/ von <space dim="horizontal"/>12 biß 20 gr.</item><lb/>
<item>Ein Flei&#x017F;ch beil <space dim="horizontal"/>4. 5. 6. gr.</item><lb/>
<item>Ein hand beil <space dim="horizontal"/>3. 4. gr.</item><lb/>
<item>Ein &#x017F;chirr beil <space dim="horizontal"/>9. 10. 11. gr.</item><lb/>
<item>Eine Sege auff eine &#x017F;chneidemu&#x0364;hle. <space dim="horizontal"/>2 fl. 15 gr.</item><lb/>
<item>Bogen oder Schrot&#x017F;ege. <space dim="horizontal"/>15 biß 18 gr.</item><lb/>
<item>Eine Sege wie die Ti&#x017F;cher brauche&#x0303;/ nach dem Sie groß. <space dim="horizontal"/>4. 6. 8. 10. gr.</item><lb/>
<item>Eine hand Sege. <space dim="horizontal"/>5. 6. gr.</item></list><lb/>
<fw type="sig" place="bottom"><supplied>c</supplied></fw><fw type="catch" place="bottom">Ein</fw><lb/>
<pb n="[178]" facs="#f0188"/>
<fw type="header" place="top"><hi rendition="#aq">Tax</hi>-Ordnung.</fw><lb/>
<list><item>Ein &#x017F;chnittme&#x017F;&#x017F;er. <space dim="horizontal"/>2. 3. 4. gr.</item><lb/>
<item>Gemeine holtzmei&#x017F;&#x017F;el/ oder ein Mei&#x017F;&#x017F;el nach dem er i&#x017F;t <space dim="horizontal"/>1 biß uff 4 gr.</item><lb/>
<item>Ein ei&#x017F;ern &#x017F;tieckel/ nach de&#x0303; er groß oder klein zu <space dim="horizontal"/>1 fl biß 1. fl 10. gr. 6 pf.</item><lb/>
<item>Eine gantz be&#x017F;chlagene holtzhebe mit aller zugeho&#x0364;r von <space dim="horizontal"/>3 biß uff 4 fl.</item><lb/>
<item>Eine wagen winde/ von <space dim="horizontal"/>1 fl. biß 36 gr.</item><lb/>
<item>Eine Sen&#x017F;e. <space dim="horizontal"/>12. 14. 15. gr.</item><lb/>
<item>Eine Futter Klinge <space dim="horizontal"/>8. 9. gr.</item><lb/>
<item>Eine Sichel. <space dim="horizontal"/>15. 18 pf.</item><lb/>
<item>Ein weinme&#x017F;&#x017F;er. <space dim="horizontal"/>18 pf. 2. gr.</item><lb/>
<item>Ein wein hacken. <space dim="horizontal"/>5. 6. gr.</item><lb/>
<item>Eine Krauthacke. <space dim="horizontal"/>2 gr. 6 pf.</item><lb/>
<item>Eine Kraut &#x017F;to&#x017F;&#x017F;e. <space dim="horizontal"/>2 gr. 3 pf.</item><lb/>
<item>Ein Scharbei&#x017F;en. <space dim="horizontal"/>2 gr.</item><lb/>
<item>Eine Me&#x017F;&#x017F;inge Liechtbutze. <space dim="horizontal"/>3. 4. gr.</item><lb/>
<item>Eine ei&#x017F;erne. <space dim="horizontal"/>16. 18. pf.</item><lb/>
<item>Eine Ei&#x017F;erne Wermpfanne. <space dim="horizontal"/>7. 8. gr.</item><lb/>
<item>Eine Ei&#x017F;erne &#x017F;chauffel. <space dim="horizontal"/>3. 4. gr.</item></list></div><lb/>
<div n="2"><head><hi rendition="#b">Mu&#x0364;ller werck.</hi></head><lb/>
<list><item>Ein Mu&#x0364;hlei&#x017F;en mit der hau und pfanne/ u&#x0364;mb <space dim="horizontal"/>6. 7. fl.</item><lb/>
<item>Neu Mu&#x0364;hlei&#x017F;en zu &#x017F;ta&#x0364;hlen. <space dim="horizontal"/>4. 5. gr.</item><lb/>
<item>Vor eine Pille. <space dim="horizontal"/>12 gr.</item><lb/>
<item>Vor einen Wellring. <space dim="horizontal"/>18 gr.</item></list></div><lb/>
<div n="2"><head><hi rendition="#b">Nadeler/ Im Meißni&#x017F;chen Kreiß.</hi></head><lb/>
<list><item>Das tau&#x017F;end der be&#x017F;ten &#x017F;tecknadeln/ u&#x0364;mb <space dim="horizontal"/>12 gr.</item><lb/>
<item>Andere gattunge. <space dim="horizontal"/>10 gr.</item><lb/>
<item>Der Dritten/ u&#x0364;mb <space dim="horizontal"/>8 gr.</item><lb/>
<item>Ein par ho&#x017F;en heffte. <space dim="horizontal"/>2 pf.</item><lb/>
<item>Der Kleinen das tau&#x017F;end/ u&#x0364;mb <space dim="horizontal"/>12 gr.</item><lb/>
<item>Eine &#x017F;pani&#x017F;che uehenadel/ umb <space dim="horizontal"/>2 pf.</item><lb/>
<item>Fi&#x017F;changeln/ Stricknadeln/ Strickei&#x017F;en/ und dergleichen/ wird<lb/>
nach dem augen &#x017F;chein verkaufft.</item></list></div><lb/>
<div n="2"><head><hi rendition="#b">Gla&#x017F;er/ Im Chur Kreiß.</hi></head><lb/>
<list><item>Wenn der Gla&#x017F;er bley und gelo&#x0364;te &#x017F;elb&#x017F;t giebet.</item><lb/>
<item>Von einer &#x017F;echseckichten Scheiben von tafel glaß. <space dim="horizontal"/>3 pf.</item></list><lb/>
<fw type="catch" place="bottom">Von</fw><lb/>
<pb n="[179]" facs="#f0189"/>
<fw type="header" place="top">Churfu&#x0364;r&#x017F;tl. Sa&#x0364;ch&#x017F;.</fw><lb/>
<list><item>Von einer runden kleinen &#x017F;cheibe. <space dim="horizontal"/>3. pf.<lb/>
<list><item>Vnd vier Zwickel vor eine &#x017F;cheibe.</item></list></item><lb/>
<item>Von einer klaren &#x017F;cheibe <space dim="horizontal"/>10 pf.<lb/>
<list><item>Die&#x017F;elbe in alt bley zu &#x017F;etzen. <space dim="horizontal"/>6 pf.</item></list></item><lb/>
<item>Von einer gemeinen &#x017F;cheibe in alt bley. <space dim="horizontal"/>1 pf. 1 hlr.</item></list></div><lb/>
<div n="2"><head><hi rendition="#b">Ti&#x017F;cher und Schreiner Im Chur Kreiß.</hi></head><lb/>
<p>Die &#x017F;ollen &#x017F;chuldig &#x017F;eyn/ wenn es begehret wird/ einem jedem in &#x017F;ei-<lb/>
nem hau&#x017F;e zu arbeiten/ und &#x017F;oll auff &#x017F;olchen fall/ gegeben werden<lb/>
wo&#x0364;chentlich/ bey des Herrn &#x017F;o arbeiten la&#x0364;&#x017F;&#x017F;et/ Ko&#x017F;t.</p><lb/>
<list><item>Dem Mei&#x017F;ter. <space dim="horizontal"/>15. gr.</item><lb/>
<item>Ohne Ko&#x017F;t. <space dim="horizontal"/>27 gr.</item><lb/>
<item>Dem Ge&#x017F;ellen bey der Ko&#x017F;t. <space dim="horizontal"/>12 gr.</item><lb/>
<item>Ohne Ko&#x017F;t. <space dim="horizontal"/>1 fl.</item></list><lb/>
<p>Wenn aber der Mei&#x017F;ter von &#x017F;einem eignen holtz/ in &#x017F;einem hau&#x017F;e ar-<lb/>
beit verfertiget/ &#x017F;oll er haben.</p><lb/>
<list><item>Von einer eingefa&#x017F;ten thu&#x0364;r mit der verkleidung. <space dim="horizontal"/>2 fl. 10. gr.<lb/>
6 pf. in 3 fl.</item><lb/>
<item>Ohne verkleidung. <space dim="horizontal"/>1 fl.</item><lb/>
<item>Von einer &#x017F;chlechten thu&#x0364;r mit der verkleldung <space dim="horizontal"/>anderthalb fl.</item><lb/>
<item>Ohne verkleidung <space dim="horizontal"/>12 gr.</item><lb/>
<item>Von einem gefu&#x0364;tterten Fen&#x017F;ter ra&#x0364;hmen drey Ellen ung fa&#x0364;hrlich <space dim="horizontal"/>1 fl.<lb/>
oder 1 fl 3. gr.</item><lb/>
<item>Von einem gemeinen dergleichen Fen&#x017F;ter ra&#x0364;hmen mit vier Lieden<lb/>
<space dim="horizontal"/>12 gr.</item><lb/>
<item>Von einem kleinen Fen&#x017F;terra&#x0364;hmen nach gelegenheit. <space dim="horizontal"/>6. 7. 8 9. gr.</item><lb/>
<item>Von einem gemeinen fichten Ti&#x017F;ch. <space dim="horizontal"/>1 fl. 10. gr. 6. pf.</item><lb/>
<item>Von einem Bu&#x0364;chnen/ Ta&#x0364;nnen/ oder Bircknen Ti&#x017F;ch. <space dim="horizontal"/>2 fl. 6. gr.</item><lb/>
<item>Vor eine lange Lehnbanck. <space dim="horizontal"/>10. gr.</item><lb/>
<item>Vor ein Vor&#x017F;etz ba&#x0364;ncklein <space dim="horizontal"/>4 gr.</item><lb/>
<item>Vor einen Kleider Ka&#x017F;ten/ nach gelegenheit der arbeit und gro&#x0364;&#x017F;&#x017F;e.<lb/>
<space dim="horizontal"/>3. 4. in 5 fl.</item><lb/>
<item>Vor eine Rei&#x017F;e Lade. <space dim="horizontal"/>17. in 18. gr.</item><lb/>
<item>Vor eine Ma&#x0364;gde Lade. <space dim="horizontal"/>7 in 8 gr.</item><lb/>
<item>Vor ein &#x017F;panbette. <space dim="horizontal"/>17. 18. gr. auch 1 fl</item><lb/>
<fw type="sig" place="bottom">c 2</fw><fw type="catch" place="bottom">Vor</fw><lb/>
<pb n="[180]" facs="#f0190"/>
<fw type="header" place="top"><hi rendition="#aq">Tax</hi>-Ordnung.</fw><lb/>
<item>Vor ein Himmelbette. <space dim="horizontal"/>3. 4. in 5. fl.</item></list><lb/>
<p>In u&#x0364;briger ausgelegten/ oder &#x017F;cho&#x0364;n verlei&#x017F;teten arbeit/ erfordert es<lb/>
&#x017F;onderliche vergleichung.</p></div><lb/>
<div n="2"><head><hi rendition="#b">Drech&#x017F;eler/ Im Meißni&#x017F;chen Kreiß.</hi></head><lb/>
<list><item>Ein Spinnrad/ u&#x0364;mb <space dim="horizontal"/>1 fl. 3. gr.</item><lb/>
<item>Von einer gedreheten gangfeule. <space dim="horizontal"/>1 gr. 1 gr. 3 pf.</item><lb/>
<item>Eine Pulver fla&#x017F;che. <space dim="horizontal"/>3. 4. gr.</item><lb/>
<item>Eine &#x017F;pille/ u&#x0364;mb <space dim="horizontal"/>1 pf.</item><lb/>
<item>Eine Kap&#x017F;el. von <space dim="horizontal"/>3 biß uff 12 pf.</item><lb/>
<item>Ein &#x017F;chreibe Zeug und &#x017F;and bu&#x0364;ch&#x017F;e <space dim="horizontal"/>3 gr. 3 gr. 6 pf.</item></list></div><lb/>
<div n="2"><head><hi rendition="#b">Bu&#x0364;ch&#x017F;en&#x017F;cha&#x0364;ffter/ Im Meißni&#x017F;chen Kreiß.</hi></head><lb/>
<list><item>Von einer Mu&#x017F;queten zu &#x017F;chefften <space dim="horizontal"/>12 gr.</item><lb/>
<item>Von einer Pu&#x0364;r&#x017F;chbu&#x0364;ch&#x017F;e. <space dim="horizontal"/>12 gr.</item><lb/>
<item>Von einem Pandelier. <space dim="horizontal"/>10 gr.</item><lb/>
<item>Von einem wagen rohr. <space dim="horizontal"/>10 gr.</item><lb/>
<item>Von einem Pi&#x017F;tohl. <space dim="horizontal"/>8 gr.</item></list></div><lb/>
<div n="2"><head><hi rendition="#b">Wagner und Rademacher Im Chur Kreiß.</hi></head><lb/>
<list><item>Ein Kut&#x017F;chen rad. <space dim="horizontal"/>16 gr.</item><lb/>
<item>Ein Wagen rad. <space dim="horizontal"/>18 in 20 gr.</item><lb/>
<item>Ein Himmelwagen mit allen Zugeho&#x0364;r. <space dim="horizontal"/>18 in 20 fl.</item><lb/>
<item>Ein Kut&#x017F;chwagen mit allen Zugeho&#x0364;r. <space dim="horizontal"/>12 fl.</item><lb/>
<item>Ein gantz ru&#x0364;&#x017F;t oder rendtwagen. <space dim="horizontal"/>9 fl.</item><lb/>
<item>Ein Fo&#x0364;rder Achs mit wagarmen und Deißel <space dim="horizontal"/>1 fl.</item><lb/>
<item>Eine hinderachs. <space dim="horizontal"/>8 in 10 gr</item><lb/>
<item>Ein par arme <space dim="horizontal"/>4 in 5 gr.</item><lb/>
<item>Ein par Erndt Leitern. <space dim="horizontal"/>18. 21. gr.</item><lb/>
<item>Von einem Langwagen. <space dim="horizontal"/>6 gr.</item><lb/>
<item>Von einem ge&#x017F;chirr mit Zweyen wagen. <space dim="horizontal"/>6 gr.</item><lb/>
<item>Eine Deißel. <space dim="horizontal"/>2. 3. in 4. gr.</item><lb/>
<item>Ein &#x017F;peich ein zuziehen. <space dim="horizontal"/>6 pf.</item><lb/>
<item>Eine Felge ein zuziehen. <space dim="horizontal"/>2 gr.</item></list><lb/>
<fw type="catch" place="bottom">Ein</fw><lb/>
<pb n="[181]" facs="#f0191"/>
<fw type="header" place="top">Churfu&#x0364;r&#x017F;tl. Sa&#x0364;ch&#x017F;.</fw><lb/>
<list><item>Ein Pflug <space dim="horizontal"/>8 in 9 gr.</item><lb/>
<item>Ein Pflugrad. <space dim="horizontal"/>2 gr.</item></list></div><lb/>
<div n="2"><head><hi rendition="#b">Bo&#x0364;tticher und Kleinbinder/ Im Chur Kreiß.</hi></head><lb/>
<list><item><list rendition="#rightBraced"><item>Einen neuen Bottich &#x017F;ampt holtz und reiffen<lb/>
<space dim="horizontal"/>16 in 18 fl.</item><lb/>
<item>Ein Kofentbottich <space dim="horizontal"/>10 fl.</item></list></item><lb/>
<item><list rendition="#rightBraced"><item>Ein Ku&#x0364;hlfaß <space dim="horizontal"/>5 fl.</item><lb/>
<item>Eine Wu&#x0364;rtzwanne <space dim="horizontal"/>2 fl. 10 gr. 6 pf.</item><lb/>
<item>Ein Bierfaß <space dim="horizontal"/>18 gr.</item></list> Von Eichenen hol<supplied>z</supplied></item><lb/>
<item><list rendition="#rightBraced"><item>Ein Viertel. <space dim="horizontal"/>12 gr.</item><lb/>
<item>Eine Tonne. <space dim="horizontal"/>8 gr.</item></list></item><lb/>
<item>Ein Bottichreiff zu machen und ahn zu legen. <space dim="horizontal"/>1 fl. 5. gr</item><lb/>
<item>Ein trincken Faßreiffen. <space dim="horizontal"/>2 pf.</item><lb/>
<item>Ein Ku&#x0364;hlfaßreiff. <space dim="horizontal"/>4 pf.</item><lb/>
<item>Ein wannen reiff/ nach dem er groß. <space dim="horizontal"/>8 pf. 1 gr. auch 1 gr. 6 pf.</item><lb/>
<item>Ein &#x017F;chock Kuffen oder Dreyling reiffen <space dim="horizontal"/>20 gr.</item><lb/>
<item>Ein &#x017F;chock Bierfaß und Viertel reiffen. <space dim="horizontal"/>10 gr.</item><lb/>
<item>Von einer Kuffen zu pichen. <space dim="horizontal"/>1 gr. 6 pf.</item><lb/>
<item>Von einem Dreylinge <space dim="horizontal"/>1 gr.</item><lb/>
<item>Von einem Faß und Viertel. <space dim="horizontal"/>6 pf.</item><lb/>
<item>Ein Zuber. <space dim="horizontal"/>4 gr.</item><lb/>
<item>Ein &#x017F;chweinfaß. <space dim="horizontal"/>1 gr. 6 pf.</item><lb/>
<item>Ein Butterfaß. <space dim="horizontal"/>3 gr.</item><lb/>
<item>Eine &#x017F;ahn &#x017F;tande. <space dim="horizontal"/>6 in 7. gr.</item><lb/>
<item>Eine wa&#x017F;&#x017F;erkanne. <space dim="horizontal"/>1 gr. 6 pf.</item><lb/>
<item>Eine Gelte. <space dim="horizontal"/>1 gr.</item><lb/>
<item>Ein Milch fa&#x0364;ßlein <space dim="horizontal"/>1 gr.</item><lb/>
<item>Ein Faß darinn die butter zu wa&#x017F;chen. <space dim="horizontal"/>6 gr.</item><lb/>
<item>Von einer wa&#x017F;ch Tunne. <space dim="horizontal"/>12 gr.</item><lb/>
<item>Von einem &#x017F;cheuerfaß <space dim="horizontal"/>3 gr.</item><lb/>
<item>Vor einen Eymer <space dim="horizontal"/>18 pf.</item><lb/>
<item>Ein Krahmfaß von Eichenen holtze/ nach dem es groß/ <space dim="horizontal"/>8. 9. 10.<lb/>
12. biß 16 gr.</item></list><lb/>
<fw type="sig" place="bottom">e 3</fw><fw type="catch" place="bottom">Vnd</fw><lb/>
<pb n="[182]" facs="#f0192"/>
<fw type="header" place="top"><hi rendition="#aq">Tax</hi>-Ordnung.</fw><lb/>
<p>Vnd &#x017F;ollen hierneben die Bo&#x0364;tticher einem jeden der es begehrt/ bey tag<lb/>
und nacht in &#x017F;einem hau&#x017F;e binden/ flicken und arbeiten/ jedes<lb/>
mahl bey 10 fl. &#x017F;trafe/ der verweigerung/ und weil der an&#x017F;chlag<lb/>
von dem gro&#x017F;&#x017F;en gefa&#x0364;&#x017F;&#x017F;e/ und den reiffen darzu zuverfertigen auff<lb/>
die Stadt Wittenbergk/ da es &#x017F;ta&#x0364;rcker gefa&#x0364;ß fu&#x0364;hret/ gerichtet/<lb/>
kan anderer orthe bey kieinen gefa&#x0364;&#x017F;&#x017F;e/ nach der <hi rendition="#aq">Proportion</hi> ein<lb/>
wenigers ahnge&#x017F;etzet werden.</p></div><lb/>
<div n="2"><head><hi rendition="#b">Siebmacher Im Meißni&#x017F;chen Kreiß.</hi></head><lb/>
<list><item>Ein Sieb/ &#x017F;o man in der &#x017F;cheinen braucht/ von <space dim="horizontal"/>17 pf. biß 2 gr.</item><lb/>
<item>Ein Bier Siebichen/ vor <space dim="horizontal"/>1 gr.</item><lb/>
<item>Ein Bier Sieb von haren. <space dim="horizontal"/>5. 6. gr.</item><lb/>
<item>Ha&#x0364;ren Sieb/ zu Milch oder Ger&#x017F;te. <space dim="horizontal"/>2 gr.</item><lb/>
<item>Mttler. <space dim="horizontal"/>1 gr. 6 pf.</item><lb/>
<item>Kleine&#x017F;te. <space dim="horizontal"/>1 gr.</item></list></div><lb/>
<div n="2"><head><hi rendition="#b">Korbmacher Im Meißni&#x017F;chen Kreiß.</hi></head><lb/>
<list><item>Eine fla&#x0364;chte auff einen Ru&#x0364;&#x017F;twagen. <space dim="horizontal"/>u&#x0364;mb 15. 16 gr.</item><lb/>
<item>Ein &#x017F;preu Korb. <space dim="horizontal"/>2. 3 gr. 2 gr. 6 pf.</item><lb/>
<item>Ein trage Korb. <space dim="horizontal"/>3 gr. 6 pf.</item><lb/>
<item>Einen Kohl Korb/ &#x017F;o einer vor &#x017F;ich tragen kan. <space dim="horizontal"/>1 gr. 18 pf.</item></list></div><lb/>
<div n="2"><head><hi rendition="#b">Barbierer Im Chur Kreiß.</hi></head><lb/>
<list><item>Von einer fri&#x017F;chen wunde zum er&#x017F;ten band. <space dim="horizontal"/>5. in 6 gr.</item><lb/>
<item>Von einem hafft. <space dim="horizontal"/>5 gr.</item><lb/>
<item>Von einem beinbruch zum er&#x017F;ten band <space dim="horizontal"/>1 fl.</item><lb/>
<item>Von einem beinbruch zuheilen von alten Per&#x017F;ohnen. <space dim="horizontal"/>10 fl.</item><lb/>
<item>Von Jungen Per&#x017F;ohnen. <space dim="horizontal"/>7 fl.</item><lb/>
<item>Von einem Armbruch von alten Per&#x017F;ohnen. <space dim="horizontal"/>5 fl.</item><lb/>
<item>Von Jungen Per&#x017F;ohnen <space dim="horizontal"/>4 fl.</item><lb/>
<item>Von Schlitzbruch/ wen&#x0303; die ro&#x0364;hre&#x0303; durchs flei&#x017F;ch gehe&#x0303;/ duppelte gebu&#x0364;hr.</item><lb/>
<item>Von einer flei&#x017F;chwunde nach gelegenheit. <space dim="horizontal"/>1 fl. 10 gr. 6 pf. auch 2 fl.</item><lb/>
<item>Da &#x017F;ie aber &#x017F;ich mit den Patienten auff vorge&#x017F;etzte ma&#x017F;&#x017F;e nicht ver-<lb/>
gleichen ko&#x0364;nnen/ &#x017F;oll die Obrigkeit mit zu ziehung der <hi rendition="#aq">Medicoru&#x0303;</hi><lb/>
daru&#x0364;ber zu erkennen haben.</item></list></div><lb/>
<fw type="catch" place="bottom">Bader</fw><lb/>
<pb n="[183]" facs="#f0193"/>
<fw type="header" place="top">Churfu&#x0364;r&#x017F;tl. Sa&#x0364;ch&#x017F;.</fw><lb/>
<div n="2"><head><hi rendition="#b">Bader Im Meißni&#x017F;chen Kreiß.</hi></head><lb/>
<list><item>Von einer Per&#x017F;ohn klein oder groß/ &#x017F;o ins bad gehet. <space dim="horizontal"/>6 pf.</item><lb/>
<item>Vom Kopff. <space dim="horizontal"/>2 pf.</item><lb/>
<item>Von einer Wanne. <space dim="horizontal"/>1 gr.</item><lb/>
<item>Von einem &#x017F;chaubhut. <space dim="horizontal"/>1 pf.</item></list><lb/>
<p>Wenn aber einer den Bader ins hauß fordert/ der mag &#x017F;ich mit ih-<lb/>
me darunter vergleichen.</p></div><lb/>
<div n="2"><head><hi rendition="#b">Seiler Im Chur Kreiß.</hi></head><lb/>
<list><item>Ein par Kut&#x017F;ch&#x017F;tra&#x0364;nge/ gezwirnte von klaren hanff/ neunellicht <space dim="horizontal"/>6 gr.</item><lb/>
<item>Acht ellicht. <space dim="horizontal"/>5 gr.</item><lb/>
<item>Steben edicht. <space dim="horizontal"/>4 gr. 6 pf.</item><lb/>
<item>Fu&#x0364;nff ellicht. <space dim="horizontal"/>3 gr.</item><lb/>
<item>Sechs ellicht. <space dim="horizontal"/>4 gr.</item><lb/>
<item>Gemeine Ku&#x0364;he&#x017F;tricke/ nach dem &#x017F;ie groß. <space dim="horizontal"/>3. 4. 5. auch 6 pf.</item><lb/>
<item>Ein par mittelme&#x017F;&#x017F;ige wagen&#x017F;eile. <space dim="horizontal"/>18 gr.</item><lb/>
<item>Ein par vier &#x017F;pa&#x0364;nnige wagen&#x017F;eile. <space dim="horizontal"/>1 fl.</item><lb/>
<item>Ein pfund ha&#x017F;en Zwirn/ zu <space dim="horizontal"/>4 gr.</item><lb/>
<item>Ein pfund kleinen Zwirn zu <space dim="horizontal"/>6 gr.</item><lb/>
<item>Ein par ha&#x017F;en leinen/ zu <space dim="horizontal"/>24 in 27 gr.</item><lb/>
<item>Ein Pflugrad/ u&#x0364;mb <space dim="horizontal"/>18 pf.</item><lb/>
<item>Ein Korn&#x017F;chauffel/ vor <space dim="horizontal"/>2 gr.</item></list></div><lb/>
<div n="2"><head><hi rendition="#b">To&#x0364;pfer/ Im Chur Kreiß.</hi></head><lb/>
<list><item>Ein No&#x0364;&#x017F;&#x017F;el topf. <space dim="horizontal"/>1 pf.</item><lb/>
<item>Ein Maß topf. <space dim="horizontal"/>2 pf.</item><lb/>
<item>Ein von Zwey ma&#x017F;&#x017F;en. <space dim="horizontal"/>3 pf. und &#x017F;o fortan.</item><lb/>
<item>Eine kleine &#x017F;chu&#x0364;&#x017F;&#x017F;el <space dim="horizontal"/>2 pf.</item><lb/>
<item>Eine mittel &#x017F;chu&#x0364;&#x017F;&#x017F;el <space dim="horizontal"/>4 in 6 pf.</item><lb/>
<item>Eine gro&#x017F;&#x017F;e &#x017F;chu&#x0364;&#x017F;&#x017F;el. <space dim="horizontal"/>6 in 9 pf.</item><lb/>
<item>Ein kleiner Tiegel <space dim="horizontal"/>2 pf.</item><lb/>
<item>Ein mittel Tiegel <space dim="horizontal"/>4 in 6 pf.</item><lb/>
<item>Ein gro&#x017F;&#x017F;er Tiegel <space dim="horizontal"/>6 in 9 pf.</item></list><lb/>
<fw type="catch" place="bottom">Ein</fw><lb/>
<pb n="[184]" facs="#f0194"/>
<fw type="header" place="top"><hi rendition="#aq">Tax</hi>-Ordnung.</fw><lb/>
<list><item>Ein Milcha&#x017F;ch <space dim="horizontal"/>8. 9. 10. pf.</item><lb/>
<item>Ein handfaß gla&#x017F;urt. <space dim="horizontal"/>18 pf. in 2 gr.</item><lb/>
<item>Ein handbecken gla&#x017F;urt. <space dim="horizontal"/>6. 8. in 9 pf.</item><lb/>
<item>Ein bunter Topf nach dem er groß <space dim="horizontal"/>2. 4. 6. pf.</item><lb/>
<item>Eine gemeine gru&#x0364;ne Kachel. <space dim="horizontal"/>1. 2. 3. 4. in 5. pf.</item><lb/>
<item>Ein ei&#x017F;enfarber gru&#x0364;ner ofen. <space dim="horizontal"/>4 fl 1 gr.</item><lb/>
<item>Ein ei&#x017F;ern ofen zu &#x017F;etzen <space dim="horizontal"/>21 in 24 gr.</item><lb/>
<item>Ein ei&#x017F;en farber ofen zu &#x017F;etzen <space dim="horizontal"/>18 gr.</item><lb/>
<item>Einen gru&#x0364;nen ofen zu &#x017F;etzen. <space dim="horizontal"/>10 in 12 gr.</item></list></div><lb/>
<div n="2"><head><hi rendition="#b">Bu&#x0364;r&#x017F;tenbinder Im Chur Kreiß.</hi></head><lb/>
<list><item>Eine Bu&#x0364;r&#x017F;ten der &#x017F;chlechten gattung <space dim="horizontal"/>3 pf.</item><lb/>
<item>Eine Bu&#x0364;r&#x017F;te Leder gattung <space dim="horizontal"/>6 pf.</item><lb/>
<item>Eine Kinder bu&#x0364;r&#x017F;te. <space dim="horizontal"/>1 gr. 1 gr 6 pf.</item><lb/>
<item>Eine gro&#x017F;&#x017F;e Kolben bu&#x0364;r&#x017F;te. <space dim="horizontal"/>4 gr.</item><lb/>
<item>Eine mittel Kolben bu&#x0364;r&#x017F;te. <space dim="horizontal"/>3 gr.</item><lb/>
<item>Eine kleine Kolben bu&#x0364;r&#x017F;te. <space dim="horizontal"/>2 gr.</item><lb/>
<item>Eine langha&#x0364;rige &#x017F;ammet bu&#x0364;r&#x017F;te. <space dim="horizontal"/>8. 10 in 15. gr.</item><lb/>
<item>Eine Kurtz&#x017F;tielichte Kleider bu&#x0364;r&#x017F;te. <space dim="horizontal"/>1 gr. 6 pf. 2 gr.</item><lb/>
<item>Eine lang&#x017F;tielichte Kleider bu&#x0364;r&#x017F;te. <space dim="horizontal"/>3 gr.</item><lb/>
<item>Eine Bu&#x0364;r&#x017F;te mit gold und draht. <space dim="horizontal"/>10 in 12 gr.</item></list><lb/>
<p><hi rendition="#c"><hi rendition="#g">ENDE.</hi></hi></p></div></div><lb/>
<milestone unit="section" rendition="#hr"/><lb/>
<pb n="[185]" facs="#f0195"/>
<pb n="[186]" facs="#f0196"/>
</body></text> </TEI>